Skip to main content

Full text of "Handleiding tot de beoefening van het boekhouden naar de dubbele methode (Italiaansch boekhouden) met een uitgebreid memoriaal ter bewerking [microform]"

See other formats


M ASTER 
NEG ATI VE 

NO. 94-82096 




COPYRIGHT STATEMENT 



The copyright law of the United States (Title 17, United States Code) 
govems the making of photocopies or other reproductions of copyrighted 
materials including foreign worl<s under certain conditions. In addition, 
the United States extends protection to foreign works by means of 
various international conventions, bilateral agreements, and 
proclamations. 

• * - ■ • 

Under certain conditions specified in the law, libraries and archives are 
authorized to furnish a photocopy or other reproduction. One of these 
specified conditions is that the photocopy or reproduction is not to be 
"used for any purpose other than private study, scholarship, or research. 
If a user makes a request for, or ater uses, a photocopy or reproduction 
for purposes in excess of "fair use," that user may be liable for copynght 
infringement. 

The Columbia University Libraries reserve the right to refuse to accept a 
copying order if, in its judgement, fulfillment of the order would involve 
violation of the copyright law. 



Author: 



Dinger, W. N. 



Title: 



Handleiding tot de 
beoefening van het 

Place: 

Amsterdam 

Date: 

1869 



MASTER NEGATIVE # 



COLUMBIA UNIVERSITY LIBRARIES 
PRESERVATION DIVISION 

BIBLIOGRAPHIC MICROFORM TARGET 



ORIGINAL MATERIAL AS FILMED - EXISTING BIBLIOGRAPHIC RECORD 



«1 



Business 

mzz 

D611 



NNC 



Dinger, W H 

HaLtidleiding tot de beoefening van het boek- 
houden naar de dubbele methode (Italiaansch 
boekhouden) met een uitgebreid memoriaal ter 
bewerking o 3. herziene druk, Amsterdam^ 
Schooneveld, 1869, 

xii, 302 p. 



O 



RESTRICTIONS ON USE; 



FILM SIZE: 



r 2>5 



Kyi(i/\ 



DATE FILMED: 



TRACKING # : 



TECHNICAL MICROFORM DATA 



REDUCTION RATIO: 



. fZ 



V 



IMAGE PLACEMENT: IA /IIA) IB IIB 




5/23 /^f 



INITIALS: I 




FILMED BY PRESERVATION RESOURCES, BETHLEHEM. PA. 



Cd 



ji?^ 







^-v. 

^J^^ 

^^^*° 



'V^ 





00 
CJl 

3 

3 



ar 
o > 

Is 

■o p 
N co 



N) 
00 
4^ 
CJl 

OOM 
O 



'^. 






üi 

3 

3 



> 
0)0 

o m 

-vi o o 
co 






N 








^^5^^ ^ 
^^7^ 







o 
o 

3 
3 



> 



o 

3 
3 



.'^' 



> 

Ut 



A^' 






^, 



,"ï' 



a^ 









S 

3 
3 






O 






co 



O^ 



00 



NO 
Ö 



NO 



Ni 

bo 



Ü1 



1.0 mm 



1.5 mm 



2.0 mm 



ABCDCFGHIJKLMNOPORSTUVWKYZ 
abcdetghi|Klmnopqrstuvw«yz 1 234567890 



ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ 
abcdefghijkimnopqrstuvwxyz 1234567890 



ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ 

abcdefghijkimnopqrstuvwxyz 

1234567890 



ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ 

abcdefghijkimnopqrstuvwxyz 

1234567890 



2.5 mm 



t 



<< 






C 



V 



%c 






^^ 




¥cP 



fp 



^^ 




(£> 



.V 



V 



m:cr 



fe 



To 




^o 



^fs- 



i^ 



H^ 



m 

O 
O 

"ö E "O 

OL,"ö 
> C u 

I Tï ^ 

^Ooo 
m 

O 

m 




\i. 



^ 



%♦ Vb' 



•'.r 



^^ 



1p 




""o 



f^ 



1— » 


K> 


cn 


O 


3 


E 





Q) 




o- 


0> 

er 


ABC 
cdef] 








?0 


FGH 
jklm 


HIJKLM 
Tinopqn 


IJKLM 
nopqr 


az 


UI —9 


OPQRST 
uvwxyzl 


QPQR 
uvwxy 


^"0= 


f^ co 




!:"-• 


ror- 


<TiX 




■^-C 


OOM 
O 


C^^ 


CJ^X 




-J-C 




OOM 




VD 




O 



^tr 




* 




Columbta Winfytviitp 

in tfje Citp of ^eto gorfe 



LIBRARY 




^ctool of ii^us(inesi£( 
tü^fïe iHontgomerp Hibrarp 

of 

l^ccountanc;» 






HANDLEIDING 



TOT DE 



BEOEFENING VAN HET BOEKHOUDEN. 



HANDLEIDING 



TOT Dt 



BEOEi'Eïri]ï& YAI IET BOEKIOÏÏDEIT 



NAAR DE DUBBELE METHODE, 



dTALIAANSCH BOEKHOUDEN.) 



MET EEN UITGEBEEID MEMORIAAL TEK BEWERKING, 



DOOK 



W. N. DINGER, 

Leeraar aan de Handelsschool te Amsterdam. 



DERDE HERZIENE DRUK. 



AMSTERDAM, 
M. SCUOONEVELD & ZOON. 

1869. 



o 

lp 

± 






VOORWOORD 






3 

o 



VAN DEN 



DERDEN DEUK. 



J)(.\\ 



Snelperadruk van Roeloffzen & Hübneb, Amsterdam. 



2 Wanneer^ bij de aanbieding dezer nieuwe uitgave van mijne y> Handleiding " ik 

• ^y gedrongen gevoel een enkel woord vooraf aan den Lezer te rigten, dan moet 
dit woord in de eerste plaats eene openlijke dankbetuiging zijn voor de welwillend- 
heid, waarmede mijn arbeid tot dusverre door het publiek ontvangen is. 

Die welwillendheid is mij echter te gelijk het bewijs, dat ik met mijn werkje 
het doel bereikt heb, dat ik mij voor oogen had gesteld; en hoewel het verre van 
mij is te veronderstellen, dat deze arbeid zóó volkomen is, dat hij voor geene 
verbeteiing zou vatbaar wezen, zoo heeft toch een langdurig persoonlijk gebruik mij 
de doelmatigheid van dit geschrift steeds meer en meer doen kennen. 

Ik zoude\ mij echter niet vermeten deze opinie te openbaren, ware het niet, 
dat ik van vele geachte zijden, en bepaaldelijk van degenen, die dit werk als leer- 
boek bij hun ondeiwijs gebruiken, de meest gunstige oordeelvellingen ontvangen had. 

Toen nu door geheelen uitverkoop van den Tweeden Druk eene derde oplage 
dringend noodzakelijk werd, besloot ik na rijp beraad daarin geene ingrijpende ver- 
anderingen te maken; maar eenvoudig hèt geheel nog eens naamvkeung te herzien. 



Het resultaat dezer werkzaamheid is geweest dat het Theoretisch gedeelte bijna 
letterlijk ü gebleven wat het was; terwijl aan het Practisch deel in de verschillende 
Memoriaal-^posten enkele wijzingen van redactie, en ook enkele noodzakelijke toevoe- 
gingen hebben plaats gevonden. 

Op nieuw uitgerust y zend ik het dus wederom der wereld in, en wensch het 
bij vernieuwing eene goede reis. 



INHOUD. 



Amsterdam, 
April 1869. 



W. N. DINGER. 



INLEIDING ^^^<^^- 

Het beginsel, waarop het dubbel èoekhouden berust " . a 

In zijn wezen zeer eenvoudig, en toegelicht door het voorbeeld eener gewone rekenine 3 

Nadere ontwikkeling x 

POEMULE, waarin dit beginsel wordt uitgedrukt. . k 

Met de woorden wie of wat, in die formule voorkomende, word'en aangeduid" peesgnen 

en ZAXEN 

f' 

Beschouwing der peesonen '. " 

Beschouwing der zaken, als denkbeeldige Personen g 

TITELS aan deze beide onderwerpen te geven /. 

Deze beide onderwerpen bepalen het getal der soorten van rekeningen. ..." 6 

Onderscheiding daarvan in persoonlijke en gnpeesooklijke 7 

SpUtsing dezer beide hoofd-soorten « 

Toevoeging eener derde of bij-soort « 

Overgang tot de behandeling der handelsboeken . 7 

Verdeeüng daarvan in twee hoofd-soorten 7 

Het getal der eerste soort bepaalt zich tot vier . . . 7 

Het cijfer der tweede soort is onbepaald ,j 

Toevoeging eener derde soort, insgelijks onbepaald in getal 8 

Regelen bij de omschrijving dezer boeken in acht te nemen ' g 

Bepalingen van het Wetboek van Koophandel omtrent de handelsboeken. « 

Gevolgtrekkingen daaruit afgeleid ' ' « 

Het MEMORIAAL ^ 

Het JOURNAAL ^ 

De inhoud van dit boek gelijk aan dien van het Memoriaal, maar' in eene 'andere om^ 

schnjvmg ^^ 

Het leert kennen de ware Debiteuren en Crediteuren. . . \ aq 

Viervoudige verhouding van deze beide tot elkander ^q 

Het beginsel van het boekhouden berustende op de handhaving van het evenwifft* " " ii 

iNadere omschrijving daarvan ^-i 

Toelichting door voorbeelden. . .] 

11 



THI 



INHOUD. 



INHOUD. 



IX 



( 



I 



Bladz. 

Omschrijving van den vorm van het Journaal 12 

Onderscheiding van Debiteuren en Crediteuren door het woordje »aan" 12 

Belangrijkheid van dit woordje, in betrekking tot het beginsel, waarop het Boekhouden 

berust 12 

Verdere omschrijving van den vorm, door voorbeelden toegelicht 13 

Teragblik op het woordje waan", als medgezel van den Crediteur. 15 

Onderscheid tusschen »aan" in het Journaal, en waan" in het Memoriaal 16 

Aanwijzing van eenige regelen voor het meer machinale gedeelte 16 

Eigenlijk karakter van het Journaal 16 

Het GROOTBOEK 16 

Verschillende benamingen er van, en hare beteekenis 17 

De inhoud van dit boek weder gelijk aan dien van het Memoriaal en Journaal, maar in 

geheel afwijkenden vorm 17 

De grondtoon in het Grootboek heerschende berust op eefte beurtelings voonallende af- 
scheiding en bijeenvoeging 17 

Onderscheiding tusschen hoofden en rekemnoeiv * 17 

Hoofdbestanddeelen van eene rekening 17 

Breedvoerige omschrijving van den vorm van het Grootboek 18 

"Wijziging, welke deze vorm kan ondergaan 21 

In beide vormen blijft behouden het hoofddoel van het Grootboek, strekkende om den 

staat eener rekening te leeren kennen 22 

De kennis van dien staat verkrijgt men door de opmaking der saldo's 22 

De saldo's zijn de hoofdbestanddeelen, die tot de inrigling van het volgende Hoofdboek 

benoodigd zijn 23 

Het BALANCEBOEK 23 

Zijne omschrijving is tot later uitgesteld 23 

Overgang tot de behandeling der Hulp-Boeken 23 

Het KASBOEK 23 

Het ONKOSTEN-BOEK 24 

Het KASSIERS-BOKK 24 

Het KASSIERS-REKENING-COUKANT-BOEK 26 

Het iNKoop-BOËK 26 

Het VERKOOP-BOEK 27 

Het INKOOP-BOEK VOOR GOEDEREN VAN BUITENSLANDS 27 

Het CONSIGNATIE-BOEK : . 28 

Het PACTUUR-BOEK 29 

Het COMMISSIE-BOEK 30 

Het COMPAGNIE-BOEK 31 

Het REMISE-BOEK Cü TRAITE-BOEK 32 

Het REEDERIJ-BOEK 33 

TerugDlik op de verschillende Hulp-boeken 35 

Tweeledige manier, waarop zij gebruikt worden 35 

De Hulp-boeken en het Memoriaal 35 



Bladz. 

Het maandelijks Boekhouden 36 

Begelen , daarbij in acht te nemen 37 

De werkzaamheden daardoor bijzonder verkoit 38 

Ovei-gang tot de behandeling der Bij-boeken 30 

De AGENDA 39 

Het WISSE LBRIEVEN-COPIJ-BOEK 39 

Het BRIEVEV-COPIJ-BOEK . 39 

Het REKENING-COURANT-BÜEK 40 

Vergelijking van dit boek met het Grootboek 40 

Tweeledigheid van de bron toaaruit het wordt zamengesteld 44 

Tweeledigheid van de wijze waarop het wordt zamengesteld 41 

Het Rekening-Courant-boek als Hulp-boek . . • 42 

De KLAPPER 42 

Verantwoording betreffende de wijze, waarop de verschillende boeken zijn omschreven 44 

Eene (zij liet dan ook) grondige kennis der boeken vormt nog niet den Boekhouder. . 44 

Overgang tot de behandeling der hoofden of rekeningen 44 

Algemeene beschouwingen betreffende het Enkelvoudige en Collective in de Persoonlijke 

en Onpersoonlijke rekeningen 44 

ENKELVOUDIGE PERSOONLIJKE REKENINGEN 45 

Splitsing daarvan, in wzijne rekening" en «mijne rekening" 46 

De COLLECTIVE PERSOONLIJKE REKENINGEN slechts twoo in getal: «Diverse Debiteuren" 

en «Diverse Crediteuren" 47 

Eigenaardige karaktertrek dezer beide rekeningen 47 

Het doel, waartoe zij gebezigd worden 47 

DIVERSE DEBITEUREN 47 

DIVERSE CREDITEUREN . . 48 

Wijze, waarop deze beide rekeningen worden gebruikt 48 

De O-NPEBSOONLIJKE REKENINGEN 48 

Onderscheiding in Enkelvoudige en Collective 48 

Maatstaf aan bet woord «Collective" gegeven 49 

Toelichting van het regt begrip der wijze , waarop het woord «Collectieve" moet worden 

opgevat, van uit het standpunt der verschillende rekeningen over goederen 49 

Overgang tot de behandeling der afzonderlijke rekeningen 54 

De KAS-RJKKENING 5I 

Het zoogenaamd «over de Kas laten loopen" 54 

De KASSIERS-REKENING 52 

Reden waarom deze rekening onder de Onpersoonlijke wordt gerangschikt 52 

Tweeledige wijze van bewerking dezer rekening . 52 

De verschillende rekeningen van goederen 53 

Algemeene beschouwingen met verwijzing naar bladz. 49 en 50 53 

goederen voor eigene REKENING VAN BUITENSLANDS 54 

GOEDEREN VOOR EIGENE REKENING NAAR BUITENSLANDS 54 

GOEDEREN IN GEMEENSCHAP MET ANDEREN " 54 



^ .. « w 



* INHOUD. 

Bladz. 

De ONKOSTEN-REKENINO 54 

De PROVISIE-REKENING 55 

Wat deze rekening in haar Credit aanwijst 55 

Ruil tusschen Onstoffelijk en Stoffelijk Kapitaal 56 

Toelichting uit de behandeling dezer lekening getrokken, iii betrekking tot die reke- 
ningen , welke aan Winst en Verlies onderworpen zijn , of eenig rendement opleveren 

in den zin van geldbelegging 56 

BELEKNING, PROLONGATIE, DEPOSITO 57 

INTEREST 57 

Verband tusschen Interest en Kat)itaal 57 

Gevolgen van dit verband, in betrekking tot de positie die er tusschen de Interest- 
Rekening en de andere rekeningen kan bestaan 59 

Betrekking van de Interest-rekening tot de Persoonlijke rekeningen 59 

Idem tot de Onpersoonlijke rekeningen 60 

Hoog gewigt van de rente-vereffeningen, door voorbeelden toegelicht 61 

Noodzakeüjk voor eene juiste en accurate boekhouding 62 

Beschrijving der partiële toepassing van de rente-vereffeningeu 63 

Enkele aanwijzingen tot besluit van dit onderwerp 63 

De REEDERIJ-EEKENINO 54 

De KAPrrAAL-REKENING • . . . . 65 

Hare verschillende Titels 65 

Eigenaardig kaïakter dezer rekening 65 

Verklaiing van haar gebruik met behulp der Persoons- verbeelding 66 

Betrekking tusschen Kapitaal-Rekening en Winst- en VerUes-Rekening 67 

Splitsing der Kapitaal-Rekening 67 

De PARTICULIERE REKENING als Onderdeel van de Kapitaal-Rekening 67 

Verwerping van het gebruik der Huishouding-Rekening . 68 

Onderscheid van wOverschot" en »Winst", van ))Te kort" en wVerlies" 68 

Oplossing van eenige bezwaren, die tegen het gebruik der Particuliere Rekening kun- 
nen worden in het midden gebragt 68 

Verband tusschen Kapitaal-Rekening , Particuhere Rekening en Interest-Rekening ... 69 

De RESERVE-REKENING 70 

De REKENING VAN GOEDEREN IN COMMISSIE 72 

De REKENING VAN GOEDEREN IN COMPAGNIE 73 

De TUSSCHEN-REKENINOEN 74 

De wissEF^ 75 

Inleiding tot de behandeling van dit onderwerp 75 

Omschrijving der Wissels 75 

Drieërlei betrekking, waarin men tot Wissels geraken kan 76 

Waanneer men is «Betrokkene" 76 

De TRAITE-REKENING 77 

Wanneer men is «Trekker" 81 

Wanneer men is »Houder" 82 



t N a o u D. 



XI 



* Bladz. 

De REKENING VAN EIGENE WISSELS g2 

De RÉMISE-REKENING g<j 

De REKENING VAN GEKOCHTE WISSELS gg 

De DISCONTO-REKENING gg 

De PROMESSEN QQ 

Nog een blik op de stelling, dat het beginsel der handeling bij den Uitgever beiiist. 92 
Overgang tot de behandeUng der beide laatste rekeningen: «balans" en «winst en 

TERLIES." gg 

Karakter dezer beide rekeningen, beschouwd van uit het standpunt der Persoons ver- 
beelding 04 

Het fictief karakter der Balans 94 

Het fictief karakter der Winst- en Verlies-Rekening 94 

De BALANS 95 

Gemakkelijk daar te stellen, wat het bloot vormelijke betreft 95 

Niet zoo gemakkelijk, wat betreft haar innerlijk wezen 95 

Breedvoerige omschrijving van den eigenlijken grondslag, die tot de daarstelling eener 

Balans dient 95 

Betrekking tusschen »Balans-" en «Kapitaal-Rekening." 97 

De denkbeeldigheid van haar karakter tot de uiterste grens doorgezet gg 

De WINST- en verlies-rekening gg 

Insgelijks gemakkelijk daar te stellen 99 

Niet zoo gemakkelijk, wat betreft haar innerüjk wezen 99 

Verband tusschen «Winst en Verlies" en «Kapitaal-Rekening. ' 400 

Verband tusschen «Balans" en «Winst- en Verlies-Rekening." loi 

Betrekking van deze beiden te zamen tot de Kapitaal-Rekening 103 

Overgang tot de omschrijving van de middelen en wegen, waardoor men tot het opmaken 

eener accurate Balans kan geraken ^04 

KERSTE vereischte: Dat er in het Grootboek geenc abuizen zijn i05 

Omschrijving van de wijze, waarop men tot de kennis daarvan kan geraken, door middel 

der PROEP-BALANS 105 

Wat eene Proef-Balans is 406 

Het gebruik, dat van dezelve gemaakt wordt \qq 

TWEEDE vereischte: NoodzakcUj khcid van de overname van alle waarden tot haar wer- 
kelijk bedrag Ar^j 

gereserveerde waarden (Bezittingen en Schulden) 107 

Omschrijving van de wijze, waarop men tot de kennis daarvan geraakt 107 

Omschrijving van de positie, die men in het Grootboek verkrijgt, wanneer alle Posten 
van de Balans en de Winst- en Verlies-Rekening in het Journaal zijn opgenomen, en 

daaruit in het Grootboek overgebragt 109 

De afsluiting der beeken in het oude jaar, en de opening der rekeningen in het nieuwe. 110 
Positie der beide rekeningen: «Onkosten" en «Interest," wanneer diè^jmeuwe rekening 

zijn overgebragt m 

Slotwoord van het Theoretisch gedeelte | . 112 






XII 



INHOUD. 



Practisch gedeelte. Bladz. 

MEMORIAAL, LETTEii A 

^ A4'J 

MEMORIAAL, LFTTER B • . iio 

MEMORIAAL, LETTER C ^* 

Aanteekeningen op enkele posten 

BIJLAGE, LETTER A. Staat 30 Junij 1868 ^^^ 

BIJLAGE, LETTER B. Slaat 31 Decomber 1S(>8 ^^^ 

BIJLAGE, LETTEK C. Staat 30 Junii 1869. ^^^ 

_ •' 999 

BIJLAGE, LETTER D. Recapitulatie, ' ' ' . 

BIJLAGE, LETTER E. Calculatie 1 Januarij 1868 ^ 

BIJLAGE, LETiER F. Wisscltafel ^^ 

BIJLAGE, LETTER G. Lijst dcF Hulp-boeken f? 

Modellen van Boeken. "" 

JOURNAAL, volgens eene boeking in orde des tijds ^- 

GRooTBOEK, uit bovenstaand Journaal geformeerd JfJ 

Model eener proef-balans 

Hulp-Boeken. ^^ 

INKOOPBOEK 

945 

IXKOOPBOEK VOOR GOEDEREN VAN BUITENSLANDS Z^ 

consignatie-boek 

VERKOOPBOEK "^ 

PACTUURBOEK ^^ 

9^Q 

MEMORIAAL • . z.ov 

961 

KAS-BOEK . -ii)l 

KASSIEHSBOEK * 

9fifi 

ONKOSTE.V-BOEK . ... * "^"^ 

• OAÖ 

JOURNAAL, volgens de rnaandelijksche Methode 9fiQ 

Model van een commissie-boek, met de daaiuit voorkomende .lournaalpost 970 

Model van een compagnie-boek, met de daaruit voorkomende Journaalposten 909 

Toelichting tot den grondslag, waarop de Interest in de Rekeningen-Courant beiekend wordt ^290 
Vier verschillende Modellen v:m rekening-courant, met Toelichting ^2^ 



-nP>».-<2,t)>3x^— 



Het Italiaansch , Koopman», of Dubbel Boekhouden is eene 
wetenschap, die, om haar onberekenbaar nut, het eigendom behoorde te zijn van 
ieder, die m eenige betrekking, van welken aard ook, tot den Handel de bron 
van ons volksbestaan, geplaatst is. 

Het is eene wetenschap, die men zich bij eenige studie, gepaard met werk- 
zaamheid en naauwkeuriglieid, en begaafd met een eenigzins helder oordeel o-e- 
makkelijk kan eigen maken , en wier schijnbaar ingewikkeld zamenstel niemand 
behoeft af te schrikken zich aan hare beoefening te wijden , omdat eerstens die 
schijnbare ingewikkeldheid aUeen voortspruit uit den grooten omvang en de groote 
a wisseling van het terrein waarop hare toepassing zich beweegt , en in de tweede 
plaats het gansche Boekhouden, hoe omslagtig en voor den oningewijde hoe 
onafzienbaar ook, nogtans op één vast en onwankelbaar beginsel berust. 

Deze wetenschap wordt genoemd : 

ITALIAANSCH , omdat zij in Italië het eerst aan het licht , en omtrent het 
cmde der vijftiende eeuw in praktijk gebragt is; 

KOOPMANS , omdat zij het middel is , waardoor de handelaar zich zelven kan 
brengen tot eene heldere, juiste en zelfs in de minste bijzonderheden naauwkeu- 
nge kennis: 

betreft^'^'' ^^"^ ^^"^^ ''^^^^' bezittingen , zoowel wat het geheel als de onderdeelen 

woordin" ^"^ productiviteit of improductiviteit van zijnen handel , met andere 

of hij heeft gewonnen of verloren , en dit niet slechts in algemeenen zin 
maar ook m bijzonderheden , zoowel wat betreft de hoegrootheid der sommen' 
als (Ie zaken en handelingen waarmede; 

rwpiv!""^^^ BOEKHOUDEN, of nOg juister BOEKHOUDEN NAAR DE DUBBELE METHODE 

(Melke n^m voor deze wetenschap het best geschikt is), 

kZien cre'tf '^' ^^ "^^""^ ^""^ ''^'' ^'^' '"^^^'^ ^^^ duidelijkst wordt te 



II 






r^-^^ 



2e. omdat door vermijding van het woord koopmans de gedachte wordt afge- 
sneden , alsof deze wetenschap alleen ter dienste van den Handel kan worden 
toegepast, terwijl zij daarentegen in elke omstandigheid des levens, waarin 
men met geld en waarde te doen heeft, kan worden gebruikt. 
De benaming //Boekhouden naar de dubbele methode" verdient daarom de 
voorkeur boven die van dubbel boekhouden, omdat aan de enkele uitdnikking 
//dubbel" al ligt de gedachte van //tweemaal" kan verbonden worden, terwijl^ 
daarentegen de eerste benaming, beter en krachtiger dan de laatste, te kennen* 
geeft, welke 'beteekenis in het Boekhouden aan dit woord dubbel moet gegeven « 
worden, die namelijk van //tweeledig" of misschien nog juister, tweeannig. 



De Heer A 



Deze inleiding brengt ons van zelve tot het beginsel, waarop de wetenschap 
van het Boekhouden berust. 

Wij noemden het //vast en onwankelbaar" en te regt, want zelfs de minste 
afwijking in zijne toepassing zou al dadelijk verwarring na zich slepen en , indien 
zij niet werd weggenomen, een beletsel blijven tot bereiking van het doel, dat 
men met eene geregelde en naauwkeurige boeking beoogt. 

Voor hem die zich het Boekhouden wil eigen maken is dus het eerst (wij 
zouden haast zeggen het eenige) vereischte, dit beginsel te kennen, en het zich 
grondig in het geheugen te prenten. 

Het Boekhouden is toch eigenlijk niets anders dan eene voortdurende toe- 
passing van dat beginsel, natuurlijk met inachtneming van de omstandigheden 
die elke handeling vergezellen. 

Het beginsel zelf nu is zeer eenvoudig , en wat den aard van zijn wezen be- 
treft , deze is het best toe te lichten met eene positie , die zich , in nimmer eindi- 
gende herhaling, in bijna alle betrekking van menschen tot menschen openbaart. 

Wat toch is eenvoudiger, dan dat de eene mensch zich tot den anderen ver- 
voegt , ter verkrijging van al wat hem tot onderhoud of tot veraangenaming des 
levens noodig is. Daarom zullen wij dan ook van dit standpunt, of liever uit 
den daardoor geboren toestand , trachten een klaar en duidelijk begrip te geven 
van het principe, waarop de wetenschap van het //Boekhouden naar de dubbele 
methode" berust. 

Stel u voor twee geburen, A en B genaamd. B drijft eene nering in siga- 
ren, en wordt door zijn buurman A begunstigd. Zij zijn met elkander over- 
eengekomen ééns per jaar af te rekenen , ten gevolge waarvan dan ook A , nadat 
het jaar verstreken is , een papier ontvangt van den navolgenden vorm en inhoud : 



AMSTERDAM, 31 December 1868. 

' * ' • Debet. 

aan B 

Voor in dit jaar geleverde Sigaren, f 



Dat dit aUedaagsch voorkomend document eene Rekening heet , zal wel aan 
niemand behooren herinnerd te worden, maar dat in deze Rekening (die niets 
anders IS dan eene omschrijving van de positie, die op 31 December tusschen 
A en B bestond) ligt opgesloten eene uitdrukking van het principe, waarop het 
Boekhouden berust, zal misschien zoo Hgt niet worden geloofd. 

En toch het is zoo. 

Lichten wij de zaak slechts iets nader toe door de beantwoording dezer 
vraa^: //Welke is de positie der beide buren A en B, zoo als bovenstaande 
k^nnenT ^^*^^^^- «^«^ ^i^dere woorden: wat geeft deze Rekening ons te 

Ons dunkt , bij eenig nadenken zal ieder kunnen antwoorden : uit deze reke- 
ning blijkt dat A heeft ontvangen en B heeft uitgegeven, en dan daaruit ook 
wel deze gevolgtrekking kunnen maken : dat A , omdat hij ontvangen heeft, schul- 
dena^, en B, omdat hij heeft uitgegeven, schuldeischer wordt. 

Deze eenvoudige waarheid nu in hare consequentie toegepast en over^ebrafft 
op de wetenschap van het Boekhouden, ziedaar den waren grondslag van de 
dubbele methode. Gelijk er in het maatschappelijk leven geen ontvanger denk- 
baar is zonder gever en insgelijks geen gever zonder ontvanger , even^er berust 
het Boekhouden, wat zijn wezen betreft, op dezelfde waarheid. De kunst van 
boekhouden is dus niets anders dan een juist aangeven én van ontvanger én 
van uitgever en dit m de eigenaardige vormen en uitdrukkingen. 

lï J^V A T^^®"s^^^P *iare technische termen heeft, zoo bezit ook het 
Boekhouden de zijnen. 

Zoo bezigt men voor het uitdrukken van het denkbeeld van ontvangen : debi- 
teur (schuldenaar) debiteren (schuldig verklaren); debet (schuldig); en voordat 
:r"(SeisX5^ (schuldeischer), crediteren (schleischen^d verklaren), 

.^m.^^^^^'^t^ ^'•' T ^^* I^oekhouden is dan ook, wat de hoofdzaak betreft , 
zamen te vatten m deze weinige woorden: al wie of wat ontvangt is Debet 

SrXrZ ^^^^'^^^^^'^^ '' -'' '' -* -^^-^^ - C-dit öuiLr; wdt 



1» 



6 



il 



t t 






I 



Hoewel bovenstaande ontwikkeling voldoende kan geacht worden, om een 
duidelijk begrip van den eenvoudigen grondslag van het Boekhouden naar de 
dubbele methode te verkrijgen , zoo achten wij het echter geenszins onnut alhier 
eenen eenigzins anderen weg in te slaan om tot de straksgenoemde formule te 
geraken. Misschien zelfs verdient deze den voorkeur boven genen omdat da^nn 
eenen meer geleideUjken gang wordt gevolgd. In den laatsten tijd heb ik dan 
ook bij mijn mondeling onderwijs meerendeels de gewoonte aangenomen de zaak 

aldus voor te stellen : , , , , , i . • . 

Het Boekhouden naar de dubbele methode berust op de leer van het even wigt. 

Evenwicrt veronderstelt eene gelijkheid tusschen twee tegenovergestelde zaken 
of toestanden. Daarom moeten er dan ook in het Boekhouden twee tegenover- 
gestelde zaken of toestanden ïianwezig zijn , of nog liever, het Boekhouden is de 
omschrijving van de in elke daad voorkomende tegenovergestelde handelingen. 

Om zich nu van die beide tegenovergestelde handelingen een regt duidelijk 
begrip te kunnen vormen, bestaat er geen beter middel, dan eenvoudig te weten 

wa°t Handel toch wel in zijn wezen is. , , ,. ., f. 

Handel is ruilen, en ruilen bestaat uit twee handelingen: uit eene gijt, 

die door eene wedergift wordt opgewogen. , . , . , • . , 

Dit ruilen kan men echter in den zin zoo als wij het hier bedoelen met als 

twee tegenovergestelde handelingen aanmerken , aangezien beiden , zoowel de gift 

als de wedergift, elkander a/s ^fi/'M'olkomen geüjksoortig zijn. 

Dit neemt echter niet weg dat in het ruüen de beide voor het Boekhouden 

vereischte teqenov er gestelde toestanden moeten aanwezig zijn. 

En dit is ook zoo, want immers elke gift heeft als noodzakelijk gevolg en 

eerste levensvoorwaarde eene ontvangst, en elke ontvangst als levensbeginsel 

eene gift. , i j j 

Een gever kan zonder ontvanger niet bestaan; want de daad van geven is 

geheel afhankelijk van het aannemen. Wordt de gift des gevers niet aangenomen, 

dan is zijne gift eigentlijk geene gift, maar slechts aan de zijde des gevers een 

wil en eene verlangst om te geven, eene aanbieding, die eerst dan als gitt m 

het leven treedt, wanneer zij aangenomen en alzoo ontvangen wordt. 

Is nu de gever afhankelijk van den ontvanger , nog af hankelijker is de laatste 
van den eersten ; want kan de gever zonder ontvanger niet bestaan , de ontvanger 
kan zonder gever niet ontstaan; heeft niet eens, wat de gever onaf hankelijk van 
den ontvanger toch wel heeft: een beginsel van wording. . „ , j 

Beiden hebben elkander volstrektelijk noodig, en komen dus in elke daad 
zoowel onafscheidelijk als onderscheidenlijk voor en natuurHjk altijd m tegenover- 
nestelde verhouding; en alzoo zijn dan ook geven en ontvangen de beide tegen- 
overgestelde handeüngen, waarmede men in het Boekhouden te maken heett. 

Alsnu gelden deze beide vragen: 

Wat wordt de ontvanger door zijne ontvangst? 



Wat wordt de gever door zijne gift? 

Om het antwoord op deze vragen regt te kunnen verstaan, dienen wij voorop 
te zetten , dat elke ruil moet worden aangemerkt als in twee tijdperken , zij het 
dan ook met korter of langer tusschenruimte , plaats te vinden. 

Eerst de gift, daarna de wedergift. 

Stel u nu voor twee handelaren A en B, die met elkander eene zaak geslo- 
ten hebben. 

B heeft aan A verkocht eene zekere partij goederen, ter waarde van ƒ 5000. — 

A als kooper ontvangt de gekochte goederen , maar hoe ? Bij wijze van ge- 
schenk? Immers neen, maar wel op voorwaarde, dat hij voor de gekochte goe- 
deren een voorwerp van gelijke waarde zal wedergeven. Door zijne ontvangst 
is A dus gekomen in een toestand van schuld, die hij verpligt is te voldoen; 
met andere woorden : A is door zijne ontvangst geworden Schuldenaar, Debiteur 
en moet, uithoofde zijner ontvangst, dus worden gedebiteerd; dat is: schuldig 
verklaard. 

Juist het omgekeerde vindt plaats met B. 

B, als verkooper, levert (geeft) het verkochte goed, maar die gift heeft even- 
min het karakter van een geschenk , want B heeft voor het gegevene een voor- 
werp van gelijke waarde terug te eischen. 

B wordt dus door zijne gift eischer; eischer van een schuld , die A aan hem 
heeft, alzoo Schuldeischer, Crediteur, en moet, uithoofde zijner gift, dus worden 
gecrediteerd, dat is: schuldeischend verklaard. 

Maar, mij dunkt ik hoor mij toeroepen : deze redenering gaat niet op, wan- 
neer bovenstaand voorbeeld verder wordt uitgewerkt ; wanneer gij nu A het ge- 
kochte goed laat betalen ; met andere woorden : wanneer gij A het verschuldigde 
voorwerp van gelijke waarde laat wedergeven en B weder ontvangen ; dan wordt 
B immers geen Debiteur, en hij moet toch worden gedebiteerd; en A wordt geen 
Crediteur, en hij moet toch worden gecrediteerd. 

Wij stemmen toe, dat in deze redenering wel eenige waarheid Kgt opgeslo- 
ten, en bij eene oppervlakkige beschouwing zou men alligt daardoor in eenige 
verwarring kunnen geraken; maar dan wenschen wij dit bezwaar op te lossen, 
met bijzonder hierop aandachtig te maken , dat eerst elk tijdperk van den ruil, als 
geheel op zich zelf staande, moet worden behandeld, om ze daarna in verband 
met elkander te beschouwen, en uit dat verband de noodige gevolgtrekkingen 
te maken. 

En hiermede gelooven wij genoeg te hebben gezegd, om tot ons punt van 
uitgang weder te keeren: dat de gansche leer van het Boekhouden, wat de hoofd- 
zaak betreft, is zamen te vatten in deze weinige woorden: 

AL WIE OF WAT ONTVANGT IS DEBET, 
AL WIE OF WAT GEEFT IS CREDIT. 

Wij zullen nu trachten deze leer in hare onderdeden te ontwikkelen. 



Ii 



I 

i 



Allereerst worde men clan opmerkzaam gemaakt op twee woorden in beide 
deelen der hiervoren genoemde formule voorkomende: Wie of Wat. 

Daarmede worden bedoeld personen en zaken. 

Personen zijn en blijven natuurlijk personen, en worden ook geheel behan- 
deld overeenkomstig hetgeen zij zijn. 

Met zaken is dit echter anders. Zij zijn en blijven wel zaken , dat is : leven- 
looze , althans redelooze voorwerpen , maar juist daarom mogen zij op zich zelven 
niet beschouwd worden als te kunnen ontvangen en uitgeven. Nogtans moeten 
zij , even als de personen die dit wel kunnen, worden gedebiteerd en gecrediteerd. 

Deze zwarigheid is echter op te lossen, door de, in zich zelven levenlooze 
en redelooze voorwerpen in gedachte te verheflFen tot denkbeeldige personen, die 
alsdan met de werkelijke personen, wat de wijze van behandeling betreft, op ééne 
lijn worden gesteld. 

Zoo stelle men zich het voorwerp //goederen// voor onder het beeld (idee) 
van een persoon (pakhuismeester) die deze voorwerpen onder zijn beheer heeft, 
de aangekochte goederen in ontvangst neemt en de verkochte uitlevert ; het geld, 
onder het beeld van een persoon (kashouder), aan wien en door wien betaald 
wordt, enz. 

Deze personen en als personen behandelde zaken krijgen, wanneer men er 
mede in aanraking komt, //Titels;// welke Titels, in de taal van het Boekhouden, 
//Hoofden of Kekeningen// worden genoemd. 

In het geven dezer Titels of namen is uit den aard der zaak de Boekhou- 
der aan dezen regel gebonden: dat de te gebruiken ot te geven naam duidelijk 
moet aanwijzen den persoon met wien, of de zaak waarmede men te doen heeft. 

Bij Personen kan dit op geene andere wijze geschieden, dan door gebruik- 
making van hunne ware namen , of eigenlijk van de firma's waaronder zij ageren. 

Bij de behandeling van zaken bestaat echter meer vrijheid, zijnde men daarin 
aan geen bepaalden naam gebonden; want, daar dezelfde voorwerpen dikwijls door 
verschillende benamingen zijn aan te duiden , zoo is men in het doen eener keuze 
geheel vrij, met dien verstande, dat de hierboven aangegeven regel in acht geno- 
men, en bovendien de eenmaal aangenomen Titel de gansche boeking door gebe- 
zigd worde, zonder dien ooit met een anderen die hetzelfde te kennen geeft te 
verwisselen. Het is dus, bij voorbeeld, geheel onverschillig of men voor de wa- 
ren die men verhandelt gebruik maakt van den Titel goederen of koopman- 
schappen ; maar eenmaal Goederen gebruikt hebbende bij den inkoop van han- 
delswaren , mag men niet Koopmanschappen bezigen bij den verkoop , of omge- 
keerd; dit zou tot schromelijke verwarring aanleiding geven. 

Het spreekt van zelf, dat, vermits personen en zaken in het Boekhouden de 
beide onderwerpen van behandeling zijn , deze onderwerpen ook bepalen het getal 
der soorten van Rekeningen, zijnde alzoo twee, die van elkander onderscheiden 
worden door de benamingen van : 



PERSOONLIJKE REKENINGEN, en 
ONPERSOONLIJKE REKENINGEN; 

welke ieder op hare beurt weder gesplitst worden in : 

ENKELVOUDIGE, en 
COLLECTIVE OF VERZAMELENDE. 

Onder de Onpersoonlijke Rekeningen zijn echter enkelen begrepen , die men , 
om de eigendommelijkheid van haar karakter, als eene geheel afzonderlijke afdee- 
ling behoort te beschouwen , waarom wij ze dan ook hier als eene derde soort — 
of, wil men, bijsoort — aan de beide andere soorten toevoegen; het zijn de 

AUXILIAIRE of HULP-REKENINGEN. 



Alvorens echter over te gaan tot de behandeling dezer verschillende onder- 
werpen en hunne onderdeden , wenschen wij onze gedachten te bepalen bij dat- 
gene , wat men gevoegelijk zou kunnen noemen het doek waarop het tafereel van 
de handelingen eens Koopmans wordt afgemaaid, met andere woorden: de Han- 
delsboeken. 

Deze worden verdeeld in twee Hoofdsoorten , namelijk : 

HOOFD-BOEKEN, CU 
HULP-BOEKEN. 

Het getal der eersten bepaalt zich tot vier, zijnde: 

MEMORIAAL , 
JOURNAAL , 
GROOTBOEK, en 
BALANS-BOEK. 

Het getal der Hulpboeken daarentegen is onbepaald, zijnde dit afhankelijk 
van den aard en omvang van den Handel dien men drijft. 
De voomaamsten en meest gewonen zijn; 

het KASBOEK , 

ONKOSTEN-BOEK , 

KASSIERS-BOEK , 

INKOOP-BOEK , 

VERKOOP-BOEK , 

INKOOP-BOEK VOOR GOEDEREN VAN BUITENSLANDS, 

FACTUUR-BOEK , 

CONSIGNATIE-BOEK , 

COMMISSIE-BOEK, 

REMISE-BOEK , 

TRAITE- BOEK, 

COMPAGNIE-BOEK , 

REEDERIJ-BOEK. 



■1 



1.' 



// 

// 

// 

// 

// 

// 

// 

// 

// 

// 



// 
// 



'XL 



i* H 



1 



I 



li 



» '!!i 



8 

Daarenboven bestaat er nog een derde soort boeken, van de Hulp-Boeken 
daarin onderscheiden , dat zij niet zoo zeer in als wel hij het Boekhouden gebmikt 
Avorden , en daarom dan ook meer bepaald den naam dragen van : 
Bij -Boeken. 
Ook het aantal van deze is, als dat der Hulp-Boeken, afhankelijk van den 
aard en den omvang des handels. Zij dienen als zoo vele toelichtingen op het 
eigenlijke Boekhouden. De meest gewonen zijn: 
de Agenda, 

liet Wisselbrieven Copij-Boek, 
// Brieven Copij-Boek, 
'/ Rekening-Courant-Boek , 
de Klapper. 
Bij de omschrijving en behandeling van al deze boeken komen voornamelijk 
in aanmerking de drie volgende hoofdpunten : 
hun inhoud , 
hun vorm, 

het gebruik dat er van gemaakt wordt. 
Alvorens echter tot de behandeling hiervan over te gaan , achten wij het niet 
ondoelmatig over te nemen de volgende zinsneden uit het Wetboek van Koop- 
liandel , behelzende de opgave van de Boeken , die de Handelaar verpligt is te 
houden. 

Art. 6 bepaalt : //Elk koopman is verpligt dagboek te houden , waarin van 
dag tot dag , naar orde des tijds , zonder witte vakken , tusschenregels of kanttee- 
keningen , moeten worden aangeteekend : zijne inschulden en schulden , de onder- 
nemingen in zijnen handel , de trekkingen , acceptatiën of endossementen van wis- 
sels en andere handelspapieren, zijne verbintenissen en, in het algemeen, alles 
wat hij ontvangt en uitgeeft, van welken aard het ook zij; alles onverminderd 
zoodanige verdere boeken , als in den koophandel gebruikelijk zijn , doch waarvan 
liet houden door de Wet niet geboden wordt.// 

x\.rt. 8 luidt: //Hij is verpligt, alle jaren, binnen de zes eerste maanden van 
elk jaar, eenen Staat en Balans op te maken, in een afzonderlijk daartoe bestemd 
register in te schrijven, en eigenhandig te onderteekenen.// 

Het ligt in den aard der zaak, dat bij het in Art. 6 genoemde dagboek 
van niets anders sprake kan zijn dan van het Memoriaal en niet van het 
Journaal, aangezien het laatste de wetenschappelijke omschrijving van het eerste 
bevat. 

Uit de hierboven aangehaalde artikelen zien wij derhalve, dat van al de 
boeken bij het Boekhouden gebruikt, door de wet slechts twee als verpligt zijn 
aangewezen , namelijk : 

het MEMORIAAL en 

het BALANS-BOEK; 



waarmede 

het JOURNAAL en 

het GROOTBOEK 

als met stilzwijgen worden voorbijgegaan. 

Men moet echter niet denken, dat de verzwijging dezer beide boeken uit 
hunne mindere noodzakelijkheid voortspruit ; juist omgekeerd , hunne onontbeer- 
lijkheid maakt het opnoemen overbodig; want, bij voorbeeld, even onmogeKjk als 
het is , om van de eene zijde eener rivier langs den kortsten weg naar de andere 
zijde te geraken , anders dan door die rivier (hoe dan ook) te passeren , even on- 
mogelijk is het om van het Memoriaal tot het Balans-Boek te komen , anders dan 
door het Journaal en het Grootboek. 

Als wij ons dan de Boekhouding voorstellen onder het beeld eener reize, 
dan kunnen deze beide boeken gevoegelijk worden beschouwd : gezamenlijk als 
de brug , en ieder afzonderlijk , als hare voor- en achterzijde , waardoor men van 
het begin tot het eind geraakt. 

Van zelf vloeit hieruit weder voort , dat het eene boek zich uit het andere 
ontwikkelt , en wel in de hierboven opgegeven orde ; en alzoo kan de voortgaande 
boeking worden vergeleken bij eene soort van vermorming, overhaling of zuive- 
ring, waardoor men eindelijk komt tot de echte quintessence (dat is: den waren 
inhoud in den minst omvangrijken vorm) van den staat, dien de bezitting des 
Handelaars door zijnen handel heeft aangenomen. 

Na deze uitweiding wenschen wij nu over te gaan tot de beschouwing van 
ieder boek afzonderlijk, waarbij wij zooveel mogelijk de drie hierboven aangege- 
ven hoofdpunten zullen in het oog houden. 

Wij beginnen daartoe met het memoriaal. 

Dit boek heeft zijnen oorsprong te danken aan de gebeurtenissen , die in den 
Handel des Koopmans voorvallen ; mitsdien bestaat zijn inhoud uit eene van dag 
tot dag, in orde des tijds, bijgehouden omschrijving van al wat geschied is. Als 
zoodanig is het dan ook de grondslag der drie volgende hoofdboeken. De vorm 
is uiterst eenvoudig, zijnde alleen een bloot verhaal van hetgeen is gebeurd , met 
verwijzing naar de bron waar men van het gebeurde een meer uitvoerig verslag 
kan vinden; en aangezien in het Boekhouden alles afhangt van de wetenschap, 
wie of wat ontvangt , en wie of wat uitgeeft , zoo moet het immer op zoodanige 
wijze voorgesteld zijn , dat men die wetenschap daaruit verkrijgen kan. Bij voor- 
beeld : bij inkoop van een of ander handelsartikel zijn de hoofdvereischten , die 
men weten moet , deze : 

dat men gekocht heeft, 
luat men gekocht heeft, 
van wien men gekocht heeft, 
voor hoeveel men gekocht heeft. 

Alzoo dient de handeling omschreven te worden op deze of dergelijke wijze : 



}^1 



*^l 



m 



■■i ', I 






IM 



10 



11 






'il 



>l 



u 



; I 
'. I 



Gekocht van A , 6 Vaten Suiker, volgens Inkoop- 
boek, fol. 1. voor / 1200. — 

Wij achten dit eene voorbeeld voldoende, om een denkbeeld te geven van 
den vorm , dien dit boek heeft 

Het Memoriaal op zich zelf, hoewel het den Koopman herinnert , wat in zijnen 
handel gebeurd is, is niet bij magte een juist verslag te geven van den toestand , 
dien de bezitting des Handelaars verkregen heeft. Het is daartoe ten eenenmale 
ongenoegzaam, maar juist deze ongenoegzaamheid bepaalt het doel van zijn ge- 
bruik, hierin bestaande, dat er uit geformeerd wordt het tweede hoofdboek, 
genaamd : 

JOURNAAL of DAGBOEK, Omdat het dag aan dag, en datum voor datum, uit het 
Memoriaal wordt bijgehouden. De inhoud van dit boek is geheel gelijk aan dien 
van het eerste; zijnde de wetenschappelijke omschrijving der gebeurde zaken, 
vermeld volgens de vastgestelde regelen der Boekhoudkunst. In dit boek con- 
centreert zich als het ware de geheele wetenschap van het Boekhouden naar de 
dubbele Methode , omdat bij zijnen aanleg het geheele principe waarop deze kunst 
berust in volle werking treedt, en men uit dit boek leert kennen de, dooreene 
of andere handeling in het leven geroepen of aangewezen. 

Debiteur en Crediteur, Debiteuren en Crediteur, 

Debiteur en Crediteuren, Debiteuren en Crediteuren, 

de sommen waarvoor ieder respectivelijk moet worden gedebiteerd en gecredi- 
teerd, en de reden waarom. 

Tot toelichting van deze* viervoudige uitdrukking achten wij het hier de 
geschikte plaats, om in eene eenigzins nadere ontwikkeling te treden van het 
beginsel, waarbp het Boekhouden naar de dubbele Methode berust. Gelijk vij 
hiervoren hebben kunnen zien is dit beginsel: dat tegenover een ontvanger een 
uitgever, en tegenover een uitgever een ontvanger staan moet. Wanneer wij hier 
zeggen //een// , dan wachte men zich echter wel , dit woord op te vatten in den 
zin van het absoluut enkelvoud; daardoor toch zou men in elke Joumaalpost 
slechts één (1) Debiteur en één (1) Crediteur kunnen hebben. Dat deze veron- 
derstelling tegen alle gezonde rede aandruischt, blijkt al dadelijk uit de eenvou- 
dige waarheid , dat wanneer B , C , D op één oogenblik aan A betalen , A dan ook 
de eenige ontvanger is , en B , C en D de drie (dat is meer dan één) uitgevers zijn. 

In het Boekhouden kunnen dan ook wel degelijk in ééne handeling gesteld 
worden : één ontvanger tegenover twee of meer uitgevers , twee of meer ontvan- 
gers tegenover één uitgever, en als natuurlijk gevolg daarvan, ook twee of meer 
ontvangers tegenover twee of meer uitgevers. Maar hier neme men wel in aan- 
merking, dat, aangezien het in stand heuden van een volkomen evenwigt het 
onmisbaar vereischte van eene geregelde boeking is , bij gevolg oek aan elkander 
gelijk moeten zijn de sommen: 



die door den éénen debiteur ontvangen en door den éénen Crediteur uit- 
gegeven worden; 

die door den éénen Debiteur ontvangen en door de beide of meer Credi- 
teuren uitgegeven worden : 

die door de beide of meer Debiteuren ontvangen en door den éénen Credi- 
teur uitgegeven worden; 

die door de beide of meer Debiteuren ontvangen en door de beide of meer 
Crediteuren uitgegeven worden. 

Wij zullen van eiken der hier genoemde toestanden een voorbeeld laten 
volgen, om het bovenstaande nog eenigermate te verduidelijken. 

N". 1. — A ontvangt van B eene som van ƒ 600. — ;|bijgevolg ontvangt 
A hetzelfde bedrag dat B uitgeeft. 

N°. 2. — A ontvangt van B / 100.— 

C ,/ 200.— 
D // 300.— 
Bijgevolg ontvangt A alleen dezelfde som , die B , C en D gezamenlijk 
uitgeven, dat is ? 600. — 

N». 3. — A betaalt aan B ƒ 300.— 

C // 200.— 
D // 100.— 
Bijgevolg ontvangen B,*C enJD gezamenlijk dezelfde som, die A alleen 
uitgeeft, dat is ƒ 600.— 

N°. 4. — A verkoopt in het geheel aan B , C en D 60 Balen Koffij voor 
ƒ 2700. — , en berekent daarop aan onkosten ƒ 6, — . Van deze 60 Balen levert 
hij aan : 

B 10 Balen voor ƒ 450.— 

met bijberekening van onkosten // 1. — 

C 20 Balen voor // 900.— 

met bijberekening van onkosten // 2. — 

D 30 Balen voor // 1350.— 

met bijberekening van onkosten // 3. — 

Het gevolg van deze handeling is, dat 

B ontvangt / 451. — 

C . // // 902.— 

D // // 1353.— 

dus B, C en D te zamen ƒ 2706. — 

Zijnde de juiste som die A uitgeeft, maar men lette hier wel op in twee 
verschillende zaken, en dus ook door verschillende denkbeeldige personen of 
administrateuren. 



M 



■4; 

'-if' 



12 



13 



'■U> 





Wij gaan nu over tot de eenigermatc uitvoerige omschrijving van den vorm 
waarin bet Journaal gehouden wordt. Men zou op dit punt dit boek eeniger- 
mate kunnen vert^elijken bij een ligchaam , dat tot omkleedsel dient van de ziel , 
die reeds in het Memoriaal bestond; want gelijk de vorm van elke zaak de uit- 
drukking of liever de uiterlijke beligchaming van haar wezen is, waardoor men 
tlie zaak zelve, als zoodanig, op het eerste gezigt leert kennen, zoo is ook de 
vorm van het Journmil niet anders dan de uitdrukking , de beligchaming van ' , 
zijnen inhoud ; en dien ten gevolge is zijn eerste vereischtc , dat men onmidclellijk, 
in elke post , door eene eenvoudige lezing leert kennen : 

1. den naam van debiteur of debiteuren, 

2. den naam van crediteur of crediteuren , 

3. de sommen , waarvcwr men debiteert en crediteert , 

4. de reden, waarom men debiteert en crediteert. 

Grelijk men ziet , bestaat eene journaalpost uit vier verschillende onderdeden, 
en alzoo is het , om den vorm te kunnen bepalen , van het grootste gewigt te 
weten, in welke orde die vier verschillende onderdeden moeten voorkomen. Die 
orde nu is geen andere dan de hierboven genoemde. 

Doch aangezien men door het bloot noemen van eenen naam niet kan te 
weten komen , of de rekening door dien naam vertegenwoordigd is gedebiteerd 
of gecrediteerd, zoo moet bij inachtneming van de hierboven aangegeven orde, 
nog eene andere aanwijzing geschieden , om debiteuren en crediteuren van elkander 
te leeren onderscheiden. 

Die mulere aanwijzing nu wordt gedaan door middel van eene schijnbare 
kleinigheid, slechts een enkel woordje: //aan". Wij noemden die kleinigheid 
schijnbaar , en te regt , want hier hangt alles af van dat ééne woord , of eigenlijk 
van de plaats die dat woord verkrijgt. 

Het woordje aan wordt in elke journaalpost tusschen debiteur en crediteur 
gezet , en bepaalt aUeen door de plaats waar men het aantreft , of eene rekening 
is debiteur of crediteur, met dien verstande, dat overeenkomstig de aangegeven 
orde, de debiteur wordt geplaatst vóór en de crediteur achter het woordje //aan ,'* 
zoo als ook het geval is elke ordeHjk geschreven rekening van geleverde waren. 

Wanneer men, meer bepaald met het oog op het eerst noemen van den 
debiteur , eenigzins nader onderzoek doet naar de herkomst van dezen vorm , dan 
ontdekt men, dat deze (verre vnn willekeurig te zijn aangenomen) integendeel 
in zijnen oorsprong berust op eene onveranderlijke wet der natuur, die, het 
gansche boekhouden door, als onomstootbare waarheid hare regten doet gelden, 
en wel begrepen, de aanleering dezer wetenschap zeer kan vergemakkelijken, 
omdat zij , bij eene volkomene inachtneming van het beginsel der dubbele Methode, 
den buk immer bepaalt bij eene en dezelfde zijde , om van daar uit de keerzijde 
te leeren kennen. 

Die waarheid (in haar wezen wederom zeer eenvoudig) is deze: 



dat van elke daad, waarover eene boeking geschieden moet, het eigenlijk 
beginsel der handeling (dat is datgene, waardoor de handeling kracht erlangt) 
berust bij den uitgever (zie pag. 4) ; met andere woorden : 

dat niemand kan ontvangen, tenzij degeen van wien hij ontvangt, vooraf 
[heeft uitgegeven. 

Het bovenstaande in c'ianmerking nemende, is het dan ook zeer natuurlijk, 
[dat alleen van het standpunt van den crediteur de ware vonn kan worden aan- 
gegeven , dien elke omschreven handeling hebben moet , en het dus ook de uitge- 
ver is, die dezen vorm geheel beheerscht. Ja men zoude in zeker opzigt elke 
Joumatdpost kunnen vergelijken bij eene verklaring door den uitgever opgemaakt, 
in welke verklaring de ontvanger, als het ware, door den uitgever wordt toege- 
sproken , waarom dan ook die ontvanger het allereerst genoemd wordt. 

Wij zouden hier tallooze bewijzen kunnen bijbrengen, tot nadere toelichting 
van de door ons aangegeven stelling, dat het beginsel der handeling bij den 
uitgever berust, en dus ook van hem uitgaat. 

Wij achten dit echter mindor noodzakelijk, omdat bij eenig nadenken ieder 
gemakkelijk zal kunnen begrijpen, dat elke ontvangst het gevolg is van eene 
uitgave. 

Er zijn echter omstandigheden, waarin het kan voorkomen alsof de ontvangst 
gevolgd w^erd door de uitgave. Daar het evenwel hier de plaats nog niet is om 
daarover een woord in het midden te brengen, behouden wij ons voor er later 
op terug te komen , om nu onze beschouwingen over den vorm van het Journaal 
voort te zetten. 

Gelijk wij gezien hebben, kunnen zich bij de posten in dit boek neer te 
schrijven, de vier volgende gevallen voordoen, namelijk dat men heeft: 

een debiteur tegenover een crediteur, 

één debiteur tegenover twee of meer crediteuren, 

twee of meer debiteuren tegenover één crediteur, 

twee of meer debiteuren tegenover twee of meer crediteuren. 

Wij achten het alzoo niet ondienstig, om van elk dezer vier gevallen eene 
aanschouw^dijke voorstelling te geven, en leggen daartoe tot grondslag dezelfde 
voorbeelden , hierboven reeds aangehaald , en welke wij beschouwen als zoo vele 
gebeurtenissen in het Memoriaal van A venneld. 

N". 1. Hiervan komt in het Memoriaal van A deze omschrijving: 

Ontvangen van B ƒ600. — 

Hetwelk in het Journaal wordt overgebragt, als volgt: 

Kassa aan B ƒ600. — voor zooveel van 

hem ontvangen ƒ 600. — 

N". 2 luidt in het Memoriaal van A: 

Ontvangen van de onderstaanden , te weten: 



1ii 







14 



van B / 100.— 

C // 200.— 

I> // 300.— 






ƒ 600.— 



Hetwelk in het Journaal wordt overgebragt als volgt- 

Kassa aan Diversen / 600.— Voor van de onderstaanden ontvangen, als 

aan J3. . . . ƒ 100. — voor van hem ontvangen . . / 100. 

aan C. . . . // 200. — voor van hem ontvangen 
aan D. . . . // 300. — voor van hem ontvangen 



// 200.— 
// 300.— 



- ƒ 600.— 



N . 3 wordt in het Memoriaal van A omschreven; 
Betaald aan de onderstaanden, te weten: 

aan B . . . ƒ 300. — 
// C . . . // 200. — 
// D . . . // 100. — 

ƒ 600.— 
Hetwelk in het Journaal wordt overgebragt als volgt- 
Diversen aan Kassa/ 600.— Voor aan de onderstaanden betaald, als: 

^ / 300.— voor aan hem betaald .... ƒ 300.— 

^ " 200. — voor aan hem betaald ....// 200.— 

^ " 100.— voor aan hem betaald ....// 100.— 

f fifjO — ^ 
N*. 4. Van deze handeling komt in het Memoriaal van A de volgende om- 
schnjvmg : ° 

Verkocht aan de onderstaanden, 60 balen koffij, volgens Verkoop-Boek F'. 
■L , ais : 

Aan B lo balen koffij ƒ 450.— 

berekende onkosten . // 1. — 

_/ 451.— 



// 



// 



C 20 balen koffij / 900. 

berekende onkosten . // 2. 



D 



30 balen koffij j 1350.— 

berekende onkosten . // 3. 



" 902.— 



// 1353.— 

f 2706 

Hetwelk in het Journaal wordt overgebragt als volgt: 

Diversen aan Diversen ƒ 2706.— voor 60 balen koffij, aan de onderstean- 



den verkocht: 



15 



B ƒ 451.— voor 10 balen koffij 

C // 902. — voor 20 balen koffij 

^ '/ 1353.— voor 30 balen kofflj 



ƒ 

// 

// 



451.— 

902.— 

1353.— 



ƒ 2706.— 



Aan Goederen . . ƒ 2700.— voor 60 balen koffij . ƒ 2700.— 
// Onkosten / 6.— voor diverse berekende onkosten // 6.— 

ƒ 2706.— 

Bij eene onderlinge vergelijking van bovenstaande vier Journaalposten zal 
men m de eerste plaats zien, dat, waar zich een meervoud van debiteuren of cre- 
diteuren openbaart, dat meervoud wordt aangeduid door het woord //Diversen.// 
Deze uitdrukking wordt bepaald gebruikt, omdat elke Joumaalpost onmiddellijk 
m haar geheel moet voorkomen, om nader in de onderdeden te worden gesplitst. 
Het woord Diversen is alzoo een hulpwoord, dienende om voor een oogenblik de 
gezamenlijke debiteuren of crediteuren te vervangen. In zich zelf heeft het dan 
ook hoegenaamd geene beteekenis, althans geen andere, dan dat verwezen wordt 
naar hetgeen zal volgen, waarom dan ook sommigen, in plaats van het door ons 
gebruikte //Diversen//, de uitdrukking //de Volgenden// of //de Onderstaanden// 
bezigen- 

In de tweede plaats zal men bemerken, dat waar zich een meervoud van 
crediteuren voordoet , het woordje //aan// voor eiken cretUteur herhaald wordt , 
terwijl het m posten , waar slechts één crediteur is , ook slechts éénmaal voorkomt. 
Door dit herhaald gebruik van //aan// bij den crediteur worden wij bekend met 
het eigenaardige er aan verbonden, namelijk dat het is de onafscheidelijke medge- 
zel van den uitgever. Deze eigenaardigheid vindt haren grond insgeHjks in de 
cloor ons vooropgezette waarheid , dat het beginsel der handeling van den credi- 
teur lutgaat , en bijgevolg ook hij het is , die aUeen door de daad zijner gifte den 
ontvanger aanwijst . en met het aanwijzen van den ontvanger dezen tot debiteur 
(schuldenaar) verklaart, en wel mn hem (crediteur). Maar, zal men zeggen , vol- 
gens dit laatste zou dan ook eigenlijk, bij het aanwijzen van den debiteur of de 
üebiteuren, de uitdrukking //debet" of //debent" moeten worden gevoegd, even 
ais (üt bij eene gewone rekening het geval is. Deze bewering, hoewel een schijn 
Aan waarheid hebbende, is echter onjuist, want bij eene eenigzins nadere beschou- 
wing ziet men, dat, bij eene gewone rekening, aUeen de uitgever aan den ont- 
vanger bekend maakt , in welke positie hij (ontvanger) door zijne ontvangst tot 
nem (uitgever) is gekomen, terwijl in het steUen eener Journaalpost de boekhou- 
oer, hoewel aanvangende met zich te plaatsen op het standpunt van den credi- 
Ww^'T.^''? de positie van beide, ontvanger en uitgever, moet aangeven. Ge- 
oruikte hij dus bij de debiteuren het woord //debet" of //debent", dan zou hij 
OOK bij de crediteuren het woord //credit" of //credunt" moeten bezigen. Wij 



Pi 



m 



!/ 




^ liliin 




16 

hebben echter «bezien dat dit geheel onnoodig is, daar toch het woordje //aan", 
alleen door zijnen stand, in elke Jouniaalpost genoegzaam te kennen geeft, wie 
of wat is gedebiteerd en wie of wat is gecrediteerd. 

Om nu nog een enkel oogenblik bij //aan" te vertoeven, doen wij opmerken, 
dat dit woord insgelijks voorkomt in de Memoriaalposten onder n". 3 en 4, evenwel 
daar in geheel anderen zin, dan waarin het in elke Journaalpost gebezigd wordt. 

Wanneer men dus in het Memoriaal leest bij voorbeeld: betaald aan, ver- 
kocht mn, gezonden aan, dan wordt door dit woord alleen aangewezen degeen 
aan wien gegeven is, en derhalve de ontvanger ; terwijl daarentegen in het Jour- 
naal hetzelfde woord gebezigd wordt, om aan te toonen aan tvien de ontvanger 
door zijne ontvangst is schiüdig geworden, en derhalve om den uitgever aan te 
wijzen; om welke reden dan ook, gelijk hierboven gezegd is, //aan" en //de cre- 
diteur" een onafscheidelijk geheel uitmaken. 

Men kan dus veilig aannemen, dat wie in het Memoriaal door liet voorzet- 
sel //aan" wordt aangewezen, in het Journaal altijd zijne plaats vóór datzelfde 
woord verkrijgt. 

Wij zullen de omschrijving van den vorm, waarin het Journaal wordt opge- 
steld, eindigen, met het aangeven van nog eenige regelen, waarnaar men zich, in 
het meer machinale gedeelte, te gedragen heeft. 

T)e namen der debiteuren en crediteuren worden geschreven in middelsoortig 
schrift; het verbindingswoord //jian" iets kleiner, maar grooter dan gewoon 
schritt ; onmiddellijk na het noemen van de debiteuren en crediteuren plaatst men 
de som, waarvoor zij zijn gedebiteerd en gecrediteerd; men laat die som volgen 
door de redengeving, waarom zij zijn gedebiteerd en gecrediteerd, anders gezegd 
de omschrijving, en dit wel in gewoon, maar duidelijk schrift. In den vorm vau 
uitdrukking van dit laatste is men geheel vrij; men houde alleen in het oog, dat 
hoe eenvoudiger en beknopter dit geschiedt , 'hoe beter. Na de omschrijving wordt 
de som van het geheel in de buitenste lijnen geplaatst, met dien verstande, dat 
wanneer men heeft meer dan een debiteur of meer dan één crediteur , die plaat- 
sing daardoor geschiedt, dat de sommen van deze debiteuren of crediteuren , ieder 
afzonderhjk in de binnenlijn worden gesteld, om door optelling in de buitenlijn 
te worden uitgeworpen. Vooral dient er echter op te worden gelet , bij een meer- 
voud van debiteuren en crediteuren beide , dat de totale som van elke post slechts 
éénmaal in de buitenlijn voorkome. 

Het gebruik nu , dat van een alzoo ingerigt Journaal gemaakt wordt , staat 
in het naauwste verband met het eigenlijke doel waarmede het is aangelegd , na- 
melijk : een geleidelijken overgang te liebben tot het derde hoofdboek , genaamd • 

Gbootboek , HOOFD-BOEK , SCHULD-BOEK , wclkc dric namcn hunnen oorsprong 
ontleenen aan de drie eigenschappen, die dit boek heeft, als: 



17 

. Grootboek, omdat de eigenlijke boeking eerst in dit boek Iiaren -elieelen 
omvang (grootte), de uiterste grens, bereikt; 

Hoofd-, of liever Hoofden-Boek, omdat het hoofdsgewijze , dat is recristers- 
wijze, is ingerigt, en eindelijk: "" 

Schuld-boek, omdat de koopman uit dit boek den juisten st-uit zijner scliul- 
üen en inschulden (bezittingen) leert kennen , 

welke drie eigenschappen op hare beurt wederom in het naauwste \erband 
staan met inlioud, vorm en gebruik. 

De inhoud van dit boek in zijn geheel is geen andere, dan die van Memo- 
riaal en Journaal, maar met eene beschrijving, die van deze beide boeken o-eheel 
afwijkt. Terwijl toch in deze beide eerste hoofdboeken elke handelin^»- zóó als 
zij is voorgevallen, neergeschreven, en door die welke onmiddcUijk daarna kwam 
gevolgd wordt (hetgeen natuurlijk , over het geheel beschouwd , eene bonte door- 
eenmenging van ongeUjksoortigc zaken ten gevolge heeft), zoo wordt deze orde 
des tijds, m Memoriaal en Journaal beide heerschende, in het Grootboek niet 
verder m acht genomen, dan voor zoover zij uit het Journaal van zelve voort- 
vloeit. Daarentegen wordt, door de eigenaardige inrigting van dit boek , de bonte 
mengeling van het .louniaal vervormd tot eene bepaalde onderscheidino- en af- 
scheiding van ongelijksooriige , en dajirdoor mogeUjk gemaakte bijeenvoe^no- van 
gelijksoortige deelen. ^ " 

Deze beide hoofdbeginselen, afscheiding en bijeenvoeging, zijn de natuurlijke 
grondslagen , waarop inhoud en vorm van dit boek zijn gebouwd. Door de af- 
scheiding tocli verkrijgt men in de eerste plaats de zoogenaamde hoofden ; afschei- 
ding en bijeenvoeging te zamen vormen meer bepaald de rekeningen. Het'//hoofd" 
nu 18 de titel , wajirmede de eene werkelijk bestaande of denkbeeldige persoon 
van den anderen onderscheiden wordt, terwijl daarentegen aan het woord //reke- 
ning meer het denkbeeld verbonden is van hetgeen er met dien persoon of 
met die zaak is voorgevallen. 

u c^^^ Grootboek is dus eigenlijk niets anders dan de verzameling van al de 
hoofden of rekeningen, die, in den loop des handels, door de gebeurtenissen zijn 
m het leven geroepen; en aangezien nu elke rekening, lietzij persoonlijke ofoii- 
l^ersoonlijke, n.w gelang van den aard der handeUng moet worden gedebiteerd 
of gecrediteerd , zoo dient ook het Grootboek , om den handelaar bekend te maken 

1". met de sommen waarvoor, 
2*. met de reden w.'iarom, 
3". met den tijd wanneer, 

eene rekening is getlebiteerd of gecrediteerd. 

Deze drie bijzonderheden, in verband met hetgeen wij hierboven reeds heb- 
ben opgenoemd, bepalen, wat de hoofdzaak betreft, den vom, tot welks behan- 
«leiing WIJ nu overgaan. 



18 

'T 

Gelijk wij reeds hebben aangemerkt , worden de hoofden v(Tkregen door eene 
afsclieidinff van het ongelijksoortige. Dit neemt echter niet weg dat er m elk 
lioofd hoe (X)k van een ander onderscheiden , altijd twee ongelijksoortige deelen 
bestaan , cüc evenzeer , ja boven alles van elkander moeten worden onderscheiden 
vu afo-escheiden ; wij bedoelen het debet en het credit. 

Wil men dus een goed ingerigt Grootboek hebben, dan is het eerste ver- 
ci^ehte dat deze beide tegenhangers ook ieder eene afzonderlijke plaats erlangen , 
vM dit' wel tegenover elkander; ten eerste, om hnn karakter van tegenhangers, 
en ten tweede, omdat zij tegen elkander moeten worden opgewogen. 

Wanneer men dus eene in het Journaal voorkomende rekening in het Groot- 
boek moet overbrengen , dan begint men met aan die rekening in (Lat boek eene 
plaats te geven (te openen); en dit geschiedt op de volgende wijze. 

Men slaat het eerst voorkomend blanco blad op , hetwelk den naam van toüo 
krijo-t omdat het den omvang van het geheele vel voor oogen stelt, plaatst het 
cijfer Van het foUo (natuurHjk met één te beginnen) tweemaal boven aan , eens m 
den uitersten hoek links, en eens in den uitersten hoek regts , schrijft vervolgens 
in middelsoortig schrift het woord debet aan de linkerzijde van het blad , on( er 
het folio-cijfer , doet voorts evenzoo met credit aan de regterzijde , en houdt daarbij 
wel in het* ooo-, dat de eerste letter van debet en de laatste van credit genoeg- 
zaam de zijkanten van het blad naderen. Dit gexlaaii hebbende, viüt men de 
ruimte tusschen debet en credit (of dekent en credunt , ingeval van meervoudige 
titels) met den titel of naam van het hoofd, dat aan de rekening gegeven wordt , 
in iets grooter dan middelsoortig sclirift, met dien verstande, dat men van de 
nvimte aan de rogtcr hand geen ander gebruik maakt, dan alleen, wanneer de 
ruimte links niet voldoende is om den titel te bevatten, of ook wanneer men met 
buitenlandsehe vrienden doet, in welk geval de regter ruimte gebezigd wordt , om 
den naam hunner woonplaats, in iets kleiner dan middelsoortig schntt, neer te 
stellen. Dit afgeloopen zijnde, platitst men den titel van het alzoo in het Cnoot- 
boek neero-esch reven hoofd onmiddellijk in een daartoe (liefst van het Groot .)cek 
afgescheiden) alphabetisch ingerigt register, bij verkorting ./alphabet" genoemd. 
Wij vestigen hier bijzonder de aandacht op de noodzakelijkheid om in deze bewer- 
king- zeer oplettend te zijn, daar toch een niet of verkeerd inschrijven in het 
alphabet ten gevolge zou kunnen hebl)en , dat dezelfde rekening tweemajil m het 
GrootbcH^.k voorkwame , hetgeen tot schromeUjke verwarring zou aanleiding geven. 
Deze handeling, rekening voor rekening, in volgorde van het boek toepas- 
sende bewerkstelligt men daardoor èn de scheicüng der hoofden , en de scheiding 
van debet en credit, met andere woorden, de scheicüng der ongelijksoortige dee- 
len, en dit tot stand zijnde gebragt, gaat men dan ook natuurlijk over tot de 
bewerking van datgene, hetwelk de bijeenvoeging der gelijksoortige deelen ten 
o-evolcre heeft. Deze bewerking wordt in de tmil van het boekhouden //transpor- 



teren" sfcnoemd. 



ii 



19 

Bij dit transporteren dient in de eerste plaats te worden gelet opdenood- 
' zakelijkheid, dat men de drie onderdeden van debet en credit, en bovenal het 
eerste dier drie, goed doe uitkomen. Om dit te verkrijgen moet men dan ook 
een Grootboek hebben, dat, wat zijne lijnen betreft, goed is ingerigt. Wij zullen 
van deze inrigting eene kleine scliets geven. 

Aan de bovenzijde van het blad, op genoegzamen afstand van den boven- 
kant om liet lioofd daarboven te kunnen plaatsen, wordt over de geheele breedte 
eene dubbele lijn gehaald, //liggende lijn" geheeten; van deze liggende lijn da- 
len, zoowel in debet als in credit, verschillende lijnen regtstandig tot het uiterste 
punt beneden. Deze hangende lijnen, in debet en credit elkander volkomen 
gelijk, vormen de afdeelingen (kolommen), waarin de onderdeelen van het bij 
elkander gevoegde gelijksoortige worden ingevuld, van welke invulling wij eene 
beschrijving zullen geven , door aan te toonen op welke wijze de posten uit het 
Journaal in het Grootboek woitlen getransporteerd. 

Tot meerdere toelichting laten wij deze beschrijving voorafgaan door eene 
afbeelding van den vorm, dien elke zijde van ieder hoofd in het Grootboek heeft, 
en waarin men gemakshalve elke kolom met een cijfer vindt geteekend. 



•7 



3 



6 



6 



Als vasten regel zetten wij voorop, dat voor elke post maar één regel ge- 
bruikt wordt, waarom dan ook de hier afgebeelde kolommen, om den wille der 
netheid, over hare geheele breedte met grijze lijnen kunnen doorsneden worden. 
Deze regel is ecliter aan eene uitzondering onderworpen, wanneer namelijk de 
post in zulke onderdeelen is gesplitst, die noodzakeUjke afzonderlijke vermelding 
behoeven. " 

Het eigenlijke transporteren wordt evenwel nog voorafgegaan door eene 
soort van voorbereidende bewerking, waaraan men het Journaal onderwei-pt. 
Alen begint namelijk met in dit boek, vóór de over te brengen rekening, te 
plaatsen het folio, dat die rekening, volgens het alphabet, in het Grootboek heeft. 
Wat echter den crediteur betreft, kan dit, wanneer deze enkelvoud voorkomt 
bijna nooit geschieden. Daarom onderscheidt men in het Journaal de foHo's van 
Debiteur en Crediteur, door de toevoeging van een dwarsstreepje bij wijze van 
breuk, met dien verstande, dat, even als in het Journaal, de Debiteuren komen 
te staan voor en de Crediteuren achter het woordje //aan", ook de foKo's der 
iJebiteuren geplaatst worden boven, en die der Crediteuren onder het streepje 
IJlt laatste wordt bij meervoud van Debiteuren en Crediteuren, immer geplaatst 

2* 



1-; 



i , ; 



' 1 

ril 



■ ' i 



■i 



i t 






// 



// 









// 



// 



// 



20 

op zoodanige wijze, dat elke Debiteur en Crediteur zijn eigen folio voor zijnen 
naam heeft. 

Door deze behandeling leert men uit het Journaal kennen tvddr in het Groot- 
boek elke over te brengen rekening hare plaats heeft, en dan gaat men tot het 
transporteren zelf over. Dit geschiedt op de volgende wijze: Men plaatst eens 
voor goed: 

in kolom 1, het jaartal der handeling, daarna 

in dezelfde kolom, den naam der maand; 

2, den dag der maand; 

3, als men debiteert, den naam van den contra-Crediteur, vooraf- 
gegaan door het woordje //aan", en als men crediteert, den 
naam van den contra-Debiteur, voorafgegaan door het woordje 
//per", bij meervoud van contra-Crediteuren of Debiteuren na- 
tuurlijk aan of per diversen ; 

4, de omschrijving; 

5, het cijfer van de pagina waar in het Journaal de post te vin- 
den is, en eindelijk 

6, het geld. 

Als dit alles nu behoorlijk is in orde gemaakt, dan zet men voor het folio- 
cijfer, in het Journaal aangewezen, een tittel of punt, ten blijke dat deze over- 
dragt is afgeloopen. 

Wat nu betreft den inhoud van kolom 4 (de omschrijving), dezen make men 
zoo duidelijk, maar, uithoofde van de natuurlijk beperkte ruimte, ook zoo kort 
mogelijk. In allen deele moet die inhoud worden in verband gebragt met den 
titel of het hoofd, dat de rekening draagt; zoodat men, bij voorbeeld, in het 
Journaal eene post van dezen inhoud vindende, 

AMSTERDAM, 6 Januarij 1868. 

Kassa aan Goedeeen ƒ2700. — voor 60 balen koffij 
aan diversen verkocht, en daarvoor ontvangen ƒ 2700. 

bij transportering op de rekening van het geld (kassa) niet kan zetten, dat men 
koffij verkocht heeft, of op die van goederen, dat men geld ontvangen heeft. De 
omschrijving van eenen verkoop (uitgifte) kan nooit in het debet en die eener 
geld-inning (ontvangst) nooit in het credit eener rekening komen. Tot regt ver- 
stand zullen wij de juiste transportering hier nederschrijven, met toevoeging van 
het cijfer der kolommen, waar elk deel geplaatst moet worden. ^ 

Van deze post vindt men alzoo op de rekening van 
Kassa in het debet. 
1.2 3 4 566 
Januarij. 6. aan Goederen, voor van diversen ontvangen, f*. 1. ƒ2700. 




21 

GOEDEKEN in het credit. 
12 3 4 5 6 6 

Januarij. 6. per Kassa, voor 60 balen koffij verkocht, f". 1. ƒ2700. — 

Het spreekt van zelf, dat alle in het Journaal voorkomende posten op gelijke 
wijze moeten worden behandeld, en dat men bij die behandeling de orde des 
tijds in acht neemt. 

Wij zouden, na deze uitvoerige en zoo wij hopen duidelijke omschrijving 
van den vorm van het Grootboek, de zaak kunnen laten rusten, ware het niet 
dat in de laatste jaren van het hierboven omschreven model werd afgeweken. 

Men heeft namelijk op vele kantoren aan de rekeningen in het Grootboek 
eenen voim gegeven , die kortheidshalve wel veel vóór zich heeft , maar daaren- 
tegen aan den anderen kant ook niet vrij van bezwaren is, en welken wij hem, 
die zich de wetenschap van het Boekhouden wil eigen maken , niet kunnen aan- 
raden, omdat de toepassing er van reeds eene zekere geoefendheid en hebbelijk- 
heid in de werkzaamheid van het transporteren vereischt. 

Wij zullen exïhter ook van dezen vorm hier een schets laten volaren: 




"Volgens deze methode heeft men van elke rekening in het Grootboek niet 
een folio, dat is een geheel blad in twee zijden verdeeld, maar een enkele pagina, 
die dan, wat de lijnen betreft, als boven is ingerigt. 

De opening van het hoofd geschiedt op de volgende wijze : 

Men plaatst op de bladzijde bovenaau , in den uitersten hoek regis of links , 
het cijfer van het blad, schrijft boven de liggende lijn den titel der rekening 
voluit, in kolom 1 bovenaan het jaartal der handeling, in kolom 5 debet ofde- 
bent , en in kolom 6 credit of credunt. 

De transportering geschiedt vervolgens aldus: 
in kolom 1 , den naam der maand , 
» 2, den datum der maand, 

3, den contra-Crediteur of Debiteur, 

4, het cijfer van het Journaal-blad, 

5, de som van het debet, en eindelijk 

6 , de som van het credit. 



ff 
ff 

// 
// 



// 



// 
// 



// 



// 



i- 

■V 
i- 

'Ni 



'ih 
f il 

•ii 



i 



ff 
n 



f' 



n 
fi 

ff 



tl 
II 



II 



20 

op zoodanige wijze, dat elke Debiteur en Crediteur zijn eigen folio voor zijnen 
naam heeft. // 

Door deze behandeling leert men uit het Journaal kennen wmr in het Groot- 
boek elke over te brengen rekening hare plaats heeft, en dan gaat men tot het 
transporteren zelf over. Dit geschiedt op de volgende wijze : Men plaatst eens 
voor goed: 

in kolom 1, het jaartal der handeling, daarna 

in dezelfde kolom, den naam der maand: 

2, den dag der maand; 

3, als men debiteert, den naam van den contra-Crediteur, vooraf- 
gegaan door het woordje /'aan", en als men crediteert, den 
naam van den contra-Debiteur, voorafgegaan door het woordje 
//per", bij meervoud van contra-Crediteuren of Debiteuren na- 
tuurlijk aan of -per diversen ; 

4, de omschrijving; 

5, het cijfer van de pagina wmr in het Journaal de post te vin- 
den is, en eindelijk 

6, het geld. 

Als dit alles nu behoorlijk is in orde gemaakt, dan zet men voor het folio- 
cijfer, in het Journaal aangewezen, een tittel of punt, ten blijke dat deze over- 
dragt is afgeloopen. 

Wat nu betreft den inhoud van kolom 4 (de omschrijving), dezen make men 
zoo duidelijk, maar, uithoofde van de natuurlijk beperkte ruimte, ook zoo kort 
mogelijk. In allen deele moet die inhoud worden in verband gebragt met den 
titel of het hoofd, dat de rekening draagt; zoodat men, bii voorbeeld, in het 
Journaal eene post van dezen inhoud vindende, 

AMSTERDAM, 6 Januarij 1868. 

Kassa aan Goederen ƒ3700. — voor 60 balen koffij 
aan diversen verkocht, en daarvoor ontvangen ƒ 2700. — 

bij transportering op de rekening van het geld (kassa) niet kan zetten, dat men 
koffij verkocht heeft, of op die van goederen, dat men geld ontvangen heeft. De 
omschrijving van eenen verkoop (uitgifte) kan nooit in het debet en die eener 
geld-inning (ontvangst) nooit in het credit eener rekening komen. Tot regt ver- 
stand zullen wij de juiste transportering hier nederschrijven, met toevoeging van 
het cijfer der kolommen, waar elk deel geplaatst moet worden. 

Van deze post vindt men alzoo op de rekening van 

Kassa in het debet. 
12 3 4 5 6 6 

Januarij. 6. Jian Goederen, voor van diversen ontvangen, f*. 1. ƒ2700. — 



k 



21 

GOEDEREN in het credit. 
12 3 4 5 6 6 

Januarij. 6. per Kassa, voor 60 balen koffij verkocht, f*. 1. ƒ2700. — 

Het spreekt van zelf, dat alle in het Journaal voorkomende posten op gelijke 
wijze moeten worden behandeld, en dat men bij die behandeling de orde des 
tijds in acht neemt. 

Wij zouden, na deze uitvoerige en zoo wij hopen duidelijke omschrijving 
van den vorm van het Grootboek, de zaak kunnen laten rusten, ware het niet 
dat in de laatste jaren van het hierboven omschreven model werd afgeweken. 

Men heeft namelijk op vele kantoren aan de rekeningen in het Grootboek 
eenen vo.im gegeven, die kortheidshalve wel veel vóór zich heeft, maar daaren- 
tegen aan den anderen kant ook niet vrij van bezwaren is, en welken wij hem, 
die zich de wetenschap van het Boekhouden wil eigen maken , niet kunnen aan- 
raden, omdat de toepassing er van reeds eene zekere geoefendheid en hebbelijk- 
heid in de werkzaamheid van het transporteren vereischt. 

Wij zullen echter ook van dezen vorm hier een schets laten volgen : 




I 

Volgens deze methode heeft men van elke rekening in het Grootboek niet 
een folio, dat is een geheel blad in twee zijden verdeeld, maar een enkele pagina, 
die dan, wat de lijnen betreft, als boven is ingerigt. 

De opening van het hoofd geschiedt op de volgende wijze : 
Men plaatst op de bladzijde bovenaan , in den uitersten hoek regts of links , 
het cijfer van het blad, schrijft boven de liggende lijn den titel der rekening 
voluit, m kolom 1 bovenaan het jaartal der handeling, in kolom 5 debet of de- 
bent , en in kolom 6 credit of credunt. 

De transportering geschiedt vervolgens aldus: 
in kolom 1 , den naam der maand , 
3> 2, den datum der maand, 

3, den contra-Crediteur of Debiteur, 

4, het cijfer van het Journaal-blad, 

5, de som van het debet, en eindelijk 

6, de som van het credit. 



II 



II 

II 



II 



if 

II 



II 



;f, { ] 






,f i > 



f ■ 



■-/i 



. i 



22 

Bij elke transportering worden alzoo altoos de 4 eerste kolommen met bij- 
voeging van 0/ de vijfde, of de zesde gebezigd; de twee laatsten kunnen uit den 
aard der zaak nimmer te gelijk gebruikt worden. 

Om nu eene aanschouwelijke voorstelling van deze manier te geven , dienen 
wij twee tegenovergestelde posten te transporteren; wij nemen daartoe: 

AMSTERDAM, 4 Januarij 1868. 

voor 60 balen koffij van B... ge- 
• • y 2600* — 

AMSTERDAM ,^6 Januarij 1868. 

- voor 60 balen kofüj jian diversen 



CrO£DEEEN aan Kassa ƒ 2600 
kocht en daarvoor betaald . . 



Kassa aan Goederdn ƒ 2700.- 
verkocht en daarvoor ontvangen . 



f 2700.— 



Deze komen alsnu in het Grootboek voor op de rekening 
Kassa : 

12 3 4 5 

.Tanuarij. 4. per Goederen f". 1 ... . 

// 6 aan Goederen // 2 ƒ 2700. — 

Goederen : 

12 3 4 5 

Januarij. 4. aan Kassa f». 1 ƒ 2600. — 



6 



ƒ 2600.— 



'' 6. per Kassa 



// 



2 ƒ 2700 



Bij vergelijking van deze beide manieren, kan men zich gemakkelijk van 
den aard van het onderscheid vergewissen. Wij laten dan ook aan ieders keuze, 
welke methode hij voor zich gelieft te gebruiken. In beide toch wordt behouden 
wat in het Grootboek op elke rekening de hoofdzaak is, namelijk de scheiding 
der ongelijksoortige deelen, dat is meer bepaald, de scheiding der sommen van 
debet en credit. 

Het doel nu waartoe het Grootboek gebezigd wordt is : een spoedig , gemak- 
kelijk en geregeld overzigt te verkrijgen van den toestand, waarin zich elk onder- 
deel der bezitting bevindt. Tot de kennis van dien toestand geraakt men door 
eene vergelijking van de beide ongelijksoortige deelen eener rekening met elkan- 
der. Deze vergelijking zou men zich kunnen voorstellen als eene weging tegen 
elkander, met het doel om dafirdoor te weten te komen, niet alleen in ivelke 
schaal de- grootste zwaarte ligt, in die van debet of credit, maar ook hoe veel 
die meerdere zwaarte bedraagt : met andere woorden ; men telt van elke rekening 
de som van het debet op, doet dit insgelijks met die van het credit, trekt, bij 
een aanwezig verschil tusschen beide, het mindere van het meerdere af, en ver- 
krijgt langs dien weg de hoegrootheid er van. 



23 

Deze verschillen of ovcrscliotten (saldo's genaamd) zijn voor een groot deel de 
grondstoflen, waaruit wordt zamengesteld het laatste der vier hoofdboekeii, liet 

BALANCE-BOEK. 

Mfuir {langezien dit boek eigenlijk niets anders is dan eene door letterlijke co])iü- 
ting verkregen verzameling van den telken jarc opgemaakten staat van rekening 
des handels , zoo gclooven wij met de beschrijving van den inhoud van dit bock, 
die eiganlijk eene beschrijving der Balans zou zijn , te moeten Avacliten , tot dat 
wij aan de behandeling van dat onderwerp zelf zijn gekomen. Hier worde slechts 
fiangemerkt , dat dit boek , wat den vorm betreft, meestal wordt ingerigt overeen- 
komstig dien van liet Grootboek , w^iarin sommigen ook de Balans, in plaats van 
in een afzonderlijk register, schrijven, en dat, wat betreft het gebruik , dat er van 
gemaakt wordt, deze dtie punten zijn op te merken: 

1". dat de Koopman daardoor bekend M'ordt met den staïit zijner negotie 
aan het einde van elk boekjaar, zoo wel wat betreft het geheel als de 
onderdeden ; 

2'. dat het hem behulpzjiam is in het afsluiten der oude en het openen der 
nieuwe rekeningen; 

dat liet hem in een kort bestek een overzigt van een groot imiital jarcni 
geeft. 



Vi\ 



3". 



Bij de behandeling der vier hoofdboeken , voornamelijk bij die van Journjud 
en Grootboek, hebben wij ruime gelegenheid gevonden, om sommige hoogst ge- 
wigtige grondslagen dezer wetenschap eenigzins breedvoerig te besiDiekeii; maar 
als van zel\en zijn wij djuirbij tot eenige omslagtigheid vervallen. 

lu onze beschouwingen over de andere boeken kunnen wij op bekno})ter 
wijze te werk gaan , omdat het aanleggen en bijhouden van deze geene bepaalde 
kennis van liet boekhouden in zijnen geheelen omvang vereischt. Zij worden toch 
door den boekhouder niet anders gebruikt dan eensdeels , om hem de bou^vstofien 
voor zijne werkzaamheid te hïveren , anderdeels , om hem die werkzaamheid door 
toelichting te vergemakkelijken. 

Deze beide gezigtspunten geven aanleiding tot de splitsing dezer boeken in 
twee soorten, die wij hierboven reeds hebben opgegeven onder den naam van: 

HliLP-BOEKEN en BIJ -BOEKEN. 

Wij zullen deze boeken behandelen in de orde, zoo als zij op blz. 7 en 8 voor- 
komen, en vinden daar onder de reeks der Hulp-boeken het eerst vermeld liet 

Kasboek , hetwelk dient om de verschillende ontvangsten en uitgaven in geld 
te noteren. Daarom wordt het ook in twee zijden gehouden. De linkeraijde (debet) 






I /l 



24 

Yorclt gebruikt, om aauteckening te houden van hetgeen «aw, de regterziide (ere- 
dit) van^ hetgeen door ons betaald wordt. Deze aanteekening kan oi) twee ver- 
scliühnido wijzen geschieden. Men kan namelijk het kasboek inrigten als eenc 
ges,>ecihcecrde Gixx)tboek-rekening, door de kas-rekening voor elke ontvangst, 
te debiteren aan den tegenovergestehlen uitgever, en te crediteren per den te ^cn- 
overgesteulen ontvanger; beide bij den njvam, dien zij in het Grootboek hebb(.n 
ot krijgen. Men kan echter ook volstaan met eene eenvoudige vermehüuc^ van 
den i>ersoon , van wien men ontvangen of aan wien men bettuild heeft" en 
zo<» men met geene personen te doen heeft, van de zaak, die aanleiding tot dè 
onvangst of betaling heeft gegeven ; dit moet echter geschieden op z(^daniffc 
wjjze , dat men daaruit imnua- kan bekend worden met den waren contra-Debiteur 
of (rediteur de^ Kas-rekening. Wij voor ons geven echter de voorkeur aan de 
eerste wijze. Dit kasboek wordt eens in de maand opgeteld, om daaruit den 
stsiat der kas te kunnen opmaken, en dien te vergelijken met het werkelijk in 
kassa. De afsluiting of overbrenging van het sahlo geschiedt echter sleclits eens 
per jaar. 

Als een onderdeel van , of hulp bij het kasboek kan men beschouwen het 
ÜNKOSTSNBOEK, dat insgelijks in twee zijden gehouden wordt, hoewel op de 
meeste kantoren de regterzijde (credit) zelden te pas komt, gelijk verder blijken 
zal. Dit boek heeft voornamelijk ten doel de al te groote uitbreicüng te belet- 
ten , welke de credit-zijde der kas zou erlangen, door de bijna dagelijks voorko- 
mende betaling van ongelden. Daarom worden dan ook al de onkosten , die men 
betaalt , m de linkerzijde (debet) van het Onkosten-boek gebragt , alsof men eene 
boeking maakte van '/Onkosten aan Kassa." Aangezien echter voor alle onkos- 
ten, die men betaalt, de kas de natuurlijke Crediteur is, zoo geschiedt de boekino- 
ot eigenlijk de notenng in het Onkosten-lx)ek op zeer eenvoudige wijze. EenS 
bI(X)te vermelding voor wat soort van ongelden de som, in de lijnen vermeld is 
bt^taald geworden, voldoet hier geheel. De regterzijde van het Onkosten-bdek 
wordt daarentegen dan alleen gebruikt, wanneer men uitgeschoten of aan ons 
voor anderen berekende onkosten gerestitueerd krijgt , zonder dat de betrokken per- 
ï^onen er vooraf voor zijn gedebiteerd. Aan het einde der maand worden de som- 
men van debet en credit opgeteld, flnaal afgesloten en in het kasboek overo-e- 
bragt ; zoodat dan de teUing van het Onkosten-boek debet-zijde , als totaal bed?ag 
der betafdde ongelden , in de credit-zijde van het kasboek komt , en omgekeerd de 
telling van het Onkosten-boek, credit-zijde, in het debet der kas. 

Wil men eene verkorte manier (die echter niet de verkieslijkste is), dan wordt 
het Onkosten-boek elke maand met een saldo afgesloten, en dit ?aldo in het kas- 
l3<)ek overgebragt , daar waar het behoort. 

Het KASSiERSBOEK ZOU men in vele opzigten een tweeling-broeder van het 



?5 

kasboek kunnen noemen, omdat het, wat de hoofdstrekking betreft, hetzelfde doel 
heeft , namelijk aanteekening te houden van inkassering en betalingen Maar 
Jiangezien die aanteekeningen op eene eenigzins veranderde wijze geschieden be- 
hooren wij, tot regt begrip van de behandeling die dit boek vereischt, hier in eene 
eenigzms uitvoerige beschrijving te treden. Het is zoo, men kan het kassiers- 
boek behandelen geheel overeenkomstig de manier van het kasboek, majir, vermits 
deze beide boeken in veelzijdige aanraking met elkander komen, achten wij het 
beter met het kassicrsboek een anderen weg in te slaan. De we^ dien wij l)e- 
doelen, is het zoogenaamd //over de Kas laten loopen" der kassiersrekenin^ ten 
minste voor een gedeelte. "' 

Kr zijn sommige boekhouders, die de geheele kassiersrekening in het kasboek 
opnemen, maar wij zijn die manier niet toegedaan, om de volgende reden. Men 
heeft bij voorbeeld voor / 300.— goederen aan B verkocht op .3 maanden ; aan 
het emdc van den termijn wordt eene assignatie op B uitgeschreven, en aan dcm 
kassier ter mnmg toegezonden, welke er natuurüjk voor moet worden gedebiteerd ♦ 
maar dan geschiedt dit, bij de door ons bedoelde wijze, langs den zoo wij ^e- 
ooven, ongcordenden weg, om eerst de assignatie op B in de ka.s te brengen (iuis- 
ter uitgedrukt in het debet van het kasboek), om onmiddellijk ;^-eder (Ie k^ er 
voor te crediteren en den kassier te debiteren. Wanneer men dezen re<rel toepast 
op aUe waarden aan den kassier ter inning toegezonden, en insgelijks, zoo als 
WIJ verder zuUen zien, bij betaüngen met kwitantiën op hem, dan bren^rt dit 
wel IS waar eene zekere eenheid in de boeking der geldzaken te wceg,''maar 
WIJ achten het toch ook eenigzins ondoelmatig, om reeds als ontvano^en «rehl 
in de kas t9 boeken icts, waarvan men niet de volstrekte zekerheid heeft ''dat 
het betaald zal worden. Er kunnen zieli echter gevaUen voordoen, dat men 
om eene geregelde boeking te verkrijgen, zulke waarden als geld in de kas* 
moet brengen: bij voorbeeld bij gedeeltelijke betaling met wissels: maar wat 
als uitzondenug kan worden toegestaan behoeft djiarom iioo- niet als reo-el te 
gelden. De regte boeking der kassiersrekening is naar ons inzien deze ^ men 
plaatst, buiten de kas om, in het debet van het kassicrsboek, aUe ter inkassering 
gezonden waarden, en laat daarentegen over de kas loopen alle op den kassier 
Jitgegeven kwitantiën, door deze als ontvangst in het debet van het kasboek te 
Ijrengen, m welks credit de betalingen van zelven voorkomen. Het trevol"- van 
deze handeling is, dat men dan uit het credit van het kassicrsboek niet behoeft 
te boeken betalingen, die, hetzij geheel, hetzij gede^ltebjk, door tusschenkomst 
van den kassier zijn gedaan. Dit credit dient toch op deze wijze, tot niets anders 
«lan als vereisehtc notering, om de ook in dit bock geschiedende maandelijksehe 
telüng te kunnen opmaken. Hierdoor verkrijgt men, meer bepaald bij betalingen, 
gedeeltebjk met geld, gedeeltelijk met kwitantiën op den kassier gedaan, het vc^x^r- 
(ievi; dat de boeking van niet eene enkele betaling gespUtst wordt maar immer in 
haar geheel voorkomt in de credit-zijde van het kasboek. En wat nu betreft do 



Ml 

'til 



^tn 



'sJ 



.}t 



'.-J 



■i^ê^. 



■2('> 

w ederkeerijre opwerping van liet door ons hierboven geopperde bezwaar, zoo o-e- 
looven wij te kunnen volstaan met het antwoord, dat iemand aan het door liem 
zelven op zijnen kassier afgegeven papier wel dezelfde erediet-wjuirde kan toeken- 
nen, als aan liet kassierspapier van anderen, lietwelk liij toch bij ontvangst ah 
geld in de kas brengt. 

Aan dit Kassiersboek is verbonden een boekje, dat men bijna een tweede ik 
er van zou kunnen noemen, aangezien de geheele inhoud van het eerste boek 
diuirin is opgenomen. Dit boekje behoort eigenlijk onder de bijboeken, maar om 
zijne innige verwantschap met het kassiersboek achten wij de beschrijving daarvan 
hier op hare regte \Aaiits. Het dient uitsluitend om uit de, van maand tot maand, 
ot week tot week, bijgehouden rekening-courant, die de kassier opmaakt, den 
stand van de rekening des handelaars in de boeken van den kassier over te ne- 
men, hetgeen geschiedt door achter de lijnen van het geld nog eens dezelfde ko- 
lommen voor guldens en centen te plaatsen, en in die buitenste lijnen liet be- 
•drag van de ingekomen post of. van de door den kassier betaalde kwitantie te 
noteren, natuurlijk luiast de bewuste sommen zelven, zoodat men in korten tijd 
kan opmaken, welke waarden nog niet waren geïnd, en welke door den hande- 
laar iifgegeven kwitantiën nog niet door den houder tegen geld waren inge- 
wisseld. 

Het Inkoopboek dient om nota te houden van alle gedane inkoopen. Dit s:e- 
schiedt op de volgende wijze: In een boek, van boven tot beneden gebjiid'^iu 
den vorm van eene gewone rekening, liefst echter zonder grijze dwarslijnen, plaatst 
men boven aan den najim van domicilium, dag, maand en jaartjd, en die afge- 
scheiden hebbende van de eigenlijke omschrijving van den inkoop door eene 
dwarsstreep, plaatst men onder die streep 'den naam van den persoon van wim 
men gekocht heeft, ter vervanging van het hoofd der ontvangen rekening, om 
vervolgens haren verderen inhoud letterlijk te copiëren, met uitzondering echter 
van de mogelijk daarop voorkomende specifieke gewigten, die men in een apart 
gewigtboekje noteert. Dit boek dient: in de eerste plaats, om in orde destijds 
eene verzameling te verkrijgen van alle bewerkstelligde inkoopen ; ten tweede, om 
bij de boeking zoo accuraat mogelijk te kunnen te werk gaan, hetgeen uit eene 
menigte van losse papieren niet zoo gemakkelijk geschieilt, en ten derde, om het 
nazien van bijzonderheden te vergemakkelijken. 

Wij moeten echter opmerkzaam maken dat men bij de inschrijving, be])aahlelijk 
van den najun des persoons van wien men gekocht heeft, de keuze kan doen 
tusschen twee elkander eenigzins verschillende vormen. In den eenen laat men 
het bij den naam van den verkooper berusten, omdat alle in het inkoopboek 
voorkomende namen die van verkoopers zijn; maar dan ook moet men bij de 
overboeking zich uit den buiten opgeschreven titel wel vergewissen, dat men het 
boek der inkoopen heeft; omdat het verkoopboek, w^at den uiterlijken vorm be- 



27 

treft, geheel als het ihkoopboek wordt ingerigt, en het bloot noemen van eenen 
naam geen bewijs is of iemand heeft gekocht of verkocht. Om hierin tegemoet 
te komen, achten wij het niet onraadzaam, om bij het inkoopboek, zoowel als bij 
het verkoopboek, aan den uitwendigen titel een inwendig bewijs toe te voegen, 
hetwelk geschieden kan, door, in het inkoopboek, achter den naam van den Ver- 
kooper, genoegzaam van dezen verwijderd om goed te kunnen worden onder- 
scheiden, te plaatsen het woord credit (omdat hij is uitgever), en in het ver- 
koopboek, fichter den naam van den kooper het woord debet (omdat hij is ont- 
vanger). 

Het Verkoopboek dient tot het tegenovergestelde doel van het inkoopboek, 
om geregeld te kunnen boekhouden van alle koopmanschappen die men heeft ver- 
kocht. Na het hierboven geschrevene behoeven Avij in geene verdere uitweiding 
er over te treden; alleen moeten wij hier de aandacht vestigen op de door ons 
gebezigde uitdrukking nvan alle'" waannede bedoeld wordt dat in het verkoop- 
boek moeten voorkomen zoowel de partijen, die men voor eigene rekening heeft 
verkocht, als die va<'irvan de verkoop door ons is geschied, voor rekening van 
anderen en in gemeenschap met anderen. De beide laatste gevaUen mochten 
aldus door voldoende aanwijzing van het eerste, en van elkander onderscheiden 
worden. 

Wanneer een binnenlandsche handel gedreven wordt, en men de voorwerpen 
van dien handel, hetzij gedeeltelijk, hetzij geheel, uit het buitenland trekt, dan 
wordt er ter inschrijving van de facturen, die men over de gekochte goederen 
ontvangt, een boek vereiseht, waanian men den titel kan geven van: 

INKOOPBOEK VOOR GOEDEREN VAN BUITENSLANDS. Dit 'boek, hoCWCl ingerigt 

met hetzelfde doel, als waartoe het inkoopboek is bestemd, heeft nogtans een 
daarvan zeer verschülenden vorm. Terwijl toch in het inkoopboek eene post wordt 
ingeschreven' en afgesloten, om onmiddellijk door eene andere te worden gevolgd, 
en eene nieuwe pagina niet wordt aangevangen, alvorens de voorgaande geheel 
18 volgeschreven, wordt daarentegen in het inkoopboek voor goederen van bui- 
tenslands voor elke inkooppost eene afzonderlijke bladzijde gebruikt. De reden 
van dit onderscheid in vorm tusschen de beide inkoopboeken is geleiden in de 
omstandigheid, dat men bij het ontvangen eener gewone rekening, door die reke- 
ning zelve tot de kennis komt van hetgeen de daarin vermelde goederen kosten, 
met inbegn]) van berekende onkosten, en zoo er nog verdere zelf betaakle onsei- 
rten op komen, dan zijn die kosten over het algemeen niet van zulk een ge^vïo-t 
(lat z]j den inkoopprijs aanmerkelijk bezwaren. Dit laatste nu juist is het geval 
bij goedereu, die uit het buitenland getrokken worden. De kosten, die een na- 
tuurlijk gevolg zijn van den meer of minder belangrijken afstand tusschen de 
plaats der afzending en die der bestemming, en wat er nog verder bijkomt 



■É 






Ufl 



l }\ 



'■* 



• ,K 



28 

(Hjfeueii een overwegeiiden iuvloctl uit op den kostendcn prijs, liet eerste ver- 
eischte van een geregelden handel toch bestaat in de wetenschap, hoeveel cene 
fiangekochte partij kost, niet slechts in liaar geheel, mïuir bovenal per pond, j)er 
(;l, of hoc ook, om daarnaar te kunnen beoordeelen, ot' men tot een aangegeven 
verkoopprijs met voordeel kan realiseren of niet. Het hier bedoelde inkoopboek, 
moet dan ook zoodanig zijn ingerigt, dat men er uit kan zien, lioeveel eene 
aangekochte en ontvangen partij, met inbegrip van alle onkosten, vrij op zolder 
kost, om dan uit het geheel tot den prijs van het onderdeel te kunnen geraken. 
Dit boek moet daartoe dan ook worden ingerigt als volgt: 

Men neemt een boek, gelijnd geheel overeenkomstig het inkoopboek, schrijft 
ontler den datum, den nsxam en de woonplaa,ts van den persoon, die de factuur heeft 
geteekend, en begint vervolgens de factuur letterlijk te copiëren. Daar nu echter 
elke factuur van a<m ons gezonden goederen in den regel in vreemde munt is 
opgemaakt, zoo is de inschrijving eigenlijk niet geëindigd, dan nadat het vreemde 
i?eld, volgens den aangegeven koers, tot eigen geld is gereduceerd. Alsdan wordt 
de verder overblijvende mimte opengelaten, om daarop de successievelijk voor- 
komende onkosten van assurantie, vracht, regten enz. binnenslijns te noteren. 
Zijn alle onkosten opgenomen, dan worden die door optelling in de gewone 
lijnen uitgeworpen, en met het bedrag der factuur tot een geheel vereenigd. Uit 
dit geheel nu kan men gemakkelijk berekenen, welke de kostende prijs is per 
pond, per el enz.; men behoeft daartoe slechts den netto inhoud te kennen, en 
zicli verder te gedragen njiar de usantiën, die bij de verschillende artikelen in 
den handel gelden. Deze berekening wordt bij wijze van calculatie onder aan 
het blad geplaatst ; zij is en bUjft echter altijd eene berekening, en daarom voor 
de boeking van hoegenaamd geene verbindende kracht. Verder behouden wij 
ons voor ter bestemde plaatse nog eens op dit boek terug te komen. 

Als nu eene handelszaak op deze wijze gexlreven- wordt, dat men niet alleen 
voor eigene rekening goederen van buitenslands ontvangt, maar ook datirheen 
zendt, dan wordt voor de daaromtrent vereischte boeking een boek gevorderd, dat 

den naam draaft van 

CONSIGNATIE-BOEK, CU wclks inhoud eene juiste omschrijving bevatten moet, 
niet aUeen van hetgeen deze of gene partij naar buiten geconsigneerde goederen 
gekost, maar ook wat zij zuiver opgebragt heeft, na aftrek van alle mogelijke 
onkosten, ter plaatse van den verkoop. Om dit nu geregeld te kunnen doen, 
wordt een boek genomen, waarin men voor elke bijzondere partij ook een dubbel 
blad (folio) afzondert. Nadat men aan dit blad een hoofd gegeven heeft, be- 
staande in een eenvoudig opnoemen van de partij zelve, met bijvoeging van de 
plaats waarheen en den persoon aan wien zij gezonden is, wordt de linkeraijde 
gebruikt om daarop te noteren : 

l". de omschrijving van de goederen, wat betreft gcwigt, prijs en totale 



29 

waarde, en waartoe de gegevens voor liet meerendeel uit het inkoopboek moeten 
geput worden; 

2*. de omschrijving en sprecificatie van de daarop gevallen onkosten tot aan 
boord ; 

3". de sommen van beide alsdan in één bedrag te zamen gevat. 

De regterzijde wordt vervolgens in blanco gelaten , om bij ontvangst der ver- 
kooprekening , die er letterlijk op te copiëren, met toevoeging van de herleiding 
der vreemde munt in eigene munt, volgens den aangenomen koers. 

Dit boek heeft, alzoo ingerigt, het tweeledig nut , dat men , bij vele transac- 
tiën van dien aard , in korten tijd kan te weten komen : eerstens , welk resultaat 
elke afgeloopen partij heeft opgeleverd; tweedens, van welke partijen men nog 
geene afrekening ontvangen heeft. 

^ Tot dusverre hebbeu wij slechts de boeken behandeld , die een noodzakelijk 
vereischte zijn bij eenen handel geheel voor eigene rekening gedreven; thans 
wenschen wij over te gaan tot de beschouwing van die hulpboeken , wier gebruik 
niet kan worden nagelaten daar, waar bij den eigen handel ook die in commissie 
voor anderen gevoegd is. Deze haudel kan zich in drieërlei toesta,nden open- 
baren, als; 

1". dat men belast is alléén met den inkoop; 

2'. dat men belast is alléén met den verkoop: 

3". dat men belast is en met den inkoop en met den verkoop. 

Gelijk men ziet is de laatste toestand eene combinatie van de twee eersten. 
Het getal hulpboeken voor zulke transactiën gebezigd , bepaalt zich dan ook tot 
tw(;e, die wij ieder afzonderlijk zullen beschrijven. 

Het eerste boek, gebezigd voor gevallen dat men met den inkoop belast is, 
dniagt den naam van : 

FACTUURBOEK, en is in zijn wezen niet anders dan een verkoopboek voor 
buitenlandsche personen gebruikt. In dit boek wordt elke bijzondere factuur op 
de volgende wijze ingeschreven : eerst de naam en de woonplaats van den per- 
soon , voor wiens rekening de partij is ingekocht, met toevoeging van debet; 
dan de uiteijfering der goederen , waartoe de gegevens voor het meerendeel uit 
het inkoopboek te putten zijn ; daaronder voegt men op de wijze als in het con- 
signatieboek , de onkosten ; men telt het bedrag daarvan bi] dat der goederen , en 
vermeerdert deze som met de er over berekende provisie , als wanneer de factuur 
zelve wordt afgesloten. 

Het tweede boek, voorkomende in gevallen dat men alleen met den verkoop 
is belast, is ecliter van meer ingewikkelden aard. Men kan het den naam 
geven van: 






'm 

m 



■ r. 



:i| 



k 



•? 






™' 



■'• "M 



^m 



ilH 



i 



30 

COMMISSIEBOEK of VERKOOP-REK ENINGBOEK VAN OOEDERRN IN COMMISSIE, 
(laar het bepjiald gcbmikt wordt , om op te maken en daaruit te boeken de afre- 
kening van die partijen, welke men van anderen ten verkoop gekregen heeft. 
Het wordt ingerigt als volgt : Men neemt een boek , wat de lijnen betreft over- 
t^enkomstig den vorm van het consignatieboek , gebruikt voor elke pjirtij een afzon- 
derlijk blad, en plwitst, als hoofd opdat folio, de qualificatie der partij , met bij- 
voeging van den naam en de woon])huits des persoons van wien zij in commis- 
sie is ontvangen. D(^ opening van dit lioofd geschiedt onmidd(;llijk nadat men, 
hetzij met of zonder inzending van cognossementen , berigt ontvangt dat de partij 
is afgezonden. Is bij dat berigt nu eene factuur gevoegd (hetgeen echter niet 
immer geschiedt), dan plaatst mon die (evenwel slechts pro forma) aan de lin- 
kerzijde ; daaronder Avorden , met inachtneming eener behoorlijk in het oog loo- 
pende afscheiding, gepla^itst de successievelijk voorkomende onkosten, welke 
onkosten-notering zoo voortgaat , totdat de geheele partij is verkocht en afgele- 
verd , als wanneer de op elke partij nog ontbrekende ongelden , zoo als pakliuis- 
huur, afleveren enz., worden aangevuld. Inmiddels is aan de regterzijde de, 
hetzij in eens , hetzij in gedeelten , gedane verkoop genoteerd. Deze notering ge- 
schiedt echter op eene zeer eenvoudige wijze, namelijk door opgave van hetgeen 
wat, aan wien en voor hoeveel is afgeleverd , met verwijzing voor verdere bijzon- 
derheden njiar de bladzijde ven het verkoopboek , alM'aar ook deze verkoopen , 
gelijk alle andere, genoteerd staan. Is nu eene partij geheel gerealiseerd, en 
zijn al de onkosten genoteerd, dan Avorden de sommen der regterzijde tot ééne 
som vereenigd, die alsdan het bruto-bedrtig van den verkoop is. De sommen 
aan de linkerzijde, na optelling in de lijn uitgeworpen, vormen het beloop der 
totale onkosten, Onder dit beloop wordt gevoegd de som van de, over het ver- 
koopsbedrag, genoten provisie, en hieronder weder de som, die vereischt wordt, 
om gezamenlijk met onkosten en provisie, het bruto beloop uit te maken. Dit 
.•lauvullingscijfer is het juiste bedrag van de zuivere opbrengst , en krijgt alzoo 
ook de uitdrukking //netto provenu" voor zich, wordende de post daarna jian 
beide zijden afgesloten. Men kan dit netto provenu ook verkrijgen , door eerst de 
sommen van onkosten en provisie op te tellen , en dit prodiict van het bruto of 
onzuiver beloop ai te trekken. Wij voor ons geven echter de voorkeur aan de 
eerste manier, omdat zij ons in staat stelt met een enkelen blik den geheelen 
staat der rekening te aanschouwen. 

In het derde geval , wanneer men en met den inkoop , èn met den verkoop 
belast is , gebruikt met voor den inkoop het hiervoren omschreven factuurboek , 
en tot opmaking der verkoop-rekening het insgelijks omschreven commissieboek. 
In dit laatste wordt de opening van het hoofd onmiddellijk gevolgd door inschrij- 
ving van de factuur, hetzij letterlijk, hetzij bij wijze van uittreksel; de verdere 
behandeling geschiedt geheel op dezelfde wijze als bij het Commissieboek is ajin- 
gegeven. Dit inschrijven der factuur is vooral dan noodzakelijk, als men met 



31 

den belanghebbende is overeengekomen, alleen het verschil tusschen het bedraff 
lTf\t^/ZTvVY "'^'" ^^«"/«rkoop te verrekenen, dewijl men op deze wij^ 
uit dat eene boek het zuiver saldo van winst of verlies leert kennen en da^rL 
luet de rekeningen in het Grootboek behoeft na te slaan. 

1 i ^'l ^" ^'T^""^ f" '^?P ""^''"^'^ ""'^ ^^"^^'" "^^ «--^n ^e behandeling van dat 
lx)ek, hetwelk gebezigd wordt voor transactiën, gedeeltelijk voor eigen ?ekenin- 
gedeeltelijk voor rekening van anderen ; met amlere woorden, bij een handel in 
compapie. Deze liandel kan zich oi^enbaren op vier verschiUende wijzen, als' 

1 . (lat men is belast alleen met den inkoop; 

2*. dat men is belast alleen met den verkoop; 

?o* ^]^^ ^^^ ^"^ ^^^^^^ ^" ^^^ ^^^ inkoop en met den verkoop • 
4 . dat men noch met het een, noch met het ander belast is. 

, ;T-, 1 1 !^^''^'' ^^»*«^hill«n^l« toestanden zou men, des verkiezende, een 
atzonderlijk boek kunnen aanleggen; wij achten het echter doeltreifender ze allen 
m een boek te oinschrijven, om de volgende redenen. In de eerste plaats zou 
men bui en bepa.alde noodzakeÜjkheid het getal der hiüpboeken vermeerderen; 

en twee(e komen deze transactiën in den regel niet dikwijls voor; en ten derde 
bekomt elke partij toch een afzonderlijk lioofd 

Aan dit éene boek kan men dan den naam geven van- 

ov. Jnr^'^'r^Tf ' '^^' ''^\ ''^'^J^ '" ^J^«^ ^^^^^f<^' i^g^rig^ ^^ordt geheel 
( V reenkoms tig he consignatieboek en verkoop-rekeningboek.^ De wijze wlarop 
het behandeld wordt is als volgt: Aan elke afzonderlijke partij wordt een hoofd 
gegeven, behelzen( e de omschrijving van het navolgende: waaruit de partij be- 
sta.a waar en eender wien zij is liggende, wie de gezamenlijke deelhebbers zijn, 

op de linkerzijde van het blad de factuur neergeschreven, in den vorm ;oo als 
«fi.dnf '^ ''i n'" f°g*^^r««' ^^^^ «len L-mt dan, onmiddeUijk nadat zij is 

(iettp;.''"'^^ rt" ï^'"^'^^ '^ woonplaatsen der verschillende aLn- 

leelhoiulers, gevolg(l d(jor de breuksgewijze uitdrukking van het aandeel dat zij 

Deze so^ion Pfrtj] hebben, en achter dit weder het bedrag van dat aandeel. 
(IrT .r? ?' '^"''''^'u T'"^^^' "^^"^"^ natuurlijk gelijk zijn aan het be- 

te^oetn u T ^"^"'K ^^"^^ ^'^^^ ^^" «P ^' ünkendjde niets meer 

chrtver(irv.^^^^ de regterzijc e in blanco gelaten, om daarop letterlijk over te 
ont'^ngt ^"'''^^P-'"^^"^"^' ^1^^' ^"«" over het eigen aandeel in deze goederen 

wordt^1m^^ rT^' • P''*^' t "'"'' "•''"'"^J^ ^^^^^" ^^^ ^«" verkoop belast is, 
tirtoe ^ i' linkerzijde van het blad de factuur ingeschreven voor dat aandeel] 
orrplnV. • ?• T'^'^ geïnteresseerd is. De verdere behandeling is gehee 
KcLrXil 1 T ^"' verkoop-rekeningboek van goederen in conSnissie, met 
Oit onderscheid, dat men in het compagnieboek nog voegt het aandeel van elk 






I>i 



1 



il' 

Ir 



V 



1 

n 

■t 
» 



. I 



32 

der deelhebbers in het netto provenu, op gelijke wijze als hierboven bij den 
inkoop is omsclireven. 

In het derde geval, wanneer men ^'W.met den inkoop en met den verkooj) 
belast is, wordt de linkerzijde van het blad behandeld als die van nM ; de be- 
handeling der regterzijde is gelijk aan die van n^ 2. 

In het vierde geval, wanneer men noch met den inkoop noch met den ver- 
koop is belast, is de boeking zeer eenvoudig: de linkerzijde wordt behandeld als 
dio van n". 2; de regterzijde als die van n". I. 

Het spreekt van zelf, tlat alle vreemde munten tot eigene moeten gereduceerd 
worden volgens den aangenomen koers. 

Ook moeten wij opmerkzaam maken, dat het eigen «landeel wordt aangeduid 
door de uitdrukkingen: /'mijn of ons V^", of //mijn of ons Vg", enz. 

Wil. men echter dit hiüpboek in het geheel niet bezigen, dan kan men deze 
boekingen doen in de naast verwante boeken. In dit geval raden wij als het 
meest doeltreflend aan te gebruiken : voor n'. 1 en 4 het consignatieboek, en vooi- 
n®. 2 en 3 het meermalen aangeli.ialde verkoop-rekeningboek. AVij voor ons ge- 
ven de voorkeur aan eene afzonderlinge boeking in liet compagnieboek. Daardoor 
toch onderhoudt men eene behoorlijke afscheiding tusschen de drie verschillende 
vormen die de Handel kan iumnemen. 

liet Remise-Boek, en 

het Thaite-Boek. 
zijn boeken wa^irvan de strekking door hunne benamingen zelven reeds genoeg- 
zaam aangetoond Avordt. 

Zij dienen om aanteekening er in te houden, het eene van de ontvangen 

Eemisen, het andere van de te betalen Traites. 

Deze beide boeken, in uiterlijken vorm elkander volkomen gelijk, worden het 
doeltreflbndst ingerigt, wanneer men neemt een boek in formaat van meer dan 
gewone breedte, en daarin elke bladzijde in 8 kolommen verdeelt, om dan met 
de invulling daarvan op de volgende wijze te werk te gaan. 

In het Remise-Boek, bevat: 
Kolom 1, de dagteekening van de ontvangst der Remise, of die, op welke is 
bepaald geworden, met welke som zij zal worden betaald; 

2, den naam van den Remittant, met bijvoeging van z r of m/r (de 
wettcHjke, zie hierachter bij de behandeling der Rémise-rekening) ; 

3, de lioegrootheid van den Wissel, uitgedrukt in de muntsoort, waarin 
hij is getrokken; 

// 4, den vervaldag; 

// .5, den naam van dcu betrokkene; 



// 



// 



33 
Ko,o. 6, -- dit^^^oodig is. <,e W w^aHoe ..et vree^da goM tot ei,e„ 

kze' 7.tL1Z' ^'^"''f' ''« «'i^^el "al worden betaald. 

fiemis^i; üt^ dirtet"k t ï^ '"^"^"'"^ ''- ""'-•«- 
de kolommen betreft, merdUgeWvólZ; "^"""^ '"" ""^ '*'"' -^' -' 

DLontering of Endos^rini L,ne Z>nt, r'f-\S<'^^'Sd, om bij elke Inning, 

Courant is "of moet woTden^ h^ZtZtè v ,1 ^ ' '''t™'^'' "« ™ Hollandsel, 

overzigt ontvang vardic Eenri^i ' , :. 'S' ''^^'"^'^' ■""" van zeken een 

Men moetthter- wel in het oo^l, "T "' Poff^üle aanwezig moeten zijn. 

kolom van het Tiemise-^ek g n 2le ktlkte, heef^ T"^"' T '^^ '"=''*'^''' 
daar toch de uitgifte eener lèmio/^tt ,7";'. '"'f' «^a" «ene hiooU: nolerina, 

andere boeken v^rrkomt ' ''" *'"'*"^ ^"^'"^^ ^'*" =-■"''•«*" ««"de; 

In het 'Iraite-bock, bevat ■ 
Kolom 1, de dj^teekening, w,«.rop de Wissel is geannonceerd of geaecepteerd 



/f 

H 
// 



3 ) 

;,,'|hetzelfd(j als in het Remise-boek; 






•>, den naam van deugene aan wiens order de Wissel is afseireven 
(by geaccepteerde Wissels, des verkiezende met toevo^tin^vS den 
naam desgenen, van wege wien Mj ter acceptatie is gcpSn'^rf 



y'l hetzelfde als in het Remise-Boek. 



S^iS'tri;:^ ^i^rSt^tss-^.- - — «.Boek 

der ll^i4^t^t:!J:i^r7:T^^^^ '-"=- • 1- - '-«'«'- -^ andere min- 
den in ee\ ha;del vr^S^tn •'LeZf ^^^^ 

met anderen, bhjft ons C een hlllw r?T Tr' "^ '" ^«'"««''Bchap 
REF.DERUBOEK. ° '"'Ipboek ter behandeling over, en wel het 

Dit boek wordt gebruikt. «, wanneer men .schip of schepen geh«.,l voor eigen 

3 



'A 



41 






•«li 



34 



rekening bezit, en M'annoer 



men, aandeelhouder in den een of anderen bodem 



zijnde, "met het. beheer of de boekhoudinc^ is belast. In het laatste geval doet het 
echter de grootste diensten, gelijk wij hieronder zien zullen. 

De strekking van dit boek is om een g(;regeld en tot in de minste bijzon- 
derheden uitgewerkt overzigt te leveren, van al de kosten die gemaakt wonlen 
voor de uitrusting van een schip , ten einde het bedrag (buirvan over de gezamenlijke 
jiandeelhoudeis , naar gelang van ieders mmdeel , te kunnen verdeelen ; om insge- 
lijks diezelfde verdeeling te kunnen toepassen op het rendement der reis , en ein- 
delijk, om ten allen tijde in staat te zijn eene naauw keurige verantwoording van 
het gedane beheer te kunnen overleggen. 

Om tot dit doel te geraken gaat men op de volgende wijze te werk: Aan 
ieder schip waai'over het beheer loopt, wordt op een daartoe bestemd dubbel 
blad een hoofd gegeven. Op de linkerzijde wordt uaauwkcurig en uitvoerig nota 
gehouden van al de uitgaven, die ten laste van deze of gene reeflerij komen. Is 
alles opgeschreven en het schip uitgezcild, dan worden deze verschillende sommen 
tot cén bednig vereenigd, dit bedrag pondspondsgewijze over de verschillende 
aandeelhouders verdeeld, en die verdeeling ;uin de regterzijde neergeschreven, 
waai-na over en weder, in regter- en linkerzijde, wordt afgesloten. 

Eene nieuwe opening , hetzij op een nieuw folio , hetzij op het blad wjiar men 
het laatst geëindigd is , geschiedt dan zckxlra weder of eenige bezwaren ten laste 
der reederij komen , of ook wanneer zij cenig provenu he(;ft afgeworpen. Een en 
ander wordt gedaan, nadat het schip na volbragte reis is teruggekeerd , nifuir <w 
het een en het ander kan ook voorkomen, wanneer liet schip nog afwezig is. Zcx) 
kan het bij vcwrbeold gebeuren dat een schip, door eene ot andere averij behx)- 
pen, gen(X)dzaakt is in de naastbijzijnde haven binnen te vallen, ten ei ndo aldjiar 
te repareren. Heeft nu het kantoor met de boekhouding belast op die plaats 
eenen correspondent, dan vervoegt de kapitein zich bij dezen, om door hem al 
de ter reparatie gemaakte kosten te laten betalen. Eene nota daarvan wordt door 
den correspondent jian den reeder ingezonden , die ze als een bezwaar voor de 
reetlerij in de linkerzijde van het rewlerijboek inschrijft. Is de schade nu van 
dien aartl , dat zij in de termen der door de assui-adeurs jiangegane verbindtenis- 
sen valt, dan wordt de later verkregen vergoeding (biarvan aan de regterzijde 
genoteerd. Ook kan het gebeuren, dat, vóór dat het schip geretourneerd is, de 
uitgaande vrachten of een gedeelte er van inkomen , door middel van door den 
kapitein of een ander overgemaakte remisen ; deze worden dan insgelijks aan de 
regterzijde genoteerd. Als het schip nu binnenkomt, dan worden al de kosten, 
die het" binnenkomen ten gevolge heeft , in de linkerzijde geboekt , en de revenuen 
van gemajikte vrachten in de regterzijde. Eindelijk , als alles is bijgevuld , wordt 
het verschil op nieuw over de gezamenlijke aandeelhouders pondsiX)ndsgewijze 
verdeeld, en aan die zijde genoteerd waar het ter gelijkmaking van beide som- 
men behoort. Men kan echter gerust aannemen , dat dit verschil in den regel in 



35 

anderen bodem voortspruitende,^ in aiipenDtt%f^^^^ ""^ "^ 

in de omstandigheid dat men bii Pi*pn ^if J^'t "ndt natuurUjk zijue oorzaak 

rustin, en .ju o..'tz^^^,:z^Zirj::^.:tT' ^"" •"■'■ 

tot IVn^i^t^^t:^ 'T H"'P-Boeken kunnen eindigen, om 
GeUjk hierl,ov4t'ezeThebb^w,7 .'*'''''■■ "°? •^" Pa^r opmerkingen. 
vanVulp-Boekenl^Sf: '^"Zl^X^': Z ïl''Z"^t^^,.^^ ^Z 

.ü gebruikt worien (andersTe' wi|e";X errge^S^tdr^M 

het Memoriaal bXuden vllTTi: ■ 'T """"i'^^ '^' Hoofd-Boek mt 
zoogenaamd 'nuZü:u^-'';ÏZL^"'' voorkomende orde des lijds, of ook 

firootboek ver* scM wonit m »II^ "^ '" .""" Jo-^aal, en daaruit in het 

3* 



41 



1 1 



ï', ""i f 






■f) 



t 









■■h 



36 

hooo-te blijft der gebeurde en loopende zaken. Eu daar uu het boeklioudeu bij 
uituemcndhpid is een werk vau orde, gelooven wij, dat het ter vergemakkelijking 
van dien arbeid ook van groot belang is, zich bij het nazien der bookeu, het 
ééne voor het andere ua, aan eene vooraf bepaalde orde te binden. 

Wat nu betreft het overnemen zelf in het Memoriaal, dit geschiedt op zeer 
eenvoudige wijze. Van de omslagtige omschrijving, die den vorm van het Hulp- 
Boek eigen is, neemt men slechts de hoofdzaken over, en wel de zoodanigen, die 
«yenoeo-zame bescheiden leveren om eene juiste Journatilpost te kunnen maken ; 
bij die overname plaats men dan in het Memoriaal de bladzijde of folio en de 
benaming van het Hulp-Boek, waar de post te vinden is, en omgekeerd komt 
dan in het Hulp-Boek het cijfer van de bladzijde, waar zij in het Memoriaal is 
geboekt. Dit laatste strekt tevens tot bewijs, dat de overname in het Memoriaal 
% treschied. Bij eene toepassing van deze methode, die wel omslagtig schijnt, 
maar toch waarlijk zoo erg omslagtig niet is, twijfelen wij geenszins of men zal 
zelf het nut daarvan inzien. 

Wanneer men nu, in plaats van het Memoriaal te bezigen tot den trechter, 
waiirdoor de verschillende Hulp-Boeken zich in het Journaal uitstorten, die boe- 
ken zelven wil gebruiken, om daaruit onmiddellijk te jouraaliseren, dan geschiedt 
dit op de wijze hierboven met den- titel van //maandelijks" aangeduid. De betee- 
kenis van deze uitdrukking is zeker ligt te vatten; nogtans vereischt zij eene 
nadere uitlegging. Onder //maandelijks journaliseren" verstaat men de mauier , 
waardoor men zoo veel mogelijk alle gelijksoortige handelingen eens in de maand 
in eene enkele post vereeuigt. Dat die manier de werkzaamheden van het boek- 
houden zeer bekort, zal dadelijk in het oog vallen, wanneer men bedenkt dat 
daardoor het gebruik van het Memoriaal wordt afgesneden : maar deze bekorting 
zal nog duidelijker blijken, wanneer wij overgaan tot de omschrijving derwijze, 
waarop dit maandelijks joumaliseren geschiedt. Wij moeten echter vooraf nog 
een stap terug treden. Hiervoren bij de omschrijving van de wijze, waarop het 
Memoriaal uit de Hulp-Boeken wordt zamengesteld, hebben wij melding gemaakt 
van eene inschrijving in dit boek van die zaken, die in geen der Hulp-Boeken 
eene geschikte plaats konden vinden. Aangezien het Memoriaal bij het maande- 
lijks joumaliseren wegvalt, moet men alzoo voor al zulke gebeurtenissen een 
afzonderlijk Hulp-Boek aanleggen, waaraan echter moeijelijk eenen bepaalden titel te 
o-even is, en men daarom dan ook wel dien van Memoriaal laat behouden, daar 
zijn inhoud eene verzameling van dikwijls zeer ongelijksoortige zaken is, en die 
in dit boek, als het ware, //pro memoria" worden neergeschreven. 

Dit, alzoo tot een gewoon Hulp-Boek gereduceerd. Memoriaal krijgt in de orde 
der overboeking van de verschillende Hulp-Boeken eene bepaalde plaats. Bij die 
overboeking kan insgelijks worden toegepast het beginsel, waarop het maandelijks 
joumaliseren bemst, namelijk zooveel mogelijk te combineren wat slechts voor 



37 

alles wat scdurendc e^l mlfJ ^ ^W-. »mdat men ieder boek afzonderlijk, en 

Hulp-bieken gcvoZ LT ttZ ' ""^Z^ he* Memoriaal uit de verschillende 
men%ich da^^rbij ^„ e^"^v w " JL";*?^' de nc«dzakelijkheid betoogd. <lat 
vrijheid laten doorsehêm^ën T^i 'f'^tgf'teWe orde binde, en toen nog eenige 
dat de aard ZTakènTo^l. r T'!! ^-^ "'^^^ ""''' '^^^"^ gelooven wij, 
moet worden n ^ht ^etme^ lln l\ ^^ l'^^'^^^ren uit de Hulp.Boek4 
i»ak dus: ' genomen, bepaald aanwijst. Wij althans beschouwen dé 

dat men eerst moet boeken de Inkoopen , vervolgens 

de Verkoopen, 

dan wat • 1. ^^ Verkoop-Afrekeningen, 

Iv^^m^Lr Zol" Jf ''^" ?! »"fr «"■rB-''-°St/«''komen; daarna het 
i, veiToigens (Ic Ontvangsten, en eindelijk 

r„ , . de Betalingen. 

oogen,\^«*rnTjX"mtlSrt\i^ 

het standpunt TnerTndT t °'.oet,''»"'lelen. Daartoe gaan wij uit van 

Hulp-lJoekC geSd won ^r 7>"^^ f',*"* t" ""' ^^' ""^ omtchreven 

gend^e^orde in fturnX^^bL" "'" ""'' "''" '" '' '"'■ 

1 • het Inkoop-Boek; 

V tl J,°'^"°P-«««k^'«»- goederen van buitenslands; 

■ tl" vtn "ti'' • 'T '?.' ^'J-l" '^"" ?-<"-"' -Jl-n 'Ie ver- 

4" I. . P"^*™?/an reeds ingekochte goetleren; 

k hel vT^Xif '^"""''''^' ^'-^ •"* ^"^^ ^■' 

6^ het Factuur-Boek;' 

het Consignatie-Boek (regterzijde) ; 

net Commissie-Boek; 

het Compaguie-Boek (overig gedeelte) ; 

Sïe^'nv' ."^^^tf 1^' verdeeling over de aandeelhouders, aan- 
gezien het ovenge m het Ka^-Boek, of in het Memoriaai is opUno- 

Tm^tlTverrne^L^^^ '"^^^^"^"^- -' '^^ verdeelingK 
n*. het Eemise-Boek- 
12\ het Traite-Boek;' 
13". het Memoriaal; 



8«. 
10». 



'é 



1 

'm 



in 



■i 

1 



38 



39 






■'T 




14". het Kas-Boek (linkerzijde); 

15^. het Kassiers- Boek (linkerzijde): 

16". het Kas-Boek (regterzijde) : 

17". het Kassiers-Boek (regterzijde), wanneer dit soms noodig mogt zijn, in 
geval van onbetaald terugkomende kwitan tien, assignatiën of wissels. 

Wij zullen wel niet veel behoeven in het midden te brengen, om de hier 
door ons aangegeven orde te regtvaardigen. Genoeg zal het zijn om op te merken, 
dat men natuurlijk niet kan verkoopen vóór dat men lieeft gekocht ; dat bij ver- 
koopen voor rekening van of in gemeenschap met anderen , de verkoop zelf eerst 
moet geschieden , vóór dat men de verkoop-rekening kan boeken ; en eindelijk dat 
elke transactie met liare gevolgen geïsoleerd (op zich zelve) beschouwil , geacht 
kan worden eerst dan te zijn afgeloopen , als de daaruit voort vloe ij ende ontvang- 
sten en betalingen zijn gedaan , van welke beide laatste hantlelingen natuurlijk 
de eerste weder de tweede voorafgaat. 

Wij zouden hier in eene zeer wijdloopige beschouwing kunnen treden over 
de verschilleude maandposten, die uit de overboeking van de bovengenoemde 
Hulp-Boeken kunnen voortspruiten. Wij achten dit echter minder noodig, omdat 
de wijze waarop dia posten in het Jouniaal worden overgebragt , als van zelve , 
uit den vonn der Hiüp-Boeken voortspruit. Met het opgeven van eenige alge- 
meene regelen zullen wij ons dus hier vergenoegen. De eerste en voornaamste 
regel , die dan hierbij valt in acht te nemen , is de toepassing van het eigenlijk 
beginsel der maandelij kschn boeking: vereeniging van datgene wat voor vereeni- 
ging vatbaar is. Het duidelijkst zal dit in het oog springen , wanneer wij meer 
bepaald de boeking der kasposten beschouwen. Van alle ontvangsten toch wordt 
over elke maand ééne post gemaakt van //Kassa aan Diversen" en alzoo in elke 
maand de kas-rekening slechts eens gedebiteerd. 

Het kau daarbij gebeuren, dat men, in dezelfdj mjiand, meer dan eens van 
denzelfden persoon of voor dezelfde zaak ontvangen heeft ; ook dit wordt gecombi- 
neerd , en het gevolg van deze handeling is , dat men in éene post dezelfde reke- 
ning (wat de hoofdsom betreft) ook maar eens behoeft te debiteren of te crediteren. 
Daarbij moet men er echter op letten , dat de onderdeden der door cns genoemde 
hoofdsom in het Journaal worden gespecitiëerd , met toevoeging van de data 
warop de zaken zijn voorgevallen. Het spreekt echter van zelf, dat, wat de 
kasrekening betreft, die specificatie, in geval der boeking van ontvangst, alleen 
bij de Crediteuren , en in geval van betalingen, alleen bij de Debiteuren voorkomt. 
Dit eeee voorbeeld nu zal wel voldoende zijn om overtuigend aan te wijzen, dat 
de toepassing der maandelijksche methode eene groote besparing van arbeid in 
het Journaal , maar bovenal in het Grootboek ten gevolge heeft. Letten wij slechts 
op de resultaten, die men daardoor alleen bij de kasrekening in het Grootboek 
verkrijgt. Wanneer men namelijk eiken werkdag geld ontving en uitgaf, en van 
elk(ï dezer handelingen, in orde des tijds, eene post in het Memoriaal en Jour- 



TLZT \ ' ,t"' '■°"- t "'''"^"^^ '^^'^ PO^'e." in hot Grootboek, /.oowel 

n dobet als m cred. , meer dan 25 regels beslaan; ter«ijl, door de maandelijk- 
sche boeking, een enkele regel voldoende is om hetzelfde te verkrijgen, wat men 
anders n, 25 regels moest ne&-schrijven. Het valt dan ook niet te-^ver^oirderën 
da op kantoren van slechts eenige uitgebreidheid de boekhouding naar de maan- 
delijksche methode wordt in werking gebragt. 



ff 



Alsim overgajuide tot de beschouwing van eenige Bij boeken, kunnen wij, met 
eene enkele uitzondering, zeer koit zijn. Wij wenschen ook hier weder de orde 
te volgen zoo als zij vroeger is opgegeven, en beginnen alzoo met de -agenda 
Uit boekje zal waiirschijnlijk wel door ieder gekend worden. Het wordt gebezi^^d 
om er m te noteren de vervakkgen van remises, traites, beleeningen, proloncratiè'ïi 
assurantiën enz. TV ij maken van dit boekje melding, omdat het tegenwooSli^ de 
plaatsvervanger is van het vroeger gebruikte //vervalboek van traites en remises." 

Het wissel-brieven-copijboek is, gelijk zijn muim reeds te kennen -eeft 
eene verzameling van afschriften van wissels, en wel van de zoodaiiigen dl als 
remises mgezonden of door ons zelven getrokken zijn, en beide nog eenigen tijd 
in portefeuüle blijven. De voorname strekking van dit boek is, om bij onver- 
hoopt gemis van een wissel een duplica.it te kunnen verkrijgen. Tevens kau het 
menen, om liet dajirin nog als aanwezig genoteerde met het werkelijk aanwezige 
te vergelijken Het moet dan ook zoodanig zijn ingerigt, dat men liet verlangde 
spoedig kan te weten komen. De beste manier om hiertoe te geraken is deze • 
Men neemt een boek in den vorm van een wisselbrief, schrijft op de voorzijde 
van het eerste blad, en zoo vervolgens op ieder blad afzonderlijk, den letterlijken 
inhoud van den wissel, slaat vervolgens het blajidje om en noteert op de keer- 
/^ijüe aJ de endossementen. Wordt nu de wissel verzonden, verdisconteerd of 
gcma, dan haalt men, dwars over de -eheele hoogte en breedte van de vooizijde 
een kruis met rooden inkt en het gevolg van deze handeling is, dataJ wat niet 
mtt rooden mkt is doorgehaald, nog in de portefeuille moet tianwezig zijn. Om 
deze werkzaamheid beter te controleren, wordt aan ieder blad een volgnomuier 
.-,egeven, dat men insgeüjks op den daarop gecopiëerden wissel schrijft. 

Het bkieven-copuboek, door Art. 7 van het Wetboek van Koophandel als 
verpiigt opgegeven, behoeft geene omschrijving ; aUeen is de aanbeveling noodl'r 
Zl 'Xf^""^ behandeling zeer accuraat te werk te gaan, aangezien het, voor een 
aeel alt.ians, de grondslag is van een boek, dat onder de eigenlijke bijbocken ze- 
i^fir het belangrijkste kan genoemd worden, namelijk: 



I 

'M 



- 1 : J I 



^(r 



*i.'i*ii->^<b*!Ü; 



f 

5» 



40 

Het rekeninc-coubantbüek . Üe strekking van dit boek is tweeledig. Het 
moet dienen: in di'. (;erste plaats, gelijk de naam reeds jiunduidt, om den loop 
eener rekening voor oogen te stellen ; in de tweede pijiats, om van de rekenin- 
gen, die daarin worden opgenomen, eene eontróle op het Grootboek te leveren. 
De in het Kekeniug-eourantboek opgenomen rekeningen zijn, in den rr^^el, 
geene andere dan die van personen, en wel van de zoodanigen, als waarmixle 
men gewoon is met het einde des jjiars eenen staat der wederzijdsche rekening 
te wisselen. Ten einde nu dit boek goed en geregeld te kunnen houden, is het 
wel geen(; volstrekte noodzakelijkheid, grondig met het boekhouden zelf bekend 
te zijn, maar meer dan bij menig hulpboek het geval is, moet degeen, die met 
de zorg daarvoor belast is, ten minste eenige kennis daarvan hebben, a^ingezien 
ook hier weder alles afhangt van het juist debiteren en crediteren, hoewel dan 
op eenzijdige wijze. 

Wij vestigen hier bijzonder de aandacht op het woord eenzijdig, omdat, met 
deze uitdrukking de gansehe rigting, in dit boek heersehende, wordt aangewezen ; 
dat wil zeggen : dat van elke Journtialpost, watirvan insgelijks eene boeking iii het 
Rekening-courantboek vereischt wordt, in dit laatste elke zijde, hetzij debet, hetzij 
credit, voorkomt zonder verband of betrekking tot de keerzijde. Wij wenselien 
dit door een voorbeeld op te helderen. A te Londen geeft order op eene })H,rtij 
goederen, die wij hem toezenden met bijvo<^ging eener faetuui-, ten bedrage van 
/' 1428. — , verdeeld als volgt: 

Goederen ƒ 1300. — 

berekende Onkosten ....// 100. — 

// Provisie // 28. — 

Van deze zaak komt in het Journaal eene post, waarin A te Londen als ontvanger 
wordt gedebiteerd, tegenover Goederen, Onkosten en Provisie, als uitgevers. Deze 
post in het Journatil dient, zoo als wij gezien hebben, om in het Grootboek te' 
worden overgobragt op die rekcmingen, en daar weder jian die zijde waar het 
behoort. In het Rekening-courantboek nu wordt van deze handeling insgelijks 
acte genomen, maar daar alleen op de rekening van A te Londen, in welker debet 
^'ij geplaatst wordt ; terwijl op de uitgevers, wier rekeningen in dit boek niet be- 
hooren, geen acht wordt geslagen. Als A te Londen nu een wissel van /' 1400. — 
remitteert, dan wordt daarvan in het Jouniaal weder eene post gemaakt, waarbij óf 
de Rémise-rekening, óf de Kas wordt gedebiteerd, en A te Londen gecrediteerd ; 
terwijl daarentegen in het Rekening-courantboek deze remise alleen in het credit 
der rekening van A te Londen geplaatst wordt. Plieruit blijkt dus, dat in het 
Rekening-courantboek alleen moet worden aangegeven, waarom en waarvoor deze 
of gene persoon is gedebiteerd of gecrediteerd, zonder zich met de tegenoverge- 
stelde crediteuren of debiteuren te bemoeijen. 

De vorm dien dit boek heeft, is zeer nabij komende .«in dien van het Groot- 
boek onder model n". 1. Debet en credit worden op een geheel blad tegenover 



trölc, welke dit boek vtr 1 : LTn'ént tTr: Jr f f "^■-'■t 'l"'' con- 
wordci, verwakt, omdat 661^ uk 2- J,rL„ i^^^ 'T^^P'''''"'^ ' ë"™^'""')'" 
'«n wel weder eenigzins te "em^ tml' . .^T '""''^''"- "^ï*" kan hier- 
respondcntie te Ter^Cke. mZTl.T^' ^T '"'*,''''»« g«n«teerde met de eor- 

"oTal n.oeijelijkh'S:^^5ièveT ,Z r^ tiZ^X't:^''^"^''''"'-''^^ 
teren. """ ' ""^ "•*' '^""' ""«* d" n«>dige boeken te confron- 

het Kckening.oo,Ztbrk S M ï^'''-'^ '' ''<' «"■"i'idelüjke insehrijviug i„ 

wel o^^j,.r:t^\:^!\^,^^:: xnta:'; drf„T hl' '- 

«mm„tboek in dlïwe beteltóno- S. rt\^T^ ' "^T' '^^ '°' ''«' ««keuing- 
i« echter „iets 2er "tn een klLT '''^^'''^'"' Journaal tot het Grootboek. H?t 
.Ic >.,rg voor uTl^LZu^^t^^^;^^' •'"'?'"^ ""^ ''''"?«», die met 
met meer attentie en nethdd te thTn^lJT "'i'? f*^' te steUen, dit boek zelf 
'Ie ver,.eüjking met de SJ. 1^! if ' *" '^' bovendien het nut heeft, om 

namelijk uit het kM- en n^, „U ^/' T 'f ^«'««"'"kkeüjken ; wanneer men 
laatste t,K=h i van ^ênl, d d^t mt ö ♦"f ^«■"gelijkt D^ jnri^; ,^„ ,,^^ 
folio's bij afwiss^Hn^ mo^ n^.! \'. '" *" '"'°"'" «^""•fileren, de vei^^hülendc 
d..arentegen S i^ste uttTn H ^^'^" '"" '!""" "J-f^vend werk is ; terwi^ 
<.msehrijvlge L^n ;ZLme„ toZ /'J":..'""^'"^; •*'' ^"^^ '-« ' '1-* aui 

opvolgende" ,latnm behTft TwoX opl'L S ' DU "'T ^t'^ '^T''^'''^ 
volgendo wiizc in^f^ri^ at "^"^^^^ opgezocht. Dit noteerboek wordt on de 

tot^JUr^f'Sfr^dfkën"^ r'^%™"r,r-" P-Vier^ vereenigt' <^: 
'«neden enkele lirnen te balen) !.!« tnl **" ""'' P^'»^ (door van bov'^n tot 
Wanco wordt -elite? L hf- i ko^mmen, waarvan de eerste voorloopig in 
folio te kZLf .Uene'n^li^r' "'"'^'^"f'S m het Kekening-eourantboek vi,r de 



ê 






1:1 



k 



f-y 



P 



iiii 



4-2 

veel mogelijk bij den dag bij te houden, omdat het gebeuren kan, dat iemand 
tusschentijds eene copij zijner loopende rekening opvraagt. 

Nu zal men misschien verwonderd zijn het K-ekeming-courantboek te hooren 
noenum een Bij-boek van het grootste gewigt, daar het toch eigenlijk een copij 
van het Groot-boek is , wat betreft de rekeningen die er in voorkomen ; maar dit 
bezwaar zal wegvallen , als men bedenkt , dat het bestemd is om daaruit af te 
schrijven eene in alles njuiuwkcurige . en voor dengeen , die ze ontvangt, gemak- 
kelijk te vergelijken Rekening-courant, hetgeen uit het Grootboek niet geschieden 
kan, aangezien in dit laatste veelal als eene verzame^ling voorkomt, wat in het 
eerstt; zeer gedetailleerd is neergeschreven. 

Tot dusverre hebben wij echter het Rekening-courantboek, alleen beschouwd 
als Bijboek. Het kan nogtans ook tegelijk het karakter verkrijgen van Hulp- 
boek, namelijk als men er in behandelt de over de Hekening-courant loopende 
rente- vereÖeningen , en dit niet in een afzonderlijk Interest-boek doet. Wjiar dit nu 
het geval mogt zijn, wordt het getal der kolommen met vier vermeerderd, die 
evenwel alleen in het Net-boek behoeven te worden bijgevuld. De vier kolom- 
men dienen voor de notering van den vervaltijd , het getal der dagen en het djuir- 
door verkregen rentecijfer. fn njuiuw verband staande met de sommen, vinden 
zij dan (X)k hunne plaats onmiddellijk dajir vóór ; zij dienen , om die renteverefte- 
ning in de Rekening-courant zelve te kmnnen opnemen , opdat men niet gentMxl- 
zatikt zij daarover eene afzonderlijke nota op te maken. — Voor het overige ver- 
wijzen wij omtrent dit onderwerp naar de hierachtei* v(X)rkomende verschillende 
vormen van Rekening-Courant. 

Het laatste Bij-boek, dat ons nu nog ter behandeling overblijft , is de klap- 
per, een beekske, dat op een eenigzins uitgebreid kantoor uiet gemist kan wor- 
den. Gelijk de titel te kennen geeft , is er het denkbeeld aan verbondeu van be- 
keiulmakon (klappen , verklappen). Het dient dan ook bepaald , om den gebruiker 
door eene enkele inzage kennis te geven van den stand eencj rekening van een 
persoon , met wien men Rekening-courant houdt. Een enkel voorbeeld zal vol- 
doende zijn, om het gebruik van dit boekje te leeren kennen: B te Amsterdam 
handelt met A te Ijonden. B zendt aan A van tijd tot tijd diverse goederen, 
wjuirvoor A in het Rekening-courantboek van B gedebiteerd wordt op 



5 Januarij met ƒ 1812. — 
25 dito // '/ 2620.— 
21 Febrnarij // // 1221.— 
2é dito // " 300.— 



A remitteert aan B ter voldoening van de ontvangen goederen , waarvoor hij in 
het Rekening-courantboek van B gecrediteerd wordt op 



43 

14 Januarij met ƒ 18Ü0.— 

2 Februari] // // 2700. 

12 dito // „ 1200.— 

m^"r7;~2T"*'rJ^ "" M^kt"du?lTA ontvangen heeft ^5953.- 

Klapper op de.e wtjle?^' """• ^"«''^''^"'' ^°<»-becld komt dan in den 

A te Londen 



1868 
•Januarij 
// 



/' 



6. 
14. 

25. 



Debet / 1812. 



// 



1800. 



/' 12.— 
'^ 2620.— 



Februi 



ir-ij 2. 



12. 



// 



// 



// 



21. 



25. 



27 



Credit 

Debet 
Debet 

Debet 
Oedit 

Credit 
Credit 

Credit // T268~ 
Debet // 1221.- 



/^ 2632.— 
- 2700.— 

// ~~Js^ 

// 1200.— 



Credit 
Debet 

Debet 
Credit 

Debet 



ff 



» 



// 



// 



47— 

300.— 

253.— 
225.— 



ben. "k rSel^r tILt talT ^''" '^' "^^ het regte genot te heb- 
Jen. Ook kan men de"; bewerkW 0?;^"'''^' '■'"' «^^P ^t stap moet bijhou- 
Persoonlijkc als onpersoonliikTt^inl '^ • '"^^"^ ^*" ''^* Grootboek, zoowel 
r^-tboek ^. het Ike^Ö-tu^rirek' JoVlf n ^^Ltrt'^ ''''^^^ ^ "^ 



i 



1: 



J 



44 

Alsnu (Ie oinsclnijving dor meest gewoue boeken ten einde gcbragt hebbende, 
gel(X)ven wij hier een kort woord in het midden te moeten brengen over de wijze 
waarop wij daarin zijn te werk gegaan. Misschien zal men ons van overdrevene 
uitvoerigheid beschuldigen, ook in de behandeling der Hulp- en Bij-boeken, doch 
tot onze verantwoording moeten wij daartegen aanvoeren, dat het onderwerp zelf 
van dien .aard is, dat, wil men er iets positiefs van zeggen, weinige woorden 
daartot^ niet kunnen volstiuiu ; terwijl wij voorts gelooven, dat, wanneer men de 
omschrijving der behandelde Boeken aandachtig naleest, in den vorm, zoo als 
wij gemeend hebben ze te moeten geven, men hier en daar wel als het ware met 
zoo vele woorden zal zien suangewezen, wanneer en ook welke rekening moet 
worden gedebiteerd of gecrediteerd. 

Met dat al is het er echter verre van af dat men uit eene blootc kennis der 
boeken in en bij h(;t boekhouden gebruikt, deze M'etenschap zelve zich zou kun- 
nen eigen maken. Geregeld en doeltreflend ingerigtc boeken moge den leerling 
zijne taak kunnen vergemakkelijken ; om Boekhouder te zijn, wordt eene diepere 
kennis dan het bloot werktuigelijke vereischt ; men kan zich zelfs daarin niet 
eens vergenoegen met de enkele wetenschap en niets meer van datgeen wat moet 
worden gedebiteerd of gecrediteerd. Waar hier alles op aan komt is • zich zelven 
on des gevorderd ook anderen rekenschap te kunnen geven van het //waarom?" 
en dit wel in den ui:|gebreidsten zin des woords. Tot de bereiking van dat doel 
zullen wij dan hier weder een stap voorwaiirts treden en overgaan tot de beschou- 
wing van de verschillende rekeningen, die in het Boekhouden voorkomen. 



Gelijk hiervoren door ons is afingegeven, zijn de rekeningen verdeeld in twee 
hoofdsoorten, 

Persoonlijke en 

Onpersoonlijke ; 
waarvan elke soort wederom gesplitst is in : 

Enkelvoudige en 

Collectieve of Verzamelende. 
Het onderscheid, dat tusschen deze beide laatstcn bestaat, wordt door de bena- 
ming zelve genoegzajim aangeduid. Eene enkelvoudige rekening tcxïh is een titel, 
die voor een éénigen Persoon (hetzij firma of intlividu), of voor een éênige zaak 
gebezigd wordt, terwijl de benaming collectieve of verztimelend gebruikt wordt 
voor die rekeningen, waarop voorkomt eene vereeniging van, hetzij personen, 
hetzij zaken, onder één en dezelfde nibriek. 

Wat nu betreft het collectieve in de persoonlijke rekeningen, hierin is men 
door de natuur der zaak zelve binnen zeer enge grenzen beperkt. Een persoon 



45 

n«n een onderscheid bes^n ^n vthnnnl ^''- "' ^'^ '^"""'^'"^ ""'t P«'^ 

Zij moeten namelijk b^^" ^nJtwf^^' ^'«'""■"«■J tot die personen komt. 
gers of als uit-evers iL^n, • !. -,^' ,""' """l™ beschouwd a!s outvan- 
^keningen : d e vauDkX oXr ^^ "f- "'•^V'"^ coUectieve persoonlijke 
ningen ^dit eigen^rdi^c hebbi 2T '" ^'/"if- ^''^^furen, welke beide reke- 
gcdebitecnl, vóór dTtii *«« „w^T Tf" i"^""'^ debiteuren) eerst wo«lt 

crecUteureu) de orT jult IXri r '""''' '""'J' '''^ "" "^'^'^ ^^^'^ 

op v"r'nSn"ef IL'^"::' ■^^J^r^'f" "'^''"'"^"''" ^^■'^ -■' -'"- 
lii.gen vatbaar; Tïs vJretTJZ'TKn vt "'>'°'"°^'' ''° "f»'-- 

de l-ehouwfnrrarSfrrernLÏn^^,^- '"'^'*^" '^'^ '■-^^-" ^ 
te vo^:" '"'""'" "'■'"^-'"'''' l^-»™ ons in de rei der rekeningen het eerst 

courant te moeten houdL Dp^e J • ' ""'' «■« ""^ ™™nderstelt Bekening- 
aan den persoon, die do^" den titel U^^'" """^'^ gedebiteerd, wanneer men 
"«n l,em , of ten ziinon Thl '^^go^ezen, goederen verkoopt of verscheept ■ 

Hnde,^ waardes of ot^^^kt '""'''''° ' S^^ofgeldswaardig papier of een^ 
onkosten of anderH f^oLn! ' *™."?'"-aa" hemwonleu i„ rekening gebra-t 

tingen on^erzM, ten S^^^ P~™«' "^ commissie-loonen wegenrve,S|- 

dat hem een ge waarde wo^ÏT= -anneer hij, i„ plaats van te wachten tSt 
goe<leren, enz.) .elftlfinwi^ifl^""^'^' '■^'^'^^ *»» '^''^^"S v"»^ geleverde 
tie afgeeft; in één w^J v,^! fi,"T J, r" "P ""^ '*"«° ^ssal of eene Assigna- 
•«trekking WH^L7^t ^^Z- w ^''t""'"', '^'«^"'°«"- '"J tot ons komt in Sne 
ontvangen ten gevolge waatan "^f ^^"^T'^^ '']^'>^<^<'^ is het denkbeeld van 
t««rd ih gevallen^ X de n^voCnHe".. ''"'"", ("'''•J<1*?>- 2« worden gecredi- 

aangewezen, aan ons of ïen ^nJI ' , "''"'"'*'' ''" P'"^'^" '"^ '^'^^ den titel is 
«aardig palier of Tnil amIeT ''*'^7%»*" . «"deren goederen, geldofgelds- 
l'em afge^Sden goed T/^i'^J'T^'' ^'^^' n.tgelevenl : wanneer door ons aan 
geheel, hetzij gedStebik IZ^, ^'^- 'l''' '"' ^''^'^' ^'J <!« ontvangst , hetzij 
worft genoegen Gnomen' of «kl "^'?'' '" "' '^'^ weigering van oL^twegi 
on.e„ \ehoeve SSn ronkn^ ° toegestaan; wanneer door hem ten 
««nige provisiën of pZüf" • ? onkosten enz. zijn gedaan: wanneer hij op ons 

selsVCgltiÈnXZ^Ir""' '' ^'^''" '"^^'= ^^''""-^ wijopdemV" 
tot ons komt inl^ne felrekkin/"r. ^■«'"•'' • .^oor aUe handelingen wiinloor hij 

eene betrekking, «aaraan zijnerzijds verbonden is het denkbeeld 



11 



•^ 1 



u 



'VA 



i 

k. - 



V 






46 

van uitgeven of te moeten uitgeven, ten gevolge Wcoanan hij wordt credit, scliuid- 
eischend. 

In de enkelvoudige persoonlijke rekeningen komt ook vaak eene splitsing, in 
dien zin dat men met denzelfdon persoon dikwijls twee rekeningen loopende heeft. 
Dit is meer bijzonder het geval met personen in het buitenland gedomicilieerd. 
Deze splitsing vindt haren oorsprong in het onderscheid van munt, in de verschil- 
lende landen gangbaar. 

De rekeningen worden dan van elkander onderscheiden door de toevoeging 
eenerzijds van z/R (zijne rekening) of h/R (hunne rekening), anderzijds van m/R 
(mijne rekening of o R (onze rekening). 

Die met z/R worden uitsluitend gebezigd voor alle handelingen, voor rekening 
en risico van den persoon of de firma , die door den titel is aangewezen ; die met 
m/R daarentegen voor alle handelingen , waardoor men tot dien persoon in aanra- 
king komt, mfiar die geheel en uitsluitend voor eigene rekening en risico ge- 
schieden. 

Hieruit vloeit van' zelf voort , dat alle zaken op eene z/R voorkomende verre- 
kend moeten worden in die munt welke alleen een waarborg kan opleveren, dat 
daardoor van onze zijde geene schade geleden en geen voordeel genoten kan wor- 
den , terwijl in het tegenovergestelde geval alle risico van winst of verlies, door 
de verwisseling der vreemde munt in eigen ontstaande, ook voor onze eigene 
rekening komt. 

De z/R worden alzoo behandehl alleen in eigen munt, de m/R eerst in vreemde 
en daarna in eigen munt. 

Wij zullen hieronder een paai* voorbeelden laten volgen, om de strekking 
dezer beide rekeningen cenigzins nader toe te lichten. 

A te Londen ordonneert aan B te Amsterdam eenige goederen. B zendt bij 
deze goederen eene factuur ten bedrage van ƒ1600. — , en aangezien A nu moet 
zorgen dat B de afgezonden goederen met /1600. — HoUandsch (niet meer en 
niet minder) betaald krijgt , zoo moet A te Lohden z/R door B voor dit bedrag 
woorden gedebiteerd. 

Omgekeerd zendt A te Londen aan B te Amsterdam eenige goederen ten 
bedrage van £ 150. — Deze £ 150. — hebben voor B te Amsterdam tot den koers 
van ƒ11.80 eene waarde van ƒ1770. — Het is dus duidelijk dat A te Londen 
door B met deze som moet worden gecrediteerd; B toch kan alleen zijne boeken 
in HoUandsch geld houden. Aangezien echter B moet zorgen dat A te Londen 
zijne goederen met £ 150. — betaald krijgt, onverschillig welke de som zij die 
B daarvoor betaalt , zoo geschiedt de boeking dezer transactie op de rekening van 
A te Londen m/R, met bijvoeging van het bedrag der £^ als zijnde op de m/R de 
vreemde munt de hoofdzaak. Om deze bijvoeging geregeld te kunnen bewerk- 
stelligen , worden in debet en credit , vóór de lijnen bestemd voor het eigen geld, 
ook nog andere geplaatst ter dienste van het buitenlandsche. 



47 

gen in:ïüjrstnii:;fdrt:' «f „tt "^^^T" "'' '»"°°""j'^« -i'--- 

tcr, dat van <lc ./r eene Lh _" f "l''""'^' """ ''*' onderscheid ech- 
wordt. 1)0 boeking <br m^fn l-TTv """ '^'' "".' "«" '■^''^^^^ ontvangen 
vangen afschrift gU W^k t"o 'kunnt'ZI;Xf ""' ''^^ ''"^ ""»"«*""'■ 

üeyJZr^J^ïr^ '^; ^kclvoudige po-soonlijke rekeningen tot decoUec 

rekening .Fie, wa t^^Tt^ bet'efrLT T^'^'T '"'''"'"• '^'='^''«<=»''« «»« 
behoort, maar die wii o nXIl' ""''^''"'''''7'^'l'S'' P<"-«oonlijke rekeningen 

soonUjke rekening „tg ,.ktn wH' ï "^r?' ^'''' "^'^'^ '^' «"?">- 

Ook maken „ij op.ferkraam rf J^ h. "?'"' ''" '^''^'•«'^■•''kening. 
..ande, onder de ea^Hrd^rp^'^l^^retr^V^^^^^^ 

sieehtr'Lrrn'^: ^ramtuik't'rek"^- '" ""ï?""^^" ^'^^^i'<' -k-"^-. 
Diverse Crediteren •" """^ '"'" ^""'"^ Debiteuren en tUe van 

het ettlrgett\:i'SS.er'.- T\ *T'' -'ding gemaakt van 
/.ij wordt gecrfcd v^ af vo^r Ef ë''"".^''''^"'^.'' <'*' ^e eerste, wanneer 
tweede, wanneer zü ^orTJJ.^L !f ^f ' "'°*' ^'J" gedebiteerd, terwijl de 
crditeird. •■ ge<lebitecrd, vooraf voor dezelfde post moet zijn ge- 

ae. WelSnfc "geSgd t j^^^" ''' "^^^^ ^ "''P-'"'' <'-'• «aartoe 

i^ <ie'':it't::?te':n ITZf"- TI ™" '''^, '"'''' ""teningen gebruikmaakt 
voorkomen. C verLlde 'th .'1^^^'%^ "'''''■''•'^''''''' van het Grootboek te 
wanneer men aan èlken persen '}^^^'- '"'"' '^'^ "'"^ng 'lit boek zon erlangen, 
iets koeht, een hoold öf'TeS.Vtir.'™ """" >ets verkocht, of van wienmen 

in den toestand zon^raken d f v! 11 ^r"'/'^'''''-',"'''" '^'^ ■^««<='>i'"' »og 
gebezigd wierden. " ' ^«■''''''eidene dezer rekeningen maar voor een! 

der rekeni?gentn'''i ivre debUen^r' ^T^''"^' 'i"''^" ^'J°' "■" '"'* g"''™* 
«ouden zelfs^niet mogen tebt^'^wL. "" ''^editeuren te wettigen; ja zij 

iMt en ,„ «,„f tot SvoUe bJrlflft ''?*'■ 'i' '«'"delaar gevestigd ircou- 
transactiën, wat de kHjkW d^^^^ ■^,'=ening afloopen, zoo worden voor zulke 
wkeningen gebruikt. ^ '"''"'"" ^''^"'^^' d« •'«ide hierboven genoemde 

Op de rekening van mv.Ks. „,bite„k.. komen alzoo aUe personen aan 



11] 



Li 



|i 



48 

wien incn (in den hierboven bedoelden zin) verkoont Mn /li.. Aa . x . 
verkooper koMcn i„ eene betrokking vanTelt 'Z dig txt'^uk^.t 
houdt te bestaan zoodra de kooper heeft betaald en daarom vmr Hftlw"^ ?' 

I>e rekening van diverse crediteuren wordt o-pbniIVf v^^ „n 

Kooper ^iju geld geïnd heeft, en daarom voor die innin<' als ontvan>rpr wnwlt „„ 
debiteerd, maar insgebjks op die rekening, roaarop hij te vor™ wa '/eere^Uecfd" 
Het gebi-u,k dezer beide rekeningen behoeft evenwel niet bl^rkUe word™ 
tot transaetien van m- en verkoop; men kan ze ook bij andere Xenhedent 
zigen Deze beide regels zijn daarbij eehter in aeht te nemen men mafrntt" 

C™ "T"" •'*' P"'"'" "'"* «"'•''SoW - voor hetSe beSr.Tn^ee'sTf 
loopen en ook nmmer v«,r jn-reonen in het buitenland gevesti^^ 

Men nLft'T^^"^ "^T ^'^^ ■''''^'"""g^'' '" '>«* fï^ootboek i^ zeer eenvoudig 

lom 4 *^m d/n Z™" til '"''''°""' '" '''' '"'^'■' '"" "'' '■« '-'«l' voordoen in kS: 
lom 4, om dan daarna, telkens wanneer eene post is afgeloopen door Dointr-rinu. 

gemaicKcüjk te kunnen opmaken, welke posten nog openstaan. 

vol<.endr£'f'"'''''^"r''' "' ''" "'"^vikkeling onzer gedachten en beschouwingen 
df Vehikel vo™"""? '7 ^T'"" '^'''>»"''?1''" <''" rekeningen, welke als het w^r 
bedelen I.Tr". 'f™ ''" P'r^oonHJke en onpersoonlijke rekeningen. Wij 
de e reke lotr ' vT' ^"«f aken gebruikt worden, .\angezicn echte 
Wm en ,?f h J^I •''; Tt' ^ «"P^-^'^'P™ worden gerangschikt, en 

h^T «lien wii ?".'f ''■T ^T"* •*** •!■' onderwerp it^het boekhouden 

wijden. • """ behandeling daarvan later «ne afzonderlijke afdeeling 

Wij zijn dus gevordenl tot de <rapersoonliikc rekeninsrcn die ins<rpl,it, i„ 
twee hoofdsoorten worden verdeeld: '-«"'"„m, <ue insgelijks m 

Enkelvoudige en 
Collectieve. 

die „2!"*- ' i''"'"^'?'"''^'' onpersoonlijke rekeningen verstaiU men de zoodani..en 
die gebezigd worden voor de behandeling van cene enkele bepaald aangewezen zlak' 
( oUectievc onpersoonlijke rekeningen zijn dezulken, die gebezigd wonlen om 
^rop te vereenigen verschillende zaken, die evenwel t;,t iellfde nMMl 

stLdf w,-r 7 y^'^^\ "P *** '"'J™kl'i"S '"lezelfde rubriek", niettegen- 
teTr^e« ■• J^"''*"-^ ''"™ ^\ "^^ onze bedoeling d.wrine,le gemakkelijk kan 
bevroeden. Het zou al zeer weimg gezond verstand verraden, wanneer men het 



49 

^^i^j:^t%^ ;sr„ z "^ T ' «^^ - "^^ -wd 

hoofd behandelde. Dit becnnsel in de .nr,/ .^"''•'' '""'*«'" ««""e" hetzelfde 
slotte van aUe zaken sleehtf " ne enkele rSr hf T^Tt' ^«" ™" ^^ 
natuurlijk in lijnreglen strijd zou zTn mit het W „, f •^'^^ krijgen , hetgeen 
toch deze wetenschap in praktijk wordt gebra' m?t T van Boekhouden, daar 
handelaar een helder en duidelijk overlii tJ^ •"'* ««'«/«ïte«rf doel , om den 

met slechts wat betreft het geheel m^f'lfrhVr" '^'r*^*^'J°" "^«^^^^^ 

IS naar verkiezing in te krimpen en 4 bepeXn '""'"' ■"-■• -«1 ^ij magte 

van de^nia'mLt^dS'BÉudTrs'r'^"^ [-eder geheel af hankelijk 
ver gaan, dat al wat naar^vclSd" tw em't'teTr. ''"'' f ^^ °P '"* P"»'^ 
maar daargelaten dat deze bewerking «^ncTJ.lnr/r'''" ''''''* '''■«''^«den ! 
gevolge heeft, is er bovenal het kwafd Tn TL^T^'^Tf "'"^'^gtigheid i^n 
kunnen geven tot grootc verwarring Wij ^"^1? ' ''f =\»*°tóding zou 
juisten maatstaf moet aangeven ^ aelooven dat in deze het oordeel den 

fe,Z^^I;::^-l ttSi-Ser ?''^^" ^^^^ '"' ---" tussCien 
de orde het nog "iet medebreng^ ^0^4^^?^'°' '""f"' T^ '""'• C-oewe" 
van die zakon, waarop men het mecT«??l! i • j^""" '''J '^<' besehouwine 
namelijk: de Goderen'of Ko^^mSappen" '"'' '''""'^■'"Sen kan toepassen! 

Ieder die handel in goederen drijft , kan • 

i . van de verschillende door hein bplian^»i^„ 

^ renrel„„i„g maken, "ehandelde waren cene algemeene Goede- 

2 . van elk artikel eene bijzondere rekening houden 

door i^^^!^jzs:^:t tlrr^^ »-^-^ ^-^-. 

eene afzondorbjke rekening in het GrootLk I ^ ™° ^«"^V handel nitmfken 
slechts nu on dan omzet op //«frekenfn. onlr ^H '"/•. T ''^ «""•««, welke hij 
ren", vereeiiigen. ' rcKening , onder den titel van //Divewe Goede 

^Z': ifdTHaSir i^lL^r orde'l'r •=" ^« -"*- -^^P-Melijk de 
nen de grenzen van het h.M wLr i^„ TflP'T T. •'J" ^omicüinm of bin! 

die hij uit het Buitenland tTekt ^ '"'^'^ '^^ ^' «Goederen 

die hij voor zijne eigene rekening naar biüten zendt 

die hij in gemeenschap met anderen verh;;ide"t. ' 




50 

Siiiker van Londen, 
Tabak van Bremen, enz. 

Aan de eerste dezer beide manieren o-even wii nm hin^.^ * u 

nen, de voorkeur «-"icit^n g,tven wij, om hierna te vermelden rede- 

Koffij te Londen onder A, 
Suiker te Londen onder A*. 

Daarin kan naar welgevallen worden gehandeld. De eenige re-el dien men bii 
de behandelinor van dero-eliike 7alfpn tZ .r^^in-^^ i, i«* . ",o^ '«gei, aien men bij 

aan A niet voorVnmnn ^r. ,iL iVi i' ?^ goederen, die naar Londen gaan 

liike rekenino-en vnor^fv! t l^^T'^'^ ' "« ^ij zulke transactiën geheel afzonder- 
van dfer^ZfniirLl^ft '''•"''•"'" .P^'^'j '" ^^'Sen; en dit wel , omd«t zaken 
i^e Slotsom onzer beschouwingen is , dat wij voor ons V(x)rstanders ziin • 
1 . van eene bepaalde collectieve bewerking bij die goXen welke voor 
eigene relfening uit het buitenland komen; ^ Soeao.en, welke voor 
Z . van eene getemperde collectieve bewerking van die -oederen welVn hi„ 
Z^X^^t^r'"'"^'' - -' van''cUe,we.ke\'^;S^etreiI;;"g 



61 

Wen is aangewezen, vertrouwen wii Itt. '^""'^f'''' «■^^t^tef- ^ als hier- 
ben verspreid" over het vewehü LTcheTent If ?^''" genoegzaam licht te heb- 
soonlijke rekeningen. " enkelvoudige en collectieve in de onper- 

-Iven'^'ïlk'e'arnd'erüjk" °''"^'"" '"* '' behandeling van eenige dier ..keningen 

ons o^TaLSn Xtlr^r itfer |o:^ ^Te P ^^T^' ^ >■- ^^^ 
men m het oog, dat iu enkele o-,.v, „„ ^ ^ . '^^ '*'™"- Bovendien houde 

persoonlijke -oken gM£j""^''Ji' 2^:7,1'^'' '■^"■"°"^» "^ ««"^^e 
als wel omdat ten ha^n behoev; Tterharl T^i^ "'T "°"*' S^S^^''"' 
dien ten gevolge voorkomen als zelven te hebben^ 3 "^"'^^ f^^^^"' «» ==« 
de verschillende titels niet zoo zeer worden .^AT^""' «n <!»'. omgekeerd 
ontvangen, als wel omdat teThZen JSëve^^;!''"!:'' °'"'*^* ^™ ^en wordt 
vangen, en zij dien ten gevolee vZkomeT ?l *"' ,*«'' ''"nnen profijte wordt ont- 
bewering meenden wij v^;.ï^teritrzette„'tt '^k''''" "^'^^Seven. Deze 
onpersoonlijke rekeningen. ' *"* "'^ ^"^P "»» enkele der 

van hj 7^' :^^J^^ZZtrfZr:K^:'^^^' -^'^-*. '^ «ie -kening 

aUe Ïv:frn%:,d^'oftat'mlrï'^''',r'j^"^^'- en gecrediteerd voor 
worien gedebiteerd donder dXeXhikfeTs t\ ^t'^'' ^'^ ^" ^h^r J 
geval moet zij ook weder oi^S?' l j ''^'''*° «"tvangen, maar in dat 
(hetzij afzonderUjk heTzfi LtTnti^-' ^°"^'^ gecrediteerd vwr dezelfde som 
deling noemt mil- T iTe Tate/fJJ ^If %»"-en) Zulk eene beS 

doende zijn, om deze bewerking op te heE '"'''' "'~''"^''* ^^^ -"l- 

meer dan /■ 5000 — nif ^^ u T *= *' öUüO.— Aangezien er nu nipf 

.om jrrL-lM He-f -'«"^- tdt"rl-(S!^ ^^^ *« 
1 . i3 kan in zijn Journaal eene post formeren van ^ 

A aJin DIVERSEN " *ci.ii 

ƒ8000.— voor aan hem betaald 

aan WISSEL-REKENING, OD N. N. f 3000 — 

^^ ^^«^^ i 5000.- 

— ƒ8000 — 



2^ 



Hij kan er ook van maken twee p^II^iT^uI SnlT 



4» 






* * 



52 

A aan wissel-bïkening 
•^fp N~n'°°'' '**" ^"^ '" ^"^^"S gegeven 

, en •^•^«Ö"- 

A aan kassa 

/ 5000.-- voor aan hem betaald . . ^ ^^mm 

KASSA aan wissel-bekening '^ 

ƒ3000.— voor wissel op N. N y g^^^^ __ 

A en ' 

A aan kassa 

m /^^?;~ "^^^ ^^ ^^^"^ ^«taald . . . /.oftrto 

^y de laatste wi ze van hn^Vinn. /.r •• <^ öOOO. — 

de .a*k aldus: dat i^ij den aan f ii bpJ/^ '"^^ °"' ^«'ti"'-*") beschouwt B 
ontvangen had, om dan' dZnTleLZet^^Z ^T'r ^"^^"^ •*"' » ■"''""^ 
bijvoeging van ƒ 5000.- uit zijne S ka, 2 T' t"*" "?''"' ««''«""«l, met 

, Wij geven aan deze wijze* vauTwerHn.,^ "\' '" ''''*'*'°- 
volgens de eerste manier mciijeliik iTn X^K? ™orke„r, omdat de boeking 
kas-boek gehouden wordt, zond r gevaar tflo^l'"' '^^' "'-^^ «•=» afzonderlijk 
bij de tweede manier ee»; betaliag^'r/enTinTri^/''" F^ '^ ''™''™"g • «""dat 
^ordt; terwijl volgens de derde manier X bc^l^^n"?'*!""",'''' S<^''='"'" ««boekt 
voorkomt, en het bedrag van hefbë '^Ide in lÏ^r\-''T ^1'"^"^ '" baar^eheel 
lyke wyze met de kwitantie kan wordtn vergeleken """"'' "^ ^'""''t'"^- 

Met de rekening van het o-pirl io a;^ i 

want. Hoewel deze^rekeninj wïhLttl^ï b? T'"? ''P het naauwst ver- 
hoort hebben wij echter gemeend ze onder 1 ' ""''':'• ''e P«r«»nlijken be- 
schikken, en wel om de vljmame reden L^ onpersoonlijken te moeten rang- 
in betrekking tot hem, vooTwlnW I zlllnir'^T'!"''' ^'"' '^^'^ '^''^««^ 
m dien zin, dat hij niets kan doen L-i,' aT^"'^,*^'*'^' '^ «one bloot /yrfe&fc 
of gemagligd. Zijn werkkring Caalt zth b,if 'T "."T^ ^^^ '" ''""l gesteld 
houder op een kantoor verrigl X^L'^L^J wat^l '^' ."" datgeen, wat de kas- 
^nden; hij betaalt wat hem ter betaC wrfrdt "" *^' "J"*"^ •.-oMt toege- 
ontvangt wordt zijne rekenin- eedebS °Pf geven. Voor al hetgeen hij 

De boeking Van het ^?stf tn thtTes^htd'" V'^ '^''''"''^ »"^'^'^"^^ 
wegen. "" ^"^^ geschieden langs twee verschillende 

Y^%i't:e^:^::'o:.ti,X'7^, ^^k t-vr '''- -' -- *- 

?' of met „betaald zullen worden" der^w^sefs aTsL r?*^"''*' '« """'«"t bet 
m dit geval moet hij ook voor het „I^tw.^^ ''''?' ''"''*''°"«°' «nz-- maar 
contra worden gecrediteerd «""verhoopt /miet betaald worden" weder 



53 

-oJ°t^:JZn'':'f:Z:^,rZ:tm' ^1 ""^ '«" ^-- »«' i-tassenng 
rekening voor te debiteren wann^fminbS'"H^'"''*^''*','''" '' ^^ ^^'^ie^^ 
genzeggebjk, dat deze maiüer he" wer^ebik^fL^-[ ,"'!"?! "^"J^" »«» ^^ «"te- 
moet men ook, in plaats van mln7S of w& '■""^^''''f "^'>'' "''«^<b»° 
opgave ontvangen wegens het"hem%lr •'^'' «ll^^" dag van den kassier 
IS het toch ook waarrdat men.^olgeTs det^r "' '° T f^ "■"*«'« ^'J^e 
van het Kassiers-rekening-courant-Sië .thJ! .«•''" r'''«°de, met behilp 
fen , en daarbij het ySord^lh^'ltl.^^f wetenschap kan verschaf- 
maken. '^' "*®"' ''»' °»en minder gevaar loopt abuizen te 

Deze manier, met de boeking wachtpn tnt w„t 
ontvangt, mag echter nimmer LTrl^ntl^ ^ • ""f "P^*^" ^*n den kassier 
afgegeven kwitantiën, omZ me„ b , de S' '" ^f'^^^^B tot de op hem 

daann uitgedrukte som len eenZj! l^Tljl^r^n ""1 ^"^ "^ <*" 

len slette wordt de ]c»«iiov^r.^^r^ • ^ "®^" gecedeerd, 

rekening gebragte provSe eTrk'stn "ir^' ^^f ^'"'' '°°' ^' ^oor hem in 
te vorderen heeft 'en als ^^"t^^wZl' hef T." '*^ ^'"^ ^^^"^ --'*« 
hem kan disponeren. "ermmaerende het bedrag waarover men bij 

.elve to?& t"^:i■?''''"^'=" ""' "^^ ^^'^ g««gd worden leidt ons van 
nen iFev^ IStt:^^^^ -«^--P -^ vatbaar zij, knn- 

^ie -ï b^s" c^-t'du"s r «'-Tnif af rt:teï 

toevoegselen te geven.'' ' **"' vergenoegen met nog eenige noodwendige 

word?; Sf.7d%tT£n7oorot""lv''^'1 -''«'-"«iige «f collectieve, 
ingekocht, voor aUe onkosten ^üt^^n of A °'^i ^°°' ""^ '''»' «««leren is 
komen, voor aUe door ons toeVèSJ v T ''''' '*'"'''' *>« *«» laste daarvan 
men, die het inkootbXa.. Seve/.n^''''^"^''' ' '" «'«'° *«>rd, voor alle som- 
koopsbedrag zouden kunn n° vSdcren z^to f " ' "^ ^t "'"' geboekte ver- 
koopen, die door ons zelven of™^r oTs' dÓi7 1'" gecrediteerd voor alle ver- 
ons toegestane vei^oedingeT in é^wL,? """^T" «"^"bieden , voor aUe aan 
be<lrag aangeven en veiwln nfhJj T f « '''"""«° •"« het verkoops- 
nen verminderen. ^"""^S^"' «^ bet reeds geboekte inkoopsbedrag zouden kun- 

git,:- Mr 's-its—STt^Ltfji: 



54 
^ ifinë^ptSrir""" '"^' ""•*'"'"' -•'»''«1'. en waarbij n.e„.lf:„et 

mee„üTkTerndZyr„: eXC JelT »"""-?- ontboden worden ge- 
tenslands." Deze rekeninr^oiS b H.!/ .''^, S"',''''''' = "Goederen van Bui- 
bcdrag van den inkoop rvrZ/gdS na Zgl f •"'""■■' ''^"'''^'^ ^""^hèt 
teren ,3 evenwel slechts een voorSwn; "p ^ 7 ? ??''" ''«"'i'seld). Dit debi- 
gedebiteerd. tot dat men e„ v^UeTke„d Ts 3 " ,?«^\"'kening büjft zoolang 
Kene partij gevallen .ijn tot herwsenWik L, • *"« /"«kosten , die op deze of 
rPiB wanneer het van buiten ontvaZnül' 1 "^ <^"' P*"'''"" i»«pWer., 
wordt ovei^ebragt, tot het geSeTlofr^.?*^ ■^%'f '"'/'S ''''^ S^^on^ g<^eren 
geschiedt door de Goeder^n^kenin.- tSzii^nll^- ''^'', ^l^"' ^'^ ^'<''<^'^ 
«n, en de rekeningen ''(WeZ v;n bSteid." ' "^^"^>™'"lig« • '« debite- 
de eerste dezer beide natuurlijk vwr «iw ^^1 . "l "O-kosten" te crediteren, 
aanwijst. """"'J" ""^^ «'«' '»««'• dan het bedrag dat de factuu^ 

rekenfn°gen'uLIn''„,n°"cSeT\L°w T" ''"' '■! '"'''«' "P^ig* onder de Hulp- 
tusschenrekening heeft ' °^^^^ "J """^^ '«'P^aldelyk Lt karakter eener 

onder5areTne''geIi]'ke "ewerhT dTh'' • ""^'T f ^^^ "^"^nslakds zekbt 
nemens is deze of 4ne Z-h; „"' • " °»Sekeerden zin. Wanneer men vZ- 

te zenden. dan^Vo'rS .C'dri:S%r " tof "'.r''''''''' ^™"<'- '- " 
voren is geschied, of de veraendinTnnl*^ 1 n ?P ""'"""' onverschiUig of die te 

rekening gedebiteerd, m v^r le^rk W dt' v '°°'^f?''*' ' '''' S''^»"^ 
als wanneer het bedkg van dit eredft iJ!^ verzending te worden geerediteerj, 
-boord wordt overgebr^t b het det 'vin dTJ' .•."","* f?" '^"' <"''''''""' *«» '^^ 
van de bewuste zLk genomen heeft D.l *! '"^''/'"n men ter behandeling 

DEN INKOOP WAARVAN wiAhn'bTt?,?"""' PV'"'^»^'' ^EKHANBELT EN MET 
heel geUjk aan de voriglso^Jt met h'^ "•'° •'" '*''";"'''' hunner bewerking ge! 
deze zaken geeft, wordf gSCrd vtr „"^'f ^"'^' ^' ''' ""='' '"«" "'«""^n 
deel ; het overige komt nXur^ InTe debetTr ''T *!"' "^"^"^ ^*'' «"^ -">- 

rL"L:rbetfe- ^^- ^-^ '^ Sigtnir:4d:x."rvt'ii; 

waar^r efke '^^^^^r.^Z;;^^:^:^ -""^ *°' '''^ ''^ O"^-- • 
ONKOS.EN kunnen gevoe|e.jk woidenlSsrin twee onde«ieelen. als: 



55 

uitschotten en verliesposten; beide worden echter op ééne rekenin? behandeld en 
dit wel door elkander. 

Uitschotten zijn zoodanige onkosten, die men ten behoeve van anderen, lietzij 
personen of zaken, maakt. De onkosten-rekening wordt voor hun bedrag belast 
(gedebiteerd) om naderhand, wanneer zij aan anderen worden in rekenfn^r ge- 
bragt, te worden ontlast (gecrediteerd). In dit opzigt is zij voor een gedeelte 
//tusschenrekening." 

Verliesposten zijn zoodanige onkosten, die ten bezware meer bepaald van de 
administratie des handels komen, en die men als zoodanig op geen persoon of 
bijzondere zaak kan verhalen, als daar zijn: salarissen, kantoorbehoeften, locaal- 
huuren enz. enz. Voor deze wordt de Onkosten-rekening insgelijks belast, om er 
naderhanfl ook wel weder van te worden ontlast, maar alsdan ten bezware van 
de algemeene Winst- en Verlies-rekening. 

Op deze rekening zullen wij later terugkomen. 

Van de Onkosten gaan wij in geleidelijken gang over tot de provisie-reke- 
ning, wier gebruik zich daartoe bepaalt, om den Koopman een afzonderlijk over- 
zigt te geven van hetgeen hij verdiend heeft als bezoldiging of loon voor zijne 
voor anderen gedane verrigtingen. Deze rekening wordt in den regel alleen ge- 
crediteerd ; zij treedt immer op als eischeres (schuld vorderend) ten bezware van die 
personen, of ook somtijds (handel in gemeenschap met anderen) ten bezware van 
die zaken, ten wier behoeve de verrigting is geschied. In enkele gevallen wordt 
zij gedebiteerd, als namelijk met de door ons berekende provisie geen genoeo-en 
genomen, en van onzentwege vergoeding toegestaan wordt. Wij moeten echter 
Jiier de opmerking maken, dat deze rekening nimmer mag worden gebruikt voor 
provisie door anderen aan ons berekend. Deze wordt onmiddellijk gebragt ten 
bezware van de zaak waarover zij berekend wordt, en waar dit het geval niet 
kan zijn, op de onkosten-rekening vereffend. 

Hoewel het nu voor ieder die over de zaak slechts even nadenkt, zeer dui- 
delijk IS, dat de Provisie-Rekening voor de genotene Commissieloonen moet wor- 
den gecrediteerd, zoo achten wij het echter niet ondoebnatig alhier eenige opmer- 
kingen in het midden te brengen, ter oplossing van een bezwaar, dat mij bij het 
onderwijs wel eens geopperd is, dit namenlijk: dat het gecrediteerd worden der 
Provisie-Rekenmg in strijd is met de grondteer van het Boekhouden, omdat zij 
gecrediteerd wordt, zonder iets te hebben gegeven. 

Wij moeten erkennen, dat bij eene oppervlakkige beschouwing in dit bezwaar 
wel eenigen schijn van grond gelegen is, als men nameHjk dit iels aan eenig 
stoffelijk voorwerp verbindt. Iets zigtbaars, iets wat men tasten en voelen kan, 
Jieeft de Provisie-Rekening ook niet uitgegeven, en nogtans wordt zij uitlioofde 
eener werkelijke gift gecrediteerd. 

Het komt er dus geheel op aan, dat men zich van den aard dier ^ift een. 
duidelijk denkbeeld vorme. 



■ '1 






?•! 



fl 



M 






0. H 



00 
o o 



56 

waarvoor de^Sie "eZ.,r!„ .f H'^"'/''''"''- be,ast is met <lc werklaamhei,!, 

clien persoon wP, lelifk 1" Jtwt v" "^"'"^ S"*'''"'^" ''"" «^"^ ''"«^ 
artikelen, die in S zeiri.,"«^7"i, ""i '"'"'^'"' ''^■'"'■" en TUD, al te gader 

aoor ieder van f ^irl^lS^' ^S^Zl^ gS ^^ "^ "-''^' 
een X^L^Z^^^^^ti^' ^'""^ "-"^ ^ ™" --en 

waarde. ^ " '^'"''°'"' "^ Sdd, o/ eenig ander artikel van stoffelijke 

Kn als men nu in aanmerking neemt : 

• vtkt'r's:tSo! %^'^^^::^-^ -"-- "- '- 

Tt 1 hT'T "'T "'J" gedebiteerd voor m'eer dan zij is geerediteerd • 
^e ComZtr ^"'""' •'''"°°'' '^''^'' "'het ondenkbare gevallenen 

é^v'rS^lL""ift"L!° ^'"'"'°! '°' ''" -keningen, <üe aan winst 
l'. dat zX^?r!t *• algemeen deze gevolgtrekking maken; 

mii. vLdeel te hSn°'f ^'*'"' '«'.nz.üvering niet geacht kan worden 
^ dan\IaTlTetf *"*''''"'" "'^^''^"^P'"'' "''''«n haar eredit niet meer bedraagt 

'^^°' htr efecüt" '''^'' '"'"'^ '^"^'J^'' ^•*""'*'- '"«'^ '»«>«=' -"eer is dan 

afwe "iu'tf kurrlen'ate^T; '^S''"'^ "''''"'"^''" ''^'' '^«" •'"P^W ^-'>-ent 
VAN DEZE EPPECtËv ,^^P'"' ^^ T'^'','''' '"^^"^RWEN, SCHEPEX, GEDEELTEN 

sehouwd^woXrils ilel-^'^''' aUe zaken die in zekeren zin knnnen be- 
den geerediteerd terlid ^^^f^"^' T"" ''' """ ^"^ d** «ndement moeten wor- 
wat clat renit'r 'kn^n^SLTonerfc^^^^^ ^ ""- 

NlXG,°v^; ''z'.^'vefl^ïnTn.'"'"- T*^ '""•°«° .l«'g"JPen de rekening van belee- 
^ien 'men ï'. tolhet iXbeeU vfi t T ''"' ^'^"'"^ ^"^ ^eld; maar aange- 
komen, èn als Gev'r è„ ak iw" , t"I""^ '" "^f tweeledige betrekking kan 
schotten staan, en 3' de I„^Z ' V ^"^T'"' '>« ««""^n renten geen! uit- 
aan, en 6 . de daarop voorkomende sommen aan geene veranderin<r 



57 

ben h'^rvrtSkeToY^preLVr a t ^^^^^ t *"' ^T"''^"^- '•«b- 

In'r Tetk^L" tTe/HÏT- r^^^^^ ^-'^ ve;rigt- 

voor het ge.^?ven eeren^fn rt\'''''''''°^ "-"" ^"^^ het opgenomen en ?éné 
iederen persSon vS ;ien r^e^'llH T T" '^^'- "^^ "^ '«" «^"^'^ «>«' 
afzonderl^ke rekenin" openen Ont " ',"[f"/'f" ""'" §''''' ?«««. eene 
passing veel voor zTch TnZ\r,,?-^W''^^^ ^"^^^ *'" ''«'*^''^ ^'J«' ^'a" toe- 
nTmen of gegeTn die y^T" '" ^'""^'"' ""ï'"'''' ^^ «omme^ heeft opge- 
voor eene°peSke aflo^nruZ!^'"'' lang tydperk zijn verstrekt, of w^- 
den rewl fH "T i """'^""S is bedongen. .Msdan ge ooven wij het «reheel ir. 

der r ni:,^^ii JT ™S;'r''''-'-'«^'^ -^"-S *« «p-en' weVetf on" 
hoe men in deze ^k handdf 1 k?""k^"" ""?', g«^a°g«ehikt worden. Doeh 
blijft geheel dezelfde ' ^''^«'•'""S' ^^t betreft debiteren en crediteren, 

De rekeningen van Beleenine worden «■edehitpprrl vo^,. „ii j 
a/irfemi verstrekte sommpn • ,;; w-.ti "™ oeaeDiteerd voor aUe rfooj- ons aan 

aan ons verstrekt TrwörZ ?T--.?'"i''''''^ ^'~'' '*"'' g<'l'l«» ''«<''• ««*'•«» 
aflossingen; fworden^eer^lrdT^^ T'^'^''^'^'^ ^'^^ "«^ 5^''«»<' 

aflossingen •* gecrediteerd voor alle door anderen aan ons bewerkstelligde 

vereffrnd,''t"f:n ïntert^otiï^tir''" """"" '"'.'■*^' °P -"" --lo- -ke-ng 
deelen. '*' ""^"^ ^''^'^^ *'J "» ™^ beschouwingen zullen med^ 

«X, bemoeizuehtig:n'3ts,l'''a^'e%::'^?EKS;^ ''^'/^="«"^" '■^" 

men slechts in aanmerking neemt h^tr^lli ,.^" ,gee.° wonder, wanneer 
namelijk om alle ™SlL^^ . • ^^"^^ '« gebruikt wordt. Zij dient 
vereffenen. ^ersehdlen. door den mmmer stüstaanden tijd veroor Jkt, te 

Wij d^zair wt^t^tn^r,:;; ^S:^:"^ -^'-^-^ - =—, moeten 

«luetivileit^Z!^ ^dlfve*!'"""^'''/''" "'j" '"''*^° >>«' vermogen van pro- 
besehouwd ZSTn 1 ZIT t.°^^°'"'*~ "f ^"^ *" ^«°' «-n ook^et kapiteel 
".iel- en levenllen vor^Jo^^X Vt7T' T."^'"- n.^""" '"''-' ?'••««' 
geheele vernietiging ten gèvote heeft VanT^^"? '"° ^7*^™""" <*'" """« 
geschat wordt nW^et ^ivarlntlt'dTrt^etLf'diltlfwTr;! ^^^^^^^^^ 



■ * 



,^4 



«^ 



M 



< 



58 

uit de vruchten de waarde te kunnen aanwijzen, dient er te bestaan of te worden 
aangenomen een zekere maatstaf, waarnaar men zich gedragen moet. Het spreekt 
van zelf, dat men dien maatstaf niet willekeurig aannemen of bepalen kan. 
Integendeel, hij moet als zoodanig door eene algemeene, hetzij openlijke, hetzij 
stilzwijgende erkenning zijn gesanctioneerd. Dit is hetgeen men noemt den //Stan- 
diuird van Rente." Deze standaard is wel dikwijls, door den loop der omstandig- 
heden, aan rijzing en daling onderhevig, maar dit neemt niet weg, dat toch het 
cijfer der middelbare rente een vast cijfer blijft, tot dat door geheelc verandering 
van omstandigheden hierin eene wijziging wordt gebragt. 

In het land onzer inwoning nu is sinds jaren het cijfer der middelbare rente 
vier ten honderd geweest, en wij Nederlanders kunnen dus gerustelijk aannemen 
dat een jiiarlijksch inkomen van ƒ4000.— (door rente verkregen) eene kapitaals- 
waarde van ƒ 100,000 — vertegenwoordigt; gelijk ook omgekeerd eene bezit- 
ting van ƒ 100,000.— kan beschouwd worden, in zich zelve, alleen door hel 
eenvoudig in beweging brengen derzelve, een productief vermogen van ƒ4000.— 
te bezitten. 

Wij ^ bezigden zoo even de uitdrukking //door het eenvoudig in beweging 
brengen," en wilden met deze woorden te kennen geven het denkbeeld van ge- 
wone uitzetting van geld in rentegevende waarden, hetzij vaste goederen, hetzij 
staatspapieren. Voornamelijk hadden wij echter daarbij het oog op die waarde, 
welke, als berustende op de productieve kracht van ons eigen volk, derhalve ook 
in ons eigen land als de eenige basis voor het bepalen van den rentestandaard 
kan worden aangenomen. Wij bedoelen de Nederlandsche Staatsschuld. Eene 
eenvoudige belegging toch in deze waarde geeft, volgens den in gewone omstan- 
digheden bestaanden koers, eene middelbare rente van vier ten honderd. 

De eigenlijke daad nu die door zulk eene handeling (het koopen van een of 
ander staatsfonds) geschiedt, is geene andere dan eene uitgifte van geld aan den 
primitieven opnemer (onverschillig of dit gedaan wordt, door tusschenkomst van 
vroegere bezitters der waardehebbende titels of niet) ; en dien ten gevolge is dan 
ook de door die waarde verkregen rente niets anders, dan eene van weerszijden 
als zoodanig erkende vergoeding voor den tijdelijken afstand van het kapitaalsge- 
bruik, even als Huur eene vergoeding is voor den tijdelijken afstand van het ge- 
bniik van een Huis of ander goed, om welke reden men dan ook Rente als 
Kapitïialshuur kan aanmerken. 

En als men nu dit beginsel van rentevergoeding in den handel overbrengt, 
dan gelooven wij niet te veel te zeggen met de bewering, dat het ook daar alle- 
zins billijk is, dat de wettige eigenaar van een of ander Kapitaal, door den tijde- 
lijken gebruiker, voor dat gebruik worde schadeloos gesteld. 

De boekingen nu dier verschillende schadeloosstellingen, zij mogen door ons 
of ten onzen behoeve geschieden, worden bewerkstelligd op eene rekening onder 
den titel van interest- of rente-eekening. Deze rekening kan men, wat betreft 



5y 

.persoon des ImnSrs, en Itien hfflt"^. van plaatsbekleeUer vaneden 
tijdelijken afstand zijne; tóttW Óf Jw'ij^ handelaar) het is, die voor eiken 
vergoeding te vorderen h^ft^ een gedeelte daarvan, de daarvoor gestelde 

koifst vaf den dlkbeelSn ~ntIl^t""^''•'"^rt™^ '*'»^ '--''-- 
dan ook voor elke te ^ofdtnl! . "^■''«•^''''-'•ei'e'Hng," welke rekening daarom 

elke verschddigdTrente^^^ebrrd ''"'' ""^' ™^'^''" g-rediteerd.^n voor 

dig. ''^^^'^Ï!,^Vl:'':::^Z'''-^f,ff ^^ '^ '>^" ook^ereenvou. 
«chouwt uit het o^un?drvelii^rt i'i-''^''''V''^' ^T""^' ■""" ^^'^- 
bestaan kan, tussehenSL réklSt^l „''"?' ,'^V'' ^'^*' «f ■"in'tens 

zij wrrSt d:^fL'^::nt"LtanZrf^'^^^'^"'"^''" ™» dievan Inte„.t, 
De aanrakin<r v„„ ^ r """«handigheden zelve aangewezen. 

eehter 'vaTSi Z^'Z^H^h- T\ f ""pV-^yke rekeningenis 

boezem, en de toepa^s^g ^tan kl 1!'!' '^f°' ^"^^ F""^' '" ^^S^ 
meening, '^ ^ t>aarvan kan, al naar gelang van ieders individuele 



1°. 
2». 
3". 



in het geheel niet 

beperkt 

absoluut 



I 



worden -in werkin 



er _ 

o Ö 



gebragt. 



teert, wat d h^|l^::rttreft P^"'»"'^Jk« , 'f keningen en die van interest resul- 
bestaat tusschen den^erpthten' Z\ T^.^' '>'" ""'"^^ ™" «Jd, dat er 
werkebjken dag der kwlffg " kwijting eener aangegane schuld en den 

Wij zuUen dit met oen paar voorbeelden ophelderen ■ 
ƒ5000.-, ':^Z:T:^rJ t!/).-'-''7.-ige goederen terw»ardevan 

eenen wissel van hetzelfdeTJ^r d!t\a\""T^^' f ^^''- A«>^tteertin 
verstoken gebleven vlTH, ^ ' ^^ ^^"^ vervalt , zoodat B 30 dagen is 

Voor dit v'erstolen Tn vanClw Z ^"f' T?^ '"^ '' ^'^'' '<^^^- 
lijk staat diet een 30 daltn S^-f- S^d^/ende 30 dagen, hetwelk voor A ge- 

*as, van eene som B ISbehtrf nde " <,'' /r**'? ' '^"^ ""^"^ >"■' ^'^^^ 
■eend „aar d alsda ontlTbeÏakSl^taf^'^''' ^^ -'^<-"". - "^e^" 

heeft ee„.^rg'::^eret%rn;an'^Lf n':tt^"br'''T T/ *" ^""''- -'^-•>t 
den 20 Aprü moet wórde^TerekLd T ^ ^ *«" ''«'^'^e van / 4000.-, op 

«'«kt van dezelfde som ^f ,ii,?i, l" \'? ■"" ^ ^^ ^ «*°« """*-«" «ver- 
som , maar die eerst 20 Mei vervalt , dan moet A van B eene 



\ï I 



60 

vergoeding erlangen , voor het gedurende 20 dagen verstoken zijn van het feite- 
lijk bezit van zijn geld. 

Deze interest-vergoetlingen worden over en weder op de rekeningen-courant 
berekend, en dan wordt alleen het saldo of overschot vereflend. 

Wij zouden de ruimte van liet ons voorgestelde bestek moeten overschrijden, 
indien wij de aangehaalde voorbeelden wilden vermeerderen ; wij gelooven dan 
ook genoeg te hebben gezegd , om het eigenlijke doel, waartoe de Interest-rekening 
gebezigd wordt, voldoende in het licht te hebben gesteld. Dat doel is: de 
voordeden of schaden, uit genoten of verschuldigde rente voortspruitende, te 
vereftenen. 

Men kan echter aan de Interest-rekening eene rigting geven , waardoor zij 
in aanraking komt met bijna alle onpersoonlijze rekeningen in het Grootboek 
voorkomende , niet alleen met die , welke gebruikt worden voor zaken , die in zich 
zelven een reiiteafwerpend vermogen bezitten ^ zoo als Vaste Goederen, Effecten 
enz., mmir ook voor die, welke voor den omzet van Goetleren als anderzins 
gebezigd worden. 

Het aldtis gebezigd worden der interest-vereffeningen berust geheel op den 
grondslag van de hierboven ontwikkelde stelling der kapitaals-productiviteit. 
Wanneer toch eene bezitting van ƒ100,000. — (om bij deze som te blijven) geacht 
kan worden, in zich zelve, een voortbrengend vermogen te hebben van ƒ 4000. — 
'sjjiars, dan is het niet meer dan natuurlijk, dat op elke waarde, waarin die 
ƒ100,000. — of een gedeelte daarvan belegd wordt (met het doel om voordesl te 
behalen) , naar evenredigheid van de som voor den aankoop gebezigd, en den tijd ge- 
durende ivelke die som er voor is besteed geweest^ de verpügting nist, mede te wer- 
ken, om allereerst die ƒ41000 — voort te brengen. Die verpügting nu vormt 
eene schuld , die ten bezware komt van de bewuste waarde zelve, welke er derhalve 
voor moet worden belast (gedebiteerd), en welke ten profijte komt van den be- 
zitter van het kapitaal , die , als in dezen , vertegenwoordigd door den denkbeel- 
digen persoon //Interest-rekening", ook die rekening als crediteur (schuldeischcr) 
aanwijst. 

Bij eene consequente en logische toepassing der interast-vereffeningcn kan 
men derhalve op geene andere wijze te werk gaan, dan die rekening ook in 
fianraking te brengen met elke andere, die zekere waarde vertegenwoordigt, en 
waartoe eene bepaalde lutgifte van geld vereischt wordt. Dit beginsel wordt ech- 
ter op veiTe na niet in toepassing gebragt , en ook wij , hoewel op theoretische 
gronden bepaalde voorstanders van het hierboven ontwikkeld denkbeeld, moeten 
erkennen , dat het in de praktijk , althans wat de verschillende Goederen-rekenin- 
gen betreft, wel eenige moeijelijkheden oplevert. Nogtans is er aan de andere 
zijde weder veel dat er voor pleit ; een enkel voorbeeld slechts tot bewijs : 

A koopt eenige goederen ter waarde van ƒ5000. — • Hij heeft echter (on- 
verschillig waardoor) geen geld om deze som te betalen, maar ontvangt ze van 



61 

zijn vriend B ter leen, tot eene rente van 4.V at i 

gehad te hebben, vindt hij ^eLTlXlT. t ^' ^^ '^ ^o^evc^i^ drie ma.tndeu 
vangen penninge; aT B ziifp Lf i i' T^^P^«' en uit de daarvoor ont- 

InteLt , terug te gtven Ten wL„s ^ZJ^'^'^'F^'^T' "^'^ ^^J™^^^ ^^ / ^0 

een beletsel k%ewZen^h^lJ"LT''^''''\'''^'' '^'' *"'» '» ^ien tijd 
uit te oefenen. ' ^ " ^''*''"*'' ^"^ •'^^ voortbrengend vermogen 

deren, als het wezenUjk verkreo-en 7o«X/ ^f l,S ' ^i-^f""'; T^^ ™° Soe- 
beschouwen , de rente-vereflfenintl Til ƒ i ■ ' ^erkebjk geleden verlies moet 
genomen. veretttmngen wel degebjk moeten worden in aanmerking 

docn'llkoC '"'"''"''''° '"*"'^" ^''''^°*""1« ^y»' - '1-e -arbeid helder te 

drie ta^X TT/fat- w^d^fw'** -^ ''''-' «"^ «^J na verloop van 
gemaakt heeft. Tb men nu de^Tct^^^' en waarop hij ƒ70.- onkosten 
A van deze tmnsa^tTe "enöten h^ ^ ' r""^ *"" ^e^enbjk mrfc/ is, dat 
luijgen ƒ230-- en t,S.h nff f ' t*? ^*' '"«° «>■ gewoonbjk op ten antw^rd 
lii^y Alh^ld-e 'Zlt^, S::^f ^L^/fs'^O-r ^"'^'' ^Inthetwerke. 
^le hier de berekening: "^ 

A koopt voor • 

en verkoopt voor *..*..... 

Tote^af ""? "'"''' °I"len oorspronkeliiken inkoopprijs ge: 
Ste':„\:t' ^Se?'^'* -minierd met hei bedrag de^ gel 

ioedeltl5"ïï),^:S'!".^~ ''' '='^" ^^"^ »'«' ^^ 

""Slltrinr'r •'"•"" """^^ bevoordeeld heeft met' T"!!?^ 
* Z ^Tnstlnf vS^g^f Ser ^'"'-' '^"""^ ^^'^^ 



ƒ 5000.— 
// 530 0.— 

ƒ 300.— 



f/ 



70.— 



'T 



m 



feil 



u 



a 



62 

r 

A koopt voor ƒ 5000.— 

en verkoopt voor . : // 4.700. 

verliest dus op den oorspronkelijken inkoopprijs ƒ 300.— 

welk verlies vermeerderd wordt voor de gemaakte onkosten met // 70. — 
en bovendien nog , voor drie maanden rente van ƒ 5000.— a 4"^ 
(die hij hml kunnen genieten , wanneer hij zijn geld niet in deze 

goederen belegd had), met , • • • » 50.— 

zoodat het werkelijk geleden nadeel bedraagt : ƒ 420—. 

Misschien zal men aanmerking maken op de groote ongelijkheid van cijfers, 
die er door deze bewerking komt in de resultaten van een gelijk bedrag van 
nominale winst en nominaal verlies, en dit welligt als een bezwaar daartegen 
willen doen gelden ; maar dan bedenke men , dat die ongelijkheid in den Goe- 
derenhandel toch immer voor een gedeelte voorkomt, aangezien de noodwendig 
te maken onkosten toch altijd het gevolg hebben , dat zij de gemaakte winst ver- 
minderen en het geleden verlies verhoogen. 

Een ander bezwaar echter is de opmerking , dat het bij al of niet gebruik- 
making der rente-vereÖening bij de goederenrekeningen toch ten slotte op het- 
zelfde neerkomt, aangezien datgeen, wat in hoedanigheid van rente opdegoede- 
renrekening voorkomt, als eene vermindering der winst of eene verhooging van 
het verlies op de Interestrekening weder als voordeel te regt komt. En waarom 
dan al die omslag? Voor niets anders dan om dat te verkrijgen, wat men met 
het boekhouden naar de dubbele methode beoogt: een overzigt van elke zaak 
afzonderlijk, als onderdeel van het geheel, en wel zulk een overaigt, dat den 
toets der meest mogelijke naauwkeurigheid kan doorstaan. Langs dezen weg toch 
alleen kan men tot de kennis geraken van hetgeen insgelijks bepaald moet wor- 
den onderscheiden : 

1". de productiviteit van het in den handel gestorte Kapitaal; 

2". de resiütaten van de verschillende werkzaamheden des Handelaars. 

met andere woorden , de gevolgen van het in werking brengen , zoowel van 

het ligchamelijk , als onligchamelijk Kapitaal. 

De arbeid nu behoeft waarlijk ook niet af te schrikken. Gelijk in allee, kan 
men in deze zeer omslagtig en ook beknopt te werk gaan. De meest zekere 
wijze om , bij toepassing eene juiste rente-vereffening tot stand te brengen, is eene 
bewerking, gelijk jian die op de Rekeningen-courant. 

Wij hebben met dat al echter zwakken moed , dat dit stelsel ooit eene alge- 
meene goedkeuring zal wegdragen ; daarom wenschen wij (te meer omdat , bij al 
of niet toepassing , het eindresultaat der boeking toch hetzelfde blijft) het meer of 
min uitgebreid gebruik der rente-vereffeningen aan ieders individuele meening 
over te laten , evenwel onder voorbehoud , dat er toch enkele rekeningen zijn , voor 
welke wij het eene bepaalde behoefte achten dat zij «(^c^ worden behandeld , name- 



63 

ningef hTtlkS toï'lnotef t 1' '''', ■"•=" ^"^ <*- ^^ -" -k- 
staand, -ehil :-rXre„X&^^^^^^^^^ "-^ ''^- 

voren ontwikkelde rLZatWtderï^^^^^ ff ''"'T f^^'^i^S^<^nhetMer. 

het midden brengen da ^^1^ "T' """«^^^Ö nog de opmerking in 
..ker bedrag van C'te'lT vSd '^^S "^ '" Goederen-rekeningen "c«„ 
Die gevallen zijn: 

»>nder\:ninT"vS;r ' '""*^"'' »«' ^"^^S daarvoor, inkoopt en ze op tijd. 

voudiee reden rlat mAn K«f i j i • «'"tgesiaan, en clit wel om de een- 

merke-n It e^n ho^'r/beUf Zr I "''' .""^n"? ''"«"^ n^^ermaga^n- 
<ler korting voor content i, nL / ^?^'"'" bedongen. Het niet toestaan 

gedurende"een';^r^re;U"::;\l.^^r 

de bi^ontn\rt?kl"t:fj;:±f V^^^^^^ (gecrediteerd) voor 

bij inkoop zijn be^wS St^L.^°f'"!\ '" '^'. ^"K"'^ ''«^ '"«l^»^ ^'^^ 
uit het feitelijk i^ tó 'hout^ S om n"^' "''' ^' ''^'"'^^ yooHspr^d 
en hetwelk Lrom nimmer kTn wördl ' "" w T '^" """^^^ ^''■"^dig is, 
inkoop. ^*° ''°"*^" aangemerkt als een hooger bedrag van 

>-^w;^bTt\ir vïrootTc:t'^df ;'t r'"' '-*»-! heeft, dan hetzeHae goed. 

S, er; i^± ^^il^^^^^^^^ZS:^ 

Voorts hebben wij bij de Inter^t-rekening nog dit op te merken, dat ..k 






■■l 






i^ 






.^1 



»*1 ""üzü 



"-mm. 






H 



64 

deze rekening gedebiteerd wordt zonder iets stoffelijks te hebben ontvangen en 
gecrediteerd zonder iets stoffelijks te hebben uitgegeven, en dient deze zWdus 
als volgt te worden bescliouwd. 

Wanneer de Interest-rekening wordt gedebiteerd, dan vindt dit plaats als 
vergoeding van gelden of waarden die men gedurende eenigen tijd van anderen 
ten geb?mke heeft ontvangen. Nu is het wel waar dat de boeking van de ont- 
vangst met op de Interest-rekening plaats vindt, m.-iar toch ontvangt de Interest- 
rekening eene zekere waarde, bepmddelijk hierin bestaande, dat men gedurende 
eenigen tijd van dat voorwerp het vrije gebruik verkrijgt voor welk gebruik een 
zeker equivaelent verschuldigd is. 

Wordt nu de Interest-rekening gecrediteerd, dan geschiedt dit uit hoofde 
eener tiitgifte, bestaande in het afstand doen van het vermogen om eene zekere 
waarde gedurende eenigen tijd te kunnen gebruiken ; voor welke uitgifte natuur- 
lijk ook een zeker equivaelent is terug te vorderen. 

Wij zouden hier een geschikt punt van overgang hebben tot de beh.indeHnff 
der Kapitaalrekening, te meer omdat wij daarbij nog moeten terugkomen op de 
betrekking, clie er tusschen Kapitaal en Interest bestaat. Wij zuUen echter met 
hare beschouwing nog wachten, en vooraf een blik werpen op eene rekenin^r die 
met op alle kantoren voorkomt, maar alleen hare plaats vindt in de boeken 'van 
die liandelshmzen, waar men zich bezig houdt of belast is met de boekhoudin<r 
over schepen. ^ 

Deze rekening, de reederijrekening, is, wat liare behandeling betreft, zeer 
eenvoudig. Met verwijzing naar de hiervoren gegeven omschrijving van het Ree- 
derij-boek, kunnen wij dmiroml.cnt zeer kort zijn. Uit die omschrijving zal men 
toch reeds hebben kunnen 0().aaken: dat van elk schip eene afzonderHjke reederii- 
rekenmg moet worden gehouden; dat die ^ (^kcn in ^r moet worden gedebiteerd 
voor al de sommen, die voor uitrusting als andoi'/.Ins worden uitgegeven • dat zij 
moet worden gecrediteerd voor aUe revenuen, welke het schip waarover de reke^ 
ning loopt afwerpt; maar ook, dat zij buiten deze bewerking, en wel bepaald 
tusschen de beide uitersten van deze bewerking in, aan nog eene andere van 
//gecrediteerd en gedebiteerd worden" onderworpen is. Dit geschiedt bij die ree- 
denj-rekenmgen welke gebezigd worden voor schepen, waarvan men alleen met de 
lioekliouding is belast. Deze namelijk worden in de eerste plaats gedebiteerd voor 
alle bezwaren en uitgaven ten behoeve daarvan, en daarna gecrediteerd voor aUe 
sommen, die men pondspondsgewijze aan de ' verschillende aandeelhouders (het 
eigen aandeel met uitgezonderd), naar gelang van ieders aandeel, in rekenincr 
brengt ; natuurlijk te zamen voor hetzelfde bedrag, als waarvoor zij wr.s gedebi'^ 
teerd. Vervolgens wordt deze rekening op nieuw geopend, om ze alsdan te cre- 
diteren voor aUe revenuen, vergoedingen van geleden schade als anderzins; te 
debiteren voor alles wat in mindering dier revenuen komen kan, en ze eindeüjk 



< 65 

belmndeUng 4„ , e\SL wX T; ':='""'^p.rT '^'<"'"'' "^'«■•g'^n tot df 

den ptrr sr: ieV:„^:r=i-t^:'ftiTfrn^^^^^^^^^ 

taal, waarmede hij zijne zaken driiftTlTHf! t ''^^'"'"^°'^''''* '^''Pi- 

doet voorkomen kan iair t„kn„ 1„ • , * *1'. yf'ronder men deze rekening 

ae„. Men kan \S;.o^rgeb™rkf n™:* f ^^^^^^^^ 

"^. N. kapitaal-rekening", of eindelijk //NN r^£-T? ' •'''^ '^'^ '^''^ 

fi™; " ,I>o- 1-tste foninle aeE' ^ vk^esü k Taf r T ^^T^^}- «l" 

worden onder eene firma anders ^MtM LI a ^ ' ^® ^*'^^" gedreven 

delaar partieulicr 1,6"" VlTLÏ A t ^"^ 7^"^ *"" voornaam, die de Han- 

beweegkLhttj^X' en 1 et iZnT Z7 "^^^rT"" ^ '=*"''^'*'^' *'« d« 
weegt t anderdeels, als het l^^f XZ ^it f -'"'''"' "-t"""" '''- 
waarin zij na volbragten loop niet lo^ zeer tt^Xel 'f''"° "?f , "'tg»"- en 
zij^wordt gebezigd vSor de boeking: t^'-^gkeeren, als wel uitvloeijen; want 

2»" Tl ''il* P™>«ef foumissement, als oorspronkelijke handelsbezittin<r . 
3'' van ek'l.T"'^' ^"^'T^' ^^ ^'J"" handelsbezitting ve^eeS 
■ irdfbeSl,™^^"^"' """ '''' "* ^«- -kenr„ten', zijne 

''■ 'Ztt^^t'J^ '"'" "^* --ï-"'*-* des handels, hetzij dit 

eenigl tredeft^lrkkS^enTaSif " I M'""^" '"' ^^'^P^-'-kening 
den eigenlijken grondsl^ t\1^t Boetl 1^^^^^^ 1X11^0^""' T 
een en ander in het midden te brengen methode nog het 

zelvon'"rei's gërg^Ilm"'::^ wa" mf We K Tf'? -P"'"'*''^^ foumissement" 
gedaan. Fourneren td, Teft^ïe hl l h^^'*^^'''^'^^^^^ daarvoor moet worden 

ten is verbonden iLtUtfw tn t?vt""%r ellf l'^:;, f ^V '^'^ '*- 
geeft, worden gecrediteerd; en bijgevSrwórdt Tn^t^/' "7' ''"*fn»g. die 
in zijnen handel gestorte fonds in h^ crX deTL^f Y u ' '''"', handelaar 
eigens, dan vinden wij hier eene 1,^™»^. '•«^.^P^'a^'-'-ek^ing gebragt. Zoo 
vooropgezette steuL?dat vareL Ü '„ ^''*'^"^ van de door ons op'blz. 13 
het b^insel der handeUn/vL in^o:.v!rT''?"'''°''""S«''schiedenmoet, 

niemand kan besehouwd wCen tVb^^^S rziUg^nCt.'^l 

5 ^ 



l& 







66 

ontvangt hebbe uitgegeven. Maar vraagt men, wie is dan degeen of wie zijn 
degenen, aan wie de Kapitaal-rekening uitgeeft, en die dus door haar als ontvan- 
gers moeten worden aangemerkt? Om zich hiervan een duidelijk denkbeeld te 
kunnen vormen, dienen wij weder de hulp der verpersoonlijking in te roepen. 
Vooraf willen wij echter een voorbeeld ter uitwerking nederstellen : 

N. N. opent zijne zaken met eene bezitting van ƒ100.000. — verdeeld als 
volgt : 

C^eld ƒ 20,000.— 

Goederen. „ 40,000.— 

Aandeelen in schepen // 20,000. 

Eflecten „ 20^000.— 

N. N. moet voor het volle bedrag der ƒ100,000.—, die hij als zijne han- 
delsbezitting in zijne zaken stort, op zijne Kapitaal-rekening worden gecrediteerd. 
Hij geeft echter die bezitting verdeeld in vier onderscheidene vormen (onderdee- 
len), over elke van welke hij in gedachten een persoon ter administratie aanstelt, 
welke persoon (denkbeeldige), om de aan hem toevertrouwde zaak te kunnen 
administreren, ze natuurlijk moet ontvangen, en er derhalve voor moet worden ge- 
debiteerd, onder dien titel welke zijn eigenaardig wezen aanduidt. 

De handelaar gaat uit van deze redenering: Hij stelt over zich 4 denk- 
beeldige personen, die wij voor een oogenblik van elkander zullen onderscheiden 
door A, B, C, D. 

Aan A geeft hij het aanwezige geld tersomma van ƒ20,000.—, tegelijk met 
den titel van //Kassa". 

Aan B geeft hij de aanwezige goederen ter waarde van ƒ40,000.—, tegelijk 
met den titel van //Goederen of Koopmanschappen". 

Aan C geeft hij de aanwezige aandeelen in schepen ter waarde van 
ƒ20,000. — , tegelijk met den titel van //Scheepsparten". 

Aan D geeft hij de aanwezige effecten ter waarde van / 20,000.— , tegelijk 
met den titel van //Effecten". 

Kassa, Goederen, Scheepsparten en Effecten ontvangen dus gezamenlijk, ieder 
voor zijn aandeel, het bedrag, dat de handelaar (vertegenwoordigd door Kapitaal- 
rekening) in zijn geheel en in eens stort (uitgeeft). 

Kassa, Goederen, Scheepsparten en Effecten worden dus gezamenlijk gedebiteerd 
voor hetzelfde becbag, als waarvoor de Kapitaal-rekening wordt gecrediteerd. 

Wordt nu de Kapitaal-rekening gecrediteerd voor het primitief fournisse- 
ment, dan vloeit hieruit van zelf voort dat zij insgelijks moet worden gecredi- 
teerd voor elke versterking van het aanwezige fonds, door den weg eener nieuwe 
storting. 

Om dezelfde reden wordt dan ook in het debet der Kapitaal-rekening gebragt 
het bedrag van elke som, die men uit zijne zaken neemt en die derhalve het aan- 
wezige kapitaal verzwakt. 



67 

of vetSnf ^^^^^^^ geschiedt deze versterking 

den loop des handels MeT^fet^'h b^^^^^^^^ ''' een „atuurlijk gevolg vaf 
wanneer iemand, na ^^n jj^ltl.^^ ^l^Z^K^^^^^ 
dat jaar den staat ziiner zak^n nnmaV^^^ u ö^^^T^^, en aan het einde van 

hebben. De o„ophou&"':rr;'Tn^e^^^^^^^^ 

paard met de atwisseling in de waardij zelvHln Z mk fn w^^'"'^';**' P 
letten dit op volkomenp wfi^A u^f ,• i-i / ^^ m net bijzonder, be- 

zijn bijna !,«,„«;"'" mTziju z Uef fn' "t"^""* ^T ""'- »'-1''l ^an 

loren. Is er srewonnen wplnn ^«^^ • * • "^ert ot gewonnen , of ver- 

het kapitaal ,%„TZt aU^lTtre^Xr K^",^' rr^"'^""^. v/n 
rs er verlon,„, dan gebeurt het teVnoverUt^e /„ ^1'^'?''?"''!^^ 
verzwakkende wordt er voor gedebiteerd I^apitaal-rekening als 

len alzoo overgaan toTTornXiiZJ^tr^^""^- ."^^n»' «° Vefe-fen zol- 
der Kapitaal-rekening kan gebS w"rdln '"•"'^''^' '^'^ i° «^e ^handeling 

^te feTeZtn^Kr.tïïlHt^T-^^^^^^^ 

<len titel ^ii^P^^t^^^^^^^T^.:.'!^:^'''' ' '"^"'^ ^"'^'^^ ^^'^ 

voor t' zfL:z iejtujS:k:lSt'e:\:T7r'. -^^ ™" '^^p^'-». 

de Kapitaal-rekening behandXwfdt L Si war.t''' ^"1 "^^ geheel ^s 
worden Zij wordt "dus gecrediteerd wlnne^fdeXl."'' behoort geboekt te 
voordeelig saldo aanwijst, en gedebit;eT ^^tr h^t '1- ^f'^r"'^'''^^^^ 
gewezen saldo na<leeli<r is Bovendien wi^^r /f?"" '''''^* «" ^«'''ies aan- 

waarover de handelaar L^^t!! hef tltlnlol^'l''^';? -T^ ''' '^^S-" ' 
handel, te bezigen ^'' afgescheiden van zijnen 

. "^fi^^ereiSkXrJst^^^^^ 

in de boeken voorkomen ^ ' "" ^'J» geheel , en wel als vast fonds , 

prod|ti.lit^:r:: :^ St^ ^^^-^'^ van de meerdere of minde. 

gebruik t Ht,U:L~ntg^' '''' ""' »"' --• -"- aanstootelijke 

6* 



hH 



\ 



- 1 ^ 

■ ► :■ 
'-'■ J 






P:-J 



ii 




ha 



il 



il -' 

1 



|i 



fiii 



i 



68 

Deze laatste rekening is eigenlijk een inkruipsel , dat in de Handelsboeken 
volstrekt niet te huis behoort. 

Haar gebruik ontleent zijnen oorsprong aan eene niet genoegzame onderscheiding 
tusschen iemands personaliteit als handelaar en die als particulier. Daarenboven 
geeft zij bepaald aanleiding tot eene , naar onze overtuiging, geheel valsche positie. 

Als men toch namelijk de Huishouding-rekening bezigt , zoo als zij gewoon- 
lijk gebezigd wordt , dan gaat men daarbij op de volgende wijze te werk. In het 
Debet dier rekening wordt gebragt alles waarover men ten behoeve van het pri- 
vaatleven van zich en de zijnen beschikt , en aan het einde van het jaar het saldo 
dier rekening, dat natuurlijk immer nadeclig is, in vermindering der winst of in 
verhooging van het verlies gebragt. Men komt dan door deze bewerking tot het 
resultaat , dat men wel ziet wat men ten slotte heeft overgehouden , of aan de 
keerzijde, wat men is te kort gekomen; maar niet, wat men eigenlijk heeft ge- 
wonen of verloren. Tusschen overschot en tvinst is tocli nog al eenig verschil , 
zoowel als tusschen te kort komen en verliezen. Het is toch zeer goed mogelijk^ 
dat men niets overhoudt en toch iets gewonnen heeft, als men namelijk al zijne 
winsten verteert ; het is insgelijks mogelijk , dat men bij genoten winsten nog te 
kort komt , wanneer men namelijk meer verteert dan die winst bedraagt. Evenzoo 
kan het ook gebeuren , dat men bij een klein verlies nogtans veel te kort komt, 
omdat èn verlies èn vertering het tekort opleveren 

Dit alles nu goed van elkander te onderscheiden, ziedaar het doel dar Parti- 
culiere rekening. 

Nogtans is hare behandeling niet ontheven van bezwaren, die men met grond 
daartegen kan in het midden brengen. Wij zullen evenwel trachten die bezwa- 
ren op te lossen. Zij zijn deze: 

1". Het kan gebeuren dat, door voordeelige handelingen, de winsten gedu- 
rende eenigen tijd gemaakt met een belangrijk bedrag overtreffen het beloop der 
sommen , waarover gedurende dien zelfden tijd door den Handelaar ten behoeve 
van zich zelven is gedisponeerd ; en aangezien de koopman , in het belang van 
zijnen handel , niets wat gebruikt kan worden ongebruikt laat, vloeit hieruit voort, 
dat het eigenlijk gebezigde Kapitaal grooter is geweest, dan de som op de Kapi- 
taal-rekening vermeld. 

2°. Het omgekeerde kan het geval zijn , en door groote verliezen , verhoogd 
door de van tijd tot tijd gedisponeerde gelden, het werkelijk gebezigde kapitaal 
belangrijk minder zijn, dan de som, die de Kapitaal-rekening uitwijst. 

Waar nu echter het een of het ander voorkomt , ligt het middel tot herstel 
bij de hand , door de verschillen , die de Particuliere rekening in zulk een stand 
aanwijst , op de Kapitaal-rekening , bij achteruitgang in Debet , bij vooruitgang in 
Credit, over te brengen. Dit moet evenwel niet geschieden, dan wanneer de 
verschillen belangrijk zijn, en iu den regel doet men het in afgeronde sommen . 



N 



69 



.•eke„rng en tM^re^r^lj^eeT- ''-'""^J'^ «^f* t-ch- de Kapitaal- 
geheel futmakeu. Tc^enS"! Z Tv^/^'t"'' ''''*'^'' J»"!** beide één 
soon des han.lelaars: dH^^ewat betftZf tj-'f ^'"T'^^f ^''° <*«» P^^" 
andere, wat betreft de resultaten dffhi ''f f°°;.'>em gebezigde Kapitaal; de 
p\. i-i 1 X resultaten, die liij met dat Kaoitaal Tprtrii»; 

<lie er tusschen K.^Zl'frilr^tlZ^T'''''''''''''' "-«"J^: de betrek4g. 

-les hl7el^ts"v^;ieL'lS Wi ^k"''''"'^^^^ ^^ ons den persoon 

eigene zaak. Voorla" Sft^ t'elkt^'ei^enl^t Tf f- "' '''«S^Wschieter in zijne 
kapitaalsgebruik, moet hif nalr evenS!' , '^>' '" ''° ''"" ""^ ^«"^''«fd 
<len sch^eloos Vesteld n^T "yf" f''"?'''"' ^^n den aangenomen maatstaf, wor- 

beclrag. ^ler^Zr^^tjL^^-^:^^^;^^^^^^^^ ^^ 

jaar met daarvoor alleen de scl.i.lrlp;.^w ? "- ' , ., °P ''^* ''"de van het 
nog voor dalgeen, watTij biieTe nt «t?^- "•"""" '•«"del, maar bovendien ook 
.ützetting zou hebben kunnen v^rte,4l en w ^. T ^J" S^d, door eene gewone 
aUereerst moet worden ver°^ fe"; !? T ^™' "" «"^^ "erkregen zijnde, 

bepaalde voorstanders va^'^l.^f dooTZs 'op'ïïrj^'^trt'sl u"'^ '''" '"^ 
ook daar waar de handel voor rpUniZ v '- *'"»* ontwikkelde systeem, 

worden in dit gevilen te meer iZfrT ''° P"''°°° S'^''«^^° ^°«it- Wij 

redenen: vooreersf omïTt, waZLtTanf 'in^'S"" "'•* ''''^ "P,'''' ^"'«endi 
dat van een ander werkt (htt^rLlTc'. ^ , .' ™" °'^' «'?"» kapitaal, met 

ning over het vaï a^derei'o'Snotne betïïlfri,f J''\^?t" '"«"''=^^^<'ff- 
hel resultmt van zunen handel mTf^lh^i pehieden, voor dat men 

bij eenen handel. wCbijmt S^^'n itf *? .^f "ï.' "" '«» tweede, omdat 
heid vordert da o/SL s^rfwl • belanghebbende betrokken is, de biUijk- 

iasten d«tgen. on Z tgeuSralI^n d'StidZ'"'"", ^T'""'/ ^^ 
gen kan vereffend worden. °^^^ ™° ^^ Interest-berekenin- 

ning weltegS U^Wenl'^^l^'f'^''''' vermelde gevaUen, de Interest-vereffe- 
Hllee^n en uitWtend^te^Tv'e. 27,7 ."'«"dan , ook niet, daar waar men 
in toepassing kunnenTeng n '\^^"herWen' hef nof '' vereffeningen met grond 
elkander onderscheiden de productivitdt d eh.f • J '^^'' f".™ ""^^ "*' ^*° 
in zieh zelve heeft, en de Steten vin 1 i, "^T ?*";<*"' gestorte kapitaal 
Wij moeten êph Ir !l„ ." . werkzaamheid des koopmans. 

systeem'de'toeXve^iftinC'rt'dr'"' ^, T"' "^^ '<"P-'^« -n het 
wij be<loelen dat men birvCb-^ld nW ? ''"''"w '"' u'" "'"'* °P P^^^^^ '^«^ 
bla^lz. 39-62 ontwikkelde enT„W» / ° '^«*°S '"'''"S* ''«* door ons op 
Beter is het de hteSv^reffen^tn^^ ''*.' V^ ^'''' hebben aangegeven^ 

halfslax^htige wijze te gebmfken ^ ^ ""^ "" *' '"'«"' '^° ^ °P ^<^nige 



u 









Wl 






m} 









r-:i 



a 



70 

nrv,,,,^^ '^f"^'"' '''•' "^ï J^»pitaal-relcening ccnc Particuliere in zijne boeken ge- 
open l heeft, dan spreekt het van zelf, dat de rentc-vereflening over het -efoSr- 
neerde fonds op deze Rekening moot voorkomen, die er dus,°in pUats van 1 
Kapitaal-rekenmg voor wordt gecrediteerd, als zijnde zij de regtmatige eischere, 
van de door de Handelszaak aan den Handelaar verschuldigde vergocdfngweCs 
.Sorr^lrtucht''''"''^'''™"^- ""^ ^"'- ""•' " de Lr he^t kapr^al^m 

En om nu nog een enkel oogenbUk tot de Interest-rekening terao^ te keeren 
joo resdteert mt eene toepassing van het door ons voorgestaneM^nsd dat Ie 
Inerest-rekenmg moet worden gecrediteerd voor alle Interessen, die anderen 

ïenZT"""!, '"•''"• '"''"''"^ '"J"' '^^ "« '"'^' worden g«lebiteerd vS 
renten d.c anderen van ons te vorderen hebben; dat zij insgelijks moet worden 

itfïZf "^'hV' .'''^«S- .'■«twelk als rente in het cr^it der Particuliere reke- 
Ve"rLtTo;draf?esi:?en!''" ''°"'=' "* ''''^'' --vering, aan of per Winst en 

„,• ^'^K "J"' ><"'«P''""»de ontwikkeling der Kapitaal-rekening bUjkt, hebben 
WIJ deze Rekening m twee deelen gesplitst, de eigenlijke Kapiteal-rek;ni„g en 
de ParticuUere-rekening of nog iever wij wenschen de Partic.üiere-rekenin| ah 
een onderdeel der Kapitaal-rekening beschouwd te hebben 

Bovendien heett de laatste nog een onderdeel, namelijk de beserve-bekbning. 

Ueze nu is te belangrijk, dau dat wij haar niet eene korte beschouwin<' zou- 
tten waardig keuren. " 

In den titel dezer Rekening //Reserve" ligt aireede de bedoeling van haar 
gebruik volkomen opgesloten. Reserveren toch is voorbehouden, en zij wordt dau 
ook gebezigd om zich een bepaald voorbehoud te verschaffen. Maar welk '^ 
^ Niemand zal ontkennen, dat elk Handelaar aan ontzaggeUjke afwisselincren 
m zijn vermogen is blootgesteld, welke afwisselingen zooweTin zijn voordeefals 
ook in zyn nadeel kunnen plaats vinden. 

Wr.aTri-u'''/^ ""l ?'^ afwisselingen meer geUjkmatig te kunnen verdeden, en 
bepaaldelijk (voor het geval, wanneer zij zich van de schadelijke zijde openbaarden) 
die schade over een gegeven tijdperk, 5f minder drukkend te doen zijn, óf eeniffer- 
mate te kunnen neutraliseren, gaat men in deze op de volgende wijze te werk. 
V\anneer de door den Handel afgeworpen winst dit slechts eenigermate 
toelaat, wordt van die winst, alvorens dezelve in het Credit der Particuliere-rekenin^r 
ovier te brengen, een deel afgezonderd, waarvoor niet de ParticuUere-rekening wordt 
gecrediteerd, maar hetwelk in het Credit der Reserve- Rekening wordt overgebragt 
eigen goedvfnde'If ''^'' "^^^^ '' natuurUjk in eiken eigen handel geheel n^r 

A. J^t\-r^^^\''^''.l^^''^- ^^^ ^'^^ ^" evenredigheid moet worden gebragt met 
de werkelijk genoten Wmst en het aireede gereserveerde. 



71 

Wanneer men nu het geluk heeft gedurende eenige jaren iets van ziine winst 
als Reserve te kunnen afzonderen, en die Keserve-rekening gedurir^™^^ 
met de aan het gereserveerde Kapitaal verschuldigde R^e^TweXn ver 
«tandig genoeg is het bedrag der reseeve-rekenIng als geheel onS 

Tnen^kaf Tm btecTev'^'t T ''T "^ ^'^ ^'^ ze'ker VrrSout^f 
menen Kan, om bij een eventueel groot verlies het eigenlijk ffezegd Kanit-ial niet 
of althans met belangrijk te behoeven te verminderen- tenz^Tt^? r 
zoodanig zyn dat zij aUes of bijna aUes absorWen ' ' "'^''''" 

..den g^dlttr "' '"^ ^^'^"^'^^ "^^^^^ afgeschreven moet zij natuurUjk wor- 

„ 1 . .^,«..^""'''°"*i''« de' Kapitaal-rekening ten einde gebragt hebbende zou de 
geleidebjke gang onzer ge^kchten ons voeren tot die EekenLen wike aTs het 
ware de trechters zyn, waardoor alle andere rekeningen zich w<S^ in de Kwif 
^kening uitstorten, namebjk de Rekeningen van Balans el WnsteuNC 
Doch aangezien deze beide titels- > erues. 

handellngt^i'eirïr" '"' '" '"^''^ ^'"'^ '" ^«' ^'-'^''ouden over de 
2». hun eigenUjk wezen het karakter heeft van een middelnersoon di,. ^» 
eene hand m strekt tot aUe rekeningen in het Grootboek vZkomeX^Aütf In 
te^t ):f'^^-\'^r''^)' f» de andere naar de Kapitaal-rekenTngzel™ ^Z' 
v^rk^'t rrsldlenTef ''° ''"''-'^^' "^^ "J" '^'^ ^^^^^ in^et bijzo^nt; 

AmJ\''^JT^^'''^ ^'j" ^^*' *'°d* ™n den doorloopen cirkel, dat zich onmid- 
dellijk by het aanvangspunt aansluit, om denzelfden loop (zij het C ^k in 
engere of wijdere knngen) te kunnen doen hervatten ■ 

zoo zullen wij met de beschouwing dezer beide rekeninirpn fnt l,„» „• a 

i:i:rmii^:ti?rie^ro.tr«'- '^*-- ^-^^^i^ 

de Hulp-rekeningen en 
de Wissels. 

dnidf^^pfv'^^ '''' auxiliaire REKENINGEN zijn , geUjk hare benaming reMs aan- 
duidt. Rekeningen die geheel en uitsluitend tot behulp gebezigd wLdT 7^i 

"t ":LeZ:ii iTdT' t-^' '^^^"^^"' ^-^ -^'^^ opXXthoude^ 
uit . alhoewel zij in de praktijk van groot nut en geriefelijkheid ziin. 

men ^a7n£S ai:f "^* ^'"^"'"^'^' '''' ^^^^'^ aan tiee verscUende vor- 

die voor rekening van anderen, i en beide dan nog wel bepaald 
j- . , } in die gevaUen, als men met 

die m gemeenschap met anderen, / den verkoop is belast. 



'■ lm 
il il 



, t 

,'-! 
» 



1 >l 



* 



H 






72 

Goederen in Commissie, en 
Goederen in Compagnie. 

Êen voorbeeld tot toelichting ziülen wij dfuirtoc aanvoeren. 

te veALTn'^'r '^'^ ^T^*=° 1"" ^isteu Thee , om ze voor zijne rekening» 
te verkoopen. Wanneer de verkoop nu geschiedt , is de kooner de natuiirliikn 
debiteur; maar wie is de Crediteur? Men zal antwoon^n A tl T „ """'""'J'^J 
antwoord is in zeker opzigt ook jmst, want d'e ^S^^^n z1jn ,o^r zSke 
nmg uitg^eyen en daarom zou men hem dan oo\ kuZn ire^uTeren yir" 
aangezien A te Londen, hoewel gecrediteerd wordende vo^rhet b«ira°'van Z 

™Z;rdTo Z ™1 'f""' r' ""■'"'"' •="" invorderen omt\etmtt 
W bereiZ nrnJr,f "P '^"'^ P''1'J S'^'^^" °"''°^t™ o» de voor den ver- 
Sen SntmdeÜe'T' m T '"™ '"°' '"^' '^'^ ""'«''t''» en provisie weder 
iTeerec hètz^fr u *"""■ '""' "" *•='' ^"^^ ''" '^'^"g als boeking be- 

^t'zfet^lis^rLiS^Sr'^r^^^^^^^^^ 

zt^erXringslrr'':^:en\e^fo'ndr^^^^^^^ T ^^F^^'^^^ 

inngt ng der Verkoop-rekening te kunnen doen , bezigt men de HulD-rekeiin* 
L^^T ." Commissie", en gaat daarbij op de volgende w?ze te werk ïf 
<teen 1 rk.;t"""" wordt voorloopig geplaatst het bedrag .'wa^rvrr de gJl" 
Sfde'som if ,; ."^ diezelfde rekening naderhand weder^te debiteren voor 
Snie k Tn ^gel dietr"'" ' " '"'"''"J'' '"'' '"'""=" '^°''1- geere<liteerd, 

Onkosten , voor restitutie van uitgeschoten ongelden ; 

l-rovisie , voor het genotene Commissieloon , 

den Eigenaar, als de regtmatige eischer der zuivere opbrengst 'an het 
voor hem verkochte goed, P"'euoSt a» net 

tosten en provisie, zoodat hij per saldo, altijd onder dezelfde benamingf het ne°to 



73 

Waar dit laatste nu evenwel het ffeval niet is pn rÏP ^«.i.^ 

fe^nov";'de ^wr hitTortX^c^m^^^^^^^^ ^t'''"^' ""■"""'^^i'^ *« p'-t'en 

•kt men wel mo^t t her4 wï^ ""d!^'^^^^^^^^^^ 

opgemaakt eenigen tiid L^ dT^A^t- ^^'^'^^^'''''''^ '^'^'^ ^''" ^''^'^^^ 

<lane verkoop ef de LZ Lvol^rf^ ^"^ i^ geschied en dien ten gevolge de ge- 
<lerlijke boekingen verebehen^^ '"""'^"^ ^er Verkoop-rekening tw^ afzo^n- 

zaam^zïn''febkken ' m'^Li^ o ''^T ''""'■«''-■•'•eid dezer Hulp-rekening genoeg, 
behandeünl vtn "iie Ikl ^^^^1 T ""''VT '^^'^''^ ^-«'^«^^t^ i'' de 
waarbij mfn gezamtlijkt^t a^fr nSrsL" ifz^'Z T/^^T' 

rt^4^^rn t 'm:riï;t":fh'""Tr^^^^^^^^^ 

zijn, wanaeerTen bHdP l,.hf 1 ?.'=''"""'l'j''« verwarring zou meestal het gevolg 
amkren v^Wpt .een lln.iV t iT ^""8°'^''''"'. die men in gemeenschap met 
in Compa^ieT' ^ ^ "'' ^'^'^'^ "'''''•'" ^''■' ''« Hulp-rekening «Go<Seren 

koop'vTn ^te'trtt^S'' ? \"" '" T-°',J"'"^ gedeelten gespHtsten ver- 
aandeelhouders v^riilf^nHTT'?''' T^\^l ""^ ^'«'■'''^'•t ged.Slti, ieder der 
(üteren, om dan wedT Zn^ n ^'' '"^'t" ^^^ '''=° ^"'"^««P -""«^t «re- 
der Verkoop-rreniZ ovcrrin" 'it"l ^'^ verkocht en men tot het opmaken 
de onkosten^n prÓrisieTeSwn W f^^<i^>^»^onders voor zijn aandeel in 

'=ene groote mat^ vZ oLtendheW J /^ "'" -T*^ ^" ""' S^^''"- '"'«'k 
vervaUen ! oplettendheid zou dit vereischen, om niet in abuizen te 

gebru?k%:rde°Hltk±t"fe" ''"' T «"«^ "^^ voorkomen, door het 
heel overeenkomfmot rfi! „^ "Goederen in Compagnie" welker behandeling ge- 
'lat het n:^to pTweTu <t verU^"""." '" Commissie," met dit onderschik, 
"ing gebragt wordt m<«r 1^17 vl^"^? "''', '" '''" •'''^'' ''''' -='«'"" ^oke' 
-k Lokken Zij rZ «Fvr JÏVn iS""^'"'"'^"'"'" '^'^ '^ 

•e su' ;:rmorn tii 'iSt:r " '-: ^^'-^ '^^-n in Compagnie" af 
ppen, mo^en wij met temghouden de navolgende opmerking, Ske men 






Il J" 



« 






IX-'-' ' 

mi 



t 



i? ■< 



li 






II 



74 
WltrpJtlt •r'"''"" "' "■"^^"- «■- d^"- "- -'J ^e'ooven. hier „iet ge- 

voor d: btkïie„':^ï;^v\^r.Er;ir ' r* """«^ ^^''^^■="''' "- 

verwant ^n de Ai^mlir. hf ^1 "t'"'" "^ ''" '•«"'«ni'-gei, die als naauw 

-üeze rekeningen vormen echter geen afzonderlijke sonrf N«nr r,.! -u • 

rUd ifde^Sie"]:'' r /H^'«'' vantSiSen. wStT^'b^ 
b^en? i, m^,*^ !. • ri' ^^ ^^^ eenerzijds, of de Debiteur of de Crediteur 

neemt wdk hermLT " ""■ '"'/• **** ""=" '''J ''^' doen eener keuze al d É 
of êf eel' af.onde"hTke !m ;T': ZS' '\ ""^^ '»-» '^f-'i«Hng zijndeU, 
worden eene Persoo^uL 4eTn/ nf^^\ ^^/^^ ^f' ""^^ ««'''«r genomen 

bisetteren^Xi;LtMorTn " " '"" '' ^'' "'""" '^'^^""•'" ''''' 
dende^ H.plt' ''°'*'°?f**"de nu büjkt, dat de als Tussehen-rekeningen gebn.ikt wor- 

Er zijn bovendien nog andere rekeningen, die insgelijks eenigermate het 



75 

afgehan'dcld bVde b:chóSvan dlt'ofd ""''""'' "" "^^ "« ^«^ '-'^''^° 

moetel":^ "Lrwii'rn'eTrtll '"^ ^"^ '" '"'* ^^^^ouden behandeld 

.en ons daarbij V^ e ^iar^^oX^tT^^rv^^ 
Wat zijn wissels? "i'iocu. 

Waartoe worden zij gebruikt ^ 

steld.'^rrtijte f:"e'ÏIrro;n"dr"/ '" '^ ™''"/''" gewone brieven „eêrge- 
te betalen. Ditzelfde Cwh '^fV^^'?' S^^^ ''«■•dt, om aan een de?de 

soon het vormo°'en om zl' r^\ 1""*^^. ^^ '''"' '^'^^«^ deze&de derden- 
te dmgen, (EnC^Z) TJ^S A^ de ui gedrukte geldsom aan een ander over 
de woSrden tf ordeT"^^e^u-f^l1 r*^' '^'t P«^<»° ■ met toevoeging van 
nu, waarin die derfe ™n fru2" J''™'ï^ ^T*"- ^' "«od^^kelijkheid 
bruik te maken Wft*^ i ^ "''"'''«'^ genaamdj verkeert, om van dat regt ge- 

hand : dt aüderf oZaS''"' *r/*'^'°^'''' '^' ^""^ ««» geschrift van de^ee^ne 
laatsten houder teln7^?n,^ . T T"""^'' ™™i'«elt. om door den 

ingewisseld ' ^ ' '""^ *'^™'^'' '"'' '''^'««l*' «««* morden , te worden 

Van daar eensdeels de benaming «Wissel" 

«ame5dt'%':t°'^^:iL'"elr.''''f '"'' '^'^""^ "'"" -ninder afdoende reden, 
zijne 4nzen <r«^ wïf°^ elk land zijne eigene muntspeeie heeft , die buiten 

sels "„T^r S'7/f"'g «1 gangbaar betaalmiddel is, er bij-evole ^k biT^i, 

v»mu,^t Va^rml'de f "' '''""^^T' ^^"^"^ '"<^* -jn^Cl^ de 's^rt 
voor den ;i:s7ontanA TnCr" '''n "'"'' ''"'J*' «" <"« welke de an^ 
plaatsen, welke Sn f^f ' tnf i ^'*"^? ""f* '"^° ^"^ "P «'''"' van beide 
gaan , w;I^ve.W^^4s dS ^"''^^"8 '•«'• ^^■"d« "nnnt in eigene over- 
dorwor,.n, in d^ handelt«^rlenrmd"" """'"''' """ "J^'"°" "' '^l'"»- 



t.. 



M!l 



1. 

't' 



' / 



-•■Il ,i 



1 






li 



iin 



76 

Wij bezigden hierboven de woorden //een, anderen en derden persoon", waar- 
mede wij in gelijke volgorde bedoelen, //betrokkene, trekker en houder", welke 
laatste termen wij vervolgens tot verduidelijking onzer uitdrukkingen bezigen 
zullen. 

Betrokkene is natuurlijk hij die den wissel betalen moet; 

TREKKER, die den wissel afgeeft; 

HOUDER , aan wien de wissel wordt afgegeven, met het regt om het bezit aan 
een ander over te dragen. Uit deze drie toestanden ontwikkelen zich de ver- 
schillende betrekkingen , waarin men tot wissels kan geplaatst zijn ; welke betrek- 
kingen weder op hare beurt geheel beheerschen de wijze van boeking, die over 
wissels-transactiën geschieden moet. Wij zullen eiken dezer toestanden afzonder- 
lijk beschouwen, en met een voorbeeld trachten op te helderen. 

Wanneer men is betrokkene. 

A te Londen heeft van ons te vorderen eene som van ƒ3600, waarvoor hij 
natunrlijk in onze boeken credit staat. Tot kwijting van die pretentie trekt hij 
op ons eenen wissel van gelijk bedrag, te betalen drie maanden na de afgifte. Yoor 
die afgifte moet A te Londen worden gedebiteerd, maar wie is de tegen hem 
over geplaatste crediteur? Alvorens wij tot de aanwijzing daarvan overgaan, 
wenscheu wij eenigzins nader aan te duiden waarom A moet worden gedebiteerd. 

A moet worden gedebiteerd (hetzij wanneer men berigt van de trekking 
ontvangt , hetzij wanneer de wissel ter acceptatie gepresenteerd wordt) , omdat hij 
ontvangt , zij het dan ook bij anticipatie (voorbaat) door tusschenkomst van een 
ander of van anderen. 

A moet worden gedebiteerd, omdat hij door zijne trekking ophoudt Crediteur 
te zijn , welk ophouden van zijne positie als Crediteur, in onze hoeken, niet anders 
kan omschreven worden, dan door hem contra te debiteren. 

A houdt op Crediteur te zijn, door zijne schiddvordering ten onzen laste, 
door middel der wisseltrekking , aan een ander over te doen , welke andere (zijnde 
degeen jian wiens order de wissel is afgegeven) in zijne plaats optreedt, en dus 
de eigenlijke Crediteur is, die tegenover A, als Debiteur, geplaatst moet worden. 
Doch aangezien V. die persoon met ons niets anders heeft uit te staan, dan dat 
hij eenen wissel ten onzen laste in handen heeft, en bijgevolg de wederzijdsche aan- 
raking van zeer toevalligen aard is ; 2". die aanraking ophoudt te bestaan, zoodra 
hij van zijn regt van overdragt gebruik maakt ; en 3". het gevolg daarvan is, dat 
men daardoor met verschillende , elkander opvolgende personen in dezelfde toeval- 
lige aanraking kan komen , met geheel e onbekendheid van onze zijde , zoo zou het 
al zeer ongerijmd zijn , de persoon , aan wiens order de wissel is afgegeven, onder 
zijnen eigenen naam of firma te crediteren. 

Deed men dit, men zou in de noodzakelijkheid komen elke volgende over- 
dragt op nieuw te boeken , hetgeen echter eene onmogelijkheid zou zijn, daar men 



77 

in betrekking komen iH^e ^ 1."?!^ T%^'"i '^''■.''P ^y»" l'e«rt,totons 
De qualiteit,%aari„ l " bTkend^ dezelfde Mantgheid. Dit laatste doetaUesaf. 
bepallt den aard der rekent "1°^"^!^'"^^^ persoon moet worden geerediteerd, 
en blijft die van XonderZnlTL '^°' fft.eden. Die qualiteit „uis 
wie hij ook .ij is onze weZr ? T f' ™'^''«° wisselbrief." De houder. 

gesehiedt ook de boXnf of erkenniri^w; IT\ ,'" '^r' '^' ''^^'^'^'^ ■^)' ==«" 

.Se;:tT„' ^:ik~ 1^^^^^^^ 

tXmcrk^aalergrahttrtf"" ^"'" ,'^ "^ ""'^ ^"^'-'=''™ --«'^. - 
getrokken Wisselbrieven vertegenwoordiger van alle houders van op ons , 

ovoree^Smsf m7de 'X!ie!: ne^onTl" "T"^^"^^' h-ft uogtans eenige 
naauwst verwant aan de r.t.n? P'''^°°li'j'"' ••«keningen, en is als zoodanig het 
dit gemeen™ Xt beide IrsTJ^l ^''^''^^^ Crediteuren, met welke zij bovenal 

Om deze reden hebien w f ^7 f" geerediteerd en daarna getlebileerd. 
hooren onder die t°k ningen we LT at'h^^ ''''"'j.T"' .f^^^^^'^''^ als te be- 
de persoonlijke en onperSbikr 1 i * T^' ""* '""''1™ ^"""^^'^ t^^-^^en 
boeking van ee<Lne^^kln .„ l ' T* f ^'' '''"'* ^'J «'«'•'It gebruikt om de 

-ak betrTkenrp"™ altiW Tn S tl'^^' "''"''" •""'* '^'J^"''^"? ^^ - <!*« 
Ider. aU houder ™d ons «.trötV w- T"' '^"'S'' "'' ondeelbare qualiteit ; 
uitgedrukt in den vön^^fn d?f f ^isselbneven. Die quaUteit nu wordt 
tegenwoordiger van a™ ine vo^elW ""'f" ''°"'*<''^' '^'^ ™ ^'^ «l-^ver- 

op ons getrokken aan de order ^n^fi" ''' T"^ """ ^'''"^ '^'^' A te Londen 
D aan E, enz. gSosseerf in ï f' t" ''°°'' ? """ *^'' '^«"- ^ '^^ "- do» 
Londen, groot /SoTb pe" 1 aIT^SÜs ""''""* "'' ""* "^^'^ ™" ^ ^ 

brieven! JrbrSe'tiirj'Lr^V? ™'','^« "^ ""^ S-'t^'^ten Wissel- 
^eer duidelijk zil word™ J ''''"''' •*! T"^"" gedebiteerd, hetgeen weder 

onder de bLlgT^TrirrXnr ""' "'" ^o-der van den wissel voorstelt 

«•en op^f dTtlf^^lt,^- ^^^^^^^^^^ 

«-anneer luj ter acceptatie gepresenteerd wordt. 



Il 



'<t 



10. 



1 



, Vil 

■ i 



mi 



1 



r 



M{| 



T8 

Wat nu betreft het doen eener keuze wanneer men den getrokken wisselbrief 
boekt, achten wij het raadzaam dat men zich daarin door de omstandigheden 
laat leiden. 

Zoo is er ontegenzeggelijk veel, dat voor de boeking bij het eerste tijdperk 
pleit, om de eenvoudige reden, dat, bij advies van een op ons getrokken wissel- 
brief, het ontvangen berigt eigenlijk inhoudt eene kennisgeving van de gedane 
overdnigt der schidd vordering. 

De boeking bij het tweede tijdperk, namelijk als de op ons getrokken wissel- 
brief ook door ons geaccepteerd wordt, heeft echter, hoven die bij het eerste, dit 
eigenmirdige, dat de daad van accept in zich bevat eene handeling, waardoor wij 
onzemjds erkennen, dat van nu aan niet meer de trekker, maar de houder van 
den op ons getrokken wisselbrief onze schuldeischer is. Er zijn ook omstandig- 
heden, M aarin men met het crediteren der ïraite-rekening, ook al heeft men ad- 
vies van de trekking, moet wachten, tot dat de wissel ter acceptatie gepresenteerd 
wordt. Dit geschiedt {ds de wissel getrokken is in vreemd geld, en eerst op den 
dag der acceptatie bepaald wordt, tot welken koers, en bij gevolg ook met welke 
som in eigen munt, de wissel op den vervaldag zal worden betaald, 

Nu kan het echter gebeuren, dat men ook bij het gebruik der Traite-rekening 
niet bij magte is alle op ons loopende wissels in haar credit te brengen. Deze 
onmjigt ontspruit uit twee oorzaken: 

1". als wij van de op ons afgegeven wissels geen advies hebben ontvangen, 
en deze ook niet ter acceptatie, maar alleen op den vervaldag ter betaling gepre- 
senteerd worden; 

2". als wij van hunne afgifte wel advies hebben ontvangen, maar wanneer 
zij getrokken zijn in vreemd geld, en ons insgelijks niet ter acceptatie gepresen- 
teerd worden; in welk geval de koers, en bij gevolg ook de som waarmede zij 
betaald mijten worden, eerst op den vervaldag worden bepaald. Dit laatste zal 
evenwel niet dikwijls voorkomen, aangezien in den regel alle Wissels uitgedrukt 
zijn in de munt van de plaats, waar zij betaald moeten worden. 

In beide gevallen vervalt de Traite-rekening geheel, en wordt alleen op den 
dag der betaling de trekker gedebiteerd, aan die rekening, die voor de betaling 
moet worden gecrediteerd; doorgaans de Kas-rekening. 

Hieruit blijkt alzoo, dat de Traite-rekening, in haar wezen, is eene tusschen- 
rekening, echter in dien zin dat haar gebruik geen Ofwoonv aardelij k vereischte is. 

Dit laatste, het niet gebruiken van deze rekening, is op vele kantoren het 
geval, en alsdan wordt met de boeking der te betalen wissels tot de betaling 
zelve gewacht. Wel wordt daardoor afgesneden eene eenigzins omslagtige tus- 
schenbewerking van crediteren en debiteren der Traite-rekening; maar aan de 
andere zijde twijfelen wij zeer, of zulk eene handeling geschikt is een, ten allen 
tijde, klaar en duidelijk overzigt van den staat van zaken te geven. Langs dezen 
weg toch kan er alligt op de rekening van dezen of genen persoon eene valsche 



79 

positie voorkomen; ja, bij eene achtereenvolgende afgifte van wissels ten onzen 
laste door denzelfden persoon, zou het kunnen gebeuren, dat de rek^ninrvTn 
dien vnend nimmer haren juisten stand aanwees! en bov;ndien , wat S aUes 
afdoet men bedenke toch wel, dat door elke Trkite niet all^n dlLr^ ™ I 

tSerH^ "' '^ ^^'^^'^^^^^^ ^^^^^"^ ^^ hoedanigheid :!riJ:ZL^^^^^ 
Aan de andere zijde is het evenwel ook waar, dat men aan het gebruik der 
Traite-rekenmg eene al te groote en noodelooze uitbreiding geven tnd^rins' 
gebjks daarop te brengen die wissels, welke op korten temi>, orzigtTkort 
na zigt op ons zijn afgegeven. Voor deze laatsten is het op verrLaleen vef 

batnd tiltk^r^^^^^^^^ "^^'^ ^?.^T'*' -^^ -J binnenin ^uwX" 

bakcnd tijdperk afloopen ; maar, wa^r (Ut het geval niet is, gelooven wii dat eene 

jmste^en accurate boeking het gebruik der Traite-rekening verlcht 

i5ij de beschouwing van dit onderwerp zijn wij uito-ecraan van de vr^mnrÏPr 

üenng ten onzen laste had , voor welks juiste bedrag hij zich in eene Traite ar, 

olefkit STflet ''''" '"' standpunt uitgafnde! m^tèr^r Jcte*? Z 
opmerKing maken, dat het evenzoo gebeuren kan, dat A op ons afgeeft het/ii 

leren te hebben. Waar dit nu het geval is , brengt het hoegenaamd geen verschü 

Het oefenfaUrn wfo"! \^'^\ ^'^ ^ ^^•"*' ™ o-e-nderl^ deS de 
Wke!l^ helf^ '"^ "" "P •*'" '^""^ '^'' ^«■'""i-g. <"« de trekker in onze 

Alvorens nu de behandeling der Traite-rekening geheel te verlaten zullen 
nog een paar opmerhngen hier hare juiste plaats vinden. ' 

Het IS voor eiken betrokkene een onmisbaar vereischte dat hii nm p^„„ 

irèkte'wf <i''ukkerh" •-r'^'«%«\'-l^-<i - mepten ;tL'oik;"/p: 
trcKKer. Wij drukken hier bijzonder op het woord //eio-enlijke" omdat hii wiLl 

%e èr Sef^: t1:k\'"^""\T4"' "''* "'^ P™ ^Tetl^ iJ^hS 
aige^even, met als trekker voojkomt. Daarom maakt men in zulke omstandio- 

wTs iSk hf dtd '"" /-^'f ?-/" '-««/Vfe„ trekker FeittSetltl- 
hn dTt doet ten%ii;^;n • 1 T''' '■^^f' N""^'" '•'•' '^ °°'' de wettelijke , indien 
«^i) trekker te lZn\r^™ ^^"Z^, °'? **"' ''''° ^«"«Ipen (dat is den wa- 
de wisSlJokCuFr ' l''?^ "^f f.™",''" «etensehap , ten wiens behoeve 
lichren f tr Tonden , f w"""^' voorbeeld zal genoegzaam zijn, om dit toe te 
acnten. A te Londen betrekt ons voor rekening van B te Hambnro- 1 o-»»ft 

burg, zoo moet deze laatste, als de wetteUjke trekker, er ook vir worden gedX- 



1 



1, 






i 



n 



80 

teerd A kan dus in zeker opzigt door ons beschouwd worden als eenvoudig te 
zijn de hand, waarmede B zijnen wissel schrijft. 

De andere opmerking die wij te maken hadden is deze: 
Dat het (belioudens eene enkele bepaalde uitzondering) niets afdoet, wie de 
pei-soon is aan wiens order de wissel wordt afgegeven , al ware die persoon ook de 
trekker zelf. In zulke gevallen wordt evenzeer de trekker gedebiteerd en de 
rraite-rekenmg gecrediteerd , en dit wel om dezelfde reden, die wij hierboven reeds 
hebben aangegeven , dat namelijk door elke wisseltrekking de hoedanigheid van den 
uldeischer verandert. Een enkel voorbeeld zal dit weder genoegzaam ophelde- 
ren. A te Londen staat in onze boeken Credit voor ƒ3600.—. Indien deze 
schuld niet door ons gekweten wordt , blijft A onze (Crediteur voor deze som in 
hoedanigheid van //Handels-Correspondent." Wanneer nu A op ons trekt, houdt 
hij ah zoodanig op onze Crediteur te zijn voor het bedrag van die som, welke 
hij op ons afgeeft. Trekt hij nu aan de order van B te Hamburg of iemand 
anders , welnu , dan wordt B of die andere onze (Crediteur in hoedanigheid van 
//Hoiuler van een op ons getrokken wisselbrief." A kan echter onze Crediteur 
m diezelfde hoedanigheid worden, als hij namelijk den wissel aan zijne eigene 
order uitschrijft. 

En wat nu betreft de door ons gereserveerde uitzondering, daarmede doelden 
wij op die gevallen, waarin het gebeuren kan, dat de Betrokkene ook tegelijk is 
de persoon , aan wiens order de wissel geschreven wordt , of ook dat de Trekker 
dien aan zijne eigene order afgeeft , en onmiddellijk aan den betrokkene endos- 
seert. Ziüke gevallen zijn wel niet alledaagsch , maar zij kunnen daarom toch 
voorkomen, dus zullen wij ze met een paar voorbeelden toelichten. 

Drie vrienden , A te Londen , B te Hamburg en C te Amsterdam , drijven 
met elkander handel. Nadat zij eenigen tijd gecorrespondeerd hebben is het 
gevolg van hunne handelingen , dat C^ geld schuldig is aan B, en daarentegen A 
weer aan C, en B aan A. Als nu B te Hamburg aan A te Londen opgeeft, 
voor zijne rekening op C te Amsterdam te trekken, dan kan A , dit doende, van 
dienzelfden wissel gebruik maken, om zijne schidd bij C, hetzij geheel, hetzij 
gedeeltelijk te kwijten; hetwelk hij doet, door den wissel op C getrokken aan 
diens order af te geven , of ook hem aan eigen order te schrijven en aan C te 
endosseren. De boeking, die C daardoor verkrijgt, gaat alsdan geheel buiten de 
Traite-rekening om , want de wissel op hem getrokken wordt hem ook weer iege- 
lijk geremitteerd , en alzoo heeft hij in dezen slechts te maken met den eigenlijken 
Trekker, B te Hamkurg, dien hij debiteert, en den Remittant A te Londen, dien 
hij crediteert. 

Een voorbeeld van eenigzins anderen aard is dit: 

A te Londen moet van C te Amsterdam hebben eene zekere som, te betalen 
in Engelsche munt ; C daarentegen heeft een genoegzaam gelijk bedrag van A in 
Hollandsch Courant te vorderen, gesteld £ 250.— en /"SOOO.— Nukan A teLon- 



81 

ven, om dien in minderine niner snhnwT„ i. / "• '^""'' °P "^ '■».U(ge- 
bovon omschrevene w,j"e"^ J' de boek ni X H **/^"""T"- ^ ''*"«' "P 
hij A te Londen m/K al. Trekker deW t ^ÏT T''"J^ '^' '^"^'^ ^ '^^ 
crediteert, beide natuurlik v^r de tr, d S .** ^"""^"^ "-'R als Kemittant 
gewezen. ^ '*' '*'' '°"'' '''" '^°"' >^'>^ aangenomen koers is aan- 

voerigl moet. ^^ % S'f "f T" "'' T''^'^'''^ --"--« ''-d- 
keerden zin) de grond^rJen Whl,!? 1 i 'f ''"'' ^"J ''"' *•" ""'^ >'- «""ge- 
wingen ,.uiii. iXz^'^mi S tirn^ 'ö^lf loriT ri r'^"""" '«'^^'-- 

<len der hierboven door ons^gCl'^^rndS IL^""""'"'"'^" -" «i"" *«- 

Men is trekker. 
zeer "nvomlil"^'lI^\1S'''''' "'"'' ''""'1"''"^ voortvloeit, is over hel alaeween 

wisscUrrkÏeige''n^ik 1 t"l,:>t':''v*''^ ''"'^vu^^J *<^'' ^&^^ 
om de in den wlsel nitled^kte S'o-n ., t > ^"^^^"^ '^" ''^" R«t>-"kkene, 

aat de Betrokkene (hCtXA.tM^J^^''Y- "fV'P''^*' ''"' '''« >•■«"■ 
door den Tr»tv„- ^ "^ '""""J'^'', in onderscheiding van den feitel-iVpn^ 

'loor tuyeienkomst -iri^^ltn^i «i Itre^U^l" a,s tt'"' '"* "^" '''''^^''' 
Als zoodanic mo<.< hii ,1.^ ^l i ■• " """'"'^«'^'"ng. als het ware, sanctioneert 

Eene ande," reirw^L™ V !^ ''T*''^''*' ^'^ "itgevende worden geboek T 

»«.k, dat i j vt, 'drTrekk^i ZLTi'vr'f'''"^' - g-'g^-'d in de iTd-' 

of in die hidanigl/eM IT iftoTtst^'^elT "^ ^""' «^ ^«"-'"^gedeelteüjk 

gepinat:two;t'is":ii:L\e1kt:nlrr.;'ir''"''^°?*^^^^^^ 

VOO, welke som alsckn de Kas gedebiteerd wordt ^ ' ■'^^^^— '^«'«aaU, 

ven aln Tté Lolidon^tl^n'''''''' ^ "^ ^'f"'' getrokken, door ons wordt afgege- 
dan is de na uurL"k b bL JTf 7Z ^"''T v *t^ '^'"^'■'' ™° <=«» ^^^> 
-Usel aan C te linden Sud^n wordt "'''"' "' '"•'' ^'"'^ ^""^ ^^^-S dè 

de oir^ttief'reLn:™ch'ttt4T•-■7 A- te Londen trekken aan 
aangezien inen door de^dZ\ fn „•; l t''"""'^ '"'^'' ^ •'«'■ouden ; doch 



n 



iifi 



1 



El ! 



82 

(leze handeling omsclirijveu in (ie volgende afdeeling, die wij wenschen te wijden 
liau den derden der d(x>r ons genoemde toestanden, namelijk als: 

Men is houder. 

Houder van een wissel kan men worden langs drie verschillende wegen: 

1". door z(ilf trekking aan eiffen order: 

2 . wanneer anderen wissels aan ons overmaken; 

3'. door miukoop. 

De boeking van elkj; dezer drie manieren, om in het bezit van Wissels te 
geraken, geschiedt op afzonderlijke rekeningen, waaraan de namen gegeven wor- 
den van: 

1". EIGENE WISSELS. 
2". RÉMISE-REKENING. 
3". GEKOCHTE WISSELS. 

Deze Rekeningen zijn, even als die van Traite, collectief; de eerste en de 
hiatste kan men bovendien combineren onder ée'n Titel: //Wissel-rekeming". Ins- 
gelijks heeft men vrijheid de gecombineerde Wissel-rekening weder te splitsen in 
zoo vele rekeningen, als men verschillende muntsoorten te behandelen heeft, aan 
welke onderdeden der Wissel-rekening alsdan de namen gegeven worden //Valuta 
te Londen, Valuta te Hamburg," enz. 

De Rémise-rekening, lioewel, wat de behandeling betreft, in vele opzigten 
met de Wissel-rekening overeenstemmende, moet er echter bepaald van worden 
afgescheiden, omdat de posten van deze rekening voorkomende, even als die op 
de Traite-rekening, .-ütijd met hetzelfde bedrag afloopen. Deze drie rekeningen 
nu hebben dit met elkander gemeen, dat zij eerst worden gedebiteerd en daarna 
gecrediteerd. Daarom zijn zij aan de rekening van //Diverse Debiteuren" op de- 
zelfde wijze verwant, als de Traite-Rekening aan die van //Diverse Crediteuren." 

Na deze algemeene beschouwingen zullen wij ze ieder afzonderlijk behandelen, 
en daartoe beginnen riïet de rekening van ' 

EIGENE WISSELS. 

Deze titel wordt gebruikt in die gevallen, dat men, op dezen of genen han- 
delsvriend moetende trekken, voor den getrokken Wissel nog geen geschikt emplooi 
heeft, of zich de latere dispositie wegens bijzondere redenen voorbehoudt. Een 
dezer redenen kan bestaan in de omstandigheid, dat, op het oogenblik der wis- 
seltrekking, de koers zeer laag is, en men met grond binnen korten tijd eene 
verhooging kan verwachten. 

Indien de staat der kas het toelaat, kan de uitgifte nog eenigen tijd worden 
uitgesteld, om daardoor, zoo mogelijk, eenig voordeel te genieten, of althans eenige 
schade te voorkomen. Een voorbeeld ter opheldering. A te Londen is aan C 
te Amsterdam schuldig eene zekere som in Engelsche munt (£ 250) te betalen 



83 

s 

koers tusschen Ams erdam en Lond™^ f^h^' T'^^^'f" ^'^ '^""^ ™n den 

C „adeclig zou dtkomen, Z^^U ^e „1?^" 'v' '»»* ''«^e transactie voor 

n den tijd, ,Ue er verlookTm^ tussXn ? ''^ *"'?;««. tot dat zich misschien 

betaling, eene meer voordeelige geleSr i^rnf*! ^'^ '"'^^"^ "" •^''^ der 

Insgelijks kan het ook -,«„ ^"ff" »»' plaatsing voordoet. 

^.ijnen Wisstl "«.ken ln"'vo,Xk'^„ e^nZ^htr '"",' ""r «^ '^t hij voor 
j»ocb„,g ,s dat eene billyke transactie m3 *"?ƒ'' :?,!»' •, >''«'■«' <!« t"«" 

tasschen Debet en Crmino^ln!ldV^''Z^^^^^^ 

profijteipe of onprofijtebjke S hljfdetg ^5? ' "^"^ ^^"^''^ ^'«^" '«'' 

namegr, ï^ ^ti.:rt'J:^l:^ '^ ''«* -volgende bezwaar, 
koerswaarde onderworpen zijn en er ffü^ ï.^ '", "^^ S'*"^ afwisseüng van 
<lit geen verschil kan ^ziITit fits elsT-h? " f « T'^'^» van Debet en Cre- 
'tó C in dato 30 Aprü een W sTer t J Tn T ^ T' ^'^"'l J"'^'' ^'«^ t^ch 
30 Jnnij, dan zou t^h we" nie^ f>X "^'■°"* ^ ^'''''«''•-tel'etalen 

/ 10,000- te geven voor Ü TtlZ T'l ""^ ^^ ' *'^' '^^ ^""^ 
<lie waarde had. Wie zou aan ,I,..T'- *" "''""J ('^'^ 53 dagen later) 

stane kapita^lsgebru^^ vTrg^en^fc^^^^^^ 

deld worden? ° ' "^ ^^^ ^^ ^an m zulke gevaUen geh^n- 

Me wegen staan hier open- 

WisseVv^r''">orb^X°t^^^^^^^ •-'"^*-. - den 

kij de plaatsing minder ontvan"t 1 ver^jS^* ''''"S^" ' »■» ^atgeen wat men 
rekening te vereflenen. ° ' ''^■^g*^"? ^oor renteverlies op de Bente- 

ter i!^Ta'*\"ii„'te^^"(f;^; TDeUT b '"'""^" ' -^«g^'^k den Wissel . 
Wissel-rekening voor het Itl S];g' te er^tetn''"' »'"*'" '''J de uitgifte dè 

netto ^^ iZ'u-'^rj^J: :2de ''-'•--"de, den Wissel voorzijn 
rekend naaf den aangenomen rente sLLJ^. "^ het oogenblik der boeking be° 

6* 



41 



I 



i 



tl 

n 









84 

C te Amsterdam trekt den 30 April op A te Londen aiin eigen order, een 
Hissel ter somma van ƒ10,000—, vervallende 30 Junij. Nu is liet natuurÜjk 
dat A te Londen door G voor deze volle ƒ10,000— moet worden gecrediteerd, 
en jiangczien hij den Wissel in portefeiiUle houdt , moet de Wissel-rekening wor- 
den gedebiteerd , doch (bij toepassing van de derde manier) niet voor het totale 
beloop van ƒ 10,000.— ; dewijl deze Wissel , hoewel in die som geschreven, nog- 
tans geene contante waarde von dat bedrag heeft. Die contante wmirde wordt be- 
pajild naar evenredigheid van den rente-standaard. Gesteld nu dat C aanneemt 
4/, rente van zijn geld te kunnen maken, dan is de contante wajirde van elke 
ƒ100.— ovor twee maanden te ontvangen ƒ 99 1/3, welke laatste som dan zooveel 
a.s de koers is, waarnaar het bedrag van den Wissel berekend wordt. 

Tegenover A te Londen als (Crediteur voor ƒ 10,000.— komt dus de Wissel- 
rekcnmg als Debiteur voor ƒ9933,33 en, (overeenkomstig den grondregel, dat in 
elke post de sommen van Debet on Credit met elkander moeten overeenstemmen) 
wwden de overige ƒ66.67, als rente-vergoeding, in het Debet der Interest-reke- 
nuig gebragt. 

Het is ontegenzeggelijk waar, dat deze manier van bewerking veel heeft, wat 
in haar voordeel pleit ; want men zou toch deze rentevcreffening daadwerkelijk 
moeten in acht nemen, wanneer men den Wissel, in plmits van dien in portefeuille 
te houden, aan een ander uitgaf, en er contant geld voor ontving. Niemand toch 
zou, geüjk reeks gezegd is, zoo dwaas zijn ƒ10,000 te geven voor een artikel , 
da- eerst over twee maanden die waarde had. Dit is evenwel niet alles ; door de 
derde manier toe te passen brengt men de behandeling van het eigen geld ge- 
heel m overeenstemming met die van het vreemde. Wissels in vreemde munt en 
aan eigen order getrokken , met het doel om zich de latere dispositie voor te be- 
houden worden toch, behoudens enkele uitzonderingen, in het Debet der Wissel- 
rekening gebragt tot het bedrag, dat men er voor zon kunnen bedingen op den 
dag der trekking. 

Wij maakten daar even gewag van enkele uitzonderingen , die zic'h kunnen 
voordoen, als eene afwijking van den regel, dat de Wissels in vreemd geld en 
aan eigen order getrokken , in het Debet der Wissel-rekening worden gebragt tot 
het beloop, dat men er voor zou kunnen bedingen op den dag der trekking. 

De reden, die tot deze afwijking aanleiding geeft, is gelegen in de omstan- 
digheid, dat de Wissel wel in vreemd geld is getrokken , maar desniettemin die- 
nen moet tot dekking van eene over eenigen tijd verschuldigde som in eigen geld. 

De uitwerking van een voorbeeld zal wel weder het geschiktste middel zijn, 
om van deze zaak een duidelijk denkbeeld te geven. 

Wij nemen daartoe de hierboven aangegeven cijfers. 

A te Londen is op den 30 Junij aan C te Amsterdam schuldig eene som 
van ƒ10,000.— ter voldoening van eenige goederen, waarover C op den 30 April 
de factuur had ingezonden. Gesteld nu 



85 

ittó^^lh^Kwl'Sce^eL"!''^ twee 'maanden trekt, nogtans het Hol- 
op zigt. " ""'"«"■•e» tot den koers van ƒ 11.80, die van het papier 

als ^n ZTr^^'^t: Iirt^'^'^'^'^V'''' oppervlakkige beschoawing; 
/-elve in het 4. ^'"'^'' '^""^ ''" "''^'^"^'^ van deze bewering v^n 

Zien wij slechts. 
... In<lien C op 30 April den Wissel trok tot den kopr<! van #ii ^n i 
hy dien moeten schnjven ter grootte van f 854 14 - ^LTs^ iV '*'* T 
tijd dat de vervaldag nabii wm verkocht tn^A^l' ' ^"^'^^^^ 854.14.— op den 
710,085.46 en dit men 1**11.;! i . ''™°^° ^"''den ter somma van 

30 Junij. '"'"^'' "P 2" ^P^h en op den lijd omstreeks 

Het gevolg van zulk eene handeling zou ziin dat P „vi, i, ju. 
somma van /•85 46 ten nrpiuHin, „,.„ - 'ïijn, üat l, zich bevoordeelde ter 

uit het standpun van diLTfX f''"? ''™'"' A ; want wanneer wij de zaak 

30 Junij de WsselLrs lZÏT\ f'T''''' •=", '"'""«■"en, dat omstreeks 
30 April, dan zou C om , inl W" ^^r*'"**? *"' ^™''«'" ''«^"'«e is als op 
deze sleehs blocve^rtrSn^"''' voor ƒ 10,000.- te kunnen verkoopen, 
van t 7.4.10 ^eUrstalndc w? *''^ g^'te van £ 847.9.2, alzoo een verschU 

Nu 7J1,, I,?* i, , "^ hierboven genoemde som van /85 46 

va« ƒ7,470 t lat C trrm",f ^"*"' f- ^ '" bonden hetzelfde nfdiueed 

Wissel óntvi':,g"n:!:l4*;anrrtrd^etTo'^ 

op 2 maanden trok, en ónmiddelliik v.rS,, ^ , f ?^° ''°"' ^*" P'^P'"'' 

van A te landen cVlZteS dÏÏJ T^I '^^ ^^' ^-^^''noyer de schade 

maanden vóór daT hïj Tr r^fjpZd ' ^' ''^ '^ ='''' ontving ^«,.« 

bep. J|'m';tto£* ^L^^^^^^^^ ^t^T^^^--^^ -^oers 
de trekker met zijnen getrokken wfssel doet ^ ^ ' °"™'^<=''^g '■"t 

<>e r.:s^iT.r:TXT'::rïrc^^^rh-T ■^—•^j-^'seiijkin 

manier, men kan ook^e door"l\ntae t rKl^n '""^^°"^^° ^^^"^^ 
gemakteSei? Se^ ^^^yr^'^"' ^««-="t ^^'^ -" -- grootere 

en onmiffe^'^d^n k^t^^ 2:^ ^^^7^^^^ ]^^ 



ik 



411 






'rf 



, 



1 1 



86 l 

nelrö Zn^irft,7Z Sï»''"^ '•«bben v,vn ^ 847.«.2, die aan C opbragten eene 

yo^r no OoT •' f. Lr ■""''f» 'T««,P"ft»". 'loor tegenover A al, Cr^tenr 
Toor / lU.UUÜ.— te debiteren de Wissel-rekening, om vervolo-cns de Wissel-rpti- 

ÖZn^t''"'/nr';' "" ''^^ "; '*!'"'«"" ^<«'^«' netto bX^.a^^^^wt 
opbrengt. Zoo als ge/,egd, wordt deze manier het meest gevoW om hare meer 

tvkir'wft''e;u" 7'^'.-</''hgf'^J\wij later .ien .uilen, "IsophetS 

Sen als ™M 4% V"'?"""' ^t"^'' ^f-'"""'"' "" «'''' ■""" <lo =««k moet 
^T\v- , ", .'^ *^ J'ondcn wordt gecrediteerd voor de voUe f 10 000 — 
en de Wissel-reken.ng gedebiteerd voor de contante wa,trde van i' 847 9 2 ove; 
twee m,«„,den betjudbaar, met ƒ9915.26. De overige /84.74 wórden in hefDebe 
der Interest-rekemng gebragt, waar zij ook eigenlijk behoorcn ds >^Me de op 
oflenng, wa;.rmede C gekocht heeft het onmiddellijk regl opz, ne /ïo 000 -of 

v»mo4n om'cm 'nr'"v'' '"" d^I"'--'"»'"""''""" '"'-"«' inVe^vTvroegd 
In^ZXmhfï ^7T ^f'"'"?"" ('^■'' ^'^- «*) Wanneer nu, lat regt 
in een weiketijk bezit verandert, met andere woorden, wanneer C ziinen Wissel 

verkoopt het.,j onmiddelUjk na de trekking, hetrij enigen tijd daarna hetz^i on 

gJeSrdT::?^''' '^? "Tv^!"^'!' dan^ordt^natuu^rbjkife W^stl'Sn^ng 
im LT '"''S«™ 'l'^ff,. Wissel opbrengt, en de kas daarvoor gedebiteerd 

eisenJ^ Wistl ^r"'"^"''l ^^^^' "" ."=" duidelijkste, dat de versehmen, op de 
vl?Tnt!r^r ,'^ ^"^"^f ?<=»' '" ""'t >»«"'wst verband staan met he «Ln 

van Interest; wy gelooven het dus allezins overeenkomstig de goede orde te zijn 

W i nn tri " '' r.''""" T^ "P <•" I>»t-e«t-kenin| worien ovei-gcb,^.' 
deVekcnit van '*° \§"'°?^<'^' ^'^^ «en bijna als zeker kan aannemen,lt 
bruikt immer ^nTr' ^^'f"'' °P <•« 'i»»'- ""^ omschrevene derde manier ge- 
gen wa 1' wm ttf ''''''», ^^FP'. ,^«lk batig saldo (men mag er van zeg- 
wordt ^ "^^"''•''' !'"'?'>'' «-«g van rentevergoeding verkregen 

Maar ook indien hel gebeurde, dat door eene toepassing van de tweede of 

"k l^ZlloZTt t ^'!-'r'^-'"g T «-l-lig 'aldo o^pleverde. !un i: 
ook oit saldo op de Interest-rekemng worden overgebragt. 

ï^rfe uitwerking van het hierboven gegeven voorbeeld volgen, 
/•lonnn .„ jj *,rh'"*f" "ï*" ^ *" Amsterdam schuldig is eene som van 
{f-^eeft eeT'wT'f *'f '^*t '"",'. ""^^ '^* C tot dekking dezer pretentie op A 

kmWh ;^-' p ^ ? hierboven is aangegeven, dan moet de ƒ 10,000.- Hol- 
pap er on 2 m" 't ^'''^ rt""^"*, ^'"•''™ '»' <!«» koers van/ 11.70, die van 
C nu ZAr^lT. '. ""^ f" ^^"^ "'.r """« Srootte hebben £ 854 14.-1 l„die„ 
i^ nu zijne traite op den dag der trekking (dat is: den dag op welken hij regt 



87 

op zijn geld heeft) verkoopt, dan ontvangt hij natuurlijk daaiToor ook de mm 
waarop hy r.^t heeft, „,.< ,neer en niel minder. (hhLl anders isZ thto 
rZ L •' ''•'■)ƒ r' T •'^S™ ""^"^ *■•«''' "" i» PortefeuiUe houdt, om hem 
tr£ Tnf/ti " ™''''^'"'"- "- «"t^-g' hy <-* d- koers van'/ ll.s" 
voor deze £ 854.14- eene som van /10,0S5.46, zijndeakoo/85 46 meer dan 
het bedrag dat h,j van A te Londen te vorderen had; maar dit m.^rdere is 
slechts eene regtmatig verkregene vergoeding voor het gellurende twe" m^L^ 

door A te Londen wordt vei;g<«d uithoofde die persoon 2 maanden uitstel van 
bete ling heeft verkregen en daardoor wordt verg^ dat de Wissel als .vetrokken 
tot den koers van ƒ11.70, dus ook door A te Londen met ^n h^gf btdr^ 
in Engelsch geld moet worden voldaan. ° ^^^^ 

Wij gaven hierboven het denkbeeld aan, om het saldo der eigene Wissel-re- 
Ï7"Lrl' — "P- 'i«.S«°'«--*e"!ng over te brengen, en komen d,-ut,doorl 
het ware eemgzins in tegenspraak met het door ons aangeprezen systeem der 

rrt^f"r°- "'' '•' T',"^'' ^y^"^-" kanmenookopflillzakentoepasc.n 
maiir tocl^ hoezeer wij ook de toepassing er van voorstaan , bij alle rekei in-^en 
die over Wisselzaken loepen , .ichten wij ze eenigzins mispkafst. 

In geleidelijke orde komen wij nu tot de behandeling der 

BEMISE-REKENING , 

r!!?,w''\ ^.""^'if J^*^' '''^' """ ■*^'*'^l^' ^'^ «"^ ™" anderen worden over- 
fX^n ' n •' t ■'"•' "^ '''"' '^" °°' verschuldigde gelden , hetzij om andere 
Trlurr^V •"'' r''''''»'"^ IS voor de Wissels die men ontvangt, hetzelfde, wat de 
Traite-rekening IS voor de Wissels die men op ons trekt. Wij kunnen d^.rom 
, vnnr T'^^^"'^ be rekkelijk kort zijn. Bij het gebruik der Eemise-rekening 
s voor de ontvangen Wissels altijd de Crediteur hij die ze overmaakt, de Remit- 
tant, hier wederom de wettelijke, in onderscheiding van den feiteUiken. 

waar;n.V""T^'".J"'n' *"'''*? '" ''^'" '^''^''- ^'^'"'St , Wanneer het bedrag, 
3rn?„ 1 "w^ i"^'" J""^"''' '' '^"P^l'l' om h*ir vervolgens te credite^n 
~ gichSen P°'^'=f«'^« ^«^l^t^-- Dit laatste kan op Wer vei^chmende 

1 ^ door inwisseling tegen geld op den vervaldag , (inning) : 
2^ door verstrekking tot betaling aan anderen ; 

3 door inwisseling tegen geld vóo'r den vervaldag met korting, (discontering) ; 

4 . door verstrekking tot betaling aan anderen, insgelijks met hettoest^n 

van korting 

worr]/^l'5lV/' 'J'a^^^ ''''^' ^""^^^ ^' ^"^ ^^ ^''^''' I>el^iteur; in het tweede 
wordt gedebiteerd de persoon; aan wien de Wissel in betaUng gegeven wordt ; in 

ninin T?' ^f'^^'r'^ ^^ kas, voor de als netto provenu ontvangen pen- 
ningen, en het resterende m het debet der interestrekening gebragt ; in het vierde 






I 



i 



m 



(f 

•i ' 



, }I 



il!' 



i\ 




88 

wordt i^cdebitcerd do persoon aan wien de Wissel in betaling gegeven wordt 
ter somina van hel bedrag waarvoor, en het overige in het debet der interest-reke- 
ning gebragt. Voor alle Wissels , die als niet betaald juin den Eomittant worden 
terug gezonden , moet natuurlijk deze worden gedebiteerd en de Remise-rekenin- 
gecrediteerd. » 

Het gebruik der Remise-rekening kan ook geheel vervallen, en dan wordt 
de R.mittant eerst bij de inning enz. gecrediteerd. Hoewel dit de werkzaamheden 
bepaaldelijk verkort gelooven wij echter niet dat het ongebruikt laten der Remise- 
rekening den stand van zaken verduidelijkt. Integendeel, om dezelfde rexlenen 
die WIJ reeds bij de Iraite-rekening ontwikkeld hebben, en (natuurlijk hier in juist 
omgekccrden zin) ook op de Remise-rekening toepassen , achten wij, ten einde elke 
mogelijke valsche positie te voorkomen, het gebmik dier rekening wel deffcbik 
uoo(b5akelijk , want: * ^ j»- 

P. bij elke overgemaakte Remise is de schuld van den Remittant bij ons «re- 
kweten altijd ter somma van het bedrag in den Wissel uitgedrukt; ofzw 
hij niets schidcbg was , of meer geremitteerd heeft dan hij schuldig was is 
luj door zijne Remise schuldeischer geworden; 
2». door die Remise is onze pretentie van Debiteur veranderd, zijnde die Debi- 
teur geworden de in den Wissel uitgedrukte betrokkene ; of ook , zoo wij 
voor die Remise te voren geen debiteur hadden , hebben wij door luiar te-en 
over den Remittant, Crediteur, een nieuwen Debiteur gekrecren ° 

Men zou echter in al te groote omslagtigheid vervaUen, wanneer men de 
Kemise-rekening ook ging gebruiken voor papier op zigt of op zeer korten termim. 
len slotte hebben wij, voor het regt begrip dezer rekening, nog in het mid- 
den te brengan, dat zij aUeen gebezigd wordt voor de Wissels, die getrokken ziin 
op plaatsen, binnen de grenzen van het eigen land gelegen. 

De derde omstandigheid , waardoor men Houder van Wissels kan worden 
ontstaat ( oor aankoop , waarom men deze zaken dan ook behandelt op eene reke* 
ning, onder den titel van 

GEKOCHTE WISSELS, 

welke rekening in de bewerking grootendeels wordt gelijk gesteld met de reke- 
ningen, die voor gewone handelsartikelen gebezigd worden , onder welke categorie 
men deze soort van Wissels dan ook kan rangschikken. 

Deze rekening wordt bepaald gebruikt voor Wissels op het buitenland ^g- 
trokken. In het algemeen is er dan ook op van toepassing, wat wii bij debe- 
handebng der Eigen Wissels hebben in het midden gebragt. 

Zij wordt gedebiteerd voor het werkelijk bedrag dat men voor de Wissels 
betaalt, om evenzeer te worden gecrediteerd voor het beloop waarvoor zij worden 
uitgegeven, hetzij men ze weder verkoopt, of aan een buitenlandschen vriend 
«vermaakt. 



89 

Op deze rekening komt, om dezelfde reden als bij de Eigen Wissels aange- 
wezen, geene andere rentevereffening te pas, dan het overbrengen der uit de on- 
derscheidene m- en verkoopen ontstane verschülen. Gevoegelijk kan men toch 
den aankoop van Wissels beschouwen als eene uitzetting van geld, meer om rente 
te maken dan om winst ie behalen, daar de verschillen in de koersen tusschen lancr- 
ioopend en kort papier bepaaldelijk worden beheerscht door dat^ccn waarop het 
geheele wezen van interest berust, » vergoeding voor een tijdelijken afstand van* 
kapitaalsgebmik." 

Dit karakter van uitzetting van geld, om rente te maken, treedt nog meer 
op den voorgrond bij den aankoop van zulke W^issels, wier aankoop zelf meer 
beschouwd kan worden, als het verstrekken van eeu voorschot. Het //Houder 
worden van zulke W^issels kan op tweeërlei wijzen worden geboekt. Men kan 
namelijk er voor bezigen eene afzonderiijke rekening, die dan den naam ontvano-t 
van o 

DiscoNTO-BEKENlNG, afgeleid van het ItaUaansche woord //Discontare" zoo- 
veel betcekenende als korting, en men kan de boeking ook doen op de hierboven 
aangeduide Algemeene Wissel-rekening of gekochte W^issels. . 

Van beide wijzen zullen wij hier eene korte omschrijving laten volgen. Vooraf 
^hter de opmerking, dat het disconteren in den regel geschiedt alleen van die 
Wissels, welke betaalbaar zijn ter plaatse waar de Discontogever (hij die het o-ekl 
verstrekt) woonachtig is, en dat voor Wissels daarbuiten, (echter altijd binnen de 
grenzen van het eigen land gedomicüiëerd) nog eene extra korting wegens phiats- 
verhes wordt toegestaan. 

Als nu de Disconto-rekening gebruikt wordt, gaat men daarmede op do vol- 
gende wijze te werk: 

Voor eiken Wissel dien men disconteert, dat is met korting inkoopt, wordt 
(ie Disconto-rekening gedebiteerd voor het werkelijk bedrag dat men er voor be- 
taalt. Daarbij wordt in acht genomen eene juiste notering van de grootte, den 
betrokkene en den vervaldag, om vervolgens de Disconto-rekening te crecHteren 
voor het werkelijk bedrag waarvoor hij wordt uitgegeven, hetzij bij herdisconte- 
7°^'i ..^'^^!"^ ^^.*^P ^^^^^® ^yze. Een natuuriijk gevolg van deze handeling is, 
(at by eiken wissel afzonderlijk, en dus ook wat het geheel betreft, de cre(Utzijde 
(Ier Disconto-rekening immer hooger moet zijn dan de Debetzijde, om de een- 
voudige reden, dat men voor eiken dag, gedurende welken een gedisconteerde 
Wissel in portefeuüle is geweest, minder korting behoeft toe te staan dan men 
^eit genoten heeft. Er is echter eene uitzondering, waardoor het gebeuren kan 
(lat een gedisconteerde Wisselbrief meer heeft gekost, dan hij opbrengt, namelijk • 
ais hij met een lager cüsconto is opgenomen dan waarmede hij is uitgegeven 
Wij zullen dit met een voorbeeld ophelderen. 

A disconteert op 30 Aprü van B een Wisselbrief, groot ƒ 10,000.— , verval- 



I 



^1 



kW 



é 



I 



^«ÏH|58BB8HHI 












g 



II" ^ 



^0 

VH.. 47., aU «'^..u.eerhijermlr/yZn tJT T^ """ ^' '«' 'Ie- koere 

de.e Wissel „u 7 aa,.n^„";:rto4u U ' J r*; :f"irt7't- ^/«^-^T"'»'' 
bijpassen. gt-wtesi, inoct A tenslotte nog ƒ 0.56 

onulHt Mor die^wUseIatr„lc,f ait'dtr hte"';" ^•'' '^^'^'^"^^ 
d^ zolf te innen, en nimmer om ze zooTn^t '"-''',;„"' '^ "P ''™ ""'■'''al- 
leen in het Kcv,a dat hii ,l,v«- v^,i!!- , ° PortefcuJle te houden, danal- 

kan behalen " '^' ™'''^'"S ^^ ''««" l-Ü A-'-feo»/m»^ ccn Voorde/ 

verkrS. ttif sludo'^a: S o^pT^t r,""' ? '' ^'-"'o-'ening 
want het voonleel op deze revlniLL\ff'-.^'^"''^'''''''Sovertehrongen, 
<le.. Di^eontnem r toe^: ta. e vë^Lüt"' ■ Vfl "'"'f '""^«" 'laneenedoo 
deerde kapit^dsgebrnikttThZ'^to^ rdettt^rtn^lTTr^''^ =""^- 

gchee?'^.t;:;V.:f «1.^:?^ 'ir'-'' i^^^^^l^ eens 
Wisselrekening." ^ ' "^' ""*" ''°*"' ^'^''« transaetien de //Algemcene 

tcenl'trrtrtu'erdl'tnTf '" "^r!' t" "■- 'l^-'-^. g^^ebi- 
men mi„rfer danl som^vo^^den W^l fflt™"'^'' ^"''''T' "'' '^^'S'^" *"' 
renteyergoedin- in het CrX ,W r . > ^"' "'' '^°'' l^U voorbaat genoten 

dez.üfde%eken1ng vo^r deSde ,„^ r'':;^'"^^ ^'^'"^'- »« «"tgifte wordt 
er minder voor^tlTn^tlsLT^J'^r^ "" '''^''"J '^'S'"'^' "* '"en 

der genotene, in hnttlerï^tetlXntTl^^^^^^^^^^^ ^" """"^'^"^ 

eigenS tfnlS^alderrdt^lrr "'"'S"'" ^ ^^•^^""' <»- ^iseonto-rekening 
«^.ultaien deze ^tnte^L ^g^tU" "''""''"'J'^ '^ '"'""- -?-"' -'k« 

eigenltke'tSetkl^^trtsZtndf r'^""^'''' T"'"''"^"'*^ -''-'»«-. -' 
dit onderwerp kunnen aSen wlrê t, "'""l' /f"^^' '^^'J =«'"'*''" ''"' v»" 
het een en ander wilden tT?'„TrÜ "' '^'" ""'J "og met een enkel woord 
die in hun wezen „ Itl^WI. "^'° "^'^ ''^'?* '°'''' ^''■' '!'''=»"'«»»«''. 
agt er onder kan ïa^g^hrktn^ "^" "''*""'' J"' '"'^ °"^" in zeker op- 

de PROMESSEN. 

oo^enDiiK tegeüjk is Betrokkene en Acceptant. Zij wordt daarom 



91 

gesclireven in den vorm eener belofte, en dient om van de op zekeren termijn 
vcrkoelitc goederen de betaling op den vervaldag van dien termijn te verzekeren. 
De promessen worden meer bepaald gebruikt tusschen personen binnen de 
grenzen van hetzelfde land woonachtig, met dien verstande , dat de betaling mee- 
rendeels moet {geschieden j/adr waar de verkooper gevestigd is; waarom din ook 
de kooper indien deze e ders woont, in de woonplaats des verkoopers domicilie 
kiest. Het domicilie wordt evenwel ook wel bepaald op die plaatsen, waar men 
ze het gemakkelijkst kan verdisconteren. 
NemefZ ab^W-"^'"' documenten in eene tweeledige betrekking komen : aU 

Behandelen wij elke dezer betrekkingen afzonderlijk, en helderen wij ze met 
een voorbeeld op. '' 

Wanneer men is Nemer: 

^Ka2? ^^"^ ^^ April heeft A verkocht aan B cenige goederen , ten bedrage van 
/ 5000.-, waarvoor B als ontvanger door A wordt gedebiteerd. ludien deze 

Z^V "iW"'' T'^""^? ^P ^^J^' '^^^"' ""^^^^ ^«^^^« conditie, dan is het na- 

tuurhk, dat B m de boeken van A Debet blijft tot op het oogenblik dat hij zijne 

8chnld in natura of anderzms volkomen gekweten heeft, en daardoor ophoudt 

Debi eur te zijn. Geheel anders echter is het, wanneer deze verkoop op concUtie 

van Iromesse is geschied: dan wacht A niet met B te crediteren tot op het oogen- 

bük dat deze z.jne reeds gepasseerde Promesse betaalt, maar hij cr^itecrt hem 

voor het passeren dier Promesse zelve, en dit wel om de volgende redenen: 

1 . B, hoewel Debiteur blyvende, is nogtans als Debiteur van AoerfanMeirf ver- 

andere , omdat de aard zijner schuld zelve veranderd is , want B toch heeft 

. door de afgifte zijner promesse aan A, de oude schuld (Boekschuld) o-ekwe' 

ten, (*) en eene nieuwe schuld (Wisselschuld) aangegaan; 

i . B moet door A worden gecrediteerd, omdat deze la^itste van B ontvangen 

heelt een document, dat hem in de gelegenheid stelt, zijne pretentie ten 

laste van B aan een ander over te doen , te verhandelen. 

De rekening nu , welke tegenover B als Crediteur, voor de ontvau-st der 

promesse moet worden gedebiteerd, kan zijn eene afzonderlijke, wier tHef a Lckn 

overeenkomstig de verhandelde zaak moet wezen, of men kai d™r SSn 

dl rVh Tl?' '^ t^' ^"'''^ '' °^^^^' ^^^^*' ^elke keuze men oSk in deze 
rekening. ^'^^"^'^°^ ^'^''^ '' overeenkomstig die van de zoo even genoemde 

Wij zullen daarom hierover niet breeder uitweiden , en kunnen insgelijks ook 
^.v ^*^ ^^* ^^.r T*^^^ren eener Promesse of Acceptatie als equivaelent voor ffekochte eoederPn 



41 1 



I. 

i 

m 



■■(ij 



!)-1 



m 

-|31 
ri ' 



•.)2 

over geschreven hebben, ten .sterkste Z^r!^ ''"''''""^ van hetgeen wij daar- 

toerd'l^^sï': "^^^^^^ WJ do gewone geaceep- 

geheel onvermeld l.tei Zij T d^^ ■ IfT^ !'"'""''^'',' ""^""^ ^U ««Ster niet 
gelegenheid kwmn, om ^eli„ttcerdt wL^%"p "'"'"'"'"'• *"* ■°«» "' «»« 
|n te trekken. Wanneer <lit l^T "cvd , ^ ^ f 1 '"'"'^'"" ™"'' ''™ »«^^^ 
komstig cüe van Diseonterin " mlr ml' ^ ", f"'- T" T,'= '"""'"""g' «^^''''««^ 
bewerksteUigen op de DisZto-Xni^. of h! o„' ''f /■"'''" '"^'''"" '''«'™" '« 
verwarring verooiLken , alleen Zr Ji! « ha™ ■'''^'""«"""ge'-- Dit zou cene 
«.ken is ook het .ngenlnk w",. TerTnd l" "^'P^'/ '", ''«"*«"«"• I- zulke 
<lat men daartoe veilig is , Zr i,k?v^^ ^"^ '"'"''"S ' '"'' '» ^«^^ vóór 
Om do laatste re<len nu m.^ LTir ."^T "?" '"^'S'*" ">«» ™rpligt is. 
rekening, <üe er voor gec e<ü"erd sto^d ™ ^ff ■'f"^) f -'"«den op defelfde 
liet die som is, welke men -;.*„/ ' , ''** ^"^ "oor dezelfde som, aangezien 
n«, verk^gen '^J^JTll^i^ ^^^iT^ Ditminde. 

dan eene vergoeding vo<ir den tiidoliitm.,?-, T ■ ^'J^' '* "'^ mets anders 
bijgevolg op ,de Interest-rekening te Cs IttT '^^"«''8*™^, en behoort 
terwijl de som der werkeliikwLll fi ''"^. *";'''«"»k voor wordt gecretUteerd, 
<lie met de betaling is St. ^ " " '"'* ^'''^"' komt van de rekening 

van ™ 'sta!^ghedl' tt ri:i?LXo,tr '"" ,T"^ *« '°"<'" «P "<= ^"^''«''g 
«loor eene dt^ifte, én tó "nsrwZ l"*'" '''''' ''5"';. ?'^™g^t gevolgd wordt 
ontvangst het^gevdg is van eene {üt"fe «"''-'""lerhjke <Iaa<lzaak, dat elke 

den te leC" tlari'^stdé? ™" S-'-»-'- "-omtrent in het mid- 
wisseltrekkingen voonïoen ''"'"'^'''S''^"*'' > *«"op wij doolden, zich bepaald bij 

van 7s:ir <L::o^nr:i:n k^o;^':an7tr8r t^^--'- ^'-''' »«^ ^™ 

niet aan den trelkL nUbS^V " ''fi',!üTV'"'^"''' •^^'' I"»""™ ^^'/ '«" geld 
een ander. Die andere cktrlraTw^™' ''''i "'f "f "«gtans voor hem door 
e» dien wij gemakshaJe B^= Z^l^t ^ ^^^t^^^ 



93 

van A te Londen ; en, in allen deele, C te Amsterdam zou nimmer hebben kun- 
nen ontvangen, indien de door hem aan B verkochte Wissel niet door dezen was 
betaald geworden. 

Er is echter nog iets. Wanneer wij spreken van het beginsel der handeling, 
dan doelen wij daarmede niet op het begin der handeling, op het zoogenaamd 
nemen van hel initiatief, maar dan worden onze gedachten bepaald beheerscht 
door het feit, dat in de sanctie van den uitgever de kracht van elke handeling 
ligt, en om bij het hierboven aangehaalde voorbeeld te blijven, weinig zou het 
C te Amsterdam baten, zijn geld reeds van B ontvangen te hebben, indien A op 
zijne beurt weigerde het op hem betrokkene bedrag aan B of diens Endossant te 
betalen. Tn zulk een geval zou de Wisseltrekking door C, ah zoodanig, alle 
kracht en waarde verliezen, en geheel door restitutie der reeds ontvangen pennin- 
gen worden vernietigd, terwijl alleen de gevolgen der niet-betaling door A te Lon- 
den zouden overblijven. Maar ook, wanneer de Wisseltrekking door C, als zooda- 
nig, hare kracht wel bleef behouden, dan zou dit niet anders kunnen geschieden, 
dan alleen m geval dat door Tntervcntic, degeen die intervenicert. door zijne be- 
taling (uitgifte) de daad der Wisseltrekking door C sanctioneert (kracht doet 
erlangen). 

En hiermede zijn wij gekomen aan het einde van onze beschouwin^^en over 
d(^ verschillende Wissel-rekeningen. Wij zijn in de behandcHng van dit onderwerp 
cenigzms uitvoerig geweest, omdat eigene ervaring ons geleerd heeft, dat bij de 
moesten dergenen, die de kunst van Boekhouden wiUen aanleeren, de grootste 
moeijelijkheid hierin gelegen is, dat zij zich geen genoegzaam helder denkbeeld 
van de Wissels en hunne verschillende verhoudingen gevormd hebben. 

Om dezelfde reden hebben wij dan ook gemeend in onze beschouwing er 
eene afzonderlijke plaats aan te geven, en dit wel aan het einde van de rei'dier 
rekeningen welke voor de eigenlijke zaken en gebeurtenissen des handels ^ebezi^d 
worden. 

Twee onderwerpen blijven ons nu nog ter beschouwing over: de 

Balaxs en de 

Winst- en verlies-rekemno. 

Uit het onmiddellijk voorafgaande, zal men reeds liebben opgemerkt, dat deze 
Kekenmgen met voor de eigenlijke handelsoperatiën gebezigd worden. Nogtans 
staan zij met deze in een innig verband, en wel zoo innig, dat aUe rekeningen 
daann als in een trechter uitvloeijen. 

Het valt dus gemakkelijk te begrijpen, dat haar gebruik eerst dan te pas 
iiomt, wanneer voor een gegeven tijdperk alle transactiën zijn afgeloopen, en niets 
meer te doen overbUjft. Even gemakkelijk is het te vatten, dat het eigenUjke 
aoel, waartoe zij gebezigd worden, bestaat in eene overname van de resultaten 
des handels, m den uitgebreidsten zin; met andere woorden, zij dienen om 



:*r 



^\\ 







■:^ 






il 



I 

iii 

i 



» 



r 



", 



If! 



m 



94 

1 rdfö„:X^'„f ^^""^ ^■^- "-""'g. -welwatbetrefthetgoheel 

2 . of en watirmede hü in /nni» K«-,;++- 

De kennis van he eerste^,,. ?,?^/' ^°°™" °'' -^hfroit gn^aan 

den; doch tot rJ^ZlCl Tn tt :!V"fT''^'''''^J'^ -«' ""^-«ler verbon- 
het volstrekt niet bestaat in^n ^ 71^^^, '" r'"" »P"'«--kt tt 

gdoov^en ;^; „LT bS ttluLen ^C T ''^7,^''™*''^''" «» ''aar gebruik, 
rekenmg voor te stellen als fietivê (dlicbtkliie^ ^ ■*"' «"'If Winst- en Verlies: 
(kapitaal-rekening) aangesteld om C „II» T ^ personen, door den Handelaar 
«onen (Kekeningen) den st^t ^a?^" /!'"; "''^''''''J''«°f<lenkbeeldigep^r 
vereflenen. "" '«"^«n op te nemen, en deze met hei. te 

. Dit karakter van fictiviteit moet bii ,1. n.i • . 
zin worden opgevat: °*' ""J ''• ^^''"^ m den meest uitgebreidbn 

1". omdat zij eigenlijk niets anders is dan een in ,. 

rekening geschreven staat of inventaris der 1 . • l'" ™™ ""'"'' «"«tboek- 
2". omdat haar wettelijk bestaan ,^^h? ''"^[/fittingen en schulden: 

beeldig (fietieO o<^eiblikT da «^enblf ^^'^"'J'^ *"' •""' «™ii denk- 
(mdien het te «Uen is) usseS den iXlf '/"l ««" ^i^h denfen kan 
eersten van het nieuwe jaar. "™ ''""'' ™" ''et oude en den 

IJe Balans is dus ook lipf iY.iw,i i 

anderdeels, omdat zij in zeker on^iVf • f S^^^ik der Balans sprake is • 

van .üe rtkeni^ Ve^d^ ^trirZlir "^P'^A-^er 

^ ^ bj:lt ;"ordr ^^^^^ - «^^ p-tici^:re"ret'rg: L"dSrdet:i: 

-e™f "Uf in"i.:^TsehLwtgerovt Te t!["'''V^<'"''" ^« ^-"«P. "«' 
handelingen sp.ke is, de. moeten woX^geSntSlLgr i^^" «" 



95 

Na deze algemecne grondslagen te hebben doen kennen, gaan wij over tot de 
IUla^ns rekeningen elke afzonderüjk, en wel het eerst tot die van 

Het opmaken eener Bakns is, wat de bloote inrigtine betreft, gemakkeliik 
r lf;ri. ,f''''^ »"J W-boven hebben aangegeven"^ Int l,s.l IXuik om 

M /n Wi . T™^ V ^r"" ^^" '1'^" ^''^t •=" <»« gedaante, die de han- 

del in zijnen loop verkregen heeft, en niets natuurlijker dus, dan dAt men vol- 
gens den grondregel van het Boekhouden, Debet en Credit op elke rekening 
tegenover elkander moetende plaatsen, ook op de Balans, die twee zaken, we"kf 
tot elkander in dezelfde verhouding staan, tegenover elkander nedersehrijft. 

Het IS dus zeer duidelijk, dat op de Balans aan de eene zijde moeten staan 
de aanwezige bezittingen (onder welken vorm ook), en aan de andere zijde de 

S:ZTonder"'n':ï'is°" '"" ""' '"' ^^'^'=''" ^ •'"""™ «P^''-' "-«^ -- 
Evenzeer zal men, bij de kennis van het voorgaande en bij eenig nadenken 

Mn^t^le B r r'-'r"'"''' ^^^'''\ '^* ''P '^^^^^'^^^ <*« Plaats^oor d" b": 
attingen is de pebet-zijde en, bij gevolg, die voor de schulden, de Credit-zijde. 

cr-ct^M " «",'''«'•/«»' geheel anders te weten, Aoerfani^ eene Balans wordt zamen- 
gesteld, en reden te kunnen geven waarom dit zoo geschiedt 

Dit laatste is een hoofdvereischtc voor het regte begrip eener Bal?ns Wii 

^kV„° t„rr •"■'^ru" i"-,?'" '«'««'«"'^ng van het bloot werktuigelijke 'te ge- 
raken tpt de eigenlijke drijfkracht, waartoe het werktuigelijke slechts het middel 

IZuTlfTJ"" ''■ "" '^1^.^°* ^' '"^P '"«'"P^" ™" de reeds door ons a^nge- 
haalde absolute verpersoonlijking. o-tu^i 

liikin!''Lt''™^''f" '■'T ''f ''"'Ier op het woord absolmt, omdat cUe verpersoon- 
üjking ook moet worden toegepast op elke Grootboek-rekening, en wel op zooda- 
nige wijze dat ook de rekening van werkelijke personen, hetzij enkelvoucUnf 

"ke'n re'nTn'T" °"''"" '"' Ü"" T "''"•'beeldige ;dmin/strateuren Zr de 
rekeningen van die personen, welke in de titels zijn uitgedrukt 

den l2wL''r'*P'"", "j'g^i'le, zullen wij betoogen dat de Balans moet wor- 
den g^ebiteerd voor de bezittingen, en hiervoor opgeven de volgende redenen, 
rekenil ;,!? t''' ^A !'>''^'f "«» ficlie f persoon, aangesteld door de Kapitaal- 
Z»Zt v»! h^"^ . volmagt en last, om van aUe andere personen rekenschap 
te vragen van hun behy, en het werkeUjk bestaande over te nemen. 
„v.r,T" h<>?danigheid nu brengt zij aan elke der rekeningen een bezoek, en 
overal, waar zij een persoon vindt, die iels onder zijne berusting heeft -eeft 7i 

^ven A^r '^\^'''^T 7i ■•'•* "^''"^ '''^ hift aan haar^BalaiCer^ 
SIvangsf^detLrd"' """'' ^''"*""' '''' ^"'^^^ °"'™"»^- ^ -'<»' ^^ die 

..vo, vr** '"'*'' f'""*,^"! '''J °P ^"e groote (evenwel schijnbare) moeiieliikheid Die 
«vergifte nu is ligteüjk te begrijpen bij die personen, wier titels het weSjk^n 



'n 



i 



V 



■ïi 



k * 




iU 



':■ 




96 

bezit hebben van ecno of andere stoflFelijkc zaak aanM ijst, zoo als Geld, Goederen. 
Jl^öccten Wissels, enz.; maar hoe kan die overgifte geschieden bij zoodanige reke- 
ningen, die aUeen door haren stand, dat is, door hare betrekking tussch en Debet 
en Credit, eene bezitting aanduiden ? Wij bedoelen de Persoonlijke Rekeningen 

Het middel daartoe is gereedelijk te a inden, wanneer wij in onze becldspra- 
kige voorstelling mrnir een stap verder gaan. 

Hierboven hebben wij recxls omgegeven, dat men zich die persoonlijke reke- 
ningen moet voorstellen onder het beeld van personen, die over deze rekenin^ren 
zelven de administratie hebben. Als het nu blijkt dat eene persoonlijke rekentncr 
een grooter Debet dan (Credit heeft, en er dus best^iat eene pretentie (schuldvor- 
dering ten kstc van den door den titel aangewezen werkelijken persoon welnu 
dan stelt men zich de zaak dus voor : de pretentie ten laste van den werkelijken 
persoon is vertegenwoordigd door een bewijs of schulderkentenis, die de r/^jAÏpp /- 
(iige persoon onder zijne berusting heeft, en die hij op last der Ealans aan haar 
uitlevert. 

Voor aUe Ixvjttingen van den Koopman, hetzij die bestaan in werkelijk aan- 
wezige wjiarden, of pretentiën tcu laste van anderen, (te zamcn vormende het 
achef vermogen) wordt de Balans gedebiteerd, en dit op zich zelf is bewijs -e- 
noeg, dat, dien ten gevolge, de Balans moet worden gecrediteerd V(X)r het passief 
vermogen : de schulden. Aangezien wij echter het //gedebiteerd worden" van de 
Balans voor de bezittingen hebben voorgestel ! als eene ontvangst, (o-elijk het in 
den denkbeeldigen zin ook is), zoo moet ook het //gecrediteerd worden'' voor de 
schulden insgelijks kunnen voorkomen als eene uitgifte Maar, vraac^t men hoe 
en op welke wijze is het mogelijk de Balans te beschouwen als te hebben uitere- 
geven bij de overname cener schuld? In de beantwoonüng dezer vraag zuUen 
WIJ denzelïdcn weg bewandelen, door ons hierboven bij de pretentiën ajingewezen 
ireJijk WIJ die dan hebben voorgesteld als vertegenwoordigd door een bewijs of 
schulderkentenis onder berusting van den denkbeeldigen administrateur, zoo stel- 
len WIJ bij die rekeningen van personen, wier Credit meer is dan hun Debet 
(lat meerdere Oredit (schuld) voor als eene door den denkbeeldigen administra- 
teur afgegevme schulderkentenis, die ten zijncm laste blijft bestjian. Aangezien 
nu de lastbnef, dien de Balans van de Kapitaal-rekening ontvangen heeft, ten 
doel heeft om aUe andere rcjkeningen, voor zooverre betreft de bezittingen en 
schulden, volkomen te kwijten, zoo kan deze kwijting bij al die rekeningen, die 
eene bestaande schuld .-landuiden, op geene andere wijze geschieden, dan dat zij 
voor hetgeen anderen te vorderen hebben, gedekt worden door eene door hen 
ontvangen contra-schulderkentenis, die de Balans aan hen passeert (uitlevert) en 
waarvoor deze dan ook wordt gecrediteerd, Deze beschouwing is natuurlijk ins- 
gelijks van toepassing op die onpersoonlijke of halfpersoonlijke rekeningen, welke 
schuldvorderingen ten onzen laste vertegenwoordigen. 

Als nu de Balans met de rekeningen het daaro]) werkelijk bestaande vereffend 



97 

heeft met andere woorden : wanneer al de bezittingen in haar Debet en al d^ 
schulden m haar Credit zijn gebragt, dan eerst verLrt zij z^ve ineen Cstand 
waardoor zij aanwijzing kan doen betreffende den staat der Kapk^l-rSnt' 
Die aanwijzing wordt verkregen door eene onderlinge vergel^king^^^^^^ 

1 . Debet en Credit zijn gelijk, en dan is er geen Kapitaal hoecrenaamd en 
^ derhalve ook geene kapitaal-rekening meer noodig ^«^=«^«^«^1, en 

2 . Debet is meer dan Credit, en dan overtreffen de bezittingen de schulden 
welk verschd alsdan het zuiver Kapitaal uitmaakt; " ^^ schuiaen, 

• l;'^'^ ^« «i^r dan Debet en dan overtreffen de schulden de bezittingen 
en IS dien ten gevolge, de Handelaar in de werkelijkheid failliet ^' 

Wij hebben nu nog te beschouwen op welke wijze de Balans in aanraking 
)7LTu" Ivapitaal-rekening. Wij zullen deze beschouwing natuurhrop df- 
zeltde beeldsprakige manier voortzetten. ■' ^ 

l„- ,™*r'°'"''" ™'f ^ds melding gemaakt van een bezoek, dat de Balans-rekenins 
bu elke harer .„stèren aflegt; ook de Kapitaal-rekening ^ordt er m7de vereeT 
eehter m,=t du onderscheid dat zij bij deze tot het aUerlaatste w^h^ om dfe^I 
voud^e reden dat z.j b,j alle andere rekeningen komt om rekenseha; en verTnt- 
woordmg te cisehen en bij de Kapitaal-rekening om die zelve te doen of noe 

^:l^ZZtl^' '' '""''"' ^^" '' -""^' ^'« ert„sschenb:zit«S 

Het spreekt echter van zelf, dat bij eene verkregen uitkomst, als die onder 

n . 1 vermed, de Balans met de Kapitaal-rekening niets te makek heeft omdll 

n d,en toestand de gansche invloed en werkzaamheid van den pS«,„Lha^ 

oSost"'' '""" '"'"'''' '" '^"^ '"'^''amaheid van Kapitalist, fn rKmsl 

De rekenschap nu , die de Balans aan de Kapitaal-rekening doet bestaat in 
^n overbrengen van het saldo der eerste op de laatste. Is nf hS Detó der 
Balans-rekening grooter dan haar Credit, dan zal men gemakkelijk begrijpen d^ 

vLr:'"'' '" '""u^*"^". ^% ï^»l*-'«kening als zuifer kapitil TdHljS 
voegd; maar om welke reden? •'^ 

«.n d^^oTg^ndeTitlcg^nT"' '"'' "" '-°^''— ''«'"^P-t. g-en wij daar- 
De Balans is door de Kapitaal-rekening aangesteld , om met alle andere reke- 
mngen de saldo's van bezitting en schuld te verenen en ze daarvoor te kwiiten 
Aan dien lastbnef der Kapitaal-rekening is verbonden eene Z^Z^JSS^' 
gelegde verphgtmg, om datgene, wat zij, na aftrek van aUe schulden auTdvere 
^d^"l'"'"H""«','"" de Kapitaal-rekening uit te leveren. AandTe'verpS 
sTu t . ^- ^''"f J"'''^"' '1<«' '"''i'iel van eene door haar gepassferde 
^hulderkentenis aan de Kapitaal-rekening, in welke sehulderkentenisTHande! 
toar als het ware zijnen geh celen handel intrekt. 









[| 



'f?i 



l-^ 



( 




98 

meer^dlf htr clt ^^"' S'^^'^^'^'^ wordt voor het saUo , dat haar Debet 
mjdaa haar Credit uitlevert, moet zij ook worden gedebiteerd voor dat-een 
wat haar Coedit meer mogt ^jn dan haar Debet, en dit wel om dezelffle rt^^ne" 

fekenin^Ti 'hT*; f/ T' '" Tg""''^"'™ ^-- Want evenzeer als de kÏ^- 
rekening, bij het uitreiken van den meergemelden lastbrief, aan de Balans de 

teTevf^n' Wf ^g«'«f . 'le.-vere bezitting aan haar (K;pitl.4entg nt 
Gebeuren? 'het zuiver ll'?'*"^ fe verpbgting op zieh genomen, (zoo dit mogt 
gebeuren; het zuiver tekort aan de Balans te vergoeden. Waar noodi<' wordt 

ZnlZlt^^r^'r f ?^P"Sf'"^ ^°'^"' ''« Balans ingThl 
woS? " Z: Swttd"'^"" ""' '"'•^ "'' Kapitaal-rekening, en zij (B^ns) 

Alvorens wij met onze beschouwingen verder gaan, moeten wij hier iets in 
het midden brengen, dat misschien geschikt is, om wat wij gezegd hebban betref 

veroSelJing •'dl? \f''^'^''^'^S.^<^n dat onderwerp zijn wij uitiegaan%an de 
verondersteUing . (lat al de rekeningen, zoowel persoonüjke als onwrsoonliike 
aanwijzende eenc bezitting, die bezilling zelve op denkbeikUge «317(0 151' 
W J?,l ° °7gf \«1- Wij hebben toen echter dit denkbeddig taX mc^^ 

t?™ ui V'stkkef ^^?t T\ f" """.''' "''^'^"'' -"lerzcS,ktothetr„" 
werp \m te strekJien. Dit laatste wenschen w nu hier te doen en ^ihcu^ iU 

^: T t^™ f"'"^"'' '^' ontvangende van di verschillende SinUt^t^ren 

o^l. zkh heltr' w^' T""''' f"' 'r "^'''0'^'"' ^^y^""' *" ^V duZ^ 

onaei zien nebben. VVij gelooven door deze wijz ging meer cenvonni<rhoid te 
brengen in het gansche kamkter van denkbeeldigheid , °dat dl BZrheèft 

Alsnu overgaande tot de behandeling der rekening van 

als U^fJZ■,Tv''^^ vinden wij daarbij veel tenigt dat uit hetzelfde oogpunt 
als bij de Balans kan beschouwd worden , en geen wonder, want -rcliik t^h de 
laatste geacht moe worden te zijn de denkbeeldige persoon, door de Kató^ta^! 
rekening .^ngesteld, om met de versehülende titels te vereffenen wat er ,aTw 
ÓVme^l ^^"' f ,r'"'l'^" ' «^«"'«o i« de Winst- en Verlics-rekenTgllgS^ 

nleTen Ook^ïTë^t" I '""^ '«/r''«°«" d» genoten voordeele„%n gdtl „' 
naaeelen. Uok zj legt, als gemagtigde van de Kapitaal-rekening, een bezoek af 
bij de andere rekeningen; evenwel niet bij allen, maar bepaal." biiTe wefe-^c 

ttoZtT Sctr'"" ^'l^ "■"i^"" ■"" '^ "f dalinTonderhe'g t S> 
^hiUen T ' n^T "* ""■ '' '"';""^'? «'■' '•'J "• ^"^^^ Keke'iingen, wier eindver- 
^t^em^.etkhcTdon.ITrT'^^™'''' ï"'^ '"' ^'«^'Ü"^ bcst^t, dan ook met 

InteresT OnknSi L ^1"!°,"' ^"^"^ ""'''l*'"' ^«^^ I'™"''^. Assurantie, 

interest, Unk(3sten enz., en emdebjk ook bij die Persoonlijke Rekeningen welk» 
in vreemd geld moeten worden afgesloten •* "'''^''""'Sen, welte 

Even als bij de Balans, wordt ook <le Winst- en Verlies-rekening ingerigt 



99 

op eene wijze dat men aan de eene zijde de winsten en aan de andere ziide de 
Tefo^maC "" ""' *"*' ^•'"'"•" ''^' -^resultaat van winst of verü^ St^! 

w.,,*?""''''^-"-''' " ''*' °°^ *^ '™™''" n^«*n "»» welke zijde de winsten en 
waar de verliezen moeten voorkomen ; want als men slechts in lanmerkingn^mt 
dat bij voorbeeld eene rekening van goederen bewijst voordeel tHebbfn X 
worpen, wanneer haar Debet (bedrag van inkoop) Idelner is dan haar Credit fbe 
drag van verkoop), dan vloeit hieruit van zelf v,irt, dat dit vcrschü op dTwiis 
en Verhes-rekemng overgebragt wordende, in haar Credit moet v(^rkomen b, 
gevolg die Credit-zijde is bestemd voor de winsten, en dus de Delbet zMe ^(«r 
de verhezen. Het eigenlijk waarom is alzoo hier op nieuw de mSkhddX 
z^k. Die moeijelijkheid valt echter voor een groot deel weg, wSrS mfaT 
rit^blLhotwelT: "-— "«Ji^S --pen. - van dit^ tandpunt 7^ rk 
De denkbeeldige administrateur der Goederen heeft de gekochte goederen 
Tr?\Zm --:^ ^"./lO.OOO.- en diezelfde goederen viSt'teft: de 
2L;Vl ' r; ^** "•'"'' '^'''""'S gedebiteerd staat voor de eerste en Gecre- 
diteerd voor de tweede som, en alzoo een saldo oplevert van ƒ 2000-- CrSSt 
l'^'T "h ,<''«/>?'=^«Wige administrateur der goederen voor zijne eigene i^t: 
ning gehandeld had, dan zou hij natuurlijk sehuldeiseher zijn vo^r eenfsom d.^< 
hem vroeg of laat moet worden voldaan; maar aangezien hij rhaXlTh^ft 
en VeTllT"! ^"' kapitaal-rekening, heeft deze door tusschenkom t der wïn^t 
en \erlies-rekening wederkeeng dezelfde som van hem te vorderen en wordt zii 
ons r r""/''"'^'/'^'" S«''«dit««'d. Keeren wij nu de zaak "m%n stlue„ wl 

/SOOO "tlTd lT^ T' ■"'' T' '•"" '^"^ / 10,000.- in haar Debet, m 
ƒ 8U00.— voor dezelfde goederen m haar Credit, alzoo een Debet saldo nf v„, 

bes van ƒ2000.- Indien ook hier de denkbeeldige administmteur der "o^^ern 
geheel voor eigene r(=kening gehandeld had, zou hij natuurlijk schidden^^ zfln 
v(^r eene som, (he l„j vroeg of laat moest voldoei; aangezien hij echto vZ 

W '"°.;'r Y' ""fP'"?' f '"""1^''' '•''«f'' ^ - «lè Ka^ita^UrekinTnÏI Ce 
beurt altijd door tusschenkomst der Winst- en Verlies-rekening w^erC 
dezelfde som aan hem schuldig, en wordt deze er dan ook voor LSeerf ^ 
de wY'V' v"", '•«V^"'.^l~'"'n aangehaalde nog een ander bewijftrekken dat 
Lwv^^rrvX'zr"' ""^^ ^"''^"^ ''''^'^'' voorde^^nsten,^:»^* 
ven-^"!" '«".«;^rd „crediteren" toch zijn verbonden twee denkbeelden : -/uitge- 
Verli. . "'^'"'''l!"'=''«nd ^yn". Nu is het echter duidelijk, dat de Winst- en 

worft Tf'"'"^ '^Z t T^T." "'■'' ^" ''^'lo i" haar Credit wel Crëtöeur 
biklfi^ 18 : geacht iets te hebben uitgegeven, zonder dit evenwel in de ,^rke- 

t} t ^^f^^ ^"t^PV ^^''F ^"^^ SO«°^S van Winst; evenzo^ Ts het 
met de Debet-zijde. Het bewijs, dat het debet der Winst- en Verlierekenint 

7* 






:• i 






'I 



! 



ii ï 



h 



ff 



100 

verlies moet zijn, levert dezs rekening zelve, omdat zij gedebiteerd wordt, dat is : 
geacht iets te hebben ontvangen, zonder dit nogtans werkelijk te hebben gedaan. 
Mogt men zich met de bovenstaande ontwikkeüng van dit bewijs nog niet ten 
volle kunnen vereenigen, dan zullen wij trachten het met een voorbeeld nader 
toe te lichten. 

A belooft aan B hem op zekeren tijd te zuUen betalen ƒ100.— , en dit wel 
zonder dat eenige handeHng, hoe ook genaamd, aan deze belofte is voorafgegaan. 
Door die belofte wordt gecreëerd (in het aanzijn geroepen) een toestand tusschen 
A en B ; B wordt crediteur van A, en wel zonder iets te hebben uitgegeven • 
waarom dan ook deze ƒ100.— voor B zuivere Winst worden, in den vorm van 
een geschenk verkregen. Indien nu B den geschapen nieuwen toestand in zijne 
boeken gaat omschrijven, dan maakt hij van deze belofte een Journaal-post, 
waarbij hij A debiteert aan eene rekening, die niets had uitgegeven (Winst en 
Verlies). 

En als wij nu deze steUing gaan beschouwen uit het standpunt van A, dan 
zien wij, dat deze tegenover den crediteur B gebruiken moet, als Debiteur, eene 
rekening, die niets had ontvangen (Winst en Verlies), om welke reden dan ook 
alle verHezen in het debet der Winst- en Verlies-rekening moeten voorkomen. 

Wat de Balans doet, nadat zij alle bezittingen en schulden heeft overgeno- 
men : aan de Kapitaal-rekening verslag uitbrengen van de verhouding, die er tus- 
schen bezittingen en schulden bestaat, doet ook de Winst- en Verlies-rekening in 
betrekking tot de verhouding, die er tusschen winst en verlies bestaat. Zij kan 
dat evenwel ook dan eerst doen, als zij alle winsten en verliezen vereffend 'heeft, 
en levert dan ook weder een der drie volgende resultaten op : 

1. Debet en Credit zijn gelijk, en dan is er noch gewonnen, noch verloren. 

2. Credit is meer dan Debet, en dan overtreffen de winsten de verliezen, 
welk verschil de zuivere winst uitmaakt. 

4. Debet is meer dan Credit, en dan sluit de^handelaar zijne zaken met een 
nadeelig saldo. 

Over de uitkomst, onder N». 1 vermeld, behoeven wij hier niets in het mid- 
den te brengen, omdat zij hoegenaamd geen invloed op het kapitaal uitoefent. 

De beide anderen vermeerderen of verminderen het Kapitaal, en moeten 
daarom aan de Kapitaal-rekening verantwoord worden. Deze verantwoording ge- 
schiedt, door het meerdere Credit der Winst- en Verlies-rekening in het Credit 
der Kapitaal-rekening over te brengen, en omgekeerd, zoo de Winst- en Verlies- 
rekening meer Debet dan Credit mogt zijn, moet dit meerdere in het Debet der 
Kapitaal-rekening worden overgebragt. 

In de omschrijving van de reden waarom dit geschiedt, gaan wij bij ver- 
nieuwing van het standpunt der verpersoonlijking uit, en beschouwen de zaak 
als volgt: 

De Kapitaal-rekening, als vertegenwoordiger van den persoon des handelaars 



101 

is de eenig geregtigde tot de verkregen winst , de eenige ten wier profijte de 
winsten komen , en derhalve , zoo zij behaald mogten zijn, daarvoor de natuurlijke 
Crediteur. Evenzoo is zij de eenige, die verpUgt is de verHezen te draden; de 
eenige ten wier bezware of laste die verHezen kunnen komen ; en derhalve, zoo 
ZIJ geleden mogten zijn , daarvoor de natuurÜjke Debiteur. Zij is de natuurlijke 
Crecüteur en Debiteur van die rekeningen zelven, waarop gewonnen of verloren 
18, en nogtans komt zij , geHjk wij gezien hebben , met die rekeningen niet anders 
m aanraking dan door tusschenkomst der Winst- en Veriies-rekening. Maar 
waarom dan het gebruik dier rekening? Tot oplossing dezer bedenking moeten 
WIJ het volgende m het midden brengen: De persoon des handelaars heeft als 
^odmig^ een tweeledig karakter : hij is handelaar, hij is kapitaHst. Als handelaar 
heelt hij een overwegend belang te weten, met welke zaken hij gewonnen of ver- 
loren heelt Hij stelt daartoe een denkbeeldigen persoon aan , om hem dit in 
bijzonderheden mede te deelen. Als kapitaHst heeft hij alleen te maken met het 
eindresultaat van zijnen handel , waarom dan ook dit eindresultaat, het saldo der 
Winst- en \erhes-rekening, hetzij als Winst, hetzij als Verlies, op zijne eigene 
rekemng , hetzij Kapitaal- of ParticuHere B^kening , wordt overgebragt. 

lot voorkoming van aUe misverstand moeten wij hier nog eens in herinne- 
ring brengen, dat de ParticuHere-rekening, in haar wezen, een onderdeel van de 
Kapitaal-rekening is. 



\Vij hebben tot dusverre van de Balans- en Winst- en VerHes-rekening elke 
afzonderlijk gesproken , niettegenstaande wij ook melding hebben gemaakt van een 
verband tusschen deze beide rekeningen, voomameHjk daarin bestaande, dat zij 
m^ietarf^r werkzaam zijn. En in waarheid, men kan ze aanmerken als twee 
onalscheidebjke gezeUen, die te zamen, ieder ter uitoefening van datgeen wat hem 
is opgedragen , de reis door het gansche Grootboek afleggen, en als zoodanig dan 
ook het afwisselend tooneel opleveren , dat hier de een , daar de ander, en op eene 
andere plaats weder beide tegeHjk hunnen last moeten volbrengen. 

Zoo komt de Balans aUeen te pas bij die rekeningen, waarvan noo e^e 6e- 
zmng of schuld IS over te nemen, zonder dat de Winst- of VerHes-vereffeningen noo- 
cug zijn; de Wthst en VerHes aUeen daar, waar geene bezitting of schuld aaww/e- 
ug of meer aanwezig is , en de stand der rekening nogtang een saldo in Debet of 
^redit aanwijst, beide te zamen, daar waar het eerste (de overname) is geschied, 
en zich dan nog het tweede (het saldo) vertoont; en ten slotte natuurHjk geen 
van beide, daar waar noch bezitting, m)ch schuld, noch saldo bestaat. 

üovendien is er nog een ander verband tusschen deze twee rekeningen , be- 
paald voortspruitende uit beider verantwoordeHjkheid aan de Kapitaal-rekening. 



' 1 



! 






;■■/ 



'il 



ir' 



102 

In du opzigt zou men ze kunnen vencplnlr»». 1,;; . 

te zamen hunnen weg waren g^LTfci •* '"'«'= ™/^'g«". <"« gemimen tijd 
waren „aar zij elkander hfa^r;e^£ ^X""" 'f f '"'!'''''P"°' g'''''''»» 
weder (ieder lang, zijn eigenaardiL wl^An '- ""' ^f '^'^' °"^ «Ik^nder 
te ontmoeten. Over deze Lk wen^hpn iV '^ ^^ P""* (''« Kapitaal-rekening) 
te brengen. ^^ '^«"'''''en wij nog een enkel woord inhetmiddin 

wegen'^Xt^rstlnt/ZcIó^rroï lïf /^' '-re^. waa,.p wij ons be- 

wetenschap geeft, i„ welkeHerT^roid^rnr f ''''■'''' ^'^''' «l'» ''"'ieh^r 

■den hij door den loop van zi/nTntndfgeSt' ^^^'^ --'''"-Ie toestan- 

1 • Is het vermogen vermeerderd: 

^^- Is het vermogen verminderd; 

^^. 13 het vermogen stationair gebleven ; 

* 18 het vermogen vernietigd; 

■ insollltT"°"° ''^'"^''" "-^ '''^^'' - de handelaar in den grond 

'*■ hl^'U^iXZdr '-' '^'^■-' ^«"^ °P "^ -<i- nul. en is 
• hij'nu'Üb^v:':.'""""^ ""^ """ "^"^^^ '0^^ op o' onder „„1. en is 

neer wfaltzHoSmt 'af^^Ltuj^^^^^^^ -« brengen , wan- 

«ut te doen, en dien ten seZ^^tZnT-'''f^^^^ 

vermeld , om dien als het vateancrsr.r v- •" ""^ '"•' l."" *°^'''°d °°<1«^ N'. 1 

ien. Wij^ worden daartoe d"o^TrLrn°Kr„'".''''^^°'''^"S"'^' '-'«'- 

. r V^^rhieTove-^^^^^^^^^^^^^ ^.n .mer be- 

winstbejag. ° '"''^' ''" '''' "'««"^'Jk doel van den Handel is 

der K^Xllkti^ïrerS^°t'Tt;r'; ''%^''"""^'« winst in het Credit 
ken; eerstens, voor U priS 'JsLnfl "^f 'f''"""" '''^<~ op voor twee za- 
kapitaal verkregen voordek! ^ ^P"^'' *''''«''">^' ^^' de met dat 

^in k«"U°4foi"u™fzi^* ?"'"? r'*' "Pg-'-naakt.^n denkbeeldige» 

nieuwe dien Handel wedTmn iT^tntl -^^ 'T/ ' 'T ^ op den eerslenvan het 
er uit heeft 'eruggetrokke^ ,Z.'"i/^T^^ ^'^.^jf^ '«^stan^ 

den persoon des Handelaars on IILT T '^^ fat dit terugtrekken door 

eene terugontvangst van herdo^^f^g stTrt'iLX'*" "'"-^^'t" •^'"' <*-' 

iiem gestorte Kapitaal, vermeerderd met de daar- 



108 

mede verkregene winst. Gelijk wij gezien hebben, geschiedt deze teruggaaf aan 
de Kapitaal-rekening door de Balans. 

Hieruit vloeit van zelf voort, dat derhalve het saldo der Balans gelijk moet 
zijn aan het bedrag van oorspronkelijk kapitaal en winst te zamen, natuurlijk 
verminderd met datgeen, wat men reeds uit zijne zaken heeft teruggetrokken. 
Eerst waar dit het geval is, kan men zijne Balans als accoord aanmerken. 

Eene opmerking hebben wij hier echter te maken, en wel in betrekking tot 
de Particuliere rekening. 

Van die rekeiüng hebben wij reeds gezegd, dat zij is een onderdeel van dé 
Kapitaal-rekening, op welke meer bepaaldelijk verrekend worden het saldo van 
winst of verlies, en het door den handelaar gedisponeerde ten behoeve van zijn 
privc leven. Dit verandert echter niets aan de hierboven gemelde zaak; alleen 
verkrijgt men dan door eene combinatie van Kapitaal- en Particuliere-rekenino-, 
wat men anders op de Kapitaal-rekening alléén vermeld vindt. ^' 

Men kan 'evenwel in zijne wijze van beschouwing der Particuliere-rekening 
een eenigzins gewijzigd gezigtspunt aannemen, door deze, na overname van het 
saldo der Winst, als een gewonen Debiteur of Crediteur op de Balans voorko- 
mende te beschouwen Dit verandert echter niets aan de zaak; daar het gevolg 
van deze handelwijze is, dat alsdan het saldo der Balans juist gelijk moet zijn 
aan het saldo dat de Kapitaal-rekening uitwijst. 

Tot oplossing van een mogelijk te opperen bezwaar, moeten wij nog een 
oogenblik terugkomen tot het denkbeeld van een //zich uit den handel terugtrek- 
ken van den persoon des handelaars, in den vorm eener Kapitaals-teruggifte door 
de Balans." Misschien zal iemand vragen: hoe is het mogelijk, dat de Balans 
met het oorspronkelijke kapitaal ook de gemaakte winst aan de Kapitaal-rekening 
kan uitkeeren? Wij zullen trachten dit met een eenvoudig voorbeeld op te hel- 
deren. Gesteld dat iemand met eene zekere bezitting alleen in contant geld be- 
staande zijnen handel opende. In dat geval zou de kas alleen aan de Kapitaal- 
rekening worden gedebiteerd, omdat zij de eenige denkbeeldige administrateur 
is, aan wien de handelaar zijne bezitting toevertrouwt. Voor dit contante geld 
nu worden goederen ingekocht, die, na verloop van eenigen tijd, met winst weder 
tegen contant geld worden gerealiseerd. Wat de kas dus primitief had ontvan- 
gen, en naderhand uitgegeven voor den aankoop der goederen, ontvangt zij niet 
alleen in haar geheel terug, maar bovendien krijgt zij ook nog datgene wat voor 
die goederen boven den inkoopsprijs bedongen is. Hieruit nu resulteert, dat elke 
winst is eene vermeerdering van vermogen, wat betreft den eigenaar daarvan, en 
waar het hier bovenal op aankomt, ook eene vermeerdering van bezitting, of lie- 
ver van in bezit hebben wat betreft den denkbeeldigen administrateur. Indien nu 
die denkbeeldige administrateur datgene, wat hij onder zich heeft, ook onder zich 
houdt, tot dat hij het aan de Balans moet uitleveren, of ook, zoo hij het, hetzij 
geheel, hetzij gedeeltelijk, aan andere administrateuren overdoet, die het alsdan 






•cl 

m 



\i 



iotamm 



''-■(!■' 



k 
i ■ 



104 

rbetit«^.'';L'^K''''*'"' '"^ t ^'' ^^^^lijkelijk, (lat de Balans, welken vorm 
(Ie bezitting des Xoopmans ook moge hebben verkregen, in staat besteld worH? 

uaians sieciits üy magte is mt te leveren het kapitaal door bet verlies vermind, rH 
bedenk Z'^f /T> ''"*''""? """"' ""^ ''^''«'''J''- '<> -oren .1^''^^^ 
vanhet'mtst voC^ '"" .'""..Y'T'* boekhouden, de instandhouZg 
èemr B»^n! / ï- Vf 1*'^' "''J'"'''' '^^ "venwigt dan ook bii het opmakeS 

erVeSredT„.>'r"'T,''r^'"r'" -^'^ .^'^T'^ ''-^ '"=' «P^^^ken de^wtt" 
en vemes-rekcning) op uitstekende wijze in het oog springt 

Verü^rken^^. ""'' '"^" '" ''''"''™- '■"■"- '" '"' ^^-ü* "- Winst- en 
En waar nu vindt men het equivaelcnt of tegenwigt van dit Credit' 

BalanreT Wdc deTf t 'T'" ^t'' "' '"'' '=™--' l^'eineretldit der 
uê nêr Orpdit 1. in ^^"""^^ >'°«*«l «*" grooter Bebet (bezitting) als een 
denW vantit, ^TJ''" "",*'""' "'"'''ordering van bezitting. De vem2° 

mnl Z V -^ V ■" ^'"'*''"' '''"''' ^y» 'l""""«t alleen in het CrSer 
Winst- en Verhes-rekemng maar ten slotte ook wel de^eliik in het T)pW 1^^ 

•wirden alLemtrkt en «lY i '•" 7'=^'''^:'-«kening meer als mtsloffelijk moet 
HZde°a^ de vnieht^^ ."'^ ■**" """^ representeert, de «-aarrf" wLop de 

kin settten '" "•"■'' ^dememingen g«lurende een afgeloopen tijdj^rk 

pen d^t d? BeW '"'m*"'!^ w^'"" *'J '"^' "<''''*^"''« «'echts ter loops aan te stip- 
K tnt.?rrfef cieL'fT'''''' "" ^«^''''--''ening geëqnivaeterd wordt öf 
eder over ^fl f 1 ^ "^ ■'^'^'^ '""' """*'' !'<='«'' 'l""- Balans, om verder ^n 
■eder over te laten ,1e daaruit voortspruitende gevolgtrekkingen te maken 



En hiermede gelooven wij deze beide rekeningen, wat haar wezen en dori 

v:rndSSdM: ^:^i "^°"*'"- '^^ -- ^^^^ vaniLTTbr^r^ti 

kornet'' X t", ^Iw •'« ^" '^' f ""f" V'"' het door ons gestelde bestek ge- 
d^r men aH^rLr ? " """" ^"^"i^^^'S te geven van de middelen, walr- 
uoor men aUeen «me getrouwe en zuivere Balans kan maken. 
-Ue twee hoofdvereisehten tot dezen arbeid zijn- 

■ zt w^* "'""'''"'"' ^'^^ '^^ "^ '" ■"" Grootboek geene abuizen aanwe- 

■ kns'^v'c^rkomenf" '"'"^''''" '"'^"'" """ ""^ ^'^^''^'^J'' ^^">SopdeB^. 



105 

Tot de wetensehap van het eerste geraakt men zoo nabij mogelijk door eene 
vergelijking van het Cxrootboek met zieh zelf en met het JoinaS. Wij zegeen 
hier: zoo nabij mogelijk, omdat er in het Grootboek ook abuizen kunnen ziln die 
op dezen «-eg met zijn te ontdekken, geUjk wij later zuUen aantoonen , na vooraf 
te hebben aangegeven wat wij verstaan door de hierboven vermelde vergeliikine 

Niets anders dan een proef, om te zien of al wat in het Journaaf vermeld 
« , ook in het Grootboek is overgenomen, en ook, of al de Debet-posten aan de 
Debet-, en al de Credit-posten aan de Credit-zijde van dat boek zijn vermeld. 
Het 19 toch een der grondslagen van het Boekhouden naar de dubbele methode, 
dat ale sommen die m het Journaal maar eens voorkomen, én in Debet én in 
Credit van het Grootboek, zij het dan ook op verschillende rekeningen , woi-den 
overgebragt. He gevolg van deze handcüng is, dat de telling der Debelzijde val 
alle Tfkenmgen te zamm, tot een geheel vereenigd, gelijk moit zijn aan de <«/««« 
der Credttujde van alle rekeningen Ie zamen, tot een geheel vereenigd, en i^tieZ 
tellingen, elke op zich zelve, weder moeten overeenstemmen met de teUing van al 
„LTu^ri^ ^™™ I" het Journaal, waarom men dan ook in dat boek, ter ver- 
gemakkebjking van dic telling, in de buitenste lijnen aUeen de totale ^om van 

d,^ ïï ," .T'' ■^'■."'J"^'"' •";'''*' '"« '"'t Jo^raaal "iet optellen, en daarom 
frr V^-n"^>'" '!'" 9''°"^^^ alloon bezigen, om de saldo's of overschot- 

ten der versehiUende rekeningen te leeren kennen, ten einde daaruit de proef uit 
et Grootboek te maken hetgeen men in betrekking tot (Ut boek evenker kan 
doen, omdat de saldo s der verschillende rekeningen in Debet en Credit , jerfere 
iijde afzonderlijk tot een geheel vereenigd, deze afzonderlijke tellingen evenzeer 
Ttln TJ^H-fTf^ overeenstemmen. Misschien zal iemand z<k, dadelijk niet 
vatten, dat dit laatste, de gelijkheid van de totalen der saldo's moet aanwezig 

^ryp^i«r ""^ '''**''' *''"" "'"^''°''* ' """■'^' "'J ^"^ ''"''^""J'^ «" 

Waardoor toch verkrijgt men een saldo? Door eene bewerking, die, in haar 

ITviL ' " '^" **°' T ^^'^^ ^'J''"" geUjkelijk verrigt wordende af- 

trekking van eene aangegeven en bepaalde som (het kleinste getal.) 

Bij voorbeeld als de telling van het Debet eener Rekening bedraagt /• 10000 — 
en die van het Credit ƒ 3000.-, dan is het verschü of Saldo ƒ 2000.-: het ver- 

dif ^L^T 7"^''" ""'J '"^' ""''= '^°«'^°g "'«t beter kunen aantoonen 

nan door den navolgenden vorm 

I*ebet. rvfl/iïf 

ƒ10.000.— fR^m 

afi_8000^ af { 8000- 

wordt/ 2000- ^^,dt -ö;:^ 

En wanneer men zich dan de teUing der Debet- en Credit-zijde van het 
(xrootboek voorstelt als de beide uiteinden eener weegmachine, aan iedere zijde 



» ,1 
1 é 




i :m 



. ,i 



ui 



f- 



H ; 



106 

waarvan evenveel zwaarte berust , en die derhalve aan elkander volkomen gelijk 
zijn, dan vloeit hieruit van zelf voort, dat, wanneer men aan beide zijden, èn hi 
Debet èn in Credit, eene gelijke zwaarte (zij het dan ook in verschillende doe- 
len) afneemt , er ook aan beide zijden eene aan elkaiider gelijke zwaarte moèt 
overblijven. 

Men noemt dan ook een document, waarop deze telling en aftrekking ge- 
schieden, eene proef-balans , omdat zij de proef moet leveren, of in het geheel 
van het Grootboek het evcnwigt is bewaard gebleven, gelijk dan ook de wer- 
kelijke Balans den naam van balans ontleent aan hare hoedanigheid van her- 
steller van het verbroken evenwigt, op elke rekening in het bijzonder. 

Eene Proef-balans kan, gelijk wij gezien hebben, geformeerd worden: 1*. door 
telling van de sommen in Debet en Credit van het Grootboek, beide zijden ieder 
afzonderlijk tot een geheel vereenigd, en 2". door eene afzonderlijke vereeniging 
alleen van de saldo's. Wij voor ons geven echter de voorkeur aan eene derde 
manier, die niets anders is dan eene vereeniging van de beide voorgaanden. Niet 
gering in aantal toch zijn de voordeden daaraan verbonden. Zoo behoeft men de 
telling van het Grootboek , om te kunnen nagaan of er ook altemet een geheele 
post uit het Journaal is vergeten over te brengen. Bij een gemaakt abuis, kan 
men , door vergelijking met het Journaal, ook wel eens te weten komen aan welke 
zijde in het Grootboek dit abuis schuilt; uit de saldo's alleen kan men deze we- 
tenschap nimmer verkrijgen 

Daarentegen zijn aan het gebruik daarvan weder andere en misschien nog 
grootere voordeden verbonden Daargelaten toch, dat zij bij het opmaken van 
de werkelijke Balans voor een groot deel de daartoe vereischte bescheiden ople- 
veren, geven de saldo's ook nog eene geschikte gelegenheid tot opsporing van 
abuizen , die ontstaan zijn door een verkeerd overbrengen van de eene of andere 
Journaalpost. Het kan toch gebeuren dat men, de rekening van A moetende 
Debiteren of Crediteren , bij vergissing dit gedaan heeft op de rekening van B. 
Ook kan men een post hebben , waarin A moet worden gedebiteerd en B gecre- 
diteerd , en die men juist omgekeerd in het Grootboek overbrengt. Zulke abuizen 
zijn met geene mogelijkheid uit de eenvoudige telling van het Grootboek te ont- 
dekken, want de som van het Debet is dan ook in het Debet, en die van het 
Credit in het Credit gebragt; maar wat juist het abuis heeft te weeg gebragt, 
is: Credit voor Debet en Debet voor Credit. 

De kennis van 2ulke abuizen wordt dan ook niet anders d^n uit de saldo's 
verkregen : wanneer men namelijk deze vergelijkt met de saldo's langs een anderen 
weg verkregen. Daartoe kunnen het Rekening-courantboek en de Klapper de noo- 
dige bescheiden opleveren. 

In de natuurlijke ontwikkeling onzer denkbeelden zou het hier de plaats 
zijn , de wijze aan te geven waarop die abuizen kunnen worden hersteld. Wij 
zullen dit echter niet doen, en wel 



107 

l\ omdat men bij eenlg nadenken (en dit is bij het boekhouden een hoofd- 
vereischte) den weg daartoe zeer gemakkelijk zelf kan vinden; 

2 . omdat de behandeUng van dit onderwerp ons in zulke langdradige rede- 
neringen zou doen vervallen, dat wij (daargelaten de dorheid van het 
onderwerp), de omvang van dit geschrift merkeHjk zouden doen uitdijen ; 

ó . omdat er werken genoeg zijn, waarin men dit stuk zeer breedvoerig vindt 
aangewezen. ° 

Wij zuUen nu overgaan tot het tweede vereischte eener zuivere en naauw- 
keurige Balans, nameHjk; dat de Bezittingen en Schulden daarop voorkomen tot 
haar wezenlijk bedrag. Twee zaken zijn hierbij op te merken ; 

1 . dat de onveranderlijke waarden, zoo als Geld, op beleening uitgezette of 
genomene gelden, Remises, Traites, Pretentiën, of Schulden in eigen geld 
enz voor hunne bepaaldelijk aangewezen sommen worden aangenomen; 
^ . dat bij de overname der afwisselbare waarden, zoo als Goederen, Effec- 
ten, Pretentiën of Schulden in vreemd geld, de waarde dier voorwerpen 
geregeld wordt naar den koers van den dag, of waar dit moeijeliik 
kan geschieden, alsdan de oorspronkelijke sommen als basis worden 
aangenomen. 

Alleen daardoor verkrijgt men eene zuivere en juiste omschrijving van den 
werkehjken toestand, dien de Balans verpligt is aan te wijzen. 

Even als de bezittingen en schulden tot haar werkeUjk bedrag moeten wor- 
den overgenomen van niet minder belang is het dat deze overname ook ge- 
schiede van die allen. '^ 

Wij wijzen hier bijzonder op de beide woorden //die allen", omdat men al 
ligt meenen zou, dat, indien aUes wat in het Grootboek voorkwam was overgeno- 
men, dan ook aUe bezittingen en schulden zouden overgenomen ziin. Dit is 
evenwel niet het geval. Er zijn toch sommige bezittingen en schulden, waarvan 
in de boeken hoegenaamd geene omschrijving voorkomt, en die desniettemin wer- 
fceüjk bestaan en een merkbaren invloed op het eindresultaat des Handels, en het 
daardoor vermeerderd of verminderd Kapitaal, uitoefenen. Dit zijn die bezittin- 
reTerv^^rd '' ^^"^ ^""^^ bepaald bestempelt met den naam van //ge- 

Deze gereserveerde bezittingen en schulden ontspruiten, bij den eigenlijken 
Koophandel, voornamelijk uit voorgeschoten en gemaakte, maar nog niet vereffende 
Interessen '''' ^^^^"^^^ en verschuldigde, maar insgelijks nog niet vereffende 

Wij zuUen over ieder dezer onderwerpen afzonderlijk een oogenblik handelen. 
Beschouwen wij eerst de Onkosten. 

«r.^ |^^°"f«^ l^^^a^d den laatsten dag des jaars zijne boeken sluit, om tot het 
opmaken der Balans over te gaan, dan zijn er gewoonlijk nog eenige loopende 






!1 



\\\ 



\\\ 



.•tl 






m 






108 
'; <ütt" t;i tS^S^^SZ"^ -•^"^ ^-^ betaal haa.de Kas c. 

;-^9:niarn:tSi-^ 

regel „Zmt iltfodtt:^ X'^rT''^"^^" aard zou .ij„, en het eerste in deh 

be'::}:SL^^\n?or\°et't"ee^idtTi ^^^J^' -''^.^J"^%''> 
alle onkosten wier telrag nog onb1k:Lt^lZrt'''S■ d^t ^^^^,0.1^ 
neerTairbl'nt"""'^ de we.Mjk bekende cijfers ifnee^rXSt: 
der Baant onder Sen^TiJ^r" ^""^ ^' ^'^^^' "'' «*"«««*««« 'Ie cre<üt.i^e 

w^rfii? en wel nt A^ ,'''"",^«'^f « «"•'«'te», welke eene bezitting%crtegfn- 

ten verken Td ti'"'"'""' ""f .T'^' go«<leren van ccn buitenlandschen vriend 
h^ z^nZ S^ gekregen, en dat hij op deze goederen de vracht enz. bct^d 
had, zonder dat hij (om welke redenen dan ook) in staat was op 31 December 
van die goederen, en daarbij ook van die onkosten, afrekenTng^in te ze^Ten 

me DTbitL'fhren'^f welde Onkosten.rekeninggc<lebit3, maardeet- 
7:„ „^«"""^ (schuldenaar) is de bmtenlandsche vriend. Het bedra<r dor onko, 

Zf nL ^"'^""''" ^•'''^^ vertegenwoonUgt alzoo eene bezUtb"; welnS 

afname genoemd, maar toch m den vorm eeLr pretentie v(rüt"eschoten on 

S^k''eTj:ri"LTteVr"r'^i'^p ''%^^''"' bij drand::?ts:^"nge"„' 

ï.rT!? n 5v ^ m haar Debet gebragt , waardoor het bedrag daarvan van zelf 
Wanneer men namelijk geld aan anderen ter leen gegeven, of van anderen 



109 

ter leen genomen heeft, onder beding ecner vergoeding van rente, dan kan het 
zijn dat de termijn der voldoening van die rente eerst in het nieuwe jaar invalt. 
? 31 December verkeert men daardoor in een toestand van of rente te goed 
te hebben, of rente schuldig te zijn. Het eerste vertegenwoordigt eene bezitting 
en wordt als zoodanig , tot den dag uitgerekend, in het Debet der Balans gebrast ; 
het tweede vertegenwoordigt eene schuld , en komt in haar Credit , beide onder 
den titel van Interest. Op dit belangrijk artikel behouden wij ons voor in het 
hierachter geplaatste Memoriaal nog eens terug te komen. 

Nog een enkel oogenblik keeren wij terug tot de gelijktijdige werkzaamheid 
van de Balans en Winst- en Verb'es-rekening. 

Die gelijktijdige werkzaamheid openbaart zich namelijk in eene bepaalde orde • 
eerst de Balans, dan de Winst- en Verlies-rekening : want het spreekt toch van 
zelt , dat men bekend geraakt met het juiste bedrag van Winst of Verües, geleden 
op die Kekeningen welke insgelijks met de Balans vereflend moeten worden eerst 
dan , wanneer die vereffening of overdragt is geschied. 

Als nu alle bezittingen en schulden op de Balans zijn overgenomen , als al 
de wmsten en verHezen op die rekening zijn overgebragt, als deze beide Rekenin- 
gen net fealdo , dat zij opleveren , met de Kapitaal-rekening hebben vereffend; dan 
doet men de omschrijving dier verschiUende vereffeningen en overname, die tot 
dusverre slechts eenzijdig op de Balans en Winst- en Verlies-rekening zijn neer- 
geschreven , ook voorkomen op die rekeningen waar het behoort. 

Men gaat daarmede op de volgende wijze te werk: 

V an de positie die deze beide Rekeningen vertoonen , wordt , voor elk onder- 
deel een afzonderlijke post in het Journaal gemaakt, en dit wel in de volgende orde : 

i . de boeking der Winsten ; 

2*. die der Verliezen : 

3" de overdragt van het Saldo der Winst- en VerHes-rekening op de Kapi- 
taal-Rekening of Particuliere-Rekening. 

Dit gedaan hebbende, vervolgt men 
met de boeking der bezittingen; 
met die der schulden, en eindelijk 

met de overdragt van het Saldo der Balans op de Kapitaal-rekening, en 
dit laatste wel overeenkomstig het hierboven ontwikkeld denkbeeld van 
een //zich terugtrekken uit den Handel door den persoon des Handelaars " 
Als nu al deze joumaalposten behoorHjk in het Grootboek zijn getranspor- 
teerd , (met dien verstande , dat die transportering , wat betreft de Winst- en Ver- 
ües-rekenmg moet geschieden door eene letterlijke copiëring; en da1«wat betreft 
de iialans dit transporteren geschiedt insgelijks door eene letterlijke copiëring in 
flet brootboek, of, wat de wet eigenlijk voorschrijft, in een afzonderlijk Register), 
dan verkrijgt men dit resultaat : dat aUe rekeningen een even groot bedrag in 
l^ebet en Credit hebben. Bewijs genoeg van het (altijd in denkbeeldigen zin) 



5«. 
6\ 



it 






fi 



1;! 



il 



r 



Bi 



nrWüiilMMi 



"Ll«i • 



■ 



110 

zich tenigtrekkcii van den persoon des hanrlpl„^rc 

post in het Journaal ,Ue is, welke wi^ hiprhni?„ ' T^'^S ''"" °°^ ^^ '"«"te 
Er blijft derhalve, als mentUt X,J> v°"t' ^ " " '"='''«'» ''enneld. 
dan de boein af te shüL^d^VcU^fe^o^d^^^^^^^ 

de scheiding tusschcn den loop des handeir n W ^^^'^'«^y»^" t«<^h wijzen aan 
gende; en daar nu de la.tst?in weS^^^^^ ^of^V^' 'f ^^'^^ ^^^'''-^' 
tmg van den eersten, zoo moet oJk do i^r^f ) f ,^^ is dan eene voortzet- 
eene omschrijving van den SamI 1 ^^^^^^leling in het nieuwe jaar zijn 

Dit gesehiecU dc^r eeno ovtw^ '"'", ,^^^ ""^^ ^'^^^^^^^ ^^^^ft- 

Wij kunnen de^ve onze t^k n^°^ ^7 f ^^ ^ ^JI' "^«^^^'^ rekening. 

te hebben aangetoond o^ welke w^'^^^^^^ 

^ ^ Z- als wij hierbove^n hebben Tnge" v^^^^^^ '' ""^ ^"^^• 

toestand waarin men het oude jaar verilC h^pf/ f 

Met den weg waardoor men in ^Zn t^s and t/^^ ''^ VT^" ^^ ingetreden. 

meer in te laten. Die behoort .eheeirt f ^i " '' ^"^^^^* ^^" ^^^^ "iet 

(mogen wij het zoo eenrSrukker) 'c^^^^^^^ ^'''' ^? *^^^«- ^^ ^^^^ "i^^we 

het ./fait accompli." Wij TetTende^. Z ^^t^^ '^^'' ^'^eh met de aanneming van 
de bedenking, iie men trkl^en maün'tr;^^^^ 

en Verlies-rekening voorkomende LTb!^ ' ^'*^^^^°^^« '}^ «^^^i^'s op de Winst 
jaar te huis. Wat 'het reSt d™^^^^^^^^^ rf '^^^^^^^"^^ geheel in het oude 
e. 10. hebben aan^^toon^t^^rcL ^^^^^^^^^^ o'^ln^r^^ ^'^^ '''''^•''' 

als in hrtz^"S):;:i;::,f-^ 

maar nu in een geheel -e^ye2nvnl^ 

overgesteld aan die, weifel Üst^^;kiT''^^' ^ 

contra boeking noemt men .herlt^^^^^^^^^^ ? ^^^t oude ja..r geweest is. Deze 

Overal waar dus in het oude ialr Tn/ "f • -'^^'^^ ' ?^ "^^^^^ rekening." 

balans," moet zij in h,tZliT;^Znff^ '' ^'^'""'^'^'^ (afgesloten) .^cr 

en waar zij „J balans" TaTLCen l^T^^f" (geopend) ^aan balans," 

Wanneer men zich in bet^ekkLrtor^l^^^^ r "'"r^^" ^'^P^'^'^' 
hulp der Persoonsverbeeklin ' bS^ ,11 ^"^«^^^^'P »^iJ veniieuwing van de 
dat de verschülende adm^^'tratt en' ttVe^ ^f ^^' ^^j^ ^^^«> beschouwen: 
ouden jaars aan de Balanf^^Xn ^vt^^^^^ "P den laatsten stond des 

nieuwe wedy terug ontvangen; mLJS'Ll. "^'^ fT*^^/ ^^^"^ ^^« ^^^^ 
ren die op Jen laatsten stond des Zien fllv/^ ?''^*'!"'"^^' ''^"^^^ 
schulderkentenissen gedekt ^"in rL dt ^ \ "^^ '/' ^'''^^"^ ^^««^ middelvan 
wen jaars lenig geven "^ ' ^^^"««"^«" «P den eersten stond des nieu- 

Nu zou men echter bunnen veronderstellen, dat aangezien op nieuwe rekening 



M 



111 

de rekeningen aan en per balans geopend worden, de Balans dus ook in het 
nieuwe jaar een hoofd in het Grootboek krijgt. Dit is echter geenszins het geval : 
de Balans is als rekening niet meer dan een geleidelijk middel van overgang. Als 
zoodanig, uit kracht van dit karakter, is zij het meest denkbeeldig wezen, dat 
men zich voorstellen kan , en dien ten gevolge behoort zij in het Grootboek in 
het geheel met te huis. Zij staat tusschen het oude jaar en het nieuwe in , en 
te regt wordt haar dan ook in een afzonderlijk boek of register eene plaats gegeven. 
De werkelijk handelende persoon bij de afsluiting van het oude, en de ope- 
ning va.n het nieuwe jaar, is geene andere dan de persoon des handelaars zelven , 
die m deze zijne zelfstandigheid nimmer veiliest. Dat bij die afsluiting en ope- 
ning ook in het Grootboek van de Balans wordt melding gemaakt, wü aUeen 
te kennen geven , dat de noodige aanwijzingen voor die werkzaamheid door de 
Balans zijn verschaft. 

Wanneer men nu de gewoonte heeft om ook het Journaal doorgaand op te 
teUen , ten emde het daaruit verkregen resultaat met de telling van Debet of Cre- 
(üt m het Grootboek te kunnen vergelijken, dan is men ook verpligt van de 
overname der saldo's op nieuwe rekening eene post in het Journaal te maken. 
Daar het echter m die post bepaaldebjk om het cijfer dier overname te doen is, 
zoo behoeft men daarbij hoegenaamd niet in uitvoerigheid te treden. Men zou 
des noods kunnen volstaan met eene eenvoudige formide als de navolgende: 

De overgebragte Saldo's bedragen ƒ 

Maar aangezien alles , in het Journaal voorkomende , ook in den Joumaalvorm 
geschreven moet worden, zoo doet men dit op volgende wijze- 
Diversen aan Balans \ 

\ voor de overgebragte Saldo's ƒ 

Balans aan Diversen J 

en de som die men alsdan invult , is die van de telling der Balans. 

Een bhk werpende op den vorm, dien deze Jouanaalpost heeft , bemerkt men 
dat hier voorkomen twee posten ieder tot geHjk bedrag , welk bedrag echter slechts 
eens wordt genoemd. 

Zeer gemakkelijk zal men begrijpen waarom dit laatste geschiedt, als men 
slachts m aanmerking neemt , dat bij de opening van het nieuwe jaar in het 
iTrootboek van de Balans als rekening geen nota wordt genomen, en dezealzoo 
wegvallende, er dus eigenlijk staat: 

Diversen aan Diversen, voor de overgebragte Saldo's. 

Ten slotte gelooven wij aan enkelen onzer lezers geen ondienst te doen, wan- 
neer wij nog met een enkel woord melding maken van de positie , ^aarin bij 
opening van het nieuwe jaar de rekeningen van Onkosten en Interest voorkomen. 

Gelijk wij gezien hebben , worden de nog te betalen Onkosten en Eente op 
ae Balans als schulden overgenomen , en dit wel onder hunne eigene titels. Door 
rteze overname op de Balans in haar Credit krijgt men op de beide zoo even 



'fi 



>r i I 

m 












«■ü 



112 



4 




genoemde Kckemngen in het oude jaar in haar Debet cene boeking //aan Balans" 
cüe natuurlijk op datzelfde Rekeningen in het nieuwe jfmr //per Ralans" en dus 
m haar Credit wordt overgebragt. Dit Credit dezer beide Rekeningen dient tot 
mets anders , dan om te strekken in mindering van de som der te betalen Onkos- 
ten en Rente, want als men dit nu doet, en deze beide rekeningen daarvoor 
gedebiteerd worden, dan vloeit hier weder uit voort, dat, welke Onkosten of 
Interessen men ook betale, hetzij deze behooren tot dit of het roWö jaar de On- 
kosten en Interessen ten slotte voor niet meer worden bezw.mrd dan voor dat- 
geen waarvoor zij in betrekking tot het loopende jaar bezwaard moeten worden 
lil zeker opzigt kan men dus //het op nieuwe rekening gecrediteerd worden der 
Oiikt)sten en Interest'' beschouwen als eene bij voorbimt geschiedende restitutie 
van het oude aan liet nieuwe jaar voor later te betalen gehlen. 

Hetzelfde, doch in geheel omgekeerden zin, geldt insgelijks voor die te goed 
zijnde Onkosten en Interessen, die onder hunne eigene titels als bezitting op de 
Balans zijn overgenomen. 



En hiermede hebben wij, wat het theoretisch gedeelte betreft, dö" ons voor- 
gestelde taak ten einde gebragt. 

Van het Boekhouden alles te zeggen , wat er van gezegd kan worden , zou 
een arbeid zijn , zoo veel omvattend , dat men daarover folianten konde vol schrijven. 

Wij hebben ons dan ook vergenoegd met bepaald datgene te geven, waaruit 
bij eenige studie, bij eeiiig zelfdenken, al het overige zich als van zelf ontwikkelt. 

Het is wel waar, om boekhouder te zijn, moet men wel weten hoe men 
boeken moet, nuiar meer nog is het een vereischte te weten waarom men zoo 
moet boeken. 

In onze beschouwingen over deze schoone wetenschap hebben wij dan ook 
dit waarom als het eigenlijke doel van ons streven voor oogen gehad, zonder 
gelijk wij hopen, nogtans het hoe te veel uit het oog te verliezen 

Te veel toch beschouwt men het Boekhouden als een zeer werktuigelijken 
arbeid ; ja men zal dikwijls raenschen ontmoeten , die zeer juist en zonder fouten 
weten te zeggen , wie of wat moet worden gedebiteerd of gecrediteerd , zonder 
nogtans gegronde rekenschap te kunnen geven van de reden waarom dit geschieden 
moet. 

Naar de mate der kracht ons geschonken , hebben wij dan ook getracht onze 
beschouwingen over deze wetenschap aan het licht te stellen, in de hoop daardoor, 
zij het dan ook in geringe mate, iets nuttigs te hebben verrigt. 

Of wtj al dan niet in die hoop zullen worden beschaamd, kan alleen de 
toekomst leeren. 



MEIOBIAAI LETTER 1. 



'\ 



-!tl 






tii 



(^ 



I 



!|r 



I!' 



*!l' 



PM. X 






IX 



'* 



aant. 



2 
X 



415 



AMSTERDAM, i Januarij 1868, 



Het Kapitaal waarmede ik v 



te beginnen onder de firma van 
/ 100,000.— en bestaat uit het navolgende, als: 



oornemens ben op heden mijnen Handel 



bedraagt 



Contanten in Diversen. 
Diverse Goederen, als: 



300 Balen Java Koffij . . . r aqqi- ao 

96/4Kisten China Thee . . . .* { ^q^q 

iO Vaten Meekrap ™^f3 

» 6055.30 



400 Balen Java Rijst 



Diverse Effecten, als: 



Aandeelen in Schepen, als: 

Vs in het Fregatschip Voorwaarts, Kapitein R. Regt- 
DOORZEE op reis van hier naar Batavia en terug 
Boekhouder F. G. Zeeman, uitgezeild 16 Junij 1867 
bedragende met mbegrip der uitrusting . ' ƒ r. 

\öekh^'lu."^"SiP±!^?«^.L_K^P> .Ch. pWin', 



5681.- 



dottSngeL^""^"'""''.''^^^'"'^ '" "etOoster: 



» 3000.— 



Diverse Pretentiên, als: 

op A. VAN DOKKUM . n^^, „. 

r> B. VAN ROLSWARD .... ^ ^^^^^l 

^ C. VAN .E TEMMER '. '. : '. \ [ [ '^ [ l Tilfll 



Ontvangen van A. van Dokkum 



/ 14277 



25 



» 30486 



47 



» 27745 — 



8681 



» 18810 



28 



ƒ100000 



ƒ 6524 
8* 



81 



i. 



i ■' i 



#1 



«1 
II 



'M 



M 



i ii 



■;, ^ f 















5 
X 

6 
XI 



7 
X 



8 
V 



116 
AMSTERDAM, 6 JANUARIJ 1868. 

Gekocht a Contant van M. Portugal, 60 Vaten Maryland Tabak 

^'- •• Netto 20216 K°. 
fiaflf. 392 
2o/o 404 
796 » 

19420 K°- 
8o/o 4554 » 

Netto 17866 K°. a 26<?. . . . ƒ j)290.32 

AflVo. . . . » 92.90 

/ 9197.42 
Cont. lo/j,. . . . » 91.97 

9 ZIZIZZZ 

Verkocht a Contant aan D. Franeker, 100 Balen Java Kof fu. 
Bruto 6176 K°. 
Tarra dfil^ 185 » 

Netto 5991 K°. a 38V4C. ... ƒ 4583.11 

Reg. 1 0/0. . . . » 45.a3 

/ 4628.94" 
Cont. IV2 %. ...» 68.75 

'< ~/~456Ö/Ï9' 

Af 4/m. Huur a 3^/^. ...» 14. — 

10 

Betaald aan M. Portugal 

42 

Aan de Associatie-Cassa ter inkassering gegeven mijne Assignatiën 
op de onderstaand en : 

op B. VAX BoLswARD ƒ 8670.25 

» C. VAN DE I. EMMER y) 361,5.22 

» D. Franeker » 4546.19 

d°. ~ 

Betaald aan P. Braziliaan, Boekhouder van het Brikschip Leontine 
Kapt. Gh. Paguin. Mijn V» gedeelte in de uitrusting voor eene 
reis naar Triest en van daar naar Rio Janeiro en terug 

14 ^- 

Verkocht aan L. .1. van Zutphen op Promesse van 3V8/m. na 3 
dezer, 200 Balen Java Kofflj. 

Bruto 12345 Netto 11975 K°. a 38V,c / 9220.75 

Tarra 3% 370 Reg. 1 % ^_» 92.21_ 

/ 9312.96 
Af 4/m. Huur a 3Vj<? » 28.— 

/ 9284.96 

Promesse-Zegel » 6.55 

Per 18 Aprü. 



/ 9105 



/ 4546 
ƒ 9105 



45 



/ 16831 



f 628 



/ 9291 



19 
45 



66 



15 



51 



117 
AMSTERDAM, 14 JANUARIJ 1868. 



9 



II 



FACTUUR ontvangen van .Iamks, Henderson, Taylor & C*» te 
Londen over 500 Balen Bruine Peper. 
Bruto Cwt. 382. 3. 12 
g.gwt. 1. Cwt. 4. 1. 24 
Tarra 4. » 17. 3. 12 

» 22. 1. 8 



Onkosten 
Courtage i/, o/o . . 
Declaratie .... 
Repareren, Merken 
Ver-schepen, enz. . 
Kleine Onkosten . 



Cwt. 360. 2. 4 a 3V,g p. 



£ 515. 5. 4 



£ 2. 11. 6 

» 1. 10. 8 
» 3. 5. 2 
» 8. 14. 6 
» 1. 12. 3 



10 
IX 

11 



Per 11 April. 



Commissie 2 % 



17 



» 17. 14. 1 

£ 532. 19. 5 
» 10. 13. 2 



£ 543. 12. 7 



a ƒ il.ï2V2 



Ontvangen van L. J. van Zutphen. Zijne promesse, vervallende 

18 April a.s • . . . 

18 



12 



III 



Gekocht a Contant^ van R. van Waardenrwk, 300 Krajangs Java Suiker. 
Af 1 % 764 )) ' 

Bruto 75668 K°" 

Tarra 12 % 9080 » 



Netto 66588 K°. a /24.— /15981.12 

Af 1 o/^j. . . ^ 159^1 

/l582ï:3f 
Cont. 1 % . . . . » 158.21 

d°. 



Geêxpediêerd naar Hamburff per het schip Braunschtoetg , Kapt. C. von 
ViNCKE, aan het adres van J. Neuhaus en Sohn, om voor miine 
rekening te verkoopen: 

200 Krajangs .Tava Suiker. 

Bruto 50986 K° 

Afio/o 510 » 

50476 K°. 
Tarra 12 % 6057 » 



Netto 44419 K°. l f 24.— / 10660.56 

Af 1%. . . . . )) 106.61 

ƒ 10553.95 
Cont. 1 %. . . . . » 105.54 

Transporteren ƒ 10448.41 



05 



51 



/ 15663 10 



■ ■ 

m 



■W 

■1 ; i 






'2 
f 









l^^- 



IP 



12 



III 



13 

X 

PM XI 

aant. 



14 



15 
IX 



16 
XI 



17 

XI 

of 

X 

PM XI 

aant. 



118 
AMSTERDAM, 18 JANUARIJ 1868 



Transport van O. Z ƒ 10448.41 

Onkosten : "^ 

Ontvang- en Weegloon ƒ 52 20 

Schuitvracht, enz ...» 48 - 

Declaratie * ' ), 515 

Courtage Vj % *. '. '. *. '. '. » 53.30 

Premie van Assurantie over ƒ 12000.— a 

,^//2 %^en Polis » 61.— 

Kleme Onkosten » 42. 



» 231.65 



20 



Betaald aan R. van Waardenrijk 

Per mijnr Kwitantie op de Associatie-Cassa .... ƒ 10663.10 
In Bankbiljetten *; 5000.— 



21 



Verkocht a Contant aan N. G. van Sleeswuk 
40d Balen Java Rijst. 
Bruto 40216 K°. 
g.gwt. 2 % 804 
Tarra 3 K°. 1200 



2004 » 



Netto 38212 K". a/9. 
Af 2 «/o. . 

Cent. 2 % . 



Afleveren 5 e. p. Baal 

23 



/ 6878.16 
)) 137.56 

/ 6740.60 
» 13 4.81 

ƒ 6605779 
y> 20.— 



Geaccepteerd de Traite van James, Henderson, Taylor en C°. te 
Londen, in dato 18 dezer op 3 maanden, groot £ 540. -. — »/. 
Baring Brothers voor mijne rekening a ƒ II.72V3 



24 



Aan de Associatie-Cassa ter inkassering gegeven mijne Kwitantie op 
N. G. VAN Sleeswuk 



25 



Gekocht van L. van Beueren, en aan hem betaald in mijne Kwitan- 
tie op de Associatie-Cassa Vie Aandeel in het Barkschip Koningrijk 

Holland^ Kapitein L. Middelburg 

Wordende ik door de gezamentlijke Aandeelhouders met de 
boekhouding over genoemden Bodem belast. 



/ 10680 



f 15663 



06 



10 



/ 6625 



/ 6331 



79 



ƒ 6625 



/ 9000 






50 



79 



119 

AMSTERDAM, 26 JANUARIJ 1868. 



18 
X 



19 



II 



20 



21 



PM XII 
X 



aant. 



22 
X 



Getrokken op J. Neuhaus & Sohn te Hamburg voor mijne eigene 
rekening op 2 Maanden B°. M. 6000.— O/. Cail Kirsch, van wien 
daarvoor ontvangen a /35.25. 



28 



De FACTUUR over 500 Balen Bruine Peper, van Londen ontvangen 

bedraagt / 6374.05 

üe daarop gevallen Onkosten zijn als volgt: 

Premie van Assurantie & Polis ƒ 33 50 

Vracht 13/. p. Ton is £ 12.10.— 



a ƒ 11.75 .... ƒ146.88 
Bij 15 o/oj 22.03 
Inklaren, enz. 



» 168.91 



Lossen. Opslaan » 

Briefport, enz » 



8.20 
37.12 
10.20 » 



^^-^7.9 3 ƒ 663198 



30 



Verkocht aan J. J. van Duyvendrecht. 
24/4 Kisten China Thee. 
Bruto 1206 K°. 

Tarra 11. 264 » Netto 942 K°. a 135 c ƒ 2543.40 

Af 1 O/o » 25.43 
Af. Regten 

Bruto 1230 K°. 
Tarra 25 % 307 » Netto 923 K°. 3/20 

Synd. 13 ^u 
Per 30 April. 



/ 184.60 
» 24.— » 



ƒ 2517.97 
208.60 



31 



Betaald in deze Maand de navolgende Onkosten, als: 

2. aan de Kleine Kas j 

18. Vracht van 500 Balen Bruine Peper van Londen 

ontvangen ,, 

21. aan de Kleine Kas 

31. » 't Blaauwhoeden Veem 

» » Onkosten op 60 Vaten Tabak ........ 

» » den Schuitenvoerder 

» » Pakhuishuur, 2 Zolders Fortuin . 



100.- 

168.91 
100.- 
98.20 
21.20 
56.15 
48.— 



dito 



Gedisponeerd ten behoeve van mij zelven 



/ 5287 



.50 



37 



f 400 



I 



l 



•ff] 






23 



U 



lil 



2r» 

X 

aant. 



120 
AMSTERDAM, 2 FEBRUARIJ 1868. 



Gekocht a Contant van A. van Appingadam: 
40 Vaten Meeki-ap 

Bruto 24120 K°. 
g-gt. 2 % 482 
Tarra 1820 

— 2302 » 

— Netto 21818 K°. a / 29V4 ƒ 12763^3 

Af 2 % » 255.2 7 

ƒ 12508.26" 
Cont. 1 o/o » 125.08 



Vaten , 



ƒ 12383.18 
» 120.- 



ƒ12503 



Geêxpediëerd naar New- York per het schip tAe Jmerican, Kapt. Th. 
Yankee, aan het adres jvan Ch. Sbwaed & Son. om voor mijne 
rekening te verkoopen: 

50 Vaten Meekrap 
Bruto 30341 K°. 
p.gt. 2 % 607 
Tarra 2281 

2888 » 

Netto 27453 K°. a /29V4 J 16060.- 

Af. 2 % » 321.20 



18 



ƒ 15738.80 
Cont. 1 o/q » 157.39 



Vaten, 



Onkosten 



ƒ15581.41 
» 150.— 



Schuit\Tacht, enz ƒ 21.10 

Ontvangloon » \Q, 

Declai^atie ,> 5.20 

Courtage V2 % '. » 80.30 

Premie van Zee-Assurantie ƒ 18000. — 

a IV4 % & Pohs » 226.- 

Kleine Onkosten » 12.15 



ƒ15731.41 



I 



354.75 



4 



Verdisconteerd bij de Nederlandsche Bank de Promesse van L. J. 

VAN ZuTPHiN per 18 April a. s ƒ 9291.51 

Af. 75/d. Disconto a 4 % » 77^43 

Het beloop per kas ontvangen ' 



ƒ16086 



16 



ƒ 9214 



II 



08 



26 
X 

27 



28 



VI 



29 

IX 

aant. 

30 
V 



121 
AMSTEBDAM, 6 FEBRUARIJ 1868. 



Betaald aan A van Appingadam 

7 

Verkocht aan R. van Blokziel: 
500 Balen Bruine Peper. 

Bruto 18890 K°. 
g.gt. IV2 K°. 750. 
Tarra 2V2 » 1250. 

» 2000 » 

Netto 16890 K°. a 231/2 c ƒ 7938.30 

Per 7 Mei. ^ Af 2 % » 158.76 

FACTUUR gezonden aan Gefperson & C°. te Londen over 100 
Kranjangs Java Suiker aan hen afgeladen per Stoomschip Diana. 

Bruto 25446 K°. 
Af 1 0/0 . 254 )) 

2.5192 K°. • 

Tarra 12 0/0 . 3023 » 

Netto 22169 K°. a ƒ 243/4 ƒ 5486.82 

Af 1 0/ » 54.8 7 
Onkosten. ƒ 5431.95 

Ontvang- en Weegloon en Repareren . . . ƒ 31. — 

Schepen j> 22.10 

Declaratie » 8.20 

Courtage V2 **/o » 27.43 

Kleine onkosten » 8.2.5 

ƒ 5528.93 

Per 8 Mei. ^'''^'^' t^ "/« » ^^^-^ 

d . — — 

Getrokken op Geffeeson & C°. te Londen voor hunne rekening 
op Drie Maanden aan de order van mij zelven £ 477.11.11 a 

ƒ11.80 

£ 477.11.11 a ƒ 11.70 is ƒ5587.87 

, 10 

Verkocht aan G. van Doetichem: 
40/4 Kisten China Thee. 
Bruto 2004 K°. 
Tarra 11 K°. 440 » 

Netto 1564 K°. a 134c ƒ 4191.52 

Af Regten. Af 1 «/p » 41.92 

Bruto 2044 K°. ƒ 4149.60 

Tarra 25%. 511 » 

Netto 1533 K°. a ƒ 20 ƒ 206.60 

Synd. 13 «/o » 26.86 

)) 233.46 

ƒ 3916.14 
Per 10 Mei Af 10/m Huur a 50c. » 25.- 



ƒ12503 



ƒ 7779 



18 



54 



ƒ 5639 



ƒ 5635 



51 



63 



ƒ 3891 



14 



'■i ! I 



-t i 



! il 



;H 



122 



AMSTERDAM, 11 FEBRUARIJ 1868. 



31 



Gekocht a Contant van L. van Borculo: 
OU Vaten Surinaamssche Suiker 

Bruto 35220 K°. 
Af1% « 352 » 



2 % 



34874 K». 
697 » 



Tarra 20 % 



32 



34177 K°. 
6835 » 

Netto 27342 K^ a/2i 

Af 20/o 



ƒ Grmm 

» 131.24 



dito 



Contant 1% 



/ 6430.84 
» 64.31 



ÜI 



33 

X 

aant. 



M 
X 

II 



^hT.HÏr'' "T '^^"^^" ^^"^ ^-^^ ^/ ^'^^''«' Kapt. J. Lincoln aan 

50 VatPn ^"^^ ^'^""^^'ri ^. C°., om voor mijne rekening te verkoopen 

O k" "^ '^ " bedragende f GSms^ 

Ontvangen, Wegen ƒ48.50 

Schepen » 31 _ 

Declaratie ' * ^ 7'^ 

Courtage V^ «/o .' .' .' ; „ 2±m 

Premie van Assurantie 
ƒ 7000.- a Vj%& Polis 



ƒ 6366 53 



Klei 



» 36.— 



ne Onkosten ! . » sil 



» 163.66 



13 



Van L. DEN Helder op prolongatie genomen a 3 <>/„ / 10 000 — 
^n ^daarvoor tot onderpand gedepo/eerd 12 Oblig. RuflandTope 

Prolongatie f 4 oom 

Af Provisie 1 o/^ ' ; ' ' ' ; ; • '//^-- 

Per Kas ontvangen. 



ƒ 6530 



19 



— / 9990 - 




^^r^IÜ^^ S"*!^T" ''^" ^' ^^ ^^ GiRONDE te Marseille over 200 

'^"Truto^^^rK^^^^^^^^ ^'"^"'^^^"' -^^-^- 
Tarra 5»/,. 1100 » 

Netto 22808 K°. a fr. 56 f.a.b. fr. 25544.96 

Provisie 2«/ o » 5 10.90 

fr. 26055.86 



Per 12 Februarij. 



a/ 



56.25 



/ 12213 



68 



123 
AMSTERDAM, 17 FEBRUARIJ 1868. 



36 

X 

PM XI 

aant. 



Gekocht van P. van Mijdrecht en aan hem betaald 

per Kas ƒ 9000.— 

per Associatie-Cassa . . . y» 2666.67 

ƒ 11666.67 



een Wissel groot fr. 25000.— op P. Lyonnais, te Parijs^ 'm 
dato 21 Dec. 1867 op 2 maanden a ƒ 56. — 

Deze Wissel is heden door mij geremitteerd aan Ferrère Lafpttte, 
te Parijt, met order om het Netto Provenu daarsau voor mijne 
rekening aan F. de la Gironde, te Marseille, over te maken. 

20 



37 



Gekocht van C. van Arnhem, 

36/4 Kisten Java Joosjes Thee G K. als: 
24/4 Bruto 1216 K°. 
Tarra 10. 240 » 

Netto 976 K°. a 101c ƒ 1971.52 

12/4 Bruto 628 K°. 
Tarra 11. 132 » 

» 496 » » 95c 



38 
VI 



Af Re^en. 

Bruto 1880 K°. 

Tarra 25 %. 470 >> 



Af 1%. 



» 942.40 

f 2913.92 
t> 29.14 



/ 2884.78 



Netto 1410 K°. a / 20.—. / 282.— 
Synd. 13 % . . . « 36.66 



» 



318.66 



Per 20 Mei. 



Af 13/m. Huur a 25c 
— 21 



ƒ 2566.12 
)) 58.50 



FACTUUR gezonden aan J. Neuhaus & Sohn, te Hamburg, over 36/4 
Kisten Java Joosjes Thee G. K aan hen afgezonden per Stoom- 
schip Willem III. 

36/4 Kisten Thee bedragen / 2566.12 

Onkosten: 

Schepen, Merken, Voorzien f 6.05 

Declaratie » 5.20 

Courtage 1 % » 28.85 

Briefport enz » 5.25 

» 45.35 



Per 21 Mei. 



Provisie a 2 %. . 



ƒ 2611.47 
» 52.23 



/ 11666 67 



/ 2507 



62 



ƒ 2663 70 



m 



:i 



i 



124 

AMSTERDAM, 24 FEBRUARI.! 1868. 



M 




IX 



aant. 



Rekening ontvangen van Ferrkre I^afpitte, te Farijs over de Re- 
"emaaK'alsf" '''^''-' '^ ''■ ^~« »-- den^lT^Ter ^ver- 

Remise aan F. de la Gironde, te Marseille, voor 
mijne Rekening . 01070 ro 

Briefen"'' ^''''^'' ^" ^'''''^^^' '/« "/»••• '' ^^-lÖ 

Zijne provisie i i/^/^ .' ; .' ; ,' ; ; ; ; ; ; ; * ^2.- 



fr. 25000.-- 



40 



a / 56.— 



25 



\erkocht a Contant aan D. van Gramsbergen, 
öO Vaten Maryland Tabak. 
Netto 10122 K° 
Raft'. 106 

20/o. 202 
398 » 



/ 11666 



9724 K°. 
8 %. 778 » 



- Netto 8946 K*». a 30<? . 

Af 1 % 



41 
IX 



42 
X 

43 

PM XII 
X 



Cont. 1 o/fl 



ƒ 5367.60 
_» 53.68 

/ 5313.92" 
» 53.14 



27 



sel op E. VAN NijKERK, Vervallende 21 Mei a. s. . 



28 



ƒ 5260 



Ontvangen van D. van Gramsbergen 

29 



44 
X 



Betaald in deze Maand de navolgende Onkosten, als: 

9, aan de Kleine Kas 

29. )) 't Blaa uw hoeden Veem 

» >» Huur van 36/4 Kisten Thee .... 

» » den Schuitenvoerder 

» )) 1/m. Huur 2 Zolders, Pakhuis Fortuin '. 



f 
» 



100.— 
92.60 
58.50 
40.45 
48.— 



- d' 



In deze maand gedisponeerd ten behoeve van mijzelven 




45 

XI 

of 

X 

PM XI 

46 

PM VIII 

X 

aant. 

47 
PM VII 



aant. 



48 
I 



49 



VI 



50 
IX 

Zieno.29. 



125 
AMSTERDAM, 1 MAART 1868. 

Betaald per mijne Kwitantie op de Associatie-Cassa aan L. Edam, de 
Traite van F. »e la Gironde, te Maraeille in dato 25 Februarij ®/. 
Ph. Rousseau, fr. 1200.- per zigt a / 56.— 

_ 3 

Betaald aan Diversen voor Reparatiën aan het Barkschip Koningrijk 
Rolland 

5 . 

Gelost uit het Schip de Valk, Kapt. P. van Hoorn van Londen, 50 
Balen Mocha Kofflj, door Gepperson & C°., te Londen aan mij af- 
gezonden om voor hunne rekening te verkoopen. 

Pro Meraoria. 

d°. 

Gekocht van B. van Edam, 

200 Pakken inhoudende 1200 gezouten Kalfsvellen, wegende 

8612 K°. 4/29.- 

Per 5 Junij. 

. . 7 . 

FACTUUR gezonden aan Gepperson & C°., te Londen, over 150 Pak- 
ken inhoudende 900 gezouten Kalfsvellen aan hen afgeladen per 
Stoomschip Diana. 
900 gezouten Kalfsvellen. 

wegende 6452 K°. a/29.- / 3742.16 

Onkosten : 

Pakloon ƒ 45. — 

Courtage 1% . . . .- » 37.42 

Schepen, enz » 20,15 

Uitklaren » 7.50 

Brief port, Wissel-Courtage , enz » 12.10 

« 122.17 

ƒ 3864.33 
Provise a 20/o . » 77.29 

Per 7 Junij. 

d°. 

Getrokken op Gepperson & C°., te Londen, voor hunne rekening, 

aan de order van mijzelven op 3/m. £ 325.— — a ƒ 11.80 . . . 

£ 325. - - a / 11.70 is / 3802.50 



ƒ 560 



/ 1216 



ƒ 4994 



ƒ 3941 



/ 3835 



60 



96 



62 



■;l! 



■;i 



126 
AMSTERDAM, 10 MAART 1808. 



51 



III 



VERKOOP-REKENING ontvangen van Cambridge & C°., te Londen 
over 50 Vaten Surinaamsche Suiker door hen voor mijne rekening 
verkocht. ^ 

50 Vaten Surinaamsche Suiker. 
Bruto Cwt. om.— .— 

Tarra 130/(,. » 89.3.9 

Netto Cwt. 001. 0. 19 a 22/. jt 601 5 9 

Cont. 2 % ... „ yi i] g 



Af Onkosten : 

Vracht 10/ per Ton en 10 o/„. . . . ^ lo. 16. U 

Uok Onkosten ^92 5 

Briefport, enz » "2 1 — 

Commissie 2 o/^ ' ' ^ ^3; ^ ^ 



M. 648. 1. 3 



Per 15 Maart. 



52 
X 



d°. 



- » 57. 7. 3 


£ 590. 14. - 


a/ 11.80 



Getrokken op Cambkiboe & C% te Londen, voor mijne rekening 
van^n7/""ll'!80 ' " ^''^'"'' ""^ "'^^ daanoor ont- 



/ 6970 



53 
V 

PM VII 

! 

aant. j 



12 



Verkocht j\ Contant, van de Partij toebehoorende aan Gefperson & C° 
te Lmden groot 50 Balen Mocha Koffij aan C. van Waverveen: 
20 Balen Mocha Koffij. 
Bruto 2424 K°. 

Tarra 10 % 242 » 

Netto 2182 K°. a 54c. ƒ 2356.56 

Cont. lo/o. ,) '" 23!57 



26 



ƒ 5900 



— - 14 



54 
IX 

55 
X 



Geremitteerd aan Geffebson & C°., te Londen^ voor hunne Rekening 
myne Traite op Cambridgk & C°., te Londen, voor mijne rekening 
i, 90. -. - op Zigt a ƒ11.80 ^ 



/ 2332 



99 



Betaald aan L. den Helder voor Rente en Provisie van 
Prolongatie / 10000.— 

1 Maand Rente a 3 % r cyr 

Provisie al V^ .* .' ." .' . ., \ \ \, 1!^^_ 



j 1062 



ƒ 135 



127 
AMSTERDAM, 16 MAART 1868. 



56 



VERKOOP-REKENING ontvangen van J. Neuhaus & Sohn te Ham- 
burg over 200 Kranjangs Java Suiker hun gezonden om voor mijne 
rekening te verkoopen : 
200 Kranjangs Java Suiker. 

Bruto 104972 ffi 
g.gt. 1 O/,, >io.%0 

tarra 12 %12597 

13647 » 



Netto 91325 ft' a 5% gr. 



lil 



Af Onkosten: 

Vracht Cm. 

Stadertol » 

Vervoeren, Arbeidsloon . . » 

Inkomende Tollen .... » 
Brand-Assurantie en 

Pakhuishuur » 

Courtage Ve % » 

Briefporten enz » 

Rente over Cm. 790,02 van 

21 Jan— 12 Mt., 5 % . . . ,, 



Rabat 



Cont. 1 



465.10 
52.08 

192.00 
80.00 

40.00 

116.12 

39.05 

5.10 



B°. M. 

8V3 % 


15339.12 
1329. 6 


B°. M. 

% » 


14010. 6 
140. 2 


B°. M. 


13870. 4 



Cm. 991.13 



a 125 B°. M. 793. 7 
Commissie 2 % » 277. 6 



1070.13 



Per 14 Maart. 



B^. M. 12799. 7 



a f 35,60 f 11391 



d°. 



57 



IX 



58 
XI 



Advies ontvangen van J. Neuhaus & Sohn te Hamburg, dat zij voor 
mijne rekening geremitteerd hebben aan Cambridge & C°. te Londen 
jTOOO.-.- tot den koers van B°. M. 13.3V2 — B°. M. 7931. 4 

Bij Court. 1 o/oo 7.15 



- 19 



B°. M. 7939. 3 
a / 35.60 



Aan de Associatie-Cassa ter inkassering gegeven "mijne Assignatie op 
C. VAN Waverveen .... 




2332 



m 



>fl 



^ly 



MMMnnMMUxM 



428 
AMSTERDAM, 21 MAART iSGS. 







II 



^^P^alm oL*' l'n "f " '^" Cambridoe & G°. te Londen over 40 Vaten 

40 Vaten Palm Olie 

Rruto Cwt 374. 2. 8. 
g.gt. 4 ffi i. i, 20 

Tarra 16 e p. Cwt. 53. 2. 1 

54. 3. 21 



Netto C wt. 319. 2. 15 a 38/6 

Disconto 2V2 "'0 
Onkosten : 

Courtage V, %. ^3. 1. 6 

Declaratie, Certificaat » 1 2 3 

Verschepen, enz. , a i^ 5 

liriefporten. Onkosten enz. » 1. 18. 7 ' 



£ 615. 5. 11 

» 15. 7. 8 



£ 599. 18. 3 



Per 20 Maart. 



60 

PM VIII 

X 



61 



» 9. 18. 9 

^ 609. 17. — 
Commissie 2 % » 12. 3. 11 

']g~622.~ 07ll 

aT/liTso 



23 



^t<:!t;4^^i'iS. "='.""»':'"':"/*".'': •'""'P^'^-^ ^- ^et BarXschip 



^ 26 — 

Verkocht a Contant aan P. van Haarlem 
20 Vaten Maryland Tabak 
Netto 6748 K°. 
Raff. 131 

2 % 135 
266 >► 



14 



ai82 K°. 
8 % 519 » 



62 
X 



Netto 5963 K°. a 29 VjC / 3518.17 
Afl_»/o » 35.18 

/ 3482.99 
Cont. 1 % » 34.83 



27 



Betaald aan A. Apel de Traite van J. Neühaus & Sohn te Ilamóuro 
Bo.Tim.-l 735.f7.r ™'" :''"'"' ."'. '; ''""' 



/ 978 



31 



63 

V 
PM VII 



64 



II 



65 
X 



% 



PM XII 
X 



67 
X 



129 
AMSTERDAM, 29 MAART 1868. 



Verkocht a Contant van de partij, groot 50 Balen Mocha Koffij, toebe- 
hoorende aan Gepferson & C°. te Londen, aan P. van Doesborgh: 
15 Balen Mocha Koffij. 

Bruto 1818 K°. 
Tarra lOo/^ » 182 « 

Netto 1636 K'^. a 5oc . . . ƒ 1799.60 

Cont. 1 % ...» 18.— 



30 



De FACTUUR van 200 Ceroenen Zoete Barbarijsche Amandelen, van 

Marseille ontvangen, bedraagt . . f 12213.68 

De Onkosten hierop zijn als volgt: 

Premie van Assurantie / 141.— 

Vracht/ 48. . . . ƒ573.80 
10 % » 57.38 

„ 631.18 

Inklaren » 12. — 

Lossen, Opslaan » 40.80 

Briefport, enz » 8.20 



833.18 



31 



Ontvangen van P. van Haarlem ƒ 3448.16 

P. VAN DOESBORGH » 1781.60 



d°. 



Betaald in deze Maand de navolgende Onkosten, als: 

5. Vracht van 50 Balen Mocha Koffij van Gefferson & C° 

te Londen '■. ƒ 58.16 

10. Kleine Kas » 100.— 

» Pakloon van 900 Kalfsvellen » 45. — 

26. Afleveren van 20 Vaten Maryland Tabak . . . . » 12.15 

29. Vracht van 200 Ceroenen Amandelen » 631.18 

31. Blaauwhoeden Veem y» 110.20 

» Schuitenvoerier » 31.15 

)) 1 M. Huur 2 Zolders Pakhuis Fortuin » 48. — 

» Diverse Salarissen » 350. — 



d°. 



In deze Maand gedisponeerd ten behoeve van mij zelven 



ƒ 1781 



m 



ƒ13046 



8<) 



ƒ 5229 7(> 



ƒ 1885 



8i 



/ 400 -, 



; -^ 






i i;l 



il 




9 



■«¥* 



130 



AMSTERDAM, 31 MAART 1868. 



08 



IX 



PM VIII 



aaut. 



m 



III 



In deze 3 Maanden bij Hendrik van Beverwijk gesloten de navol- 
gende Assurantiën : 

14 Jan. op 500 Balen Bruine Peper van Londen, per Diana 



18 » 

3 Febr. 



/6500.- a Va % ƒ 32.50 

op 200 Kranjangs Java Suiker naar Ham- 
burg per BraunscAicet(^ / i<2000.- a Vj % » 60.- 



op 50 Vaten Meekrap naar New- York per 
tAe American f ISOOO.- a IV4 % 
op 50 Vaten Surinaamsche Suiker naar Lon- 
den per Queen of Ocean/lOOO.- k V3 % 
op 200 Balen Amandelen van Marseille per 
Genoveva f 14000.^ k 1 o/^ 
21 Maart, op 40 Vaten Palm-Olie van Londen per 



11 



16 



31 



6 Polissen 



IHanaf^Xm.- a Vj % 

op het Casco van het Barkschip Koningrijk 
Holland voor eene reis naar Batavia en 
terug/ 60000.- 3 0/^ & 3 o/^ & p^^g 



225.— 
35.— 

140.- 
40.- 



3601.- 
6.- 



2 APRIL. 

FACTUUR ontvangen van J. Neühaüs & Sohn te Hamburg over 200 
RoUen Varinas Tabak, die zij voor mijne rekening hebben ingekocht 
en afgezonden per Othello, Kapt. C. Venedig naar Londen, aan het 
adres van James, Henderson, Tatlor & C°. om aldaar te worden 
verkocht. 

200 Rollen Varinas Tabak. 
Bruto 22366 '^ 
uitslag Vs 'S? 100 
g-gt. V2 "/o 112 
Tarra 12 't? 2400 



ƒ 4139 50 



2612 



Netto 197,54 « a 8/. B°. M. 9877.- 
Korting IV2 % , 148. 2 



Transporteren. B"". M. 9728.14 



69 



UI 



70 

IX 

PM lU 

•aant. 



71 

V 

PM Vil 



72 

X 
PM XI 



131 

AMSTERDAM, 2 APRIL 1868. 



73 
IX 



Transport . . 
Onkosten : 

Uitgaande Tol Cm. 13.14 

Ontvangen, Schuitvracht. ... » 100.— 

Cm. 113.14 



B°. M. 9728.14 



a 125 



Kleine Onkosten 



» 
» 



91.2 
6.14 



B°. M. 9826.14 
Commissie 2 % » 196. 9 



Per 4 April. 



B°. M. 10023. 7 
a ƒ 35.571/2 



Bij Hendrik van Beverwijk gesloten. Assurantie op 200 Rollen 
Varinas Tabak van Hamburg naar Londen per Othello. f ^m.- 
a Va % en Polis 



d°. 



Verkocht a Contant, van de partij , groot 50 Balen Mocha Kofüj , toe- 
behoorende aan Gefferson & C°., te Londen, aan L. van Borculo. 
15 Balen Mocha Koffij. 
Bruto 1820 K°. 

Tarra 10 % 182 » 

: Netto 1638 K°. a 56c ƒ 1834.56 

Contant 1 %. . » 18.35 



Geremitteerd aan J. Neuhaus & Sohn, te Hamburg, voor mijne 
Rekening een Wissel groot B°. M. 10000.— op Salomon Heine 
3/d. Zigt. Traite van D. van Elburg, aan wien daarvoor betaald 

a/ 35.56 ; 

Per Kas / 7000.— 

)) Associatie-Cassa » 1890. 



Advies ontvangen van Ferr^ire Laffitte, te Parijs ^ dat zij voor 
rekening van Gefferson & C°. te Londen, op mij getrokken 
hebben, in dato 26 Maart op 3 maanden, »/. P. la Fontaine, 
fr. 30000. — , welken Wissel ik heden aan de Order van L. 
GoBERT & C°. geaccepteerd heb a ƒ öOVg 



/ 8914 



ƒ 47 



60 



ƒ 1816 



21 



ƒ 8890 



/ 14031 



25 



9* 



m 



-n 



Hl 
'Il 



: I 



132 

AxMSTERDAM , 7 APRIL 1868. 



74 



II 



De FACTUUR over 40 Vaten Palm-Oiie van Londen ontvangen be- 

'^^^^^ /7340.i4 

De hierop gevallen Onkosten zijn, als volgt: 
Premie van Assurantie. . . / 41 _ 

7nkitln^^^ p- ^^^*/^*- &^5% : : : {408:10 

iiiKiaien 7 AA 

Lossen, Opslaan .'.'.'.' .' .* .* .' , ^^^ 

— » 181.70 



75 



10 



VII 



76 
PM VII 



VERKOOP .REKENING gezonden aan Gepferson & C° te Unden 
over 50 Balen Mocha Koffij voor hunne rekening verkocht. 

oO Balen Mocha Koffij hebben opgebragt .... / 5930 80 
Af Onkosten: 

Vracht - ^^ 

Inklaren, enz { 3-_ 

Lossen, Opslaan \ „n'on 

Afleveren, Wegen .'.'.'*" ' 

Pakhuishuur 

Brand-Assurantie/6000a % o/oo' .' .* " ' ,> 4^, 
Courtage V3 % over/5990.-l ... 99'^ 

Wissel-Gourtage enz. .... ^Vz, 

p^«^'«>^ ^ 2 o/„ :::::: mm 



f 7521 



84 



» 



6.20 
4.~ 
4.50 



Per 31 Maart. 



— » 242.83 



12 



77 
1 



Gelost mt het Schip die Jungfrau Maria, Kapt. H. Berun, en 
opgeslagen in het Entrepót-Dok . 200 Ceroenen Cuba Tabak, door 
Cael Topsdoüff te Bremen aan mij gezonden om voor zijne reke- 
nmg te verkoopen. r>_ »r • 



Pro Memoria. 



d°. 



Gekocht van A. van Appïngadam. 10 Vaten Meekrap 

Bruto 6024 K°. 
g.gwt. 2«/o 120 
Tarra 460 

■ 580 

Netto 5444 K°. a / 28»/,. 

Af 2 0/ 



Per 12 JuUj. 



Vaten 



/ 3103.08 

» 62.06 

/ 3041.02 

» 30.- 



ƒ 3071 



02 



7* 



X 

PM XI 



IX 

aant. 



78 
X 



79 
X 



80 
IX 



133 
AMSTERDAM, 12 APRIL 1868. 

J. Neuhaus & SoHN, te Hamburg, remitteeren mij eenen Wissel 
groot ƒ17800.— op E. Middelburg p. 1 Julij, met order om van 
het Netto Provenu daarvan voor hunne rekening naar Londen over 
te maken M 1500. -. — 
ƒ17800.- Geaccepteerd door E. Middelburg. ... ƒ 17800.— 
Verdisconteerd bij de Ned. Bank met 81 dagen 

Disconto a 3 0/0 » 120.15 

Dit beloop per Kas ontvangen. 

Hiervan hüb ik voor J. Neuhaus & Soh« naar Londen geremitteerd: 
g 500. -. - aan E. Lewis & Sou. 
» 500. -. - » P. KooPER & C°. 
» 500. — . — » Cambridge & C°. 

£ 1500. — . — op Baring Brothers, door mij gekocht van L. 

VAN Zeist, aan wien daarvoor betaald a ƒ 11.75 

Per Kas ƒ 17000.- 

» Associatie-Cassa » 625. — 

Van deze Transactie 'heb ik eene Nota gezonden aan J. Neuhaus 
& SoHN, waarbij ik hun in rekening breng: 

Provisie V4 % over ƒ 17625 ƒ 44.06 

Wissel-Courtage 1 ^/^^ ƒ 17.62 

Briefport . » 2.20 

)) 19.82 

14 

Betaald aan L. den Helder, Rente en Provisie van Prolongatie ƒ 10000. — 

Rente 1 maand a 2V2 % ƒ 20.83 

Provisie a 1 "/^q » 10.— 

dS 

Ontvangen van L. van Borculo 

16 

Geremitteerd aan Gepferson & C°. te Londen, voor hunne rekening 
mijne eigene Traite op hen, in dato 8 Februarij, op drie maanden 
£ in. 11. 11 a / 11.75 



ƒ 17679 



ƒ 17625 



ƒ 



63 



/ 



30 



ƒ 1816 



ƒ 5611 



85 



88 



83 



21 



75 



'I 



II 



I 



134 

AMSTERDAM, 18 APRIL 1868. 




81 
X 



82 
X 



Betaald aan F. Steenwijk de ffeaccenteerdp Tr.;*^ i 

DERSON, TaYLOR & C' t« tLS of^ i? ^^^^^ ^^" JaMES, HeN- 

vallen £ 540 1 - '. ^"^^" '' ^^'^^^^ Brotfiers, heden ver- 



20 



83 



"""pand van : ''^'''' '^^ ^^^^^"^^^^ ^— « ^V, «/, op Onder- 

*.„ / 'i^ooo.- 

Af Provisie 1 «/o^. » 14.— 



/ 6331 



Per Kas ontvangen. 



Gekocht van M. van Tholen 
10 Vaten xMeekrap 

Bruto 5921 K° 
g.gwt. 2 % 118 
Tarra 455 

573 



21 



84 



Per 21 Julij. 



•Netto 5348 K°. a ƒ28 V4. ./ 3021.62 

Af 2 «/o » 60.43 

/ 2961.19 

Vaten » 30.». 



23 



II 



^^roJn^efculfffi^ "'" ^^^. Topsdorpf, te Bremen, over 50 Ce- 
tTn P Gross. ^ ^'" ""^J afgezonden per het Schip Aurora, Kapi- 

50 Ceroenen Cuba Tabak 
Bruto 4022 <tf 

Tarra 13 « 650 » 

Netto 3372 « a 11 gt Lts. 515.12 

Disconto 1 % . . . » 5.11 



Onkosten : 
Courtage V4 % . . . . 

Regten, etc 

Ontvangen, Wegen, enz. 
Aan boord brengen . 
Wissel-Courtage, enz. '. 



Lrs. 1.31 
» 1.65 
» 8.59 
» 2.68 
» 1.26 



Lrs. 510.01 



16.33 



Per 21 April. 



Lrs. 526.34 
Commissie 2 % . . » 10.38 



I 



Lrs. 537.— 



a 126 



/ 1065 48 



85 
IX 

86 

PM Vill 
X 



87 
X 



«8 



89 



« 

135 
AMSTERDAM, 23 APRIL 1868. 

Advies ontvangen van Carl Topsdobff, te Bremen, dat hij voor 
mijne rekening getrokken heeft op J. Neuhaus & Sohn, te Ham- 
burg, voor Lrs. 525.— a 133V2 = B°. M. 1179.12 a ƒ 35.30. 

2t) 

Betaald ten behoeve van de Reederij van het Barkschip Koningrijk 
Holland , 

aan den Cargadoor ƒ 320.05 

» Diversen voor Uitrusting » 2518.20 

» » » Victualie » 4201.11 

26 — — 

Betaald aan Hendrik van Beverwijk op Rekening 

27 

Verkocht aan B. van Vianen. 
32/4 Kisten China Thee. 
Bruto 1602 K°. 

Tarra 11. 352 » 

. Netto 1250 K°. a 125c / 3125.— 

Af 1 % )) 31.25 

Af Regten. / 3093.75 

Bruto leai K". 

Tarra 25 %. 408 » 

Netto 1226 K°. a /20. / 245.20 

Synd. 13 % . . » 31.88 

— )) 277.08 

ƒ 2816.67 
Af 12/m. Huur a 50c. . » 24.— 

ƒ 2792.67 

Promesse-Zegel » 2.07 

Per 27 Juüj. 

28 

Gekocht van C. D. Beveland. 
10 Vaten Meekrap. 
Bruto 6018 K°. 
g.gwt. 2«/o 120 
Tarra 456 

576 » 

Netto 5442 K°. a/ 28. . . . / 3047.52 

Af 2 % ... . » 60.95 

ƒ 2986.57 
Vaten .... . » 30.— 

Per 28 Julij. 

r 



/ 1041 



/ 7039 



/ 4000 



13 



36 



/ 2794 



ƒ 3016 



74 



o7 



( 



1 



'I 



'M 
'ijl 



t /l 



» 's '■ 



136 



AMSTERDAM, 30 APRIL 1868. 




00 
XI 



fH 



Aaii de Associatie-Cassa ter inkasseiing gegev 

op J. J. VAxV DUYV£NDBECHT ^ ^^ 



VENDEECHT . : ' '^ ^''^'''" '"«"^ Assignatie 



/ 2309 



d°. 



PM XII 
X 



Betaald in deze Maand de navolgende Onkosten als- 

2. Vracht van ^ Vaten Woiie .Tl^n^'en. . f 10810 
21 KlleKas^^^^^^^"^"^"^- Tabak van i?..«.« >> 66- 

>> Schuitenvoerder 

•> i Maand Huur 2 Zoldei-s, Pakhuis Wrif^zV; ." ' * 



37 



» 100 

» 16.50 

» 72,45 

» 36.10 

i> 48.- 



1»2 
X 



d°. - 



03 
II 



In deze maand gedisponeerd ten behoeve van mijzelven 



/ 447 



15 



2 MEI. 

De FACTUUR van 50 Ceroenen Cuh-» T^K.i, 

bedraagt . v-eroenen Luba Tabak, van Bremen ontvangen. 

Lossen, Opslaan . . * f'S2 

Kleine Onkosten . . ' ^'^O 

» 3.50 

» 37.20 



/ 500 



04 



Gekocht van N. ter Goes. 
10 Vaten Meekrap. 

Bruto 5996 K^ 
g.gwt. 2 %. 120 
Tarra 462 

582 » 



ƒ 1102 68 



Netto 5414 K°. k f <1V/. 

Af20/„ . . 

Vaten . . . 



/ 3004.77 
» 60.10 



Per 5 Augustus. 



/ 2944.67 

■ . . » 30.— 

/ 2974.67 

Promesse-Zegel. » 2.07 



ƒ 2976 



74 



95 
IX 

96 
XI 



97 
IX 



98 
X 



99 



100 



III 



137 
AMSTERDAM, 5 MEI 1868. 



Ontvangen de Promesse van B. van Vianen, per 27 Julij a. s. 

— 7 



Aan de Associatie-Cassa ter inkassering gegeven mijne Kwitantién 
op R. VAN Blokziel f 7779.54 

» G. VAN DOETICHEM )) 3891.14 



9 



Afgegeven aan N. ter Goes mijne Promesse per 5 Augustus . 

10 



Geremitteerd aan J. Neuhaüs & Sohn te Hamburg, voor mijne reke- 
ning een "Wissel groot B°. M. 1200.— op P. von Wiener, 2 maan- 
den na heden. Traite van A. Deurwaarder, aan wien daarvoor be- 
taald a / 35.30 



12 



Gekocht van R. van Thiel. 
10 Vaten Meekrap. 
Bruto 5932 K°. 
g.gwt. 2 % 119 
Tarra 461 

580 » 



Netto 5352 K°. a f 27i/2 ... ƒ 2943.60 



Af 2 ö/n 



58.87 



Per 12 Augustus. 



Promesse-Zegel 



ƒ 2914.73 

» 2.07 



14 



VERKOOP-REKENING ontvangen van James, Hexdekson, Taylor & 
C°. te Londen, over 200 Rollen Varinas Tabak, hun van Hamburg 
toegezonden per Othello. 

200 Rollen Varinas Tabak. 

Bruto Cwt. 213. 2. 15 
g.gwt. 1 % Cwt. 1. 3. 4 

Tarra 4 p. 104 » » 8. 0. 24 

,) 10. 0. O 



Cwt. 2C3. 2. 15 alOp. ^ 950. 5. 10 
Af 1 % . » 9. 10. 1 



£ 940. 15. 9 
Cont. 1 % » 9. 8. 2 

Transporteren . . . # 931. 7. 7 



ƒ 2794 



ƒ 2884.73 
Vaten » 30.- 



/ 11670 



/ 2976 



/ 1059 



f 2916 80 



74 



68 



74 






f 



: • il 

i 

i 



V-- 



f 



I' 



Bè 



138 



AMSTERDAM. 14 MEI 1868. 



100 



III 



£ 13 10. - 
»• 1. 7. - 



Transport 
Af Onkosten : 
Vracht £ 2/10 p. L. . . 

£ 14. 17. 

^^_^. )' 1. 1. 

Wegen. Aflev^en' .' *' ?' ^• 

Pakhuishuur, Brand-Assurantie'. .' " 
Courtage 1/6. .. . 

Briefport, enz. . ." ' 

Commissie 2 »/o . . 



if931. 7, 7 



Inklaren . 
Lossen, Opslaan 



6 
3 
12. 9 
» 1. 10. - 
» 15. — . — 
» 1. 2. 6 
» 18. 12, 7 



•» 56. 4. 7 



101 
IX 



Per 16 Mei. 



£ 875. 3. - 



a/ 11.80 



18 






Adjdes ontvangen van James. Hendersov Taylok ft po ♦ t ^ 

Courtage 1 o/^ . . «. ^^^7 - - ^ V^ ■ • • . . ^ 900. ^. ^ | 
Briefport, enz. • • « • 10. — 

» — . 6. — 



/ 10326 77 



1. 4. - 



£ 901. 4. — 
a/ïï^80~ 



102 



19 



50 Vaten Meekrap. 
I Bruto 68096 « ^ 

Tarra 4662 » 



& SoN te New- 



/ 10634 



III 



Netto 63434 « a 13^ 

Af Onkosten 



Vracht $ 10 p. Ton & 10 O/. . ^ o.. 

Rente van 1 Maart-5 Mei é 6 «/«' * ' ' ? q'^ 

Lossen, Opslaan, enz. ..''''' l ,J'^ 

Pakhuishuur, Brand-Assurantie .* .* .* .' ' ^f «o 

Courtage 1 o/^ • • » ^».2ü 

Wegen, Afleveren ... * J^'f^ 

Commissie en Delcredere 5*«»/ó .'''** » 4J232 



$ 8246.42 



ir. 



Per 5 Mei. 



» 10 30.87 

$ 72Ï5!55r 

d 42r 



/ 17179 



88 



439 

AMSTERDAM. 19 MEI 1868. 



Ontvangen van F. G. Zeeman, Boekhouder van het Fregat-schip 
Voorwaarts^ Kapt. Regtdoorzee, Vg van de Uitkeering van boven- 
genoeraden bodem na zijne terugkomst van Padang. 



103 
X 

104 

II 



105 
X 

106 
X 



107 
V 



/ 1640 



25 



FACTUUR ontvangen van Ch. Seward & Son te New-Tork over 
400 Balen Katoen aan mij afgezonden per het schip Waehington 
Kapt. A. Adams: 

400 Balen Katoen, wegende: 
Netto 130372 ffi a 93/4C- 
Onkosten : 



% 12711.27 



Verschepen 

Courtage I2V2C. per baal 



% 112.15 
» 50.— 



162.15 



$ 12873.42 
Commissie 2V2 % » 321.84 



% 13195.26 



Per 5 Mei. 



a 42c. 



21 



Ontvangen voor de Remise van J. Neuhaus & Sohn te Humburg op 
E. VAN NiJKERK per heden 



d°. 



Betaald aan L. den Helder van 

Prol. / 10000.—. Rente 1 M. 2»/2 % ƒ 20.83 

Provisie 1 ®/oo >^ ^^' — 

Prol. ƒ 14000.— . d°. 1 M. 2V2 %. .". / 29.17 

Provisie 1 ^j^a y> 14. — 



/ 30.83 
» 43.17 



23 



Verkocht a Contant, aan K. van Alkmaar: 
10 Vaten Marvland Tabak. 
Netto 3356 K°. 
Raö". 65 
2 % 67 
132 » 



3224 K°. 
8 «/o 258 » 



Netto 2966 K°. a 25c . . / 1483.— 
^f 1 % « ^4-83 

/ 1468.17" 
Cont. 1 \ » 14.68 



/ 31417 



29 



ƒ 2600 



/ 74 



j/ 1453 



49 



il 

•Jl 

■■■■»l 

<<I 

i' \ 

i 



!,(J 



3!m. 



f 



ét I 



140 
AMSTERDAM, 25 MEI 1868. 



108 

XI 

of 

X.XIPM 

109 
IX 



110 



Betaald per mijne Kwitantie op de Associatie-Cassa 
Ahnhem . . . 



aan C. van 



26 



Afgegeven aan R. van Thiel mijne Promesse per 12 Augustus.! 
29 -—^J 



VI 



111 
X 



112 



PM XII 
X 



113 
X 



FACTUUR gezonden aan Ch. Se^ahd & Son te Neto.yorJt, voor aan 

hen afgezonden per het schip Delatcare, Kapt. J. Butler. 

50 Vaten Meekrap. 

Bruto 29891 K". 
g.gt- 2 % 598 

Tarra 2294 • 

2892 » 

Netto 26999 K° a / 28Vs / 15389 43 

Af 2 o/o ^_ 307.79 

V 15081.64 
Vaten » 150.— 



Onkosten : 

Schuitvracht . . . , 
Ontvangloon ... 
Declaratie . . . 



/ 15231.64 



/ 17.10 

» 8.- 

courtage % «/^ .' .* ." .' .' .' ; ; ; ; ;; 7^-^ 

Assurantie/ 18000.- 13/, o/ fep^üg ,, 3^g;_ 
Bnefport, enz ,, -j qq 



— » 



430.85 



Per 29 Augustus. 



/ 15662.49 
Provisie a 2 % » 313.25 



/ 2507 



/ 2916 



30 



Ontvangen van K. van Alkmaar 



31 



Betaald in deze Maand de navolgende Onkosten als- 

1. Kleine Kas ' ' ^ Ann 

15. dito ....:: '^]^' 

31. Blaauwhoeden-Veem . . . '. \ l ^'Z. 

» Schuitenvoerder S;-^o 

« 1 Maand Huur 2 Zolders Pakhuis Forluifi '. .' l 48-- 



/ 145349 



— d= 



In deze Maand gedisponeerd ten behoeve van mij zelven 



ƒ 329 



/ 400 



70 



114 
X 

115 



V 
PM VII 



116 

iX 

X 

PM XI 



aant. 



141 
AMSTERDAM, 1 JUNU 1868. 



Verkocht aan G. Pitrmerend mijne Traite in dato 7 Maart op Gef- 
FEHsoN & G°. te Londen; groot £ 325.- per 7 Junij, en daar%oor 

ontvangen a ƒ II.82V2 

__ 4 

Verkocht aan de Onderstaanden : 200 Ceroenen Cuba Tabak, zijnde 
de partij van Carl Topsdorff te Bremen in Commissie 
ontvangen. 

100 Ceroenen aan L. Vogelenzang. 
Bruto 4120 K°. 
Af 2 K°. 200 » 

3920 K°. 
2 % . 78 » 

^3842K°. 
Tarra 4 K°. 400 » 

3442 K°. 
8 % 275 » • 

Netto 3167 K°. a 37V2C / 2375.25 

Af 1 7o • . . » 23.7 5 » 2351.50 

100 Ceroenen aan B. Hilleoom. 
Bruto 4036 K°. 
Af 2 K° . 200 „ 

3836 K°. 

2 X 77 )) 

3759 K°. 
Tan^ 4 K°. 400 » 

3359 K°. 
8 <'/ e 269 » 

Netto 3090 K°. l 37c, /2286.60 

Afl»/o » 22.87 

_ » 2263.73 

Per 4 September. 

6 

Cambridge & C°. te Londen remitteren mij een Wissel groot ƒ 11800.— 
ten laste van P. Aarland, vervallen 1 Sept. a. s. met order om 
het Netto Provenu daarvan voor hunne rekening over te maken aan 
Ferrkre I^ffitte te Farys. 

Wissel op P. Aarland / 11800.— 

Af 88/d. Disconto a 3V2 % ƒ100.96 

V4 % Provisie » 29.50 

Wissel-Gourtage van / 11646.44. . » 11.65 

Visa, Briefport, enz » 11.45 

>* ^53.56 

/ 11646.44 
Transporteren 



/ 3843 



12 



/ 4615 



23 



'é 



si 
■I 






*4 



; 



:tï/ 



142 



'f. 



4 • 



AMSTERDAM, Ü JUNIJ 1868 




IX 

X 

PM XI 



aant. 



117 

XI of 

X.XIPM 

118 
X.XIPM 

119 



Deze Wissel heb ik in r^i\ ,«i o- transport van O. Z. 

venu als^^f..:f ^^^^^^ het Netto Pro- 

'"bS-per'K{s'''!'r " ^ ''"'•'' ^^^«^^^ ^- L. Grxve en 
f i'L^ '' Associatie-Cassa' .' .' ." -^ ^^To 

/I80O.-. gekocht van C. Eindhoten en betaald 

P^^ Kas . • , ,,500.- 

fr -l'XUno ; • ^' Associatie-Cassa . . . » .%0 _ 

ir. 1204.02 m mijne eigene Traite op Ferrèrk Ia.. 

FITTE per 5 Sept. a/55V2. • ^ "^''^ ''^'■ 



» 556.86 



8 



Betaald per mijne Kwitantie op de Associatie-Cassa aan B. v.x 



— 9 



In Kas genomen van de Associatie-Cassa 

~ 11 .__ 

Verkocht aan P. van Meerkerk 
40 Vaten Palm-Olie. 
Bruto 188(>0 K° 
Af Mfo___289 )) 

18671~K°. 
Tarra 16 7^ 2987 » 



ƒ11646 



/ 4994 



/ 3000 



44 



96 



120 



II 



Per 11 September. 



- Netto 15684 K°. a ƒ 27 



Af 2 o/„ 



/ 8469.36 
» 169.38 



13 



ƒ 8299 



^rlfg?™™. ".^«'- *«> »«'- «■"«". - i^«.-r<.* ontvangen, be- f 

De Onkosten hierop zijn als volgt * ^ -31417.29 

Assurantie ... ^ ' /• ^70 

Vracht IV2C p. « over l'30'372 «s' ' "^ ^'^^ 

IS $ 1955.58 a40c . /4888 95 



98 



i> % . . » 244.45 



Inklaren ~^ » 5133.40 

Lossen, Opslaan'. '. '. "^ ,].^-^^0 

ï!!f^*T.!^.^^".' Sorteren/ enz! \ \ \ [ [ l 'g'eiS 

» 50.10 

» 5969.50 



Kleine Onkosten 



/ 37386 



79 



121 



VII 



122 
X 



123 



V 



143 
AMSTERDAM, 13 JUNIJ 1868. 

VERKOOP-REKENING gezonden aan Carl Topsdokpf te Bremen, 
over 200 Ceroenen Cuba Tabak van hem ontvangen per het schip 
Jungfrau Maria. 

200 Ceroenen hebben opgebragt / 4615.23 

Af Onkosten : 

Vracht ƒ 15.— per L. en 10 % ƒ66.- 

Inklaren ,> 10.20 

Lossen, Opslaan » 19.60 

Wegen, Afleveren «21.20 

Pakhuishuur » 7.50 

Brand-Assurantie /5000.- V40 "/o • • • » 3.75k 

Courtage 1 «/o » 46.61 

Bnefport, enz » 8.50 

Provisie a 2 7o » 92.3 » 275.66 

14 zzzzz 

Ontvangen van M. van Woüdbichem a deposito 

18 

Verkocht aan de Onderstaanden 100 Ceroenen Amandelen, als: 
38 Ceroenen aan C. Monnikendam op 3 maanden. 
Bruto 4522 K°. Per 18 September, 

uitslag 2»/'2. 95 » 

4427 K°. 
g.gwt. 3. 114 
Ta rra 7. 20)6 380 » Netto 4047 K°, a/32.— ƒ 2590.08 

^^ ^ "/ o ' » 51.80 ƒ 2538.28 
32 Ceroenen aan P. Watergang, a Contant. 
Bruto 3810 K°. 
uitslag 21/3. 80 » 

3730 K°. 
g.gwt. 3. 96 

Tar ra 7. 224 320 » Netto 3410 K°. a ƒ 31% ƒ2165.35 

Af 2 %. . » 43.31 

ƒ2122.04 
Cont. 1 0/0 . „ 21.22 )) 2100.82 
30 Ceroenen aan L. ten Broek op Promesse. 

Bruto 3568 K°. Per 18 September, 

uitslag 2'/2. 75 » 

3493 K°. 
g.gwt. 3. 90 

Ta rra 7. 2 1 300 » Netto 3193 K°. a ƒ 313/4 ƒ2027.55 

Af 2 O/o . . » 40.55 

ƒ1987.- 
Promesse-Zegel . » 1.38 » 1988.38 



ƒ 4339 



57 




ƒ 6627 



48 



t 



1» 



■ •- i ! 



§11 



124 



i25 



126 



i27 
XI 



128 



IX 
X 



129 
X 



130 
IX 



14i 
AMSTERDAM, 18 JUNI.I 1868. 



Gekocht van A. van Zaandam. 

40 Vaten Lijnolie inhoudende 19516 Kan a /32.— 

p. 100 k / 6245.12 

/ Af 1 o/o . . « 62.45 

ƒ 6182.67 
Vaten . . » 200.- 
Per 18 September. 

20 

Geremitteerd aan J. Neuhaus & Schn te Hamburg, voor rekening van 
Carl Topsdorff Ie Bremen, B°. M. 5000.— op 2/m. op Salomon 
Helve, Traite van P. van Maarssen, aan wien ik daanoor heb 
betaald a ƒ 35.25 

21 . 

Betaald aan L. den Helder 

Van prol. ƒ 10000.— Rente 1/m. 2»/2 % . . / 20.83 

Provisie a 1 ®/oo • • » 10.— 

/ 30.83 

Van prol. ƒ 14000.— Rente 1/m. 2»/, % . . / 29.17 

Provisie a l^/oo . • » 14.— 

» 43.17 

23 — — 

Aan de Associatie-Cassa ter inkassering gegeven mijne Kwitantie op 
P. Watergang 

25 

Getrokken op Gefferson & C°. te Londen, voor hunne rekening op 
2 maanden na heden. 

£ 400. — . — 7- !*• v^N Alphen. 
» 400. — . — V- C. Oudshoorn. 
» 400. — . — o/. Mij zei ven. 
De beide eersten op heden geplaatst a/ 11.75 

en daarvoor ontvangen ƒ 9400. — 

De andere in portefeuille gehouden tot latere dispo- 
sitie » 4700.— 

26 

Betaald aan P. Roosendaal de Traite van Ferrère Laffitte te -Par»;*, 
O/. P. jjL FoNTAiNE , heden vervallende fr. 30000. — 

d°. 

Aan Gefferson & C°. te Londgn, in rekening gebragt, Wissel-Courtage 
over/ 14100.- a lo/oo 



/ 6382 



ƒ 4406 



/ 74 



ƒ 2100 



67 



25 



82 



ƒ 14100 — 



/ 14031 



i25 



/ 14 



10 



131 



III 



132 



PM VIII 



IX 



145 



AMSTERDAM, 27 JÜNIJ 1868. 



Afgezonden aan Carl Topsdoiiff te Breinen, per het schip Waldemar, 
Kapt. J. Braun, om voor mijne rekening te verkoopen: 
20 Vaten Lijnolie, inhoudende 9760 Kan a / 32.— 

p. 100 Kan ƒ 3123.20 

Af 1 O/o . » 31.23 



Vaten 






3091.97 
100.- 



Onkosten : 



/ 3191.97 



Verschepen ƒ 18.10 

Declaratie « 6.— 

Courtage 7<; p. Vat „ fi.86 

Premie van Assurantie f 3400. - a V4 % 

en Polis ,> 26.50 

Kleine Onkosten >> 10.16 



67.62 



28 



De gezamentlijke Uitgaven ten behoeve van het in dato 1 April naar 
Balavia uitgezeilde Barkschip Koningrijk Rolland zijn ƒ 12276.96 

Bij Rente van 25 April tot 28 Junij 
2 maanden a 4 O/o ƒ 81 .84 



Provisie a 1 % » 122.76 

Kassiereloon Vie % w 7.67 



212.27 




< a 



f 12489.23 



Te verdeelen als volgt: 



A. 
B. 
C. 
D. 
E. 
F. 



van Dokkum 

VAN BoI^WARD 

VAN DE Lemmer 

FUANEKKK 

VAN Olst 

VAN DeLDEV 

G. VAN Goor 
H. VAN Hasselt 

J. 's (iRAVENDEE), 
K. VAN DE Capelle 1/32. 
L. Langstiaat 1/32. 

M. VAN Boxtel 1/32. 
Eigen Aandeel 3/16. 



1/8 . 
1/8 . 
3/32. 
3/32. 
1/16. 
1/16. 
1/16. 
1/16. 
1/32. 



ƒ 

)) 



» 



1561.16 

1561.16 

1170.87 

1170.87 

780.58 

780.58 

780..58 

780.58 

390.29 

390.29 

390.29 

390.29 

2341.69 



/ 12489 23 



10 



•I 



1 "f 

! t 

! 

1 «' '' 



J f* 



' il 



i .f 



133 
IX 



134 
IX 



135 
X 



136 



XI 



137 



PM XII 
X 



146 
^ AMSTERDAM, 28 JUNIJ 1868. 

Ontvangen de Promesse van L. ten Broek per 18 September, a. s. 

29 

Remise ontvangen van Jamfs, Hendkrson, Taylor & C°. te Londen, 

voor rekening van Ch. Seward & Son te New- Tori 

/4000.- op N. VAN DEN Akkek, 27 Aug ƒ 4(XK).- 

), 4()0().- .> O. VAN Ede, 27 » » 4(XR).— 

„ 4(K)0.- » P. VAN ZUYLEN, 1 Scpt )) 4000.- 

^ 30 

In Kas genomen 12 Coupons N. W. S. ieder groot ƒ 12.37 Vj .... 

d°. — 

Aan de Associatie-Gassa tei- inkassering gegeven mijne Kwitantiën op: 

A. VAN DOKKUM / 1561.16 

B. VAN Holsward » 1561.16 

C. VAN DE Lemmer » 1170.87 

D. Franeker t) 1170.87 

F. VAN Delden » 780.58 

H. VAN Hasselt n 780.58 

K. VA.N de Capille )) 390.29 

M. VAN Boxtel » 390.29 

d°. 

Betaald in deze maand de navolgende Onkosten, als: 

5. Premie van Brand-Assur. / 40000.- 3/m. V^o "^o • / 30.- 

6. Kleine Kas » 100.— 

9. Vracht van 4(K) Balen Katoen van Neio-York ...» 5133.40 
)> Rekening Entrepót-Dok > 170.15 

12. Kleine Kas » 100.- 

18. Vracht van 40 Vaten Eijnolie van Zaandam . . . . » 14.20 

28. Kleine Kas ' . » 100.- 

31. Blaauwhoeden Veem » 116.20 

» Schuitenvoerder » .52.10 

» l/m. Huur, 2 Zolders Pakhuis Fortuin >> 48.- 

» Diverse Salarissen » 350. — 



ƒ 1988 



38 



y 12000 



/ 148 



50 



ƒ 7805 



ƒ 6214 



80 



05 



147 
AMSTERDAM, 30 JUNIJ 1868. 



138 
X 



In deze Maand gedisponeerd ten behoeve van mij zelven 



dito 



139 



IX 



140 



In deze drie Maanden bij Hendrik van Beverwijk gesloten de navol- 
gende Assurantiën: 
23 April. op 50 Ceroenen Cuba Tabak van Bremen per Jurora 

f 1200.— a Va % ƒ 7.50 

19 Mei. op 400 Balen Katoen van New- York per 

Washington ƒ 33000.— a 13/4 % » 577.50 

29 dito op 50 Vaten Meekrap 'naar New-Tork per 

Delaware f \9>mi.— a 13/4 % » 315.- 

27 Junij. op 20 Vaten Lijn-Olie naar Bremen per 

Waldemar f '^^{^.— a 3/4 o/^, „ 25.50 

4 Polissen » 4._ 



dito 



IX 



De Goederen-Rekening te belasten voor de navolgende Onkosten: 
Courtage van Inkoop over: 

60 Vaten Maryland Tabak ƒ 60.— 

300 Kalfsvellen » 12.53 

20 Vaten Lijn-Olie » 6.80 

Courtage van Verkoop over: 

300 Balen Java Koffij » 69.02 

400 Balen Java Rijst » 60.- 

96/4 Kisten China Thee » 97.62 

500 Balen Bruine Peper » 150.— 

60 Vaten Maryland Tabak . » 60.- 

40 Vaten Palm-Olie » 42.35 

100 Ceroenen Amandelen » 33.91 

Diverse Onkosten wegens Opslaan en Alleveren . . . » 161.65 

Huur van 36/4 Kisten Thee » 58.50 

Aandeel Huur Pakhuis Fortuin » 250. 

Doorloopende Brand-Assurantie / 40000. — a 3/20 % . » 60.— 



/ 400 — 



/ 1 



38 



I 



iti 



;? / 



148 



149 



AMSTERDAM, 30 JUNIJ 1868. 



,1 >' 
'I 



U 



l:i 



141 
IX 



PM III 
PM III 

PM III 
PM III 



142 
IX 



143 
IX 



144 
IX 

aant. 



145 



IX 

aant. 



146 
XI 



De Navolgenden te belasten voor Diverse Interessen, als: 

Goederen Saldo Rente ƒ447.17 

Voor op Tijd » 434.78 

ECfecten 

Aandeelen in Schepen, als: 

Vs Voorwaarts ƒ 105.60 

Vs Leontine » 71.72 

'/i6 Koningrijk Holland w 155.— 

Goederen in Consignatie aan J. INeuhaus & Sohn te 
Hamburg 

Goederen in Consignatie aan Ch. Seward & Son te 
Neto-1'ork . 

Goederen in Consignatie aan Cambridge & C°. teiow^A?» 

Goederen in Consignatie aan .Tames, Hexderson, Tayi,or 
& C°. te Londen 



/ 881.95 
» 554.90 



» 332.32 
» 68.83 

» 189.46 
)) 21.04 

» 39.83 



dito 



Het 3/,g Aandeel in het Barkschip Koningrijk Holland^ te belasten voor 
Courtage van Aankoop 



dito 



Aan Geffersox & C°. te Londen, in rekening gebragt voor Saldo van 
Interest 



dito 



Het batig Saldo der Wissel-Rekening bedraagt 
dito 



De Rekening van mij zelven te crediteren , voor : 

Vj jaar Kantoorhuur f 200. — 

Va jaar KapitaalsRente 3 4%. . . . ƒ 2000.— 
minus de Rente van het 's maandelijks 

door mij gedisponeerde * 20.67 

» 1979.:^ 



dito 



De Associatie-Cassa te crediteren' voor Vi« % Kas^iersloon over 
ƒ 49677.11 



ƒ 2088 



ƒ 45 



33 



/ 13 



/ 64 



/ 2179 



ƒ 31 



24 



50 



33 



05 





AMSTERDAM, 30 JUNIJ 1868. 








aant. 

147 

XIII 


Diverse Calculatién voor de Balans. 

GOEDEREN. 

300 Kalfsvellen 2160 K°. a/30.- ƒ 

Cont. 1 % » 

100 Ceroenen Amandelen 
Bruto 11862 K°. 
uitslag 2V2 K°. 250 » 


1296.- 
12.96 

6^79.44 
131.59 

6447.85 
64.48 


ƒ 1283 


04 


148 
XIII 


ƒ 6383 






11612 T) 
g.gt 3. 300 
Tarra 7. 700 

1000 » 






Netto 10612 K° a /31 f 






Af 2 % )) 

/ 

Cont. 1 % » 


37 




50 Ceroenen Cuba Tabak. 
Bruto 1902 K°. 
Af 2 K°. 100 » 


1037.52 
10.38 




149 
XllI 


ƒ 1016 






1802 K°. 
Af 2 O/o 36 » 






1766 K°. 
Tarra 4 K°. 200 » 






1566 K°. 
8O/0 125 » 

Netto 1441 K°. a 36c. ƒ 
Af 1 O/o » 






/ 
Cont. 1 O/o » 


1027.14 
10.27 


87 




400 Balen Katoen. 

Bruto 55080 K°. 
Tarra 4 »/„ 2203 » 

Netto 52877 K°, a 36ï/3r ƒ 


38600.21 
386. 

38214.21 
382.14 

3170.70 
31.71 

3138.99 
31.39 

3107.60 
100.- 




150 
XIII 


/ 37832 






1 Af 1 O/o )) 

/ 

Cont. 1 O/o » 

20 Vaten Lijn-Olie, inhoudende: 

9756 Kan a f 32V2 / 

Af 1 O/o » 

ƒ 
Cont. 1 O/o » 

ƒ 

Vaten . . » 


07 


151 

xni 


ƒ 3207 


60 












'il 



■ p 



m 



m 



452 
XIII 



153 
XIII 

154 
XIII 



155 

xm 

156 
XIII 

157 
XIII 



158 
XIII 



aaiit. 



150 
AMSTERDAM, 30 JUNIJ 186H. 



VERVOLG DER GOEDEREN. 



20 Vaten Lijn-Olie te Bremen liggende 



/ 3259 



EFFECTEN. 



J 2QÖ00.-- Oblig. Rusl. Hope k C°. 5 % a 102 «/o/ 20400. 

6 maanden Rente » 500.- 
/ 12000.— N. W. S. rentende 2»/3 % a 63»/2 % ... 7 



59 



AANDEELEN IN SCHEPEN. 



Vs in het Fregatschip Voorwaarts . . . 

Vg in het Drikschip Leontine 

'/i8 in het Barkschip Koningrijk Holland 



NOG TE GOED KOMENDE RENTE. 



Voor van de Onderstaanden op Tijd gekochte Goederen nog niet 
vervallen. 

A. VAN Appingauam per 14 Julij ƒ 3071.02. 14</. 4% ƒ 4.78 



M. VAN Tholen 
C. D. Beveland 
A. van Zaandam 



21 dito » 2991.19. 21 » » » 6.98 
28 dito » 3016.57. 28» » » 9.38 
16 Sept. « 6382.67. 76 >, » » 53.90 



Disconto van door mij gepasseerde en nog niet vervallen Pro- 
messen, als: 

«/. N. TER GoEs ... per 5 Aug. / 2976.74. 35rf. 4 % » 11.58 
»/. R. VAN Thiel . . » 12 dito » 2916.80. 42 » » » 13.61 



/ 20900 — 



/ 7620 



ƒ 4500 



ƒ 3700 



ƒ 11500 



/ 



100 23 



159 
XIII 
aant. 



160 
XIII 



151 
AMSTERDAM, 30 ^UNIJ 1868. 



NOG VERSCHULDIGDE RENTE. 



Aan L. den Helder over: 

Prolongatie / 10000.-. 17^^. 2V2 °/o / 

dito » 14000.-. 10» 2V2 % >' 

Aan M. van Woudhichem over: 

Deposito ƒ10000—. 16^. 5 % » 

Voor aan de Onderstaanden op Tijd verkochte 

Goederen, nog niet vervallen: 
L. Vogelenzang . per 4 September / 2351.50. 64rf. 4 "/o 

B. HiLLKGOM . . » 4 dito )) 2263.73. 64 » » 
P. VAN Meerkerk » 11 dito » 8299.98. 71 » y» 

C. Monnikendam. » 18 dito » 2538.28. 78 « » 
Disconto van de Onderetaande in portefeuille zijnde Pro- 
messen, als: 

B. ViANEN per 27 Julij / 2794.74. 27rf. 4 «/o 

L. TEN Broek .... > 18 Sept. » 1988.38. 78 » » 
Disconto van de Onderstaande in portefeuille zijnde Wis- 
sels, als: 
ƒ11800.- op P. Aarland per 1 Sept. ƒ 11800.— . 61rf.3o/o » 
ƒ 4000.— » N. v.D. Akker ;« 27 Aug. » 4000.— .57» » » 
ƒ 4000.— )) O. VAN Ede » 27 dito » 4000.—. 57 » » » 
f 4000.— » P. VAN ZuTLEN » 1 Sept. » iOOa - . 61 » » ^ 






11.81 
9.72 

22.22 



16.72 
16.10 
65.48 
22.— 



8.38 
17.23 



59.98 
19.— 
19.— 
20.33 



NOG VERSCHULDIGDE ONKOSTEN. 

Courtage van Inkoop van Diverse Goederen ƒ 404.60 

dito » Verkoop » dito dito » 589.46 

dito » , Aankoop » •''/ig Koningrijk Holland » 45. — 

dito » Wissels » 79.15 

Diverse Kanloorbehoeften » 310.16 

Rekening van het Entrepót-Dok » 120.25 

Premie van Brand-Assui'antie » 30.— 

Voor Diversen » 100. — 



ƒ 1678.62 
Af Saldo der Kleine Kas » 36.21 




it 



■ril 
%\ 



■> \\ 



i 'i 



. ,uf ,^!m^pB'^^gm 






1 i 

I 1: 
i 



i 



MEMOBIAAI LETTER 38. 



m 



162 
X 



163 
IX 



164 



IV 



153 
AMSTERDAM, 2 JULIJ 1868. 



Verkocht aan L. J. van Zutphen. 
T)0 Ceioenen Amandelen. 
Bruto 5924 K°. 
uitslag 2V2 125 )) 

5799 K°. 
g.gwt. 3. 150 
Tarra 7. 350 

500 » 

Netto 5299 K°. a ƒ31 V3 / :^38.37 

Af 2 % )) 66.77 

ƒ 3271.60 

Promesse-Zegel . . . » 2.41 

Per 2 October. 
— 4 

Ontvangen van E. van Olsï ƒ 780.58 

)) J. 's Gravendeel » 390.29 

6 

Remise ontvangen van Ch. Seward & Son te New- York, voor hunne 
rekening in hunne Traite op mijzelven voor mijne rekening $ 1.500. - 
op Zigt a 42cJ 

9 

FACTUUR ontvangen van Cambkidge & C°. te Londen, over eene 
Lading van 2000 Balen Brazil Koftij per Snelheid, Kapt. A. de 
Boee, van Rio de Janeiro, door hen ingekocht en van Cowes aan 
mij afgezonden, om door mij te worden verkocht voor gezamenthjke 
rekening met hen, J. Neuhai s & Sohn te Hamburg en mij, ieder 
voor V3 gedeelte. 

2000 Balen a 5 Arrobes a S'/j P- Cwt. 

Cwt. 2857. 0. 16 a 50/ ê "142. 17. 2 

Disc. 2V2 % )) 178. 11. 5 

M 6964. 5. 9 

Courtage '/a "/o ^ ^5. 14. 3 

Wissel-Courtage, Telegraaf . ...» 16. 4. — 

» 51. 18. 3 

i. 7016. 4.- 
Commissie 2 °Iq . » 140. 6. 6 

£ 7156. 10. 6 
Af Vracht 143 Ton a £ 2. 10. - £ 357. 10. - 

Bij 5 %. . » 17. 17. 6 

» 375. 7. 6 

£ 67«1. 3.— 
is voor mijn '/s . ' £ 2260. tTs 
Per 6 October. a ƒ 11.80 



/ 3274 



ƒ 1170 



ƒ 3571 



01 



87 



43 



ƒ 26672 5-2 



h/ 



•1 



■ « ï B ia 



"-^mÊm- 



i m 



I 1 



'li 



i^l- 



154 



AMSTERDAM, 10 JUUT 18()8. 




165 
IX 



Ontvangen de Promesse van L. J. v.x Zi^phkn, p. 2 October 
— 12 



/ 3274 01 



166 Gekoclita Contant van L. va.v Borculo, 
I .^00 Balen Java Koffij. 

Bruto 18306 K° 

Tarra 3 % 552 » 

Netto 17844 K°. a 37c 

Bij i %. 



/ 13204.56 

» 132.05 

7 13330.()r 

» 198.07 



13 



Cont. IV, o/^_ 

Af O/ u o. 7^3Ï3a54 

Af9/n.. Huur a SVjCj 94.50 II j. ^^^^ 



IX 



''Vt:^! '' '' Nede-landscho Bank d. Wi.se. ten ,as,e van 

ƒ H800.— per i September. . . , ..o„„ 
Per Kas ontvangen. 

" 14 

Advies ontvangen van Cambhidgk 3c G°. te Zomien, dat zii in d.to 
b July op my getrokken hebben 3 maanden na dato " ƒ 1 80 
voor gemeenschappelijke rekening: met hen, J. NEtHAus i Sohv 
te Sa.^, en nuj ieder voor V. de navolgende W.ssels " 

' 1999- -•-»/. Eigen 



/ 11749 85 



» 1000. -. _ o/, d-t^ 

>) 1000. -. - o/. dit^ 

^> 781. 3. - O/. dito 

i"^78r~3m ~r7 11.80 is 



ƒ 80017.56 



169 

X 

PM XI 



Va 



16 



Betaald aan L. van Borculo. 

Per Kas 

» Associatie-Cassa . 



/ 26672 



• • « . 



. ƒ 6000.- 
• » 7044.04 



/ 13044 04 



't :j-4aLWiJ94B4W ' JJa i , T^ 



155 
AMSTERDAM, 17 JULIJ 1868. 



170 
PM VII 



171 
X 



172 



IX 



173 



174 
I 



175 
XI 



Gelost uit het Schip Wintherthal . Kapt. G. Stahl, 500 Pakken Porto- 
rico Tabak door J. Neuhaus & Sohn te Hamburg, aan mij afgezon- 
den, om voor hunne rekening te verkoopen. Pro Memoria. 



18 



Betaald aan A. van Appingadam 



ƒ 3071 



m 



RETOUR-REKENING ontvangen van J. NsuHAU^tó: JSohn te Ham- 
burg, over mijne Remise aan hen, in dato 10 Mei, groot B^ M. 
'1200.— op P. voN Wiener, Traite van A. Deurwaarder, welke | 
Wissel niet is betaald gewoixlen, aangezien de Trekker is gefail- 
leerd B°. M. 1200.- 

Protestkosten . . » 8.14 

Briefport .... >^ 3. 8 

B°. M. 1212. 6 



a / 35.60 



Briefport 



19 



/ 



1079 
1 



/ 1080 



01 
20 

2T 



Verkocht a Contant aan D. van Gramsbergen. 

100 Balen Katoen. 
Bruto 13765 K°. 

Tarra 4o/o. 551 » 



Netto 13214 K°. a 38c ƒ 10042.64 

Af 1% » 100.43 



Gont. 1%. 



ƒ 9942.21 
» 99.42 



20 



Gekocht a Gontant van B. van Edam. 
1200 Gezouten Kalfsvellen. 

8625 K°. a f 32.— ƒ 5520.— 

55.20 



Gont. 1o/o )> 



d°. 



ƒ 9842 



79 



ƒ 5464 



80 



Aan de Associatie-Gassa ter inkassering gegeven mijne Kwitantiën op i 

G. VAN GooB / 780.58 ' 

I.. Langstraat » 390.29 



/ 1170 



87 



^/ 



'•\ 



I 



f I 
il 1 1 



f f- 



7|. 



m 



i5() 
AMSTERDAM, 21 JULIJ 4868. 



176 



VI 



177 
IX 



178 
X 



179 



X 



180 
XI 



181 

X 

PM XI 



FACTUUR gezonden aan Cambridoe & C°. te Londen, over 250 Pak- 
ken inhoudende 1500 gezouten Kalfsvellen, wegende- 

10785 K°a ƒ32.-. ! . ^ . '. . y 6m40 

Onkosten : 

Pakloon / 45 — 

Courtage i% '.'.'.'.'.'.'. ^ 69.02 

Schepen, enz ^ 31.60 

Declaratie, etc . . . » 10.10 

Wissel-Courtage, Briefport . » 12.20 



f 



167.92 



Per 21 October. 



Provisie 2% 



ƒ 7070.32 
.) 141.41 



d°. 



Getrokken op Cambridge & C°. te Londen, voor hunne rekening 
3 maanden na lieden aan de Order van mijzelven in twee Wi«;8els 
ieder groot £ 300. -. —. £ 600. -. — a / 11.80. 

^ 600. -. - a ƒ 11.70 is ....".■. >7020~ 



d°. 



/ 7211 



I 



73 



Verkocht aan P. Nieuwveev mijne eigene Traite op Cambridge & C°. 
te Londen , in dato heden op 3 maanden £ 300. — . — en daarvoor 
ontvangen a / 11.70 



23 



Betaald aan L. den Helder. 

Van Prol. / 10000.— Rente l/m. 2V3 % . . f 20.83 

Provisie a 1 %. . » 10.- 



/ 7080 



ƒ 3510 



Van Prol. / 14000.— Rente l/m. 2% % . .f 29.17 

Provisie a 1 «/oq. . » 14. 



ƒ 



ma3 

43.17 



24 



Aan de Associatie-Cassa ter inkassering gegeven, Promesse van B. 
VAN Vianen p. 27 Julij 



/ 74 



26 



Betaald aan de Onderstaanden , als: 

B. VAN Edam, per Kas ƒ5000.— 

» Associat.-Cassa . . . , » 464.80 



M. VAN Tholen, per Kas ƒ2000.- 

» Associat.-Cassa ...» 991.19 



ƒ 5464.80 



v> 2991.19 



/ 2794 



74 



ƒ 8455 99 



182 
X 



183 



V 



157 
AMSTERDAM, 26 JULIJ 1868. 



184 

PM XII 
X 



Ontvangen van D. van Gramsbergen 

28 



185 
X 



Verkocht aan de Onderstaanden 225 Balen Katoen. 

100 Balen aan A. van Dokkum. 
Bruto 13768.K°. 

Tarra 4 % 551 « 

Netto 13217 K^ a 39c. ƒ 10309.26 

• Af 1 «/o . . . . )) 103.09 

ƒ 10206.17 
Per 28 Octobor. Promesse-Zegel. » 7.59 

75 Balen aan B. van Blokztel. 
Bruto 10326 K°. 

Tarra 4 % 413 » 

Netto 9913 K°. a 39^ ƒ 7732.14 

Af 1 «/o . . . ■ » 77.32 
ƒ 7654.82 
Promesse-Zegel. » 



ƒ 9842179 



/ 10213.76 



Per 28 October. 



5.52 



7660.34 



50 Balen aan C. van de Le^imer. 
Bnito 6882 K°. 

Tarra 4 % 275 » 

Netto (i607 K°. l. SSVz^ / ^87.39 

Af 1 0/0 . . . . » 50.87 
ƒ 5036.52" 
Promesse-Zegel. » 3.79 



Per 28 October. 



). 5040.31 



31 



Betaald in deze Maand de navolgende Onkosten, als: 

6. Kleine Kas / 

18. Vracht van 2000 Balen Brazil Koffij van i?to 
de Janeiro £ 375. 7. 6 a ƒ 11.85 / 4448.19 

Gratiticatie ...» 25. — 



24. Kleine Kas *^ 

« Vracht van 500 Pakk. Portor. Tabak v. Hamburg. » 

31. Blaauwhoeden Veem ** 

» Schuitenvoerder 

» l/m. Huur 2 Zolders, Pakhuis FoHuin _« 



100.— 



4473.19 

100 — 

385.— 

92.15 

36.20 

48.— 



ƒ22914 



41 



In deze maand gedisponeerd ten behoeve van mijzelven 



ƒ 5234 



54 



ƒ 600 



li 



^Jlj^^, 






'fï' 
4 *. 



n 



•18<> 



487 



IV 



458 
AMSTERDAM, 2 AUGUSTUS 1868. 



188 
IX 



489 
X 



Gekocht a Contant van de N. H. Maatschappij. 
500 Kranjangs Java Suiker. 
Bruto 127250 K°. 
Af 'I % 4273 » 

425983~K°. 
Tarra 42 % 45448 » 



Netlo 440865 K^ a f 32.— / 3547().80 
Af 4 »/o . . . )) 354.77 

/ 35422.03 
Bij 4 % . . . » a54.22 

ƒ 35473.25 
Cont. 4V3 "/o- •> 520.83 



d°. 



Geëxpt^.liëerd naar Hamfrurg aan J. Nkuhaus & Sohn per het Schip 
Wilhelm^ Kapt. J. Todlebkn om door hen te worden verkocht voor 
gezamentHjke rekening met hen, Cambridge & C°. te iMnden en 
mij, ieder voor '/.'{. 

5(X) Kranjangs Java Suiker, bedragende f :Jo473.25 

Onkosten: 

Ontvang- en Weegloon / 400.20 

Schuitvracht » 406.10 

Declaratie ! ! . » 9!o5 

Premie van Assurantie ƒ 37000.— a Vj % 

en Polis >, 186.— 

Telegraaf, Briefport enz » 25.— 



ƒ34946 



Per 2 November. 



3 





— — " tié\i,Ki\.l 


Provisie a 1 % . 


ƒ 3589<>.60 
. >) 359.— 


is voor ieders 


ƒ 36258.60 



Ontvangen de navolgende Promessen: 

van A. VAX Dokkum 
» B. VAN Blokziel 
»iC. VAN DE Lemmer 



per 28 October ƒ 10213.76 

» 28 » rt 7660.34 

» 28 % « 5(H0.34 



d*». 



Betaald aan C. D. Be v eland 



/ 3016 



41 



57 



490 



IX 



494 
X 



492 

V 
IPM VII 



193 
IX 



494 
XI 

of 

X.XIPM 



459 
AMSTERDAM, 4 AUGUSTUS 4868. 



27 dito 
4 Sept. 



Verdisconteerd bij de Nederlandsche Bank : 

"Wissels op: 

N. VAN den Akker ƒ 4000. — per 27 Aug. 

O. VAN Kdk .... .) 4000.— 

P. VAN ZUYLEN. . . •> 4000.— 

Promessen van: 
L. TEN Broek ...» 4988.38 

L. J. VAN ZUTPHEN . »> 3274.04 

A. VAN Dokkum . . »> 40213.76 

B. VAX Blokziel . . » 7660.34 

C. VAN DE Lemmer . » 5040.34 



Ud. 3 o/o 

2-4 )) ft 
29 » » 



» 
» 



48 Sept. 46» 

2 Octob. 60» 

28 dito 86 » 

28 dito 86 » 

28 dito 86 » 



4 "/o 

» 

» 



f 7.89 

.. 7.89 

» 9.53 

ft 40.02 

» 24 ..53 

(c 96.26 

ft 72.20 

>. 47.50 



ƒ 40476.80 



ƒ 272.82 



Hierop gedisponeerd bij do Nederlandsche Bank 



ƒ.39500 



Betaald het onderstaande: 

Aan de N. H. Maatschappij , op rekening ƒ 30000. — 

)) )) Associatie-Cassa mijne Promesse aan N. TER GoES, 
per heden >^ 2976.74 



ƒ 32976 



74 



Verkoclit a Contant aan D. Franeker van de partij, toebehoorende 
aan J. Neuhaus & Sohn te Hamburg en groot 500 Pakken: 
200 Pakken Portorico Tabak. 
Bruto 44072 K°. 



n 



284 



43794 K'^. 
Tarra 4 % 552 » 



Netto 43239 K°. a 70c. 

. Af 2 o/o. 



Cont. lo/o- 



ƒ48534.60 
» 370.69 

f 48163.94 
» 184.64 



ƒ47982 



27 



40 



Bemise ontvangen van Cambridge & C**. te Londen, voor hunne reke- 
ning , in het onderstaande , als : 

Wissel op L. Alblassekdam per 5 Nov ƒ 5900. — 

ft ft P. KocKENGEN « 5 dito » 5900.— 

: 48 



ƒ11800 



Betaald aan de Associaiie-Cassa per mijne kwitantie op de Associatie- 
Cassa mijne Promesse aan H. vaS^ Thiel, heden vervallen . . . . 



2916 



80 






'il: 



I ; 



I 



f 









!i 



195 



1% 



IV 



197 
X 



198 
X 



199 
X 



160 
AMSTERDAM, 15 AUGUSTUS 1868. 



Gekocht a Contant van do N. H. Maatschappij 200 Kranjangs Java 
Siiikei' 

*' Bnito 50864 K°. 
Af 1 % 509 » 

50355 K°. 
Tarra U o/„ (i04:i » 

Netto 44312 K°. a ƒ 34. ƒ 15066.08 

Af 1 % » 150.66 

ƒ 14915.42 
Regisi. 1 o/o » 149.15 

ƒ 15(Mv4.57 
Cent. IVj o/o » 22:3.73 

dito 

Geêxpediëord naar Londen aan Cambridge & C°. per het schip 
Warrior , Kapt. J. HvTH. onri voor gezamenlijke rokening ieder voor 
V2 te verkoopen: 

2(X) Kranjangs Java Suiker, bedragende ƒ 14840.84 

Onkosten. 

Ontvangen. Wegen ƒ60.10 

Schepen, enz » 35. — 

Declaratie » 12.20 

Assurantie ƒ16000.- a Vu % & PoHs . » 81.— 

Wissel-Gonrtage , Rriefport » 20.84 

— )) 209.14 

7T5(>497)8 
Provisie 1 «/o » 150.50 

ƒ15200.4 8 
Per 17 Augustus. is voor ieders Vj • • 

17 

Getrokken op Cambridge & C°. te Londen . voor hunne rekening 
£ 650. — op 2 Maanden o/. L. Koudekkrk van wien daanoor ont- 
vangen a ƒ 11.72^2 

18 

Betaald aan de N. H. Maatschappij op rekening 

__ 20 

Verkocht aan A. van Dokkim mijne Traite in dato 25 Junij op 2 
maanden op Gkffepsox & V°. te Londen i^ 400.— on daarvooi- ont- 
vangen a ƒ II.H2V2 



/ 



ƒ 14840 



84 



f 7600 



ƒ 7621 



ƒ 12000 



ƒ 4730 



2i 



25 



161 
AMSTERDAM. 22 AUGUSTUS 1868. 



200 
X 



201 



IX 

X 

IX 



aant. 



202 



203 



IX 



Betaald aan L, den Helder. 

van prolongatie ƒ 10000.- Rente l/m. 2 Va % ƒ20.83 

Provisie a 1 «/(^ ...» 10.— 



van prolongatie ƒ 14000.— Rente l/m. 2V2 Vo / 29.17 

Provisie a 1 O/^o ...» 14. — 



/ 



30.83 
43.17 



24 



Met D. Fbaneker overeengekomen, dat hij de hem in dato 8 dezer 
a Contant verkochte en geleverde 200 Pakken Portorico Tabak zal 
betalen als volgt: 

ƒ 80(X).— Direct, en het overige op Promesse van Drie Maan- 
den na den dag der levering. 

De Rekening bedraagt ƒ 17982.27 

Hiervan per Kas ontvangen » 8000 

^ ^. Blijft ƒ 9982.27 

De hierover gerestitueerde korting voor Contant be- 

«ïraagt ), ^00.83 

Promesse-Zegel. » 7.59 

De Promesse per 8 November heden ontvangen. 



— d°. 



Verkocht a Contant aan L. Langstraat. 

75 Balen Katoen. 
Bruto lOaSO K°. 

Tarra 4 % 414 » 

Netto 9925 K°. a 38(? ƒ 7543.- 

Af 1 % » 75.43 



Cont. 1 Vo 
27 



ƒ 7467.57 
» 74.68 



Met J. Neuhaüs & SoHN te Hamburg, overeengekomen, dat van het 
hun toekomende beloop wegens de opbrengst der voor hunne reke- 
ning verkochte 200 Pakken Portorico Tabak ƒ 12086.20 zullen strek- 
ken ter onmiddelgke voldoening van hun Vg Aandeel in 500 Kran- 
jangs Java Suiker, waarvan de Termijn van betaling 2 November 
a. s. verstreken was. 

Mitsdien heb ik hun eene Rente- vergoed ing toegestaan van 20 
Augustus tot 2 November over ƒ 12086.20, 72/d. a 5 % 



ƒ 120 



11 



FG 



-il 



'Mi 



M 



^^1 



I'. I 
i > 

ê 






; ( 



t204 



VI 



205 



PM XII 
X 



102 
AMSTERDAM, 20 AUGUSTUS 1868. 



FACTUUR gezonden aan ,1. Nkuhaus & Sohn te Hamburg, over 100 
Balen Java Koffij aan hen algezonden per het schip Louüe, Kapi- 
tein H. RUHRORT. 

100 Balen Java Koffij. 
Bruto 0131 K°. 

Tarra 3 % 184 >> 

Netto 5947 K°. a 38c ƒ 4519.72 

Bij 1 % » 45.2 

ƒ 4564.92" 

Gont. 11/2 %....» 67.79 

Onkosten : ƒ 4497.13 

Wikgeld en Repareren / 9.30 

Schepen, enz » 7.20 

Uitklaren » 3.15 

Courtage Vs % » 22.60 

Briefport, enz » 3.50 

)) 45.75 

/ 4542.88 

Per 29 Augustus. Provisie 2 «/o . . » 90.86 

31 

Betaald in deze Maand de navolgende Onkosten, als: 

i. Ontvang- en Weegloon van 500 Kranj. Suiker. . ƒ 100. — 

12. Kleine Kas » 100.- 

15. Entrepót-Dok » 120.25 

» Premie van Brand-.Assurantie » 30. — 

» A. Courtage van Tabak » Itki.Ol 

> B. dito » Koffij en Thee » 225.44 

'» C. dito ») Suiker » 112.72 

» D. dito » Rijst, Peper, Amandelen ...» 243.91 

» E. dito » Meekrap » 139.42 

» F. dito .> Kalfsvellen » 49.95 

>» (t dito » Palmolie » 42.35 

i> H. dito » Lijnolie » 13.66 

» I. dito )) Vie Koningryk Holland . , . . » 45. — 

» K. dito » Wissels » 79.15 

ft L. Boekverkooper » 310.16 

16. Pakloon van 1500 Kalfsvellen » 45!— 

18. Ontvang- en Weegloon van 200 Kranj. Suiker. . » 40. — 

29. Huur en Wikgeld van 100 Balen Koffij . . . . « 42.79 

31. Kleine Kas » 100.— 

» Blaauwhoeden Veem » 66.20 

» Schuitenvoerder » 135. — 

» 1 Maand Huur 2 Zolders, Pakhuis Fortuin ...» 48.— 



/ 4633 



74 



/ 2255 



61 



206 
X 



207 
XI 



208 



VII 



163 
AMSTERDAM, 31 AUGUSTUS 1868. 



209 



In deze Maand gedisponeerd ten^behoeve van mijzelven 



1 SEPTEMBER. 

Aan de Associatie-Cissa ter inkassering gegeven mijne Kwitantie op 
L. Langstraat 

3 

VERKOOP-REKENING gezonden |aan J. Neuhaüs & Sohn te Ham- 
burg, over 200 Pakken Portorico Tabak van de partij van 500 van 
hen ter verkoop ontvangen. 

200 Pakken Portorico Tabak hebben opgebragt . . / 1 7982.27 
Onkosten op 500 Pakken. 

Vracht ƒ 20.- p. Last en 10 % /385.- 

Inklaren » 10.50 

Lossen, Opslaan, Sorteren » 57.50 

Brand- Assurantie van f 46000. — 3 Maan- 
den a %o % » 34.50 

Onkosten op 200 Pakken. 

Courtage ƒ 18534.60 a 1 % » 185.35 

Pakhuishuur » 12.20 

Afleveren, enz » 15.20 

Provisie a 2 % » 359.65 

» 1059.90 

Per 20 Augustus. 

_ 5 

Gekocht a Contant van de Nederlandsche Suiker Raffinaderij. 

100 Vaten Melis Suiker. 

Bruto 9*2428 K°. 

Tarra 4902 » 

Netto 87526 K°. fk 37.— ƒ 32384.63 

Af 2 % « 647.69 

ƒ 317303 
Cont. 1 % » 317.37 

/ 31419.56 
Vaten » 600.— 



ƒ 600 



/ 7392 



89 



/ 16922 



37 



11 



/ 32019|56 
11* 



•ij 



'ril 



tï 






'■I 



■^'.«"WWtt^'*" 



* >' 



i;i. 



210 



IV 



211 



IV 



164 
AMSTERDAM, 7 SEPTEMBER 1868. 



FACTUUR ontvangen van J. Neuhaus & Sohn te Hamburg, over 
600 Rollen Varinas Tabak door hen afgezonden per het Schip 
Star of the West, Kapitein J. Williams, aan Cambridge & C°, 
te Londen, om door hen te worden verkocht voor gezalnenlijke 
rekening met hen, J. Neuhaus & Sohn te Hamburg en mij, ieder 
voor Vs' 

600 Rollen Varinas Tabak. 
Bruto 67212 «. 
uitslag l/g e 300 
g-gwt Va «/o- 336 
Tarra 12 « 7200 

7836 » 

.^ Netto 59376 « a 7^ Sch. B°. M. 27832. 8 

Korting IVs ®/o • • • » 417. 8 



Onkosten : 

Uitgaande Tol Cm. 42.10 

Ontvangen enz n 300. — 



B^ M. 27415. - 



Cm. 332.10 a 125 
Wissel-Courtage, Kleine Onkosten 



» 



274. 2 

45. 7 



Provisie 1 %. 



B°. M. 27734. 9 
» 277. 6 



B°.M. 28011.15 



Per 5 December. 



is voor mijn Vs B°. M. 9337. 5 

a / 35.60 



d°. 



FACTUUR gezonden aan J. Neuhaus & Sohn te Hamburg, over 
100 Vaten Melis Suiker aan hen afgezonden per het Schip Ludtoig , 
Kapt. C. HoHENLOHE, om door hen voor gezamenlijke rekening te 
worden verkocht. 

100 Vaten Melis Suiker bedragen / 32019.56 

Onkosten : 

Verschepen, enz / 80.50 

Uitklaren » 13.10 

Courtage ^ V2 % » 161.92 

Assurantie ƒ 34000.— a Va V en Polis . » 171.- 

Wissel-Courtage , Briefport enz » 48.20 

» 474.72 



Provisie 1 % 



/ 32494.28 
« 324.94 



Per 7 September, 



/ 32819.22 



IS voor ieders Va 



/ 8310 



21 



/ 16409 



61 



212 

PM XI 
X 



213 
XI 



214 



X 



215 
X 



216 

PM XI 

X 



217 
IX 



165 

AMSTERDAM, 7 SEPTEMBER 1868. 



Aan M. van Woudeichem afgelost de van hem a deposito opgenomene 
gelden. 

Kapitaal / 10000.- 

Rente van af 14 Junij 83c?. a 5 % » 115.28 

I f 10 1 15.28 

Betaald per Kas f 6000.- 

» Associatie-Cassa » 4115.28 

_— 10 

Aan de Associatie-Cassa ter inkassering gegeven mijne Kwitantiën op : 

L. Vogelenzang ƒ 2351.50 

B. H1LLEG0M » 2263.73 

P. VAN Meerkebk » 8299.98 

12 

Met L. den Helder afgerekend het Navolgende, als: 
Door hem verkocht. 
ƒ 12000.— Oblig. Rusl. Hope & C°. 5 0/0 a 102% %/ 12315.- 

Bij 8/m. 11/d Rente » 418.33 

ƒ 12733.33 
Af Vg Vo Provisie . . » 15. — 

f 12718.33 
Hiertegen afgelost: 

Prolongatie ƒ10000.- 

Rente 2Pé/. a 2Vs % » 20.14 

» 10020.14 

Dit Saldo per Kas ontvangen. ' 

13 

Getrokken op J. Neuhaus & Sohn, te Hamburg, voor hunne rekening 
op 2 Maanden «/. P. Altona B°. M. 18104.10/8 en daarvoor ont- 
vangen a / 35.35 

15 

Betaald aan 

de Nederlandsche Suiker-Raffinaderij: 

Per Kas ƒ 27000.— 

» Associatie-Cassa » 5019.56 ƒ 32019.56 

de N. H. Maatschappij per Associatie-Cassa. . . . » 7787.26 

17 

Geaccepteerd de Traite van J. Neuhaus & Sohn te Hamburg voor 
mijne rekening ter voldoening van B°. M. 9000. — a ƒ 35.60 V« 
Salomon IIeine 3 Maanden na 5 dezer 



/ 10115 



28 



ƒ12915 



21 



ƒ 2698 



19 



/ 16000 



ƒ 39800 



82 



ƒ 8010 






•Vl\ 



!:f 



!^l 



! ', 



' *. 



Hm 



166 
AMSTERDAM, 19 SEPTEMREFt 18G8. 



218 
X 



219 
IX 



220 
X 

221 
X 



222 
X 

223 



IV 



Verkocht aan P. van Mekrkkrk mijn V» Aandeel in het Fregatschip 
küoncaarh, en daaivoor ontvancen . . 



zangen 
21 



Verdisconteerd bij de Nederlandsche Bank 
Wissel op L. Alblasserdam 5 Nov. /r)900.- 4Grf. 3 %/ 22.31 
» » P. KocKEMGE.v 5 dito » 5900.— 40» » » 22.31 



Hierop bij de Ned. Rank gedisponeerd 
_ 22 



ƒ11 8{K).- 



/ 44.62 



Betaald aan A. \a\ Zaandam 



24 



Betaald aan L. den Helder; 

van Prolongatie / 14000.= Rente 1/m. a 2V2 "o • • • . / 29.17 

Provisie 1 'tVoo • . . . » 14.— 



26 



Ontvangen van C. Monnikendam 



28 «- 



Ontvangen van Cambridge & G°. te Londen. Factuur over 800 Balen 
Java Rijst door hen aan mij afgezonden per het schip Flijing 
Butchman, Kapt. J. Stewart, om voor gezamentlijke rekening te 
verkoopen : 

800 Balen Java Riist. 



g.gt. 1 *« 7. 0. 16. 
Tarra 2 )^ 14. 1. 4. 



ava Kijj 
Cwt. 1740. 3. 13 



21. 1. 20 



Netto Cwt. 1719. 1. 21 a 10/6 



. . k 902. 14. 1 



Onkosten. 

Courtage Vj % ^ 4. 10. 6. 

Kavehnggeld » _. 42. 9. 

Regten enz » \^ 2. 

Verschepen. Repareren » 5, 12' (>! 

Briefport, Wissel-Couiiage )^ 1! 16. 8! 



» 13. 6. 7 



i, 916. 0. 8 
Provisie 1 »/o » 9. 3. 2 



Per 24 September. 



£925. 3. 10 
is voor mijn Va i^ -462. 11. 11 



a/ 11.80 



/ 4500 



/ 11750 



f 6382 



67 



/ 43 



/ 2538 



17 



2H 



/ 54586:5 



224 



V 



PM IV 



225 

PM Xll 
X 



167 
AMSTERDAM, 28 SEPTEMBER 1868. 



Verkocht aan de onderstaanden , van de partij van 2000 Balen Bra- 
zil Kofüj in gemeenschap met CAMBRfDGE & C^. te Londen en J. 
Neuhaus & SoHN te llamhurg . 
aan F. van Delden 512 Balen op Promesse. 



418 Bn. Bruto 31.509 K°. Tarra 945 Netto 30564 K''. 33»/2<?. / 20477.88 

1351.68 

1238.25 

844.16 

551.25 

427.20 



28 » 

26 >. 

18 ^. 

12 y> 

10 * 



» 
)) 



2111 
1964 
1360 

734 



» 
» 
» 
» 
» 



» 
» 
» 



63 
59 
41 
27 
22 



» 
» 



2048 » 33c. » 

1905 » 32» AC. )) 

1319 » 32c.' » 

875 )) 31'/2C. ). 

712 » 30c. )) 



ƒ 24890.42 
Per 29 December. Promesse-Zegel )i 17.25 



Aan G. van Goor 476 Balen op Promesse. 



322 Bn 
62 
44 
32 
16 



Ut( 


) 24280 K°. 


Tarra 728 Netto 23552 K^ 


. 3:^c. j 


» 


4698 » 


» 141 >) 4557 )) 


32Voc. » 


» 


3325 )) 


» 100 » 3225 )) 


32c. )) 


» 


2412 )) 


)) 72 » 2340 » 


31V2<^. » 


» 


1208 D 


^^ 36 » 1172 » 


31 c. » 



Per 29 December. Promesse-Zegel » 



ƒ2277121 



15.87 



Aan II. VAN Hasselt 425 Balen a Contant. 



324 Bn. Bruto 24312 K°. Tarra 729 Netto 23583 K°. 32 V^c. ƒ15328.05 

.80 
,70 
.44 

.37 



34 
24 

18 



3912 
2567 
1816 
1358 



K° 

» 



)) 
)) 

» 



117 

77 
54 
41 



3795 
2490 
1762 
1317 



32c. 
3IV0C. 
31c." 
30V«c. 



)) 2428. 

» 1568. 

). 1092. 

). 803. 



ƒ 21222.26 
Cont. 1 % » 212.22 



30 



Betaald in deze maand ie navolgende Onkosten, als; 
15. Kleine Kas 

29. dito 

30. Blaauwhoeden-Veem 

» Schuitenvoerder 

w 1 Maand Huur 2 Zolders Pakhuis Fortuin 

» Divei*se Salarissen 



ƒ100. 
» 100. 
» 86. 
)) 72. 
» 48. 
» 400. 



45 



ƒ 15544.32 

2962.05 

2064.- 

1474.20 

726.64 



ƒ 24907 



ƒ 22787 



/ 



21010 
68704 



ƒ 806 



67 



08 



0^ 
79" 



45 



•Ml 



* '^ 



P 



i68 






i 

i 



'\ : 



il 



't 



^ 



h 



N 



AMSTERDAM, 30 SEPTEMBER 1868. 



22r) 
X 

X 

228 



Betaald aan Hkndrik van Beverwijk, op rekening. 
d°, — 



IX 



In deze maand gedisponeerd ten behoeve van mij zelven 

~ ■ d°. . 

In deze 3 maanden bij Hlndrik va.v Beverwijk gesloten de navol- 
gende Assurantiën: 

2 Aiig. op 500 Kranjangs Java Suiker naar Hamburg 

per Wilhelm f 37000.- a '/^ % / 185.- 

15 dito. op 200 Kranjangs Java Suiker naar Londen 

per /^amör/ IGOOO.- a Va »/« » 80.- 

10 Sept. op 100 Vaten Melis Suiker naar Hamhurg per 

Ludicig f 2,mm.- a Vs % » 170 — 

28 dito. op 800 Balen Java Rijst van Zo«e^^« per /'/yY^y 

Butchman f mm.- a i/^ «/, „ 60.- 

1- Polissen ... 

» 4. — 



229 



230 
IX 



231 
IX 



2 OCTOBER. 
Verkocht a Contant aan P. van Tholen: 
200 Balen Java Koffij. 
Bruto 12265 K°. 
Tarra 3 % 368 „ 

— Netto 11897 K°. a 38i/,<? 

Bij 1 % 



. . / 9101.20 
. . » 91.01 

ƒ 9^192.21 
Cont. IVa o/o . . )) 130.'52 

*r.o . „ / 0055.69" 

Af 12 maanden Huur a 3'/, e. » 84.- 



d°. 



Ontvangen de- onderstaande Promessen: 

van F. VAN Delden per 29 December . . f oionv «7 

» G. VAN Goor » 29 dito . . . '. W '. i 22787.08 



ƒ 1500 



/ 600 



/ 499 — 



ƒ 8971,69 



/ 47694 



75 



Geaccepteerd de Traite van Cambridqe & C°. te Londen voor mijne 
rekening in dato 24 September op 3 maanden % F. Huth ter vol- 
doenmg van ^ 450.— a / 11.80 . , 



/ 5310 



232 
XI 



233 
IX 



234 
X 



235 

XI 

of 

X 

PM XI 



236 



IV 



169 
AMSTERDAM. 6 OCTOBER 1868. 



Aan de Associatie-Cassa ter inkassering gegeven mijne Kwitantiën op : 

H. VAN Hasselt / 21010.04 

P. VAN Tholen » 8971.69 

dito ■ 

Verdisconteerd bij de Nederlandsche Bank, Promessen van: 

F. VAN Delden / 24907.67 p. 29 Deo. 85 d. 3 %/ 174.01 

G. VAN GooR » 22787. 08 » 29 » 85» » » 159 .20 

ƒ 47694.75 ƒ 333.21" 

Hierop gedisponeerd bij de Nederlandsche Bank 

. 6 

Betaald aan Diversen de Onderstaande Traites van Cambridge & C°. 
te Londen^ per heden. 

^ 1000. — , — »/. C. FOLKSTONE / 11800.- 

)) 1000. — . — O/. P. NoKWicH » 11800.— 

» 1000. — . - O/. dito » 11800,- 

» 1000. -. - «/. Cambeidge & C° » 11 800.- 

7 ^^^ 

Betaald aan C. Habdenbero per mijne Kwitantie op de Associatie- 
Cassa de Traites van Cambridge & C°. te Londen^ per 6 dezer. 

i. 1000. -. - »/. Cambridge & C° ƒ 11800.— 

), 1000. — . — O/. dito » 11800.— 

y» 781. 3. — O/. dito » 9217.56 

10 

FACTUUR ontvangen van J. Nelhaus & Soun te Hamburg^ over 
300 Rollen Varinas Tabak aan mij afgezonden per Stoomschip 
Trin» van Oranje, om door mij voor gezamenlijke rekening te wor- 
den verkocht. 

300 Rollen Varinas Tabak. 
Bruto 33606 © 
uitslag V2 « 150 
g.gwt. »/2 % 168 
Tarra 12 « 3600 

3918 » 

Netto 29688 % a 71/4/. B°. M. 13452. 6 

Korting l^/g «'o- • » 201.13 

Onkosten: B°. M. 13250. 9 

Uitgaande Tol. Cm. 21.05 
. Ontvangen, enz. » 150. — 

Cm. 171.05 a 125. » 137. 1 

Wissel-Courtage, enz » 22.12 

B°. M. 13410. 6 
Provisie 1 %. . . » 134. 2 

Per 8 October. B°. M. 13544. 8 

is voor mijn Vs B°. M. 6772.4 a ƒ 35.60 



ƒ 29981 73 



ƒ 470Ö0 - 



ƒ 47200 — 






f 32817 



56 



ƒ 6027 



30 



Mi 



:4 



lift 



k 



■^ 





I u 



237 
X 

238 



IV 



1239 



II 



170 
AMSTERDAM, 12 OCTOBER 1868. 



Ontvangen van P. Braziliaan, Boekhouder van het Brikschip Leon- 
tine mijn Vs »» de llitkeering van genoemden Bodem na ziine teniu- 



komst van Rü) de Janeiro 



15 



VEHKOOP-REKENING ontvangen van Cambridge & C'. te Londen, 
over 2tK) Kranjangs Java Suiker door hen voor gemeenseliappeHjke 
Rekening verkocht- 

20() Kranjangs Java Suiker. 

Cwt. 1007. 3. 2 
g.gwt. 1. Cwt. 1. 3. i 
ïari-a 30. )^ 53. 2. 8 » 55. 1. 12 



Netto Cwt. 952. 1. 8 a 30/. 



£1428. 12. 4 
» 14. 5. 9 
iM414. 0.7 



Cont. 1 %. . . . 

Af Onkosten. 

Vracht 10/. p. Ton en 15 % . . . . jf 28. 15. - 

Lossen, Opslaan » 5. 2. O 

Courtage Vj o/p y, 7. 2.10 

Afleveren, Wegen >> 5. 2. G 

Pakhuishuur, Brand- Assurantie. . . « 3. 12. 5 

Provisie 1 % » 14. 2.10 » 63. 18. 1 



Per 12 Octol>er. 



^^1350. 8. 6 

is voor mijn Va i 675. 4. 3 a / 11.80~.~ 
16 



FACTUUR ontvangen van Gefferson & C°. te Londen, over 120 Vaten 
Maryland Tabak aan mij voor mijne rekening afgezonden per het 
Schip Manchester, Kapt. J. Taylor. 
wegende Cwt. 822. 3. 13 of: 
Bruto 92161 © 
g.gwt. 19 « 2280 » 



Af 4 p. 104 « 



89881 't? 
3457 )) Netto 86424 ffi a 3 Va p. i- 1260. 7. - 



Disconto 1 % 



» 12.12. 1 



Contant 1 »/« ^ 12. 9. 7 



3/6 Vergoeding Dok-kosten . 

Onkosten. 
Courtage % P- Vat. , . . ^ 

Declaratie 

Schepen, enz 

Dok-Onkosten 

Ligtervracht, enz 



» 21.—. - 



£1247.14.11 
» 33. 9. 7 



£1214. 5. 4 
£15.-.— 
^ 1.16.— 
). 6.12. 7 
» 9.18. 6 
» 1.18. 8 » 34. 5. 9 



Commissie 2 **/o 



£ 1248.11.1 
» 24.19.5 



Per 14 October, 



£ 1273.10. 6 I 



/ 725 



ƒ 7967 



a ƒ 11.80 



/ 15027 



34 



51 



60 



240 



V 

PM IV 



241 



PM XI 

X 

IX 



242 
X 



243 
X 



171 
AMSTERDAM, 16 OCTOBER 1868. 



Verkocht aan de Onderetaanden van de partij 2000 Balen Bi^azil Koffij 

in gemeenschap met CAMBKinGE & C°. te Londen en J. Neuhaus 

& SoHN te Ilamhurg . 

aan R. van Veere , 325 Balen a Contant. 

Bruto 24408 K°. Tarra 732 Netto 23676 K^ a 32<r. ... ƒ 15ir)2.64 

Cont. 1 %. . . ). 1.51.53 

aan C. Helmond 235 Balen op Promesse. 

80 Balen Bruto 6025 K°. Tarra 181 Netto ,5844 K^ a 31 Vs*?- / 3(>8i.72 

50 « j) 3778 » j> 113 )) 3665 » » 31c. » 2272.30 

45 )> » 3386 ») )) 102 » 3284 « » 3OV3C. » 2003.24 

a5 ). )) 2637 ^ » 79 » 2558 » » 30^. » 1534.80 

25 )) » 1882 « >. 56 )> 1826 « )» 29V3C. » 1077.34 

"7TÖ.56?U0" 
Per 19 Januarij 18()9. Promesse-Zegel » 7.59 

i9 

Geremitteerd voor mijne rekening aan Geffeesox & C^. te Londen. 
in het Onderstaande £ 1270. — .— als: 

£ 90, — .— in mijne eigene Traite op hen in dato heden 

op Zigt voor hunne rekening a ƒ 11.80 . . . / 1062.— 

» 675. — .— in mijne eigene Traite op Cambiudge & C°. 
te Londen, voor mijne rekening in dato heden 
3 dagen Zigt » 7965.— 

» 300. — . — in mijne eigene Traite op Cambkidge &; C^. 
te Londen.^ in dato 21 Julij op 3 maanden 
aan mijne eigene order, en op heden aan 
Gefferson' & C°. geëndosseerd » 3540. — 

)) 205. — . — in eenen Wissel door P. van Dalfsen ge- 
trokken op WiGHT & C^., 3/d. Zigt en daar- 
voor betaald: 

Per Kas /2000.- 

)) Associatie-Cassa » 419. — 

» 2419.- 

20 

Ontvangen van R. van Veere 

d<=. 

Afgelost aan L. den Helder Prolongatie .• / 14000. — 

Rente 1 maand a 3 %. . » 35.— 



/ 15001 



11 



10576 



/ 25578 



/ 14986 



/ 15001 



/ 14035 



99 
lÖ" 



11 



'H 



ff 



.!i 



! • 



m 



jf 



ni 



li 






244 



IV 



aaiit. 



'245 



246 
X 



172 
AMSTERDAM, 23 OGTOBER 18G8. 



VERKOOP-REKENING opgemaakt over 2000 Balen Brazil Koffij, door 
mij verkocht voor gemeenschappelijke Rekening met Cambridge & G°. 
te Londen en J. Neuilaus & Sohn te Hamburg ^ als: 

512 Balen per 29 December / 24890.42 

476 dito » 29 dito » 22771.21 

452 dito » 6 October » 21010.04 

325 dito )) 20 dito » 15001.11 

235 dito » 19 Januarij 1869 » 10569.40 

2000 Balen dooréén per 2 December / 94242.18 

Af Onkosten. 

Vracht £ 375. 7. 6 a /Il .85 en ƒ 25.- . / 4473.19 

Volgbrief Entrepot-Dok • . . » 19.50 

Voorzien 2(X)0 Balen a 4<? » 80.- 

32 Linnen Zakken » 12.80 

Op Ceel brengen van 150600 K°. a 20c. 

p. 100 K° •....» 301.20 

Zegelgeld van 40 Ceelen » 8.40 

1 maand Huur a 3<? p. 100 K°. » 45.18 

Brand-Assurantie van/ 100000.- 3 maan- 
den a 3/4„ 0/^ » 75.— 

Courtage van/ 94606. - a Va »/o » ^73.03 

Rente van / 4500.- van 18 JuUj tot 23 

October 95/d. a 5 % » 59.37 

Rente van / 80017—.- van 6 tot 23 Oc- 
tober 17/d. a 5 % » 188.93 

Rente van / 94242.— van 23 October tot 
2 December 39/d. a 5 «/o » 510.48 

Provisie \\ ' » 9^2.42 

» 7189.50 

/ 87052.68 

is voor ieders Vs • • • 

25 

Ontvangen de Promesse van C. Helmond per 19 Januarij 1869 . . . 

27 

Ontvangen uit de Failliete Massa van A. Deurwaarder 25 "o van 
mijne pretentie groot / 1080.21 ten laste derzelve 




247 



VI 



248 



IV 



173 
AMSTERDAM, 27 OCTOBER 1868. 



FACTUUR gezonden aan Carl Topsdorff, te Breinen over 20 Vaten 
Lijn-olie, aan hem afgezonden per het schip Bremerhaven, Kapt. C. 
Ameland. 

20 Vaten Lijn-Olie, inhoudende 9756 Kan a / 33. . / 3219.48 

Af 1 %. . » 32.19 



Vaten , 



/ 3187.29 
» 100.- 



Onkosten : / 3287.29 

Verschepen, enz / 12.50 

Declaratie » 5.60 

Courtage Ic per 100 kan » 6.86 

Assurantie / 3400.— a % % en Polis. . . » 22.25 

Kleine Onkosten » 8.20 » 55.41 



Per 27 Januarij 1869. 



Provisie 2 % 



/ 3342.70 
» 66.85 



29 



VERKOOP-REKENING ontvangen van J. Neuhaus & Sohn, te Eam- 
burg, over 500 Kranjangs Java Suiker, door hen verkocht voor ge- 
meenschappelijke rekening met hen, Cambridge & C°., te Londen 
en mij, ieder voor een derde. 

500 Kranjangs Java Suiker 

Bruto 262535 *ff 
g.gwt. 1% 2625 
Tarra 12«/o 31504 34129 » 



Netto 228406 « 



a 6V4 gr. 
Rab. 82/3 o_^. 



Onkosten: Cont. 1 %, 

Vracht Cm. 1161.10 



B°. M. 48179. 6 
)) 4175 . 9 

B°. M. 4400aÏ3 
» 440. 1 



Stadertol , 
Vervoeren. Arbeidsloon . 
Inkomende Tollen. . . . 
Pakhuishuur, Brand-Assur, 

Courtage % % 

Briefport, kleine onkosten. 



» 



130.12 
480.00 
200.00 

75.00 
366.11 

.55.07 



B°, M. 43563.12 



Cm. 2469.08 



a 125 B°. M. 1975.10 
Provisie a 1 % » 435.10 



2411. 4 



B°. M. 41152. 8 



Per 26 October 



.^> 



is voor mijn V3 B°. M. 13717. 8a/35.bO |i/ 12208! 57 




I. 



■I 



X 



2r)0 

IX 



251 



PM XII 
X 



252 
X 



253 



174 
AMSTERDAM, 29 OCÏOBER 1868. 



II 



Betaald aan C. vav Vlkutex de Traite van Cambkidge & C°. te Lon- 
den, voor hnnne rekening in dato 25 October <>/. Uarixo Brothers. 

30 _ ___ 



/ 2400 



Remise ontvangen van J. Neuhaus & Sohn te Hamburg voor mijne 
rekening tot voldoening van R°. M. 2700. - in iiunne Traite op mij 
voor hunne rekening a / 35.55 ter voldoening van : 

— 31 



Betaald in deze Maand de navolgende Onkosten, als: 

0. Vracht van 8(X) Balen Rijst van Londen . . . . / 474.25 

12. Kleine Kas „ lOO.— 

15. Vracht van 300 Rollen Varinas Tabak van Ham- 

^«'y » 220.- 

20. Kleine Kas „ 100.— 

2k Vracht van 120 Vaten Maryland Tabak van 

Londen „ 490.59 

30. Kleine Kas « 100.— 

31. Bl.iauwhoeden-Veeni » 115.20 

» Schuitenvoerder » 120.10 

»> Rekening van het Entrepót-Dok over 2000 Balen 

Brazil Koflij « 447.58 

i> 1 Maand Huur 2 Zolders Pakhuis Fortuin ...» 48.— 



/ 2399 



62 



d^. 



In deze maand gedisponeerd ten behoeve van mij zelven 



1 NOVEMBER. 

De FACTUUR over 120 Vaten Maryland Tabak van Londe.i ontvangen, 

bedraagt / 15027.60 

Onkosten: 

Assurantie / 16000.- a I3 % & Polis/ 81.- 
Vracht 6/. p. Vat i, 36.-.— 
15 % » 5. 8.- 

~Ê. 41. 8.- 

a / 11.85 » 490.59 

Lossen, Opslaan » 72.25 

Kuiperloon, Monsternemen » 40.50 

Kleine Onkosten. . . . ^ » 20.10 

» 704.44 



ƒ 2215 



72 



ƒ (WO 



/ft732 



04 



254 
X 



255 
IX 

256 



IV 



257 



IX 



175 



AMSTERDAM, 3 NOVEMBER 1868. 



" ƒ 3.5^r>b ^^^^'- ''' ^- ^^^ Helden en daarx'oor ontvangen 



Remise ontvangen van J. Neuhaus & Sohn te //«/«^«ry, voor rekening 
van ( ARL TopsDORPF te Bremen, in een Wissel groot / 3400 - od 
P. VAN DoKKUAt per 30 Januanj 1869 



/ 979( 



VERKOOP-REKENING ontvangen van Cambridge & C°. te Londen 
over 600 Rollen Varinas Tabak door hen verkocht voor cremeen-' 
schappelijke rekening met hen, J. Neuhaus & Sohn te Hamburn 
en raij , ieder voor V3. ' 

600 Rollen Vannas Tabak. 

Bruto Cwt. 640. 3. 18 



ƒ 3400 



g-iit. 1 % 



Cwt. 



1. 12 



Tarra 4 p. 104 « t> 24. 2. 17 



— 30. 0. 1 



Netto Cwt . 610. 3. 17 a 8V4 p 

Af 1 0/^ 



t 2494.10. 4 
» 24.18.11 



Cont. 1 o/„. 



i. 2469.11. 5 
» 24.13.11 



Onkosten. 
Vracht i, 2.— p. L. & 10 %. . . 

Inklaren 

Lossen , Opslaan 

Wegen, Afleveren 

Pakhuishuur, Brand-Assurantie . . 

Courtage 1/6 

Briefport 

Assnrantie g 2.500.— a 10/.' & Polis, i lÜlï- 
Provisie 1 % » . . » 24. 9.— 



M, 35. 4.— 

» 2. 4. 6 

» 7. 5. 3 

» 4. 6. 9 

» 4.10.— 

« 45. --.— 

» 3.12. 6 



i. 'iiUAl. 6 



.) 139. 4.- 



Per 5 November 



£ 2305.13. 6 
is voor mijn V3 £ 768.11.2 a ƒ 11.80 

8 



De Promesse van D. Feaneker, heden vervallen, geprolongeerd tot 
8 Januarij 1869, en tegen eene nieuwe Promesse ingewisseld. 

Promesse per 8 November ƒ 10090.69 

60 dagen Rente a 4 % ƒ 67.27 

Promesse -Zegel » 759 

'— » 74.86 



/ 9068 99 



/ 10165 



55 



!p^ 



-% 
■ -^ 



176 



177 




i%' 



258 



*r)9 



III 



AMSTERDAM, 10 NOVEMBER 1808. 



;260 

IX 
PM IV 

aant. 



261 
IX 



Gekocht van N. van Thiel: 

50 Vaten Meekrap. 

Brnto 30000 K°. 

g.gwt. 2 o/o 602 

Tarra 2278 

2880 » 

Netto 27210 K°. a / 28. . . / 15237.60 

Af 2o/o . » 304.75 

ƒ 14032.85 
Vaten . y> 150.— 

~f 15082.85 
Per 10 Februarij 1869. Promesse-Zegel » 11.04 

10 . 

Geêxpediëerd naar New- York per Clipper Amerika, Kapt. L. Davids, 
aan het adres van Ch. Seward & Son , om aldaar voor mijne reke- 
ning te worden verkocht: 

50 Vaten Meekrap, bedragende / 15093.89 

Af 1 o/o van / 14932.8 5 » 149.33 

/ 14944.56 
Onkosten. 

Schuitvracht / 18.20 

Ontvangloon » 8.— 

Declaratie » 4.80 

Courtage a Vs % » 76.19 

Assurantie over/ 16000.- a 1^/4 "/o&PoHs » 281.- 

Kleine Onkosten » 8.40 

)) 396.59 

12 

Van Cambridge & C°. te Londen ontvangen. Nota van vergoeding 
over te veel bei-ekende Provisie over 2000 Balen Brazil Koffij , door 
hen ingekocht voor gezamentlijke rekening met hen, J. Neuhaus 
& SoHN te Hamburg , en mij , ieder voor Va* 

ü 7010.4— a 1»/o k. 70.3.3, is voor mijn % £ 23.7.9 a ƒ 11.80 . . . 

d°. 

Afgegeven aan N. van Thiel mijne Promesse aan zijn order, per 10 
februarij 1809 



/ 15093 



89 



/ 15341 



/ 275 



/ 15093 



i: 



97 



89 



262 



IX 



aant. 



263 



264 
X 



265 



VI 



AMSTERDAM, 14 NOVEMBER 1868. 



J. Neuhaus & Sohn te Hamburg, remitteren mij hunne eigene Traites 
op mij voor mijne rekening 

B°. M. 6800.— in dato 10 October op 3 maanden. 
» 1550. — in dato 12 November op Zigt, 
met order om het Netto Provenu daarvan voor hunne rekening in 
£ over te maken aan Cambridge & C°. te Londen. 

B°. M. 6800.— p. 10 Januarij 1869 a ƒ 35.60 . . . / 6052.- 
» 1550.- » heden » » . . . » 1379.50 



Af 57/d. Disconto van ƒ 6052.— a 3 % ƒ 28.75 
Wissel-Courtage van / 7395.35 a 1 «/oo » 7.40 



ƒ 7431.50 






36.15 



7395.35 



Welk beloop ik naar Londen geremitteerd heb in mijne eigene Traite 
op Cambridge & C°., voor mijne rekening op Zigt £ 624.14.6 a 
ƒ 11.80 



ƒ 7395 



35 



16 



Verkocht aan G. van Goor. 

20 Vaten Maryland Tabak. 
Netto 6620 K''. 
Raff. 142 
2 % 132 
274 * 



6346 K°. 
8 % 508 » 



Per 16 Febniarij 1869. 



Netto 5838 K°. a 26<r. 
Af 1 %. 



f 3035.76 
1» 30.36 



ƒ 3005 



40 



17 



Getrokken op Cambridge & C°. te Londen voor mijne rekening een 
Wissel op Zigt, groot £ 80.-.— <>/. C. Veenenburg, van wien daar- 
voor ontvangen a ƒ 11.80 



20 



Geêxpediëerd naar Londen voor ,T. Neuhaus & Sohn te Hamburg, 

de nog onder mijne berusting Hggende 300 Pakken Portorico 

Tabak, van de partij van 500, die zij mij ter verkoop gezonden 
hadden. 

De hierop gevallen Onkosten zijn als volgt: 

Pakhuishuur f 35 

Brand-Assurantie/ 28000.- 3/m, a '/^ % . .' .' .' » 2l!— 

Afleveren >> {5^ 

Schuitvracht » 14.50 

Mijne Provisie a 20c p. Pak )> 60! 



/ 944 



/ 



146 
12 



5(1 



I 



i 



f' 



-1/ 




1 1 



i ' 



V 



r 



478 
AMSTERDAM, 22 NOVEMBER 1868. 



266 



IV 



267 



IX 

aant. 



VERKOOP REKENING ontvangen van J. Neuiiaus & Sohn te Ham- 
burg, over 100 Vaten Melis Suiker, door iien verkocht voor geza- 
menlijke rekening. 

100 Vaten Melis Suiker. 
Bruto 190865 % 
Tarra 1M23 

g.gwt. Vs % 954 
Af 3V2 «/oo 668 

11745 » 

Netto 179120 tg a 7»/4 gr : B°. M. 43380.10 

Rabat 4% % • • • ' » 2024. 7 

B^. M. 41356. 3 
Cont. 1 % . . . » 413. 9 

Af Onkosten. W. M. 40942.10 

Vracht / 10.— en 10 % Cm. 764.12 

Stadertol » 144. — 

Inkomende Tol » 180.08 

Lossen, Opslaan » 120.06 

Pakhuishuur, Brand-Assurantie . . » 32.— 

Courtage % % » 344.10 

Afleveren » 63.12 

Briefport » 20.06 

Cm. 1670.06 

a 125. B^ M. 1336. 5 
Commissie 1 "/a • • » 409. 7 

, 1745.12 

B°. M. 39196.14 
is voor mijn "/s B°. M. 19598. 7 a / 35.60 . . . 

- 23 



Getrokken op J. Neuhaus & Sohn te Hamburg, voor mijne rekening 
aan de Order van mijzelven. 
B°. M. 6500.- 3/d. Zigt. 
» 6500. — dito 
» 6500.- dito 



B°. M. 19500.- a/ 35.60 



Deze Wissels heb ik heden geëndosseerd aan Gefferson & C°. te 
Londen, om door hen voor mijne rekening te worden verkocht, en 
het Netto beloop daarvan aan mij over te maken. 



ƒ 17442 



/ 17355 



61 



268 



V 
PM IV 



269 
IX 



270 

PM XII 
X 



271 
X 



179 
AMSTERDAM, 26 NOVEMBER 1868. 

Verkocht aan de Onderstaanden 300 Rollen Varinas Tabak, zijnde de 
partij voor Vs rekening met J. Neuhaus & Sohn te Hamburg , 
150 Rollen aan P. van dek Ham a contant. 
Bruto 8145 K°. 
Af 2 K°. 30 » 

~7845"k^: 
2 %. 157 » 

7688 K°. 
Tarra V/^ K°. 1125 » 

Netto 6563 K°. a 54<? ƒ 7088.04 

Af 2 % . . . )) 141.76 

/ 6946.28 
Af 1 *»/o . . . » 69.46 

ƒ 6876.82 
Cont. 1 % . . » 68.77 
150 Rollen aan C. van Kampen a Contant. 
Bruio 8160 K°. 
Af 2 K°. 300 » 

7800 K*^. 
2 % 157 )) 

7703 K°. ~~ 
Tarra V/^ ^°. 1125 » 

— Netto 6578 K°. a 53c . . . . ƒ 6972.68 

Af 2 % . . . . » 139.4 5 

ƒ 6833.23 
Af 1 »/o . . . . » 68.33 

ƒ 6764.90 
Cont. 1 %. . . » 67.6 5 

28 . 

Aan Ca RL Topsdouff te Bremen, toegestaan eene vergoeding van 
Vs % Provisie over 20 Vaten Lijnolie hem den 27 October toege- 
zonden ƒ 3342.70 a Va % 

30 __ 

Betaald in deze Maand de navolgende Onkosten, als: 

12. Kleine Kas ƒ100.- 

26. dito » 100.— 

30. Blaauwhoeden-Veem » 84.20 

» Schuitenvoerder » 90.50 

» 1 maand Huur 2 Zolders, Pakhuis Fortuin . . . . » 48.— 

d°. 

In deze maand gedisponeerd ten behoeve van mijzelven 



/ 6808 05 



ƒ 



6697 25 
13505 3Ö" 




1 



:;1 



'.j: 



't 



% 



■A 



i'; 



J i 



■ ( 

lij 



» ' 



II 



i80 
AMSTERDAM, 1 DECEMBER 18()8. 



272 
X 



273 



Ontvangen van P. van den Ham ƒ 6808.05 

C. VAN Kampen » 6697.25 



IV 



274 



IX 



3 

VERKOOP-REKENING opgemaakt over 300 Rollen Varinas Tabak, 
door mij voor gezamenlijke rekening met J. Neuhaus & Sohn te 
Hamburg verkocht. 

Bedrag van Verkoop / 13505.30 

Af Onkosten. 
Assurantie ƒ 13000.- a Vj % en Polis. . ƒ 66.- 

Vracht ƒ 25.— p. Last en 10 % » 220.- 

Inklaren y, 10.50 

Lossen, Opslaan » 40.50 

Courtage a 1 % over / 13642 » 136.42 

Pakhuishuur en Brand-Assurantie . . . . » 20.50 

Afleveren, Wegen » 17.55 

Telegraaf en Briefport » 20.40 

Provisie a 1 % » 135.05 

» 666.92 

ƒ 12838.38 
Per 1 December. is voor ieders Va • • 

4 . 

Rekening ontvangen van Gepfkrson & C. te Londen, over B°. M. 
19500.— , hun in dato 23 November toegezonden, om voor mijne 
rekening te verkoopen. 

B°. M. 13000.— Verkocht a 13.3 g 985 ^15 8 

» 6500.— » » 13.273 » 494.' 1. 3 

£ 1479. lêJT 

Af. Provisie V4 % if 3. 14. - 

1 **/oo Wissel-Courtage 

over £ 1479. 16. 11 » 1. 9. 7 

» » 1472. 18. 6 » 1. 9. 6 

Briefport » 0. 5. 4 

: » 6. 18. 5 

Netto Provenu . . . £ 1472. 18. 6 

Hetwelk zij aan mij remitteren a ƒ 11, 19 st. als volgt: 

Op K. Apeldoorn 28 Februarij 1869 / 5950.— 

» R. Elburq 28 dito dito » 5950.- 

» P. Nijkerk 28 dito dito » 4760.- 

» C. Oldemabkt 2 Maart dito » 867.81 



ƒ 13505 



19 



/ 17527 



AMSTERDAM, 5 DECEMBER 1868. 



81 



275 
X 


Betaald aan L. van Eomond de geaccepteerde Traite van J. Neu- 
haus & SoHN te Hamburg, 0/. Salomon Hein e per heden 

"7 


/ 


8010 


— 


276 


Verkocht aan P. van Haarlem: 

20 Vaten Maryland Tabak. 
Netto 6594 K°. 
Raff. 144 
2 % 132 

976 > 


/ 


2937 










V 


6318 K°. 
8 0/0 505 » 

Netto 5813 K°. a 25V2C. . / 2964.63 
Af 1 %. . » 29.65 

ƒ 2934.98 
Promesse-Zegel, . » 2.07 


a^ 




Per 7 Maart 1869. 






277 
X 


— 

Betaald de Traite van J. Neuhaus & Sohn te Hamburg ^/. E. van 
Olst Der Zicrt . 


ƒ 


6400 




^(S 




278 


— — — — — Wj 

VERKOOP-REKENING ontvangen van Carl Topsdorfp te Bremen 

over aan hem ter verkoop gezondene 20 Vaten Lijn-Olie, inhoudende : 

17594 *e a 9 Lrs. oer 100 'S Lrs. 1583.33 


/ 


2889 




III 


Af Onkosten. 
Vracht ƒ 5.— per Vat en 10 % • • Lrs- 55.- 

Inkomende Tol V3 % » 10.- 

Lossen. Opslaan, Kuiperloon .... » 12.42 
Pakhuishuur, Brand-Assurantie. . . » 20.12 

Courtage V4 % » 3.69 

Afleveren. Weeën » 3.24 






BriefDOrt, enz i> 4.24 






Provisie IV» % » 23.54 

» 133. 9 












Lrs. 1450.24 

Per 10 Maart 1869. a 125V2 

19 


22 


279 

X 

aant. 


Geïntervenieerd voor Gefferson & C°. te Londen, hunne Traite op 
L. VAN Wormerveer f 6238.07 in dato 10 September op 3 maanden, 
zijnde deze door den betrokkene geweigerd. 

Geïntervenieerde Wissel f 6238.07 

Protestkosten. » 6.83 

Dit beloop aan K. van Deventer betaald. 


/ 


6244 


90 



•\\\ 



', i 1 

■i ! 



Ü 

•rr 



f ■ 



'M 






lil 



> S tk\ 






1 ■<!_ 



II 



I 



: i 



N 



iii 



s 



Ml 



II 



•|llM!« 



!• 



il: 



II 



182 
AMSTERDAM, 14 DECEMBER 1868. 



280 
IX 



281 
IX 

Zieno.267 



Ontvangen de Promesse van P. van [Iaarlem per 7 Maart 1869. 



d°. 



282 
IX 



Getrokken op Carl Topsdorfp te Bremen, in dato 10 dezer aan de 
order van nnij zelven Lrs. 1440.- op 3 maanden, en deze Wissel 
op heden aan J. Neuhaus & Sohn te ffamóur^ qeéndosseerd, met 
order dien voor mijne rekening te verkoopen, en het Netto PnJvenu 
? JSS? remitteren aan GhPFERsoN & C°. te Londen, Lrs. 1440 — 



— 15 



/ 2937 



05 



Rekening gezonden aan Gepferson & C°. te Londen, wegens den door 
mij voor hunne reken in;; geinterveniëerden Wissel 

/ 6238.07 met protestkosten ƒ 6244 90 

Provisie a V4 %....' '. '. ' >, 15.61 
Wissel-courtage / 6267.98 a 1 %o » 6.27 

^•''efport ^ ^,20 



f 2868 53 



283 
IX 



18 



284 
X 



Verdisconteerd aan de Nederlandsche Bank: 
/ 5950. op K. Apeldoorn per 28 Febr. 1869 13d. 3 % / 35.70 

)) 4760.— » P. NincERK » 28 dito 73 » » » 28.56 

/16660.— 



Bij de Nederlandsche Bank gedisponeerd over 
19 



ƒ 



99 96 



/ 6267,98 



285 
iX 



Verdisconteerd aan C. Hei.mond zijne eigene Promesse per 19 Ja- 

""^"J ^^^^ • •.-. / 10576.99 

Af Disconto 30d. a 4 %. . f » 35.26 
Per Kas ontvangen. ■"" 



ƒ17320 - 



20 



Getrokken op Gepferson & C°. te Zonden aan de order van mii zel- 
ven £ 780.— op 2 maanden / 11.70 ... 



ƒ 10541173 



/ 

zijnde voor hunne rekening £ 535.14.6 
en » mijne » » 244. 5.6 



ƒ 

» 



6267.98 
2858.02 



d°. 



286 
X 



Aan R. van SoETEMtER op Beleening gegeven, op onderpand van 800 
Balen Koffij p. O. C 



/ 9126 



/ 30000 — 



287 
X 

IX 

aant. 



288 
X 



289 



IX 



290 
X 



291 
V 

Pm IV 



183 
AMSTERDAM, 22 DECEMBER 1868. 



Ontvangen uit de Failliete Massa van A. Deurwaardkr. 20 % mijner 

pretentie ten laste derzelve groot ƒ 1 080.21 

De nog resterende 55 % af te schrijven, als hebbende ik voor 
45 "/o geaccordeerd 

Betaald aan L. Stavoren de geaccepteerde Traite van Cambridge & C°. 
"/. F. HuTH, per heden 

d°. . 

Rekening ontvangen van J. Neuhaus & Sohn te Eamharg , over den 
W^issel groot Lrs. 1440.— op Carl Topsdouff te Brcmen, hun den 
14 dezer ter verkoop gezonden, met order om het Netto Provenu 
naar Londen te remitteren aan Gepferson & C°. 

Lrs. 1440.- verkocht a 133 is B^ M. 3248. 2 

Af Provisie V4 % B°. M. 8. 2 

W^issel-Courtage over 
B°. M. 3248. 2. a 1 o/oo- • • • » 3. 4 
» 3232. 4. a 1 «/oo- • • • » 3. 4 

Briefport » » 1. 4 

— » 15.14 

Netto Provenu . B^rM73232~4 

Hetwelk zij voor mijne rekening hebben overgemaakt in een W^issel 
£ 247.8.11 op Baring Brothers, in dato 21 Dec. op 2 maanden 
B°. M. 3232.4 a 13.1 is £ 247.8.11 a ƒ 11.70 

. 27 

Verkocht aan B. Hillegom mijn Vs Aandeel in het Bi ikschip Leontine , 
en daarvoor ontvangen 

29 

Verkocht van de partij 800 Bilen Java Rijst voor gezamenlijke reke- 
ning met Cambridge & C°. te Londen. 
200 Balen aan P. van Meerkerk. 
Bruto 21618 K°. 
Af 2V2 K°. 500 » 

2 0/0 422 21118 K°. 
Tarra 3 K°. 600 1022 » 

Netto 20096 K°. a/9--. / 3617.28 

Af 2 % » 72.35 
Per 29 Maart 1869. 



ƒ 
/ 



216 
594 



/ 5310 



f 2895 



ƒ 3200 



ƒ 3544 



04 
12 



12 



93 



I 



■Mj 



— ^^;i 



t n 



f' 



n 



-m,<'tffir:-^-.aifik,}i-Éi^i'ri* 




' ■* 



f , 



T 



292 
X 



203 



PM XII 
X 



294 
X 



295 



iX 



184 
AMSTERDAM, 34 DECEMBER 1868. 

In Kas genomen de navolgende Coupons: 

8 Coup. Oblig. Rusland Hope & C°. 5 »/o a/ 50.-. . /400.- 
12 » N. W. S. rent; 27, % a ƒ 12.3772 • • • . . » 148.50 

— — - — dito 

Betaald in deze maand de navolgende Onkosten, als: 

5. Premie v. Brand- Assurantie/ 160000.- 3/m. a V^o % / 120.— 

8. Kleine Kas ^ ^qq 

» Rekening Entrepot- Dok >, i 20.25 

20. Kleine Kas , >,00.— 

28- <^i*o , ^00^ 

31. Blaauwhoeden-Veem » 66.40 

■n Schuitenvoerder >) 20.10 

» 1 maand Huur 2 Zolders Pakhuis Fortuin . . . . » 48.—- 

» Diverse Salarissen » 400.— 

» Diverse Douceurs „ 2OO. 

dito — — . 

In deze Maand gadisponeerd ten behoeve van mij zelven 

_ jj^Q _ 

In deze drie Maanden bij HexVdrik van Beverwijk gesloten de navol- 
gende Assurantiën: 

10 Oct. op 300 Rollen Varinas Tabak van Hamburg per Prins 

van 6>ra»;> ƒ 13000.— a Vj % / 65.- 

18 dito. op 120 Vaten Maryland Tabak van Londen 

per Manchester J 16000.- a 7, % » 80.- 

27 dito. op 20 Vaten Lijn-Olie naar Btemen per Bremtr^ 

haveri fVm.- a Vs % » 21.25 

9 Nov.. op 50 Vaten Meekrap naar New-Tork per 

Amerika f \mXi.-. a \^U % » 280.- 

4 Polissen , 4 



/ 



ƒ 450 



296 



IX 



297 
IX 



298 
IX 



PM 111 
PM UI 
PM IV 
PM IV 
PM IV 



25 



185 

AMSTERDAM, 31 DECEMBER 1868. 

De Goederen-Rekening te belasten voor het Onderstaande, als : 

Courtage van Inkoop 

van 200 Balen Koffij / 44.01 

Courtage van Verkoop 

van 50 Ceroenen Amandelen » 16.69 

» 400 Balen Katoen » 203.57 

» 200 » Java Koffij » 45.51 

» 40 Vaten Maryland Tabak » 45. — 

Diverse Onkosten wegens Opslaan. Afleveren, enz. . » 65.20 

11/m. Huur van 100 Balen Koffij » 38.50 

Aandeel Huur Pakhuis Fortuin » 150. — 

Doorloopende Brand- Assurantie » 60. — 

— d°. 

De Onderstaande Scheeps-Aandeelen te belasten, voor Courtage van 
Verkoop. 

Vs in het Fregatschip Voorwaarts • • / 22.50 

7» » » Brikschip Leontine » 16. — 

d°. 

De Onderstaande Rekeningen te belasten voor Interessen. 

Goederen, Saldo Rente ƒ 386.91 

Voor op Tijd » 889.28 

ƒ 1276.19 

Effecten » 417.78 

Aandeelen in Schepen. 

Vs Voorwaarts / 39. — 

^/g Leontine » 74. — 

'/,6 Koningrijk Holland » 230.— 

» 343.— 

Goederen in Consignatie aan Carl Topsdorff te 

Bremen » 57.96 

Goederen in Consignatie aan Ch. Seward & Son 

te Neto-Tork » 86.93 

Goederen voor 72 Rekening met Cambridge & C°. 

liggende te Londen » 50.67 

Goederen voor '/a Rekening met J. Njsuhaus & Sohn, 

liggende te Hamburg » 131.28 

Goederen voor Vj Rekening met Cambridge & C°., 

liggende te Amsterdam » 4.24 




ƒ 668 



48 



50 









'iW 



sW 



'M 



\r 



tJ 



ƒ 2368 



05 







* 1 1 



\\ I 



'} ■ 



II 



■"^N^^; 



299 
IX 



300 
IX 

aant. 



301 
IX 

PM IV 

aant. 



302 
IX 



303 
IX 



304 
IX 
ZieN0145 



305 
IX 



186 
AMSTERDAM, 31 DECEMBER 1868. 

Het batig Saldo der Wissel-Rekening bedraagt 

_ d°. — 

De Goederen-Rekening te ontlasten voor Courtage van Inkoop. 

van 300 Kalfsvellen / 12.53 

» 20 Vaten Lijn-Olie » t>.80 

d°. ^ 

De navolgende Rekeningen te ontlasten voor Interessen. 
Goederen; voor korting van Contant over 50 Vaten 

Meekrap ƒ 149.33 

Goederen voor V3 Rekening met CAMBaiDOB & C°. 
te Londen en J. Neuhaus & Sohn te Hamburg, 
liggende te Londen, Rente van 7 November tot 5 
December over / 8310.— » 25.a5 

d°. 

Aan de Onderstaanden in rekening gebragt het Saldo van Rente mij 
komende. 

Gepferson & C°. te Londen ƒ 15.83 

Ch. Seward & SoN te New-York » 11.69 

. d°. 

De Onderstaanden berekenen mij voor Saldo van Rente. 
J. Neuhaus & Soun te Hamburg. 

B°. M. 20.13 a ƒ35.60 / 18.52 

James, Henderson, Taylor & C°. te Londen. 

£ 0. 14. 10 a/ 11.80. » 8.75 

Ferrère Lafpitte te Parijs. 

fr. 19.06 a/57.— » 9»05 

d°. 

De Rekening van mijzelven te crediteren voor: 

Va jaar Kantoorhuur / 200. — 

Vo jaar Kapitaals-Rente / 2000. — 

Saldo van Rente der Particuliere Reke- 
ning » 93.41 

"'"^ » 2093.41 

d^ 

De Associatie-Cassa te crediteren voor Kassiersloon van ƒ 54255.44 
a Vi«% 



ƒ 278 



/ 19 



/ 175 



ƒ 27 



*K) 



33 



18 



52 



ƒ 36 



/ 2293 



32 



41 



/ 33 



91 



187 



AMSTERDAM, 31 DECEMBER 1868. 



306 
XIII 


Diverse Calculatiën voor de Balans. 

GOEDEREN. 

50 Ceroenen Amandelen 
Bruto 5938 K°. 
uitslag 2V2 K°. 125 » 


ƒ 3298 






5813 K°. 
g.gwt. 3. 150 
Tarra 7. 350 

tirtA „ 






Netto 5313 K° n 39r f 3ifM)39 






Af 2 %. . » 68.01 

ƒ 3332.31 
^r Cont. 1% . » 33.32 

50 Ceroenen Cuba Tabak. 
Bruto 1902 K°. 
Af 2 K^ 100 » 


99 


307 
XIII 


ƒ 1129 






1802 K°. 
Af 2 0/„ 36 » 






1766 K°. 
Tarra 4 K°. 200 » 






1566 K°. 
8 0/0 125 » 

Npttft liil K° T \(\r -F 11^19 80 






Af 1 % . . . » 11.53 

ƒ 1141.27 
Cont. 1 % . . » 11.41 


86 




80 Vaten Maryland Tabak. 
Netto 26392 K°. 
Raff. 576 
2 %. 528 

llOi M 


■ , 


308 
XIII 


ƒ11857 












25288 K°. 
8 % 2023 )) 

Nette 23265 K° a 2fir f ^ «007 ftn 






Af 1 %. . . » 120.98 






f 11976.82 
Cont. 10/0 . . » 119.77 




309 


800 Balen Java Rijst, liggende Alhier, voor Va Rekening met Cam- 
BRIDGE k C°. te Londen. 

Bedrag van Inkoop. Mijn '/-Aandeel ƒ5458.63 

Verloopen Rente » 4 24 


05 


XIII 


/^5462 








87 




• 






! , 
'ti 



m 



i 



ff' 






Ll^,. 



''I 



i 



« ' 



188 
AMSTERDAM, 31 DECEMBER 1868. 



310 
XUI 



311 
XIII 

312 
XIII 



313 
XIII 



314 
XIII 



315 
XIII 



ZicN0158 



316 
XIII 




VERVOLG DER GOEDEREN. 

50 Vaten Meekrap in Consignatie aan Ch. Sewakd & Son te New- York. 

Bedrag van Inkoop ƒ 15341.15 

Verloopen Rente » 86.93 

EFFECTEN. 

ƒ 8000.— Obüg. Rusl. Hope & C°. 5 % a lOSV» % 

ƒ 12000.-- N. W. S. rent. 2V2 % a 63% % 

WISSELS. 

Mijne eigene Traite op Gepferson & C°. te Londen ^ in dato 20 Decem- 
ber op 2 maanden, £ 780.-.— a ƒ ll.TSVj 

SCHEEPS- AANDEEL. 

Vi6 in het Barkschip Koningrijk Holland 

NOG TE GOED KOMENDE RENTE. 

Van R. VAN Soetemeer. Beleening / 30000. - 13/d. a 4%. / 43.33 
Disconto over door mij gepasseerde Promesse, "A R. van 

Thiel per 10 Februarij 1869. / 15093.89 40/d. a 4O/5 . . » 67.08 
Rente van Vracht en Onkosten op 800 Balen Java Rijst, 
voor Va rekening met Cambriijge & C°. te Londen, van 
af 6 October / 611.70 84/d. a 5 0/0 » 7.14 

NOG TE GOED KOMENDE ONKOSTEN. 

Op 800 Balen Java Rijst van Londen voor Vj rekening met Cam- 
BRIDGE & C°. te Londen. 

Vracht en Assurantie f 535.25 

Inklaren, Lossen, Opslaan, Telegraaf, Briefport . . « 88.65 

Pakhuishuur en Brand-Assurantie » 81. — 

Courtage over 200 Balen, Verkocht » 36.17 

- 



ƒ 15428 



f 8170 



ƒ 7650 



ƒ 9145 



ƒ11750 



189 
AMSTERDAM, 31 DECEMBER 1868. 



08 



50 



317 
XIII 



ZieN0159 



f 117 



55 



318 
XIII 



f 741 



07 



NOG VERSCHULDIGDE RENTE. 

Rente van nog niet vervallen Posten, wegens op tijd verkochte Goe- 
deren, 
aan G. van Goor per 16 Februarij 1869/ 3005.40. 46rfa 40/0 / 15.36 
Disconto van het onderstaande, als: 

• Wissels in Portefeuille: 

op P. VAN DoKKUM per 30 Januarij 1 869 / 3400. - . 30rf a 3 «/o )^ 8.50 

» G. Oldemarkt » 2 Maart » » 867.81.62»» » » 4.48 

Promessen in Portefeuille: 

van D. Franeker per 8 Januarij 1869/10165.55. ^ktk^l^ » 9.04 

» P. VAN Haarlem » 7 Maart » » 2937.05. 67» » » » 21.86 

NOG VERSCHULDIGDE ONKOSTEN. 

Courtage van Inkoop van Divere Goederen / 359,33 

dito » Verkoop » dito dito » 1141.74 

dito » dito » Scheepsaandeelen » 38.50 

dito » Wissels » 45.01 

Diverse Kantoorbehoeften » 250.24 

Rekening van het Entrepót-Dok » 281.25 

Premie van Brand-Assurantie / 60000.— a V40 "/o • • • • » ^5.— 

Diversen » 100.- 

/ 2261.07 
Af Saldo der Kleine Kas » 42.10 




/ 2218 97 



'm 



'M 



:t;:;! 



?;;. 



Ir 'jj 



Sii \ 






t 



lEMORIAAL LETTER C. 



319 

V 

PM IV 



320 
X 



321 

V 



322 
IX 



323 
X 

324 
X 

aaiit. 



191 
AMSTERDAM, 2 JANUARIJ 1869. 

Verkocht van de partij 800 Balen Java Rijst voor Vs rekening met 
Cambridge & C°. te Londen. 
aan P. Nieuwvken, 200 Balen. 
Bruto 21612 K°. 
Af 2»/2 K°. 500 )) 

21112 yJ. 
2 7o 422 

Tarra 3 K°. 600 

1022 )) 

„ ,, , ., Netto 20090 K°. a ƒ gi/g, . ƒ 3666.42 

Per 2 April. , Af 2 %, . . » 73.33 

8 — _ 

Ontvangen van D. Fraxekek ter voldoening van zijne Promesse, heden 
^•ei^allen 

^ . 11 

Verkocht a Contant aan L. van Rknswoüdb. 
40 Vaten Maryland Tabak. 
Netto 13190 K°. 
Raff. 288 

2 o/o 264 

552 » 

12638^°; 
8 % 1011 » 

Netto 11627 K°. a 26Vs<;. • ƒ 6162.31 

Af 1 %. . . . )) 61.62 

ƒ 6100.69 
Cont. 1 %. . . » 61.01 

__ 14 ___ 

Geremitteerd aan James, Henderson, Taylor & C°. te Londen, voor 
mijne rekening, mijne eigene Traite op Gefferson & G". Xe. Londen^ 
in dato 20 December 1.1. op 2/m. gioot i, 780. — . — , met order 
om het Netto Provenu daarvan voor mijne rekening over te maken* 
aan Ferrère Laffitte te Varijs, £. 780.—.- a ƒ 11.75. . . . .,. . 

16 

Ontvangen van L. vak Renswoude 

17 ~- . 

Met R. VAN Thiel overeengekomen, dat ik mijne Promesse aan hem 
groot ƒ 15093.89 vervallende 10 Februarij a.s. op heden zal betalen 

met korting voor Disconto a 4 % f 15093 89 

Af 24/d. Disc. a 4 O/o » 40.25 

Per Kas betaald. 



\'\ 



f 3593 



/ 10165 



09 



55 



ƒ 6039 



ƒ 9165 



/ 6039 



ƒ15053 



m 



68 



64 



't 



%.■ -il 




. }• 


fllttlL 


II 


H 


mm 1 


1 


' f 





» 












192 
AMSTERDAM, 21 JANUARI.) 1869. 



325 



IX 



aant. 



326 
IX 



327 



X 

aant. 



328 



V 
I^IV 



Advies ontvangen van James, Henderson, Taylor & C°, dat zij voor 
mijne rekening naar Farijs geremitteerd hebben aan Ferriïkf I^p- 
FiTTE fr. 18930.56 a fr. 25.45 voor £ 743. 16. 8, strekkende ter 
voldoening van het Onderstaande, als: 

Remise op Gefperson & C°. p. 20 Februarij . . . jf 780 

Af 26/d. Disc. A b % jg 2. 10. 4 

V4 % Provisie » 1. 19. — 

Wissel-Courtage van £ 743. 16/8. . » 0. 14. 11 
Briefport » 0. 4. 8 

- » 5.14.11 

• £ 774. 5. 1 

Saldo door mij hun vei-schuldigd » 30. 8. 5 

£ 743.16. 8 

a ƒ 11.80 
23 - 

Geremitteerd aan FERBfeRE Laffitte te Parijs, voor mijne rekening, 
mijne Traite in dato heden, Zigt op F. dk la Gironde te Marseille. 
voor mijne rekening fr. 23.66 a / 56.— 

• d°. — ' 

Getrokken op Ferrère Lappitie te Parijs, voor mijne rekening ter 
voldoening van het Saldo mij van hen komende, 
fr. 17731.14 na aftrek van 
» _ 22.16 voor Vs % Provisie. 

fr. 17708.98 •>/. C. van Delff, van wien daarvoor ontvangen 

a ƒ 56. — 

26 

Verkocht aan F. van Delden, V2 a Contant, en Va op Promesse van 
Drie Maanden na heden, 400 Balen Java Rijst, zijnde het Restant 
van de partij groot 800 Balen voor Vj Rekening met Cambridge 
& C°. te Londen. 

400 Balen Java Rijst. 
Bruto 43212 K°. 
Af 2V, K° 1000 » 

* 42212 K°. 

2 % , 844 
Tarra 3 1200 

2044 )) 

Netto 40168 K^ a / g»/». . ƒ 7330.66 

Af 2 % » 146.61 

f 7184.05 

Va is f 3592.02 

Contant 1 »/o » 35.92 

Vj is f 3592.03" 

Promesse per 26 April. Zegel der Promesse . . » 2.76 



ƒ 8777 



/ il 



23 



04 



ƒ 8264 



19 



/ 
/ 



3556 
3594 



10 

7 



320 

PM. Xll 
X 



330 
X 



X 

IX 



.•«l{ 



IV 



aant. 



193 
AMSTERDAM, 31 JANUARIJ 1869. 



Betaald in deze Maand do navolgende Onkosten, als: 

12. Kleine Kas f 

31. Blaauwhoeden-Veem )» 

» 1/m. Huur 1 Zolder, Pakliuis Fortuin ....)• 



100.— 
40.20 
24.- 



2 FEBRUARIJ. 

Gekocht van Z. VRorwENAKKKK, zijne Traite op Tilbury & (".^ te 
Tjonden, groot £ 300. — . — in dato lieden op 2 maanden, en daai- 
voor betaald a /11. 70 



;> 



Ontvangen van F. van Helden 



d^ 



Ontvangen de Promesse van F. van Dei.den per 26 Api-i! 

9 



VERKOOP-REKENING opgemaakt ove» 800 Balen Java Ryst. door 
mij voor gemeenschappelijke rekening met ('j^mbridge iS: C°. te 
Londen, verkocht. 

200 Balen. |»er 29 Maart ƒ 3544.93 

2») dito ). 2 April m 3593.09 

4(M) dito V. I) 5 Februai-ij >. 3556.10 



V, 



__ )>_26 April^ » 3592.03 

^00 Balen ' |>er 23 Maart 7l428rU5" 

Af Onkosten. 

Assurantie ƒ 12000.— a Vj % en Polis. . / 61.— 
Vracht 8/. p. Ton en 15 % i 40. 0. 5 . » 474.25 

Inklaren v 6.20 

Eossen, Opslaan » 70.25 

Pakhuishuur, Brand- Assurantie » 99.— 

Courtage over / 1 461 4.36 a 1 •/„ . . . . » 146.14 

Atlpveren. Wegen » 48 — 

Briefport, Telegraaf >- 14.50 

Rente van ƒ611.70 van 6 October68-2vi 

Maart a 5 % >. 14.19 

Provisie a 1 % » 142.8t= 

). 1076.3t» 



/ 13209.76 



is voor ifHiers V» per 23 Maart. 



/ 164 20 



ƒ 3510 



/ a556l0 



ƒ 3594 



79 



/ 6604 18^ 
13 






I i 






r' 



'f 

h h 



i? 






mi 



1 ' 



l 



r 



'# 



t 



i li 



i 

J • 

i 
! 

1. 



X 



335 
X 



3:tó 



'AM 



m 



338 
X 



194 
AMSTERDAM, 9 FEBRUARIJ 1869. 



Onlvanj>eii van P. van Dokkum voor de Remise van .1. Neuhaus & 
SoHX op hem, den 30 Januarij vei-vallen, doch waarvoor ik hom 
uitstel verleend had tot heden 



12 



Gedisconteerd van P. van Alblas eene Promesse grosl ƒ 12140.25 ge- 
teekend door L. Kinderdijk te Rotterdam, en gedomicilieerd bij J. 
VAN Kralingen alhier, vervallen 1(5 April a.s. 

Bedrag der Promesse ƒ 12140.25 

Af 64/d. Disconto a 4V2 % « 97.12 

Per Kas betaald. 



Verkocht aan E. van Olst. 

50 (ieroenen Amandelen. 

Bruto 5938 K°. 
uitslag 2V5 125 » 



16 



g.gwt. 3. 150 
Tarra 7. 350 



5813 K°. 

500 » 



Per 10 Mei. 



Netto 5313 K°. a 33c. 
Af 2 % . 



f 3506.58 
» 70.13 



19 



VERKOOP-REKENING ontvangen van Cu. Sewahd & Sox te yew- 
York, over door hen voor mijne rekening verkochte 
50 Vaten Meekrap. 
Bruto 67224 % 
Tarra 4604 » 

Netto 62620 Sf s 12V-.<ï. ... $ 7827.50 

At Onkosten. 

Vracht 10 <§ p. Ton en 10 % % 330.— 

Lossen, Opslaan » 124.30 

Pakhuishuur, Brand-Assurantie » 45.50 

Courtage 1 "/o » 78.28 

Wegen, Afleveren 1» 17.80 

Commissie, Delcredere a 5 % » 39-1.37 



— » 987.25 



Per 28 Februarij. 



$ 6840.25 
a 41c. . 



23 



Ontvangen van G. van Goor. 



/ 3400 



/ 12043 



13 



ƒ 3436 



45 



ƒ16683 



ƒ 3005 



54 
40 



33f) 



PM XII 
X 



340 
X 



:hi 

X 

342 

V 



343 
X 



344 
X 



195 
AMSTERDAM, 28 FEBRUARIJ 1869. 



Betaald in deze maand de navolgende Onkosten, als: 

15. A. Courtage op Tabak ƒ 366.77 

» B. dito » Koffij ,) 584.56 

» C. dito )) Suiker » 161.92 

» D. dito » Rijst & Amandelen » 52]86 

)) E. dito » Meekrap >, 76.19 

» F. dito » Kalfsvellen » 55.20 

» M. dito )i Katoen » 203.57 

'^ I- thtü » Scheeps-Aandeelen » 38.50 

» K. dito van Wissels » 45.01 

» L. Boekverkooper „ 250.24 

20. Entrepót-Dok y, 281.25 

» Premie van Brand-Assurantie » 45I 

21. Kleine Kas » 100.— 

28. Blaauwhoeden-Veem )> 25.10 

)) 1 Maand Huur 1 Zolder Pakhuis loriuin o 24! - 

jdito — 

In deze maand gedisponeerd ten behoeve van mijzelven 



2 MAART. 

Ontvangen van C. Oldemarkt voor de heden vervallen Wissel 

, 6 



Verkocht aan A. van Dokkum: 

40 Vaten Maryland Tabak. 
Netto 13202 K°. 
Rail'. 288 
2 7o 264. 
552 » 



12650 K°. 
8 »/o 1012 » 



Per 6 .lunij. 



Netto 11638 K°. a 27c. ƒ 6284.52 
Af 1 o/j,. )) 62.85 



8 



Ontvangen van P. van Haarlem voor zijne Promesse, 7 dezer ver- 
vallen 



13 



ƒ 2310 



/ 1100 



17 



/ 867 



81 



Betaald aan Hendrik van Beverwijk 



6221 



/ 2937 



/ 5^5 



13* 



67 



05 



25 



II: 



!*E 



i\ 



• ■ < 



i 



il!f 



f» : 



i ' 



i 






' 



;vio 



IX 



X 



347 
X 



ai8 

X 

IX 



aant. 



349 
X 



1% 
AMSTERDAM, 13 MAART 1809. 

Remise ontvangen van Ch. Skwahd X: Son te New- York, ter voldoe- 
ning van het Onderstaande: 
$ 6860.54 aan mij schuldig op mijne rekening. 
)• 170.56 voor/ 416.— aan mij schuldig op hunne rekening. 
j^ 7031.l "0"a 4»/a /. per Dollar en 7»/j % Agio is: 

Jt 1471.12.6 a/ 11.70 
i 1400. — .— op Marino Rrothers te Londen 60/d. Zigt 
» 71.12.6 » dito dito dito 

d*» 

Verkocht aan G. vax DoETiycHKM i 1400. — . — op IUbixct Kkoxhsrs 
te landen ^/d. Zigt, en daaivoor ontvangen a ƒ 11.70 . . . . . . 

20 

Gedisconteerd van G. van Slotev eene Promesse groot ƒ 16520.24 
geteekend door P. Gouda, vervallen 15 .Tunij a.s. 

Bedrag der Promesse ; / 16520.24 

Af 9^/d. Disconto a 4 % » 156.02 
Per Kas hetaald. 

23 

Geremitteerd aan (^ambridge & C®. te Londen, voor hnnne rekening 

i" 521.8.10 voor/ 6153.— a/ 11.80 in het onderstaande, als: 

M 300.-.— in een Wissel op 'J'iibiry & C*. te Tanden per 2 

April / 3540.— 

)» 71.12. 6 in eenen Wiss<»l op Baring Brothers te 

Londen 60/rf Zigt y. 845.18 

)t 53. 9.10 in mijne eigene Traite op hen , in dato 

heden, voor mijne rekening op Zigt . . » <i31.20 
). W. 6. 6 in een Wissel op .Iames BirrLER te Lon- 

de»t Traite van P. Haarlem, Zigt, aan 

wien daan'oor betaald » 1136.62 

29 ^ 

Ontvangen van P van Meerkerk 



/ 17218 



/ 16380 



(H 



ƒ 1(kJ64 



ƒ 615,3 



22 



/ :{5i4 



93 



;i50 

PM XII 
X 



351 

X 

PM VIII 



a52: 

X 



353 

X 

PMVllI 



354 

X 

PMVllI 



.355 
X 



a56 

X 

PMVIH 



197 
AMSTERDAM. 31 MAART 1869. 

Betaald in deze maand de navolgende Onkosten, als: 

27. Kleine Kas ƒ 100.— 

80. Blaauwhoeden-Veem » 44.10 

)) Vervoeren van 50 Pakken Tabak » 4.50 

» 1 maand Huur 1 Zolder Pakhuis Fortuin. ...» 24.— 

» Salarissen » 250. — 



3 APRIL. 

Betaald aan den Cargadoor P. den Burg voor Diverse Onkosten, ge- 
maakt bij het binnenkomen van het Barkschip Koningrijk Holland. 

. 6 

Ontvangen van P. Nieuwveen ' 

iO — 

Betaald voor Gagie aan de bemanning van het Barkschip Koningrijk 
Holland: 

aan den Kapitein f 1875. — 

» de Stuurlieden » 2250.— 

» » verdere Equipage » 7000. — 

43 

REKENING-COURANT ontvangen van L. Middelburg, Kapitein van 
het Barkschip Konir^rijk Holland over het Onderstaande, als: 

De door hem geïncasseerde Vrachtpenningen over de uitreis 

bedragen f 9820.24 

De gemaakte Onkosten in Oost-Indien bedragen vol- 
gens gespecificeerde Rekeningen » 4816.75 

Van hem per Kas ontvangen. 

47 

Ontvangen van J. van Kralinoen het beloop der bij hem gedomi- 
cilieerde Promesse van L. Kinderdi/k te Rotterdam, vervallen 16 
dezer 

20 

Ontvangen van de Nederlandsche Handel-Maatschappij der ^^cht 
der Retourreis van het Barkschip Koningrijk Holland 



/ 422 



60 



ƒ 1210 



ƒ 3593 



25 



09 



ƒ 11125 



ƒ 5003 



49 



ƒ 12140 



25 



ƒ36421 



25 



i 



=■11 



1il 



lil 



i 



ai 

i 'T 

>.. s* 

4*5 

'.• ;1 

' ■■ *i 

■■■ J 

- i '; 



■ S 



^M 



««as»);,'!*»:'-*- 



198 
AMSTERDAM, 24 APRIL 1869. 



357 



\eikocht a Contant aan C. Moxnikexdam 
50 Ceroenen Cuba Tabak. 
Bruto 1902 K°. 
Af 2 K°. 100 » 



1802 K°. 
Af 2 o /o 36 » 

1766 K°. 
Tarra 4 K°. 200 » 

1566 K"'. 
125 » 



8 % 



Netto 1441 K°. a 45tf ƒ 1296.90 

Af 1 % ... y» 12.97 



358 
X 



35tl 
X 



Cont. 1 % . 



ƒ 1283.93 
» 12.84 



~ 26 



^^xlSèl '^" ^' '^^' '^^'''''*^'' ^^^ ^'^^"^^'^ '^"^'' Promesse, heden 



/ 1271 



28 



Geïnteneniëerd voor Gefperson & C°. te Londen, zijne Traite op P. 
WiLNA m dato 27 Februarij op 2 maanden. .....ƒ 1180().- 

Protestkosten. » 6.86 
Per Kas aan 1.. Borculo betaald. 



30 



360 

PM XII 

X 



:j61 

X 



Betaald in deze maand de navolgende Onkosten, als: 

24. Kleine Kas f ^qq _ 

31. Blaauwhoeden-Veem 15.20 



Gedisponeerd ten behoeve van mij zei ven 



362 
IX 



I 



1 MEI. 

Rekening gezonden aan Geffersox & C°. te lA?ntien, betreffende den 
voor hen geinterveniëerden Wissel op P. Wilna- 

/ 11800.- 

Protestkosten » 6.86 / 11806 86 

Provisie a 1/4% .,. . « 29:50 

Rente 2 maanden a ^^ % » 98 33 

Wissel-Courtage van/ 11949.24 a 1 «/^o. . . '. '. *. » il*.95 
)» 2.60 



Briefport , 



/ 3594 



09 



79 



/ 11806 



/ 115 



/ 1000 



8(i 



20 



/ 11949 



24 



36:^ 
X 

364 

X 

1'MVIIl 



3(^1 



IX 



36Ci 
IX 

i^Mvm 



:W)7 



JX 



368 
X 



199 
AMSTERDAM, 4 MEI 1860. 

Ontvangen van (1. Monnikendam 

__ H ^-_.-.-. 

Betaald voor het Onttakelen en naar de Werf slepen van liet Hark- 

schip Kcmirtffrijk Holland • 

\\ ^— 

Advies ontvangen van Garl Topsdorff te Bremen . dat hij geremit- 
teerd heeft aan .1. Neuhaus & Soh.v te Hamburg, W. M. 63.2 op 
Salomo V Heini:, Zigt, voor Lrs. 28.07 a 133V2; strekkende ter 
voldening van het Onderstaande, als: 

I.rs. 29..'>r) voor / 59.52, die hij mij schuldig was op zijne le- 
kening. 
Af. » 1.48 die hij van mij te vorderen had op mijne i-ekening. 

Li-s. 28.07' a 125 is 

15 ■ — 

De Reederij-Rekening van het Barkschip Koningrijk Holland te l»elas- 
ten voor het Ondei-staandc , als: 

Mijne Provisie over de gemaakte Vrachtpenningen 

/ 46241.49 a 1 \ ƒ i62.H 

Diverse Kleine Onkosten » 27.08 

18 

Advies ontvangen van .1. Neuhaus & Sohx te Hamburg, dat zij gere- 
mitteerd hebben aan (Jefferson & C. te Londen, voor mijne reke- 
ning i 39. 18. 5 op IUring Rrothers 30/d. Zigt. 

voor R°. M. 526.7 a 13/3. 
strekkende ter voldoening van het Onderstaande, als: 

B°. M. 143. 6 die zij mij schuldig waren op mijne rekening. 
» 383.1 voor/ 340.94, die zij mij schuldig waren op 

hunne rekenifig. 

B°. M. 526. 7a/ 35.60 is 

22 ■ 

Gekocht van R. vax Harmelen. 

/ 20000.- N. W. S. rentende 3 % a 75 V4 %• . . / 15050.— 

Rente 2/m.20/d » 133.33 

Provisie Vg % » 25. — 

Per Kas betaald. 



1/ 1271 i09 



/ 



83 



20 



/ 5619 



/ 489 



/ 468 



/ 15208 



49 



53 



33 



! 1 I 
( ' 

i 






tw ' 



S!^Si^*^S'Ü?f^*'^"'.tÖ - 



1» l'j 



AMSTERDAM, 2r> MEI 1869. 



:m»o 



PMvm 



X 



:n() 



371 

PM XII 
X 



Het zuiver Saldo der Reederij-Rekening van het Barkschip Koningrijk 
Holland bedraagt / 28516.80 



en moet worden verdeeld als volgt: 



H. VAN HOLSWAKD 
('. VAN DE I.EMMKIl 

D. Kravkker 

F. VAN Dej.dkn 

G. VAN Goor 
H. VAN IIassklt 

.1. 'sCiRAVENDEKIi 
K. VAN DE GAPEfJJi 

l! Jangstraat 

M. VAN IJOXTEL 
A. VAN DOKKUM 

E. VAN Ol>ST 

Eigen Aandeel 



1/8 / 3564.60 

3/32 ,> 2673.45 

3/32 » 2673.45 

1/16 *» 1782.30 

1/16 )> 1782.30 

1/16 >» 1782.30 

1/32 H 8M.15 

1/32 >• 891.15 

1/32 * 8<M.15 

1/32 » 891.15 

1/8 T) 3,564.60 

1/16 >, 1782.30 

3/16 » 5346.90 



Aan de 10 eerstgenoemden hun aandeel uitbetaald ten bedrage van . 



d°. 



Met A. VAN DoKKUM afgerekend hel Navolgende, als: 

Mijne Pretentie ten rijnen laste 6 Junij a.s. vervallen, 

bedraagt / 6221.67 

Af toegestane Korting 12/d. a 5 % » 10.37 



J 6211.30 
Hetwelk hij aan mij betaalt in het onderelaande, als: 

Zijne Kwitantie voor zijn V» Aandeel in de uitkeering van het 

Barkschip Koningrijk Holland / 3564.60 

Per Kas y, 2646.70 



/ 
/ 



28516 
17823 



80 



._ 



31 



Betaald in deze maand de navolgende Onkosten, als: 

20. Kleine Kas ƒ lOO. 

28. Premie van Brand-Assurantie ' » 15.— 



/ 6211 



30 



/ 115 — 



— r 



372 
X 



37,3 



X 



374 
X 



375 
X 

376 
X 



377 
X 

378 
X 



379 
X 



2m 

AMSTERDAM, 1 .IUNI.1 1869. 



Gekocht van L. den Heldek. 

,50 Aandeelen Russische Spoor R. 125.— a 192% • ƒ 0637.50 
Provisie »/« % over/ 11800.- » 14 .75 

Per Kas betaald. 

______ — T> 

Van E. VAN 0\&t ontvangen het beloop van mijne pretentie ten zijnen 

laste den 16 Mei 1.1. vervallen groot ƒ 3436.45 

In zijne Kwitantie voor zijn Vis Aandeel in de üitkeering van 

het Barkschip Koningrijk Holland f 1782.30 

Het Saldo in Contanten )) 16,54.15 

. H 

Ontvangen van de Nederlandsche Bank tot Slot van rekening. 

12 

Verkocht aan H. van Hasselt, mijn Vie Aandeel in het Barkschip 
Koningrijk Holland^ en daarvoor ontvangen 

d°. 

Gekocht van R. van IIarmelen. 

Fl. 16000.- Oostenrijk Metalliek, Rente 

Amsterdam a 68 o/q. / 13600.- 

Rente 5/m. 10/d. a 5 «/o *. . . » 444.44 

Provisie Vs "/o » 25. — 

Per Kas betaald. 

45 

Ontvangen van P. (ïOUDa het beloop zijner Promesse heden vervallen. 

. d°. ^ 

Gekocht van L. dkn Helder. 

/• 16000.— N. W. S. rent. 4 o/o a 983/^ %..../ 15800.— 

Rente 2/m. 13/d. a 4 % » 129.78 

Provisie V» % » 20.= 

Per Kas betaald. 

10 [ 

Ontvangen van R. van Soetemeeb. 

Aflossing van Beleening op 800 Balen Koffij. . . . / 30000.— 
6 Maanden Rente a 4 % » 600.- 



/ 9652 



/ 3436 45 
ƒ 10194 



25 



ƒ 8500 



/ 14069 



ƒ 16520 



ƒ 1,5949 



/ 30600 



44 



24 



78 



■'» ■ 





i- n 


■:^- . ]•% 


-^^i' 


h M 


I'VI 




4* , ! 1 


'^" y i 1 


■l fi!| 


¥: h- 




iM 


. • 1 ' 


^.- L 




\- ' u 






- i: 



Ml' 



I 



r ■■ ,.:i 



4ï 



1 



m 



:jx(> 



PM XI 
X 



:J81 



X 






l'M XII 
X 



20^2 
AMSTERDAM, 19 JUxNU 1860. 

Gekocht van H. van HARMtxEx. 

ƒ 20000.— Oblig. Rusl. Hope & C° 5 o, 

|^^2^/«%- . ■•..'. ./20r.25.- 

Rente 5/,n i7/J i 463.89 

Provisie Vs 0/^ ^^ ,^^^ _ 

ƒ Hi(K)0.- N. W. S. rentende 2V2 % 

i^'/ieX Z' 10170.- 

Rente 5/nri. 17/d ., ia5.5ö 

Provisie Vs % « 20.— 



/ 21013.S9 



Betaald. Per Kassa 

» Associatie-Cassa 



'li 



_)• 10375^56 

ƒ 31389T45 

/ 3Ï)59'r28 
» 795.17 



Getrokken op Gefpkhso.n .^^ CA te Lo^u/en en het beloop daarvan 
per Kas ontvangen van F. vav Delden i' 1052.19.- <»/. P Tanter- 
BUBY 3/d. Zigt, strekkende deze Traite ter voldoening ' van hel 
iinderstaande, als: 

i» 1013. 7. 8 a/ 11.80 voor/ 11957.94, die 7. 



'IQ 4 4 , ï^"*^^" op hunne rekening ƒ 11957.94 

.K*. 11. 4 die ZIJ mij st^huldig waren op mijne 



rekening, 



zij mij schuldig 
4 

406.87 



d^ 



/ 12424 



Gekocht van L. den Helder. 

i 800.- Leening Rusland 18r»0. Hope & CA rent. 4'/, O/ 

a 89 V2 % f jJ-Qo _ 

Rente 21/d. a 4Ve o/o { '•l(-2o 

Provisie ï/s O/o ,, l^;^ 

Per Kas betaald. '■ — 



30 



Betaald in deze maand de navolgende Onkosten als • 

12. Kleine Kas » • • 

30. Salarissen en Douceui-s { 

» A. Courtage van Tabak 

Rijst & Amandelen 



» D. dito » 

'* 'h ^r^'*^ ^ ' ^1 16 Koningrijk Holland. 

» K. Wissel-Courtage 

* L. Boekverkooper 



100.— 

400.— 

10().32 

127.50 

42.50 

41.71 

88.65 



/ 8629 20 



/ 906 



68 



;i8i 
X 



1^5 
X 



:i86 



IX 



387 
IX 



IX 



PM iV 

IPM lil 



389 
IX 

3'.»U 



IX 



203 
AMSTERDAM, 30 JUNLI 1869. 



Gedisponeerd ten behoeve van mijzelven . 

: d°. 

In Kas genomen de onderstaande Coupons, als: 

16 ps. Oost. Metalliek ƒ 30.90 ƒ494.40 

28 » N. VV. S. . . ). I2.37V2 » 346.50 

d^ 

De GOEDEREN-REKENING te belasten voor het Ondei-staande: 
Courtage van Verkoop. 

over 80 Vaten Maiyland Tabak / ï^3.35 

» 50 Ceroenen Cuba dito » 12.97 

» 50 » Amandelen » 17.53 

Divei"se Onkosten wegens Afleveren , enz » 35. — 

Aandeel Huur Pakhuis Fortuin. » 60. — 

Doorloopende Brand-Assu\;antie » 15. — 

do 

Het 3/,6 Aandeel in het Rarkschip Koningrijk HollOhdy te belasten 
voor Courtage van verkoop met 

d^ 

De navolgende Rekeningen te belasten voor Interessen, als: 
(ioederen. Saldo van Rente / 72.51 

Voor op tijd gegeven » 168.43 

^ "^ ^ / 240.94 

Ellecten. >• 510.54 

V,5 Aandeel Koningrijk Uolland » 219.33 

(ioederen voor V2 rekening met Cambeidge &• C°. \^ Londen, 

liggende te Amsterdam * » 50.38 

Goederen in Consignatie aan Ch. Seward& Son te AVtg- TorX- » 214.28 

do. 

Het batig Saldo der Wissel-Rekening bedraagt 

__ d*. 

De Rekening van mijzelven te crediteren voor het Onderstaande, als: 

1/3 jaar Kantoorhouden / 100. — 

Va » Kapitaalsrente / 2000.— 

Saldo van Rente der Particuliere Reke- 
ning » 229.37 

,> 2229.37 



ƒ1500 - 



ƒ 840 



f 233 



ƒ 



42 



90 



a5 



50 



ƒ 1235 47 
f 56 67 



ƒ 2329 37 



il 






',r. 

■ ! 



•■ •*■■ 



-i>i 



^>fl?-ïfn;; 



2()4 



lil 







l\^* 



AMSTERDAM, liO JüNI.1 \m9. 



«H Het Saldo der Kleine Kas iu de Kas 



xui 



overgesloit, bedraagt 



IX 

aaiit. 



CALCULATIE VAN DK ONDERSTAANDE EFFECTKN 
VOLGENS BEURSNOTERING VAN HEDEN (•). 

/ 16000.- N. W. S. rent. 4 •/. a 99 .,. ^ ^,^^ _ 

3 m. Rente » 160.- 



/ 24 






.^20000.- N. ;.. s. rent. 3 o, , ,57. o/. -TT^O^o 

4 m. Rente » 200 - 

ƒ 28000.- N. W. S. rent. 27, % a 63% 'U " 

J 28000.- OMi«. R„sL „o,. . c«. 5 V^'l^'U %. .' [ f ^.. 

6 m. Rente » 700. 

M 800.- Oblig. Rusl. „„p, & c». 1860. 4-/, '/.'i 89./,^i;ï71^,iiT 

i m. Rente » 36.— 
50 Aandeelen Russische Spoor Z ^TTT 

Fl. 16000.- Oost. Metalliek Rente Amst.'.^'o/, a 68»//%. . 



- /i6000 



» 15287 
» 17815 



50 






» 29:^65 



» 8(i40 
» 0725 

» 13750 



^Te Sef:"" """■ ""'"-"•''<' ''^''-"■«' «P '«<' van KapiUal 



over 



/1ia"S82 



50 



(*) Oorspronkelijk 29 Junij 1861. 



/ 15000 



AANTEEKENINGEN, 



OP ENKELE POSTEN VAN DE VOKENSÏAANDE MEMORIALEN. 



Alvorens tot de behandeling van dit onderwerp over te gaan, wenschen wij 
met een enkel woord rekenschap te geven van den vonn, waarin wij de drie 
Memorialen hebben neêrgesteld. 

De vorm toch staat in het naauwste verband met het standpunt waarop wij 
ons geplaatst hebben, toen wij tot de zamenstelling van dit Memoriaal overgingen. 

Wij gingen namelijk uit van het denkbeeld, om in de drie verschillende 
afdeelingen ecne verzameling van posten te geven, vatbaar, zoowel voor e^ne 
uitwerking in orde des tijdt , als voor eene uitwerking op de zoogenaamde maan- 
delijksche wijze. 

Om dit doel te bereiken, meenden wij dan ook ons niet te kunnen verge- 
noegen met een eenvoudig aangeven van de sommen of beloopen, die vooreene 
geregelde journalisering vereischt worden. 

T)it zal ten duidelijkste blijken, wanneer wij aantoonen, op welke wijzen 
men dit Memoriatil gebruiken kan, om daaruit het .loumaAl te formeren. 

Die wijzen zijn tweeërlei. 

De eerste is de door ons reeds genoemde boeking in oide des tijds , dat is : 
post voor post, zoo als zij in het Memoriaal voorkomen; de tweede, die der 
maandelijksche methode. 

Over de boeking in orde de,s tijds zullen m ij , ais geschiedende uit het Memo- 
riajil, wel niet ve^l in het midden behoeven te brengen ; over de boeking volgens 
de andere manier zullen wij echter in meer bijzonderheden dienen tn treden, 

Gelijk wij reeds op bladz. 36 gezien hebben, geschiedt de boeking volgens 
d(^ maandelijksche methode, zonder tusschenkomst van het Memoriaal, onmiddelijk 



i' 



!l 



I .'* 



.j ;] 



206 

uit de hulpboeken , en het spreekt dus van zelf, dat, wil men bij dit Memoriaal 
dte manier volgen , het dan ook tot de verschiUende Hulp-boeken moet worden 
geretluceerd: met andere woorden: in plaats, dat uit de PI ulpboeken het Memo- 
naai wordt zamengesteld, wordt hier eenc omgekeerde orde gevolgd, enalzoodit 
Memoriaal beschouwd, jüs alleen leverende de noodige bescheiden om die Hulp- 
Boeken te vormen. ^ 

Tet einde nu aan de Hulp-Boeken een voorkomen te kunnen geven, zoo als 
zij werkelijk hebben moeten, waren wij wel genoockaakt het Memoriaal zoodanig 
m te ngten als wij dit gedaan hebben, en in de verschillende posten ook de 
verschillende uitcijferingen op te nemen. 

Van daar de betrekkelijke uitgebreidheid, die deze arbeid heeft verkregen. 

Tot dusverre over den vorm, dien de posten in deze Memorialen hebben. 

Nu nog een enkel woord over de cijfers , welke men bij die posten vermeld 
vindt. 

flelijk men ziet is elke post gemerkt met een Arabisch cijfer, en één of meer 
-Komeinsche cijfers. 

Het xVrabische cijfer duidt aan het volgnommer der posten, en dient voor- 
namelijk om liet opzoeken der aanteekeningen te vergemakkelijken. Daarenboven 
wordt het gebruikt in verband met het Romeineche cijfer, welk laatste bij elke 
post gebezigd wordt, om aan te geven, in welk Hulpboek of welke Hidpboeken 
die posten moeten worden ingeschreven. 

Eene lijst der boeken , corresponderende op deze beide srjorten van cijferschrift 
vindt men hier jichter als Bijlage Letter G. ' 

En om nu deze aanwijzingen met nog eene andere aan te vullen, zoo raden 
wij ieder, die lust mogt gevoelen, dit Memoriaal uit te werken, daarin deze ma- 
nier te volgen. 

Eerst de gewone boeking in orde des tijds; en dan nog eens dezelfde uitwer- 
king volgens de maandelijksche methode. Wij raden deze twetiledige bewerting 
aan, om de volgende redenen: eerstens kan men dan in eene vergelijking van 
de beide manieren treden, die toch tot hetzelfde resulüiat moeten leiden ; tweedens 
heeft de andere manier het voordeel, dat men, uithoofde der noodzakelijkheid om 
de Hulp-Boeken, als het ware zelf te moeten formeren, dan ook met die Hiüp- 
Boeken en huu gebruik meer vertrouwd germikt. 

Wij spraken daarzoo van een geraken tot hetzelfde resultaat, en moeten op 
dit punt nog iets in het midden te brengen. Gelijk wij toch, als het ware, eene 
verantwoording gedaan hebben van hetgeen wij gegeven hebben, zoo dienen wij 
ook nog met een enkel woord rekenschap af te leggen, omtrent hetgeen wij niet 
gegeven hebben, of liever waarom wij in dit ons werk niet hebben opgenomen, 
iets, dat men bijna gewoon is in werken van dezen jiard aan te treffen 

Meestal toch wordt het Memoriaal gevolgd, door eene uitwerking daarvan 
m Journaal en Groot-Boek. Hoewel dit alles nu zeer geschikt is, om van deze 
beide boeken , en van elke post bijzonder , eene aanschouwelijke voorstelling te 



207 

geven , zoo hebben wij echter gemeend , dit te moeten nalaten , en wel om de 
navolgende reden. 

Voor ieder die zich de wetenschap van het boekhouden wil eigen maken is 
het van het hoogste gewigt, dat hij zich gewenne zelf te denken, en niet bloot 
anderen in hunne gedachten te volgen. Wanneer nu eeu Memoriaal door het 
(biaruit geformeerde Journaal gevolgd wordt, dan wordt men onwillekeurig ver- 
leid, om, bij eenige voorkomende moeijelijkheid, zoo spoedig mogelijk het eigen 
nadenken te laten varen, en den knoop maar kort en goed door te hakken, door 
inzage te nemen, op welke wijze de onderwerpelijke moeijelijke Memoriaalpost 
moet worden gejournaliseerd. Dat dit van zelf eene zekere werktigelijkheid ten 
gevolge heeft, die niet ligt tot eene grondige kennis heenvoert, zal ieder begrijpen,' 
die eenigzins bekend is met de natuurlijke neiging, bij ieder individu bestaande, 
om zoo spoedig mogelijk van eenen eenigzins moeijelijken arbeid te worden afge- 
holpen. Deze bedenking, voorspruitende uit eene op dit terrein wel eens opgedane 
ondervinding, heeft ons dan ook bewogen alleen een Memoriaal ter uitwerking 
te geven, zonder die uitwerking tot Journaal en Grootboek aanschouwelijk voor 
te stellen. 

Aan de andere zijde is het echter ook waar, dat men het stelsel om zelf te 
laten werken te eenzijdig kan toepassen, en alle mogelijke toelichting ontwijkt. 
Wij hebben getracht ook deze klip te vermijden, en daarom aan onzen arbeid 
nog een drietal zaken toegevoegd, die wij vertrouwen, dat den beoefenaar van 
dit Memoriaal wel van eenigen dienst kunnen zijn. 

De eerste is eene reeks van hierna volgende aanteekeningen op sommige pos- 
ten ; de tweede is eene verzameling van de resultaten, die men over elke afdee- 
ling afzonderlijk verkrijgt, en als zoovele bijlagen hier achter vindt opgenomen. 
Letters A. B. C, D. 

Wat dit doel betreft werden wij geleid door deze gedachte Wij hebben ons 
elke afdeeling van het Memoriaal voorgesteld, als ware het een eenig groot reken- 
kundig voorstel ter uitwerking opgegeven, en waarvan de oplossing of het ant- 
woord in elke bijlage bijzonder te vinden is. 

De weg nu, waardoor men tot die oplossing geraakt, vindt men, wat hoofd- 
gedachten en grondtrekken betreft, in het voorafgaande theoretische gedeelte aan- 
gewezen, welks lezing en herlezing wij ten sterkste aanbe\elen. 

En ten derde vindt men hierachter als eene afzonderlijke afdeeling eenige 
Modellen van Hoofd- en Hulp-boeken. 

Na deze inleiding laten wij nu onze aanteekeningen volgen, en beginnen 
daartoe met die op post : 

N*. 1. 

Men vindt deze Post gemerkt met de cijfers van twee verschillende boeken, 
die, wat betreft de orde, waarin zij in het Journaal moeten worden overgenomen, 
tot de laatsten der door ons opgegeven reeks behooren. Desniettegenstaande 



='««a*3«B*w«A..ï 



\ 



Inii 



»: 



II) 



208 

moet het «louruaal bepaald met deze post worden geopeud, omdat zij is liet fun- 
dament, waarop alle andere posten berusten. Men leze hieromtrenc het verhan- 
delde op Bladz. 65 en vervolgens. 

Verder vindt men een dezer cijfers bovendien nog gemerkt met de toevoeging 
P. M. Overal waar deze beide letters voorkomen wil dit te kennen jreven dat de 
overname in het bo(;k, dooi- het cijfer aangeduid, moet geschieden Pro Memoria ; 
dat wil zeggen, eene bloote overname om der orde en des verbands wille, zonder 
dat voor die post uit dat boek eene overname in het Journaal voortspruit. Om 
eens voor goed een denkbeeld hiervan te geven, zullen wij het Pro Memoria in 
deze post eenigzins nader toelichten. Volgens hetgeen op bladz. 66 voorkomt, 
moeten de verschillende onderdeden, waaruit de geheele bezitting bestaat, ieder 
voor zijn eigen bedrag, en dit wel in een post worden gedebiteerd. Zoo 'wordt 
dan ook de Kas gedebiteerd voor het bedrag der Contanten op 1 Januarij aan- 
wezig, en insgelijks moet dit bedrag aan de linkerzijde van het Kasboek voorko- 
men, om de telling der Kas te kunnen opmaken. Dit moet, gelijk gezegd, aldaar 
echter op zoodanige wijze geschieden, dat over deze iK)st i/i/ het Kasboek nimmer 
eene .Tournaaljx)st kan voortkomen, of in een(^ maandelijksclie kan worden opge- 
nomen, anders zoude men van zelf vervallen in eene dubbele boeking over iets, 
wat slechts eenmaal geboekt mag M'orden. Ten einde dan alle mogelijke verwar- 
ring te voorkomen, is, wat deze post betreft, de beste vorm, die men aan hare 
overname geven kan, dat men eenvoudig neerschrijft, //aan Contanten voor diver- 
sen in Kas / 14277.25." 

Wat betreft d<- calculatie der aanwezige goederen, deze vindt men op Bijhige 
Letter K. 

N". 13 en 17, voornamelijk N". 17. 
Hierover leze men hetgeen Mij gesehrcn-en hebben oj) bladz. 25. 

N«. 21. 
Zie hierover bladz. 24 

N». 25. 

Deze post moet volgens de nuiandelijksche methode geheel in het Kasboek 
worden opgenomen, en de zaak dan als volgt beschouwd worden ; dat men ont- 
vangt liet volle bedrag der Promesse, en bet^uilt het belooj) van den Interest. 

N». 29. 

Hiervoor verwijzen wij naar bladz. 84—86. Het is nwulzaam dieafdeeling 
met aandacht na te lezen. 



209 

N". 33. 
Bij deze post moeten wij de opmerking maken, dat niettegenstaande wij slec;hts 
ƒ9990. — ontvangen, de geldgever Crediteur wordt voor / 10000. — , en de overige 

ƒ 10. — op de Rente-rekening moet worden vereffend, omdat deze /" 10. uit 

eene beleening zaak voorts])ruitende, de over die prolongatie te betalen rente 
natuurlijker wijze verzwaren, 

N». 36. 
De wissel groot fr. 25000. — , waarover in deze post gehandeld wordt, kan 
men behandelen, als bleef hij in portefeuille, tot op het oogenblik, dat men 'afre- 
ken ing daarover ontvangt. 

N«. 39. 
Hierbij moet men wel in acht nemen , dat hoewel er een wissel ter grootte 
van fr. 25000. — wordt uitgegeven, de ontvanger nogtans slechts voor fr. 24879.52 
mcK^t worden gedebiteerd. Men moet de zaak dus alzoo beschouwen : dat de 
ƒ 11666.67, die wij voor dezen wissel hebben uitgegeven, ons in staat stellen, 
om mm den (mtvanger niet fr. 25000.— maar fr. 24879.52 te betalen. 

N». 46. 
De Post<m in het Ueederijboek votn'komende worden of in het Kasboek of 
in het Memoraal overgebragt ; van daar, dat men, hier en overal, het boek VIII 
met PM gemerkt vindt. 

N". 47. 
HocMcl deze ])ost geheel kon worden achterwege gelaten , omdat ei- ook hoe- 
genaamd geen e boeking uit voortspruit, hebben wij echter geoordeeld ze op te 
nemen, om cmc geleidelijke orde in de ontwikkeling van hei Memoriaal te ver- 
krijgen. 

N». 53. 
Hierover na te lezen l)ladz. 71 en vervolgens. 

N". 68. 
Bij dez(; j)ost moeten wij opmerkzaam maken , dat, voor de Assurantie op 
het schip Koningrijk Holland niet de onkosten, maar de Reederij-rekenino- van 
dit schip wordt gedebiteerd. 

N«. 70. 
Deze Assurantie-post wordt insgelijks onmiddellijk ten bezware van de bewuste 
goederen zei ven gebragt. 





f' 

••1 


■ Il 1 



14 



lüu. 



i; 



r 



210 

N". 77*. 
Deze post bestaat eigenlijk uit drie posten onder één nommer vereenigci. 

N». 116. 

Over deze post wenschen wij in eenige nadere bijzonderheden te treden. Zoo 
als ZIJ hier omschreven is, kan zij zeer gemakkelijk in één Joumaalpost worden 
zamengevat, als men slechts goed in acht neemt het feit, dat hier geschiedt 
Door Cambridge & C\ te Londen worden ons geremitteerd / 11800— welke 
m ons eigen bezit blijven. Het is dus dmdelijk, dat de llemise-rekening voor 
dezen wissel ten bedrage van/11800.— moei worden gedebiteerd, en dat Cam- 
^i^fonn i' f?' '''' '*''''''^''" gecrediteerd, wanneer zij ons, bij voorbeeld, deze 
ƒ 11800.— hadden geremitteerd, ter kwijting van eene of andere schuld, die wii 
van hen te vorderen hadden ; of ook, wanneer zij zich de latere dispositie wilden 
voorbehouden. Dit is evenwel niet het geval. Cambridge & C\ remitteeren ons 
een Wissel, om tüen voor hunne rekening te verkoopen , en het Netto Provenu 
daarvan voor hunne rekening aan een ander over te maken. Zoodra dit nu door 
ons geschiedt, worden (Jambridge & C". aan ons wederkeerig het beloop schuldig 
dat ZIJ voor het Netto Provenu van den Wissel van ons te vorderen hadden, en 
(lit salderende, zoo kan de gansche boeking gevoegelijk buiten de rekening van 
Cambridge & C . omgaan ; en in hunne plaats treden op als Crediteuren die 
rekeningen die ons in staat steUen, het Netto Provenu van den in portefeuiUe 
gehouden Wissel te voldoen. Volgens de uitcijfering bedraagt dit Netto Provenu, 
door ons aan Ferrère Lafitte te remitteren, /11646.44, met welke som wii 
den m ons zelven gediseonteerden Wissel groot/ 11800.— kunnen voldoen. Om 
nu de Crecüteuren te kunnen bepalen, hangt alles af van de wijze waarop wij 
die som aan I^errère Laffitte voor rekening van Cambridge & C\ voldoen. 
Uit het vervolg van deze post blijkt; dat van deze / 11646,44- door de kas en 
den kassier gezamenlijk / 11089.58 worden uitgegeven, ter voldoening van door 
ons gekochte Wissels, die wij aan Ferrère T.afitte hebben geremitteerd, en 
dat de ovenge nog te voldoene ƒ556.86, door ons aan Ferrère Laffitte wor- 
den overgemaakt m onze eigene traite op hem, groot fr. 1204.02 waarvoor na- 
tuurlijk Ferrère Lafitte m/r. moet worden gecrediteerd, als zijnde voor die 
som door ons betrokken. Het resultaat hiervan is, dat tegenover de ontvangende 
Kemise-rekenmg als Uitgevers (Crediteuren) optreden : de Kas, de Kassier en 
Ferrlre LAFFiTTe ; en dit wel, omdat het deze denkbeeldige en werkelijke 
personen zijn, die door hunne gift den denkbeeldigen persoon, belast met de admi- 
nistratie over de Remisen, in staat steUen, den Wissel van ƒ 11800.— in ontvangst 
te nemen. Aangezien nu echter de Rémise-rekening moet worden gedebiteerd 
voor de som, waarmede deze Wissel zal worden betaald, dat is /* 11800.—, zoo 
vloeit hieniit van zelf voort, dat er voor het verschil tusschen / 11800.— en 
11646.44 nog Crediteuren moeten aanwezig zijn; anders zou het evenwigt 



211 

(grondslag van het dubbel Boekhouden) verloren zijn. Wij behoeven naar die 
Crediteuren echter niet lang te zoeken, als wij slechts in aanmerking nemen, 
welke handeling hier geschiedt. En wat toch doen wij hier? Wij koopen en 
betalen, ja, maar dit laatste vroeger, dan wij verpligt zijn, en daarvoor genieten 
wij rente-vergoeding. Eerste Crediteur: Interest. Wat doen wij verder ? Wij wis- 
selen ten gerieve van een ander, en doen dus moeite, die beloond moet worden. 
Tweede Crediteur : Provisie. Wat doen wij ten slotte ? Wij verschieten Onkosten, 
die ons gerestitueerd moeten worden. Derde Crediteur: Onkosten. Welnu, zie- 
daar de drie Crexliteuren, die de herstellers van het schijnbaar verbroken evenwigt 
zijn, want toch, Interest, als denkbeeldige Persoon, belast met de administratie 
over de rente- verefleningen, heeft wegens vóórbetaling te vorderen / 100.96 ; de 
Provisie, als denkbeeldige Administrateur over de Commissieloonen, heeft als ver- 
goeding voor gedane moeite te eischen ƒ 29.50 ; terwijl de denkbeeldige Admi- 
nistrateur der Onkosten, voor gedane of nog te doene uitschotten, insgelijks als 
eischer voor / 23.10 optreedt. Deze drie sommen te zamen vormen het verschil 
tusschen h(;t bedrag, waarmede op den vervuldag de Wissel zal worden betaald, 
en dat waarmede hij nu reeds aan Cambridge & C". voldaan wordt. 

Als men nu de boeking hiervan op de maandelijksche manier doet, dan 
moet deze boeking worden verdeeld over drie verschillende Hulpboeken, en de 
zaak zelve gesplitst worden in zoovele handelingen, als er werkelijk gebeuren. 
Wij laten hier, ter verduidelijking, -eene categorische verdeeling volgen, met toe- 
voeging van de Hiüpboeken, waarin de afzonderlijke handelingen moeten worden 
opgenomen. 

Discontering met ven-ekening van Provisie 
en Onkosten. 

Afgifte eener Kwitantie op den Kassier en 
overname in de Kas. 
Aankoop en betaling van drie Wissels. 
Eigen Wisseltrekking op Ferrère Laffitte 
te Parijs. 

Overmaking der Wissels aan Ferrère Laf- 
fitte voor Cambridge & C". 

Men kan deze gesplitste boeking nog op eene of meer andere wijzen bewerk- 
stelligen, de uitwerking daarvan laten wij evenwel aan het eigen oordeel over, 

N». 144. 
Het hier door ons opgegeven bedrag is afhankelijk van de wijze waarop men 
de posten onder N". 29 en 50 geboekt heeft. Het beloop in deze post vermeld 
is verkregen door eene boeking, zoo als wij die opgegeven hebben op bladz. 84, 
enz. Eene aandachtige nalezing van de geheele afdeeling //Eigen Wissels" raden 
wij hier bepaaldelijk aan. 

14* 



Ie handeling. Memoriaal. 



2e dito 



3e 

4e 



dito 
dito 



5e dito 



Kasboek en 
Kassiersboek. 
Kasboek. 
Memoriaal. 

dito 



I 



1, 






t" 



1. ;.< 



212 

N». U5. 
Bctrctibntlo het «orste lid van dvM^. iK)st merbiii wij hhii, dat, om oen jiiisteii 
stjuit van zaken te verkrijgon, alle mogelijkt; onkosten moeten worden in acht 
genomen, en dat het derhalve niets (hm regelmatig is, dat, vo'ór dat tot het op- 
maken van den staat van zaken wordt overgegaan, de handelaar in zijn privé' 
vergoeding krijgt v(K>r die uitgji.v(m, welke hij als j)articuli(^r ten bezware ziiuer 
zaken gemjiakt heeft. 

Over den verderen inhoud dezer j)ost leze «kmi bladz, 69, enz. 

N«. 147 ii 160. 

Deze iK)st(5n behelzen de versehillendi; (;aleulatiën, die men behoeft om eene 
juiste Balans te kunnen opmaken. Zij kunnen, wat betreft het Hidpboek, waarin 
zij behot^en, in een afzonderlijk boek worden opgenomen; men kan deze opname 
(x»k in het Ralansboek bewerkstelligen. A'an al deze posten worden alleen voor. 

N". 158 a 159 
eenige nadere toelichtingen vereischt, die wij hier zullen geven. 

Wanneer men eene juiste Balans wil inaken, dan is het een vereischte, dat 
alles wat op de Balans moet voorkomen, worde gebragt tot de Mjuirde, die' liet 
heeft o]) den dag, dat de Balans wordt afgesloten. Als mem uu een blik weri)t 
in deze beide posten, dan zal men bem(;rken, dat zij bepmdd over ronte-veretie- 
iiingen loopen, en wel v(x)r het meerend<;(!l rente- vereffeningen over zulke zaken, 
als waarbij meïi niet gewoon is ze in Jianmerking te nemen. Nogtans gelooven' 
wij, uitgaanfle van het standpunt eener absoluut juiste en accurate Balans, deze 
posten niet te kuniu^n missen. Wij zullen opgeven de reden wajirom. Gelijk 
men uit lid 1 van de post X". 158 zien kan, komt dsmr V(K)r eene som vin 
■ ƒ 75.04., die, onder den vcn-m van te goed komende rente, op de Balans als be- 
zitting mcMït paraderen. De reden waarom deze ƒ 75.04 als bezitting op de Balans 
moet worden opgeTionien is hierin gelegen : dat di(^ moet worden gebragt in min- 
dering van de som vnn ƒ 15461.45, die wij volgens specificatie aan 4 verschillend<; 
personen schuldi*j: zijn. Nu is de vraag: waarom komen deze A 75.04, als bezit- 
ting op de Balans vwr, in mindering van de ƒ 15461.45 schuld? Om deze reden. 
Men heeft wt^l de volle/ 15461.45 van ons te vorderen, maar, (en hier lette men 
wel op), men heeft dien te vorderen eenigen tijd na ik dagteekeniug van de Balans, 
en bijgevolg had op het oogenblik van die dagteekening, de schuld dan (M)k ni(;t 
de werkelijke wain-de van de som, w?uiiv(M)r zij stond aangeschreven. Met dat al 
mag echter in de som dier schuld, wat de overname op de Balans betreft, geene 
vta-andering hoeg(maamd komen, omdat zij met h(^t beloop van hajir ])rimitief 
bedrag moet worden gekweten, en ook werkelijk die som door ons verschuldigd is, 
maar nog niet op dezen oogenblik. Ten einde nu de schuldvordering tot"ha<'ir 
werkelijk bedrag op lu^t oogenblik van de (higteekening der Iklans te kunnen 
reduceren, wordt zij eenerzijds tot haar volle bedrag in de Croditzijde der Balans 



213 

opgenomen, en anderzijds aan de Debetzijde der Balans zulk een tegenwigt ge- 
legd , dat de schuld hare juiste zwaarte erlangt. Dat dit tegenwigt daarop als 
Interest moet worden gebragt, zal ten duidelijkste blijken, wanneer wij nu het 
tweede lid van dit Nommer zullen behandelen. 

Bij dit tweede gedeelte geldt het de rente-vereflening van door ons gei)as- 
seerde, en nog niet vervallen promessen. Stel nu voor een oogenblik, dat het 
terugbrengen van deze door ons verschuldigde sommen tot hare werkelijke, dat 
is contante waarde, niet slechts in onze boeking, maar ook in de werkelijkheid 
(feitelijk) geschiede , dan zou dit op geene andere wijze kunnen gedaan worden , 
dan door een voldoen dezer schuld met korting voor Disconto , en bijgevolg zouden 
de houders op den dag , waarop de Balans werdt afgesloten , voor hunne beide 
promessen, die op de vervaldagen eene waarde hadden van / 5893.54, indien zij 
die 30 Junij afstonden, daarvoor niet meer knnnen elschen dan dit bedrag ver- 
minderd met /' 25.19. Deze som zou alsdan als bate in het Credit der Interest- 
rekening worden gebragt , waar zij nu insgelijks komt, door hare plaatsing in het 
Debet der Balans. 

Men moet toch in het oog houden , dat deze gansche vereffening niets anders 
ten doel heeft, dan door de Balans een toestand v(x>r oogen te stellen, zoo als 
die werkelijk bestaat, en dien ten gevolge kan dan (X)k het oude jaar nimmer 
belast worden met iets wat ten bezware van het nieuwe komen moet. Evenmin 
mag ten prdïijte van het oude komen iets wat werkelijk ten bate van het nieuwe 
komen moet; daarom dan ook hebben wij in de volgende post N". 159 in aan- 
merking genomen die rente, welke nog doen- ons als verschuldigd kan beschouwd 
worden , en over welke stelling wij nu nog een enkel woord in het midden zul- 
len brengen. 

Wat betreft de beide eerste deelen van deze post , een ieder zal ligtelijk be- 
grijpen , dat reeds verteerde maar nog niet betaalde renten als schuld in het Cre- 
dit der Balans moeten voorkomen. De schuld echter, die op de Balans voor de 
overige deelen van deze post wordt overgebragt , strekt om tot tegenwigt te dienen 
van de te groote zwaarte, waarmede de in die post vermelde bezittingen op de 
Balans voorkomen. Het is toch eene waarheid, dat, bij voorbeeld , de daarin ver- 
melde pretentie op L. Vogelenzang groot ƒ 2351.50, invorderbaar op 4Sept, 
op 30 Junij de waarde van die som niet heeft; niemand ten minste zou zeer 
voor kunnen geven, zonder zich zelven te kort te doen; want, gesteld dat er 
iemand gevonden werd , die vooi: eene op 4 September invorderbare pretentie het 
volle bedrag dier pretentie op 30 Junij betaalde , dan zou hij gedurende den tijd , 
die tusschen 30 Junij en 4 September nog moet verloopen , zich zelven de moge- 
lijkheid benomen hebben , om van de som , die hij voor die pretentie betaald had , 
eenige vruchten te plukken, en alzoo dat bedrag vervormd hebben in eene tot 4 
September geheel levenloos blijvende bezitting. 

Wil men dus eene zuivere Balans hebben , al deze rente-vereffeningen moeten 
wel degelijk worden in acht genomen, en daarbij die koers worden gebezigd, 






m 



r? 



f' 






I ' I 



I,. 



n 



214 

wcJke voor elke afzonderlijke soort vau pretentiën of schulden is aangenomen 
gelijk inon ook zien kan , dat wij onderscheid -emaakt hebben tusschen het Dis- 
conto van Promessen en Wissels , dat gewoonlijk met elkander een verschil van 
Vs » 1 /o oplevert. 

Wij maken tegelijk van deze aanteekcning gebruik om hier eenige rekenschap 
Air^'o/^ de verdeeling der drie Memoriale , respectivelijk eindigende 30 Juml 
186S 31 December 1868, en 30 Junij 1869. Tn het wezen doet deze verdeeling 
mets at want toch bet boekhouden naar de dubbele Methode is juist daarom als 
wotonschap zoo voortreffelijk, en in de praktijk zoo bij uitnemendheid bruikbaar , 
omdat het van elk omgegeven tijdpunt een overzigt kan leveren, hoe de stand 
d«u- zaken op dat tijdpunt was. 

N^ 201. 
De boeking van deze post naar de maandelij ksch e metbode geschiedt in twee 
verschillende Hulpboekön en in drie verschillende handeüngen , als: 

Ie handeling, Memorifial. Het in rekening brengen aan D. Franekeb, 

van door liem gerestiueerde korting , en bere- 
kening van Onkosten. 

3e dito Kasboek. Gedeeltelijke ontvangst in geld. 

3e dito Memoriaal. Ontvangst der Promesse van D. Franeker. 

N". 2U. 
De opmerking , die wij bij deze post te maken hebben is van een eeni^zins 
meer rekenkundig karakter , en bepaalt zich hoofdzakelijk tot het navolgende Bij 
transactien van dezen aard bestaat de gewoonte alles tot eenen uniform datum 
terug te brengen , en de verschillen der datums door berekening van Rente-ver- 
goedmg te vereffenen. 

Om deze post nu goed te begi-ijpen, moet men met dezelve vergelijken, de 
posten voorkomende onder N». 164, 168, 184, 224, 234, 235, en 240 

De uniform-datum, dat is de datum van afrekening is hier de dag, dat de 

Verkoop-rekening wordt opgemaakt en ingezonden (23 October). Deze bepaald 

zijnde gaat men alsdan op de volgende wijze te werk. Van al de verschiUende 

V erkoopen berekent men den datum dooreen , deze is , gelijk men ziet , 2 December. 

V\ IJ kunnen dus rekenen door elkander eerst op dien dag het geld , dat deze 

\erkoop heeft opgebragt , in kas te zullen krijgen. Als men dan nu 23 October 

afrekent, geschiedt die afrekening eigenlijk 39 dagen te vroeg. Over die 39 darren 

moet ons rente worden vergoed. Insgelijks moet die vergoeding geschieden over 

het bednig der Wissels, die wij in betrekking tot deze zaak 17 dagen t^oor den 

dag der afrekening hebben betaald, en over welk beloop wij dus 17 da«ren in 

voorschot zijm geweest. Dit vóórschot heeft insgelijks plaats gevonden bij de 

betaüng der vracht op 18 Julij, en dien ten gevolge hebben wij daarover 95 da- 



215 

gen Ken te- vergoeding te eischeu. Men moet dus wel attent zijn deze Rente- ver- 
goeding niet onder de Onkosten-restitutiën op te nemen, want daardoor zoude 
de eerste rekening geschaad, en de tweede rekening onregtvaardiglijk gebaat wor- 
den. Tevens maken wij hier nog de opmerking, dat wij deze verklaring moeije- 
lijk hadden kunnen geven, indien wij het Memoriaal niet in den door ons aan- 
genomen uitgebreiden vsnn hadden neergeschreven. 

N^ 260. 
De eenige aanmerking die wij op deze post maken zullen, is eene waarschu- 
wing, dat het gebruik der Eigene Provisie-rekening hier volstrekt niet te pas 
komt. Zie bladz. 53 en 55. 

N». 262. 
Om de uitwerking van deze i)Ost niet al te gemakkelijk te maken, zidlen wij 
ons vergenoegen met de opmerking, dat J. Neühaüs & Sohn als Remittant weg- 
vall(;n, omdat zij het beloop, dat zij als zoodanig hadden te vorderen, aan de 
andere zijde in hunne hoedanigheid als geremitteerde schuldig worden, en dit 
wel op hetzelfde oogenblik. 

N«. 267. 
Betreflende deze post zie men de aanteekeuing op post N". 36, en brenge 
hier in toepassing hetgeen wij daai' hebben aangegeven, met dit onnerscheid, dat 
wat wij datir hebben vermeld, als te kunnen geschieden, hier moet gescldeden. 

N». 279. 
Bij deze post moet worden gebruik gemaakt van eene Tusschen-rekening, in 
den zin, zoo als door ons op Bladz. 74 is aangewezen. 

N». 287. 
Met de boeking van het tweede lid van deze post kan men w achten tot de 
opmaking der Balans. 

N«. 300. 
Om deze post goed te kunnen begrijpen, moeten wij ze beschouwen in ver- 
band met N". 140, 174, 176 en 247. Uit de eerste post nu zien wij, dat het 
beloop waaiToor wij hier de goederen-rekening willen ontlasten daar ten bezware 
dier rekening is gebragt. De onderwerpelijke post dient dus, om deze bezwaar- 
post van Courtage van de goederen-rekening af te ligten, hetwelk met het oog 
op eene zuivere Balans, of liever nog, op eene zuivere Winst- en Verlies-Rekening 
geschieden moet, aangezien wij, volgens Post N". 176 en 247, deze Courtage reeds 
(begrepen in meerdere onkosten) van anderen hebben vergoed gekregen, en zij 
alzoo niet meer ten bezware der Goederen mag blijven bestaan. 



■^.■ 



'm 



■ 1 s 



u 



il 



' 



lil 



I- 






[f I 

ir 



't'i: 



li 



216 

N". 301. 
Omtrent liet eerst(> \ul »;..,. a 

Het tweede lid veM JT '^^ '•'■*'•''"" "'J »*"■ ^a.!/,. 63 e,,. 
k..u,.eu geven, mo:te:r:Fver""^:: nlT'""' ^O"" ^^ "'"-'''«""S ."-hï t te 
.le.er beide geeft ons te ke„ne7LTl„C„ vLT^? ^ " ^^^ "" 256. De eerste 
termijn volgens post 275 e^rst ^Be^^L^ T^'''"' 7'^'''''' '^'^ ^f'^^<'«i»gs- 
kend maakt met den verkZ dier^lW . """"• '*""«"' ''« '»■•"■'*« POst ons be- 

;l.«lelijk: dat is 7 Novemb*.? „t^t^t' " H r'\''' "f ? ''"" "''^'''^«"^^^^^^^^^ 
ter onm- dispositie gehad 28 <^rv«r^la Tt T^t''''^"»/'''''*" *« ''«''>''lv« 
wonlen. Het is dus aUezins biMk claT de rLt '"^^'P*'"^'-'^ 'nof-st gekweten 
van het tnkoopsbedmg heeft Sen maken ^W "'f'f T" g<"'»'«nde dien tijd 
voor dat iukoopsbediig moet Xbn^.tl; ' *'"''' ■''°'"' ^™ *« ««l' «"aar- 

>«.r.ng v.H.r «Contant genoten, rlij vSrwer^f:^ l '' '""^^ ^-^ 
N«. 324. 
Omtrent deze post verwy.en wij na^u- blad.. 92. 

N». 325. 

-nge.e„ de eerste .m de «:r.r;trÊ^^:r,ftel1.'^«--- 
N«. 327. 
Hwwel hier slechts fr 177n«Qö r. n 
moet hij „ ,,„, , , lZirji:!^:tl\^^^ll\r'iff^ afgegeven, 

«e tr. 22.16 op hem minder wnr.Jm, „T- .'''^^•■^^ ^"^*<^ geven, daar 

moeite in de Wisselzaak Ci ^st 325 ^^^^P^"^^^^^^' -^^ vergoecüng%oor' zijne 

N«. 333. 

afrek^lg't^XaSdTp Citlt^t,' "^ ""■1°- '^'-♦'1— 
l>e.irag van verkoop geïnd te hebben Fr V / f""' ™'=^"''" ■""• ''<»'• &'" ''«t 
te pas, dan over irlu en amte Onkosten ''"' »''^°'' '''«'''''"•entevereflening 

N». 348. 

-te^"^^^^^^^^^ i" I>et midden brengen, dan 

bezwaar, weder op een meer%ekenkundil^^^^^^ 

kige beschouwing toch va^ del n^JJ ^ / ^'^ ^«^«gen. Bij eene oppei-vlak- 
-ak, dat Wissels op Zigt, op irJaC taT 1 ''^'^ ^^^^^^" ^P^«^«^- 
^igt tot een gelijken koers worrll • , ."^^ afzending, en op 60 da^en na 

tusschen Wissels ip L^ en fc^f ConT f"-^^' ''\ ^^^^ ^'" '^« P^^ 

J tn wissels a Contant geen onderscheid in prijs ge- 



217 

maakt wordt. De reden lüervan is gelegen in de mogeUjklieid, die er bestaat, 
om door middel der Rente-verefteningen alles tot een uniform datum te kunnen 
tenig brengen. Nu is de uniform datum, dat is, de datum van afrekening, of 
anders de datum, waarop alles eene contante waarde verkrijgt, in deze post 25 
Maart te Londen, Wanneer wij nu wilden aangeven langs welken weg men tot 
de kennis van dien \iniform datum geraakt, dan zouden wij in een grooten om- 
slag van cijfers moeten vervallen, hetgeen geheel buiten onze bedoeling ligt. Iets 
anders echter is het door cijfers te bewijzen, dat 'de datum dooréén voor deze post 
25 Maart te Londen is, en hij alzoo; om het verschil in plaats, op 23 Maart te 
Ainslerdam bepaald moet worden. Om nu deze cijfers te kunnen jiangeven moe- 
ten wij beginnen met den oorsprong van deze post aan te toonen, en daartoe 
verwijzen naar N". 333, zijnde de afrekeningspost van een verkoop voor geza- 
menlijke rekening, en waaruit blijkt, dat Cambridge & C". hunne helft in het 
Netto Provenu van dien verkoop op 23 Maart te vorderen hebben. Wanneer wij 
in dagteekening nog eenigzins verder terug gaan, dan vinden wij volgens Bijlage 
Lr. B, dat deze vrienden op Ultimo December nog voor zekere sommen Debet 
jïtonden, zoowel op hunne rekening, als op mijne rekening en aangezien nu deze 
post eigenlijk eene liquidatie-post is, zoo worden ook aUe Renteverschillen tegelijh 
vereH'end. Gaan wij nu over tot de levering van het bewijs in cijfers, dan zien wij: 
Dat Cambridge & C*. op 23 Maart te vorderen hatlden ƒ 6604.88, welke 
evenwel eerst op de onderstaande datums voor hen contante waarde wordt: 

25 Maart ƒ 451.88 Saldo h/r. 

2 April '/ 3540, — Remise 

24 Mei // 845.18 (üto 60/d Zigt 

25 Maart // 631.20 Remise Zigt 
25 dito // 1136.62 dito dito 

ten gevolge waarvan Cambridge & C". regt zouden hebben op eene Rentevergoe- 
ding over een cijfer van 92240. ware het niet, dat zij aan den anderen kant een 
genoegzaam even groot cijfer aan ons verschuldigd waren, voor het te laat beta- 
len der saldo's van 31 December, gelijk wij uit de onderstaande berekening zien 
kunnen. Deze saldo's toch worden insgelijks afgerekend op den 25 Maart, en 
bedragen ; 

1 Januarij ƒ451.88 Saldo h/r 85 dagen te laat. rente-cijfer 38410 
1 dito // 631.20 dito m/r 85 // // ff 53652 



dus te laat 2 


dagen. 


rente-cijfer 904 


// // 10 


// 


// 35400 


// // 62 


// 


// 52401 


// // 2 


// 


// 1262 


// // 2 


II 


n 2273 



gevende alzoo een getal van 92062 

waarover Cambridge & C°. rentevergoeding aan ons verschuldigd zijn. 

N«. 393. 
Deze post vervalt natuurlijk geheel, wanneeer men, in plaats van de Particu- 
liere Rekening te gebruiken, al wat daarop voor moet komen op de Kapitaal- 
Rekening behandeld heeft. 



■Ff 

r i 

Mi 






'•i . 



ii 

hl 






\\ 




SSi 



l 




218 



219 






« 



il 



lj::'li 






JÊ{jlage Eietter A. 



tJITTREKSEL van den STAAT der BEZITTINGEN en 

BEZITTINGEN. 

Contanten in Kas f 354,3 4,4, 

Saldo bij de Associatie- Cassa , „ §14,9 i^ 

Diverse Goederen „ 49722^95- 

20 Vaten Lijn-Olie te Bremen „ 3259.59 

Diverse Effecten „ 28520 

Diverse Aandeden in Schepen . . . . , • . . . . // 19700 

Wissels en Promessen in Portefeuille „ 33233 12 

Diverse Debiteuren • „ 17795 23 

F. DE LA GiRONDE tc MarseUle M/r. fr. 23 66 // 11.24 

Carl Topsdorff te Breinen Z/r „ üQ.QS 

Gefferson & C^ te Londen H/r * . „ 1054.87 

J. Neühaus & SoHN te Hamburg H/r „ 72*73 

Ch. Seward & SoHN te New-York H/r. . . . , // 3975.74 

Nog te goed komende Interessen . . , „ 100.23 

Totaal der Bezittingen .... ƒ 169354.95 



SCHULDEN volgens de BALANS van Ultimo Jnnij 1868. 



SCHULDEN, 

Opgenomen gelden . 

Door mij gepasseerde Promessen 

Diverse Crediteuren 

Hendrik van Beverwijk ■> 

James, Henderson, Taïlor & C". te Londen, M/r. £ 29.13.7 

Cambridge & C°. te Londen M/r. £ 21.6.11 

Carl Topsdorff te Bremen, M/r. Lrs. 12. — 

Ch. Seward & Son te New-York. M/r. $ 1479.71 . • • • 
J. Neühaus & Sohn te Hamburg, M/r. B*. M. 42.15 . . . 

Ferrère Laffitte te Parijs, M/r. fr. 1204.02 

Nog verschuldigde Interessen 

Nog verschuldigde Onkosten , 

Totaal der Schulden 

Totaal der Bezittingen 

Zuiver Kapitaal . . . . , 

Handels-Kapitaal 

Batig Saldo der Particuliere Rekening 

Verkregen als volgt: 

Genoten Rente ƒ 

Vergoeding voor Kantoorhuur // 

Gedisponeerde Gelden f 2500. — 

Totaal der Winsten . ƒ 9079.39 
Idem der Verliezen . // 2571.78 



ƒ 


34000.— 


// 


5893.54 


// 


15461.45 


// 


1116.— 


// 


350.21 


// 


254.24 


// 


24.— 


// 


3523.12 


// 


38.21 


// 


556.86 


// 


307.97 


// 


1642.41 


ƒ 


63168,01 


. " 


169354.95 


ƒ 


106186.94 


// 


100000.— 



6186.94 



1979.33 
200.— 



// 



6507.61 



/ 



8686.94 
2500.— 



// 6186.94 



220 



221 



m 



MÊiJiuge MLetter B. 



!li 



r 

» 






ÜITTBBKSEL van den STAAT der BEZITTINGEN 



en 



BEZITTINGEN. 

Contanten in Kas ƒ 3433 j,,, 

öaldo bij de Associatie- Cassa „ 795 ^7 

Saldo bij de Nederlandsche Bank * „ ^q 94 

Diverse Goederen ;.*;;; „ i6285!90 

50 Vaten Meekrap te New-iTork „ 15428.O8 

800 Balen Java Rijst, liggende alhier voor V, rekening met 

Cambridge & C«. te Londen, Mijn V, Aandeel „ 5462 87 

Diverse Eliecten „ 15820.- 

7,fi Aondeel in het Barkschip koningrijk Holland // II750.— 

Wissels en Promessen in portefeuille „ 26515.91 

Aan R. van Soetemeer op Beleening gegeven // 30000. 

Diverse Debiteuren ., rkk(\ 00 

> V 00 DO. 00 

Cambridge k C te Landen, H/r // 451 88 

Gefferson & C». te Londen, H/r ..." * „ ^r^^^ 

Carl Topsdorff te Bremen, 7jjx. „ 59 52 

J. Neühaüs & SoHN te Hamburg, H/r „ 340^94 

Ch. Seward & SoN te New-Yoxk. H/r . . . „ 416.'— 

Cambridge & C. te Londen. M/r. £ 53.9.10 „ 631.20 

C'h. Seward & Son te Netu-Fork, M/r. $ 20.29 » 48.31 

J. Neühaus & SoHN te Hamburg, M/r. B». M. 80.4 .... // 71.42 

F. DE LA GiRONDB te Marseille, M/r. fr. 23.66 „ 11.24 

Nog te goed komende Inferessen „ 117.55 

Nog ie goed komende Onkosten „ 74,1.07 

Totaal der Bezittingen /'134985 93 



SCHULDEN volgens de BALANS van Ultime December 1868, 



SCHULDEN. 

Door mij gepasseerde Promesse 

Hendik van Beverwijk 

James, Henderson, Taylor & C". te Londen, M/r. £ 30.8.5. 

Carl Topsdorff te Bremen, M/r. Lrs. 1.48 

Ferrère Laffitte te Parijs, M/r. fr. 1223.08 

Gefferson & C°. te Londen, M/r. £0.7.1 

Nog niet afgerekende 200 Balen Java Eijst voor Vs rekening 

met Cambridge & C**. te Londen verkocht , . 

Nog verschuldigde Interessen 

Nog- verschuldigde Onkosten 

Totaal der Schulden 

Totaal der Bezittingen 

Zuiver KapitajJ , . . 

Handels-Kapitaal 

Batig Saldo der Particuliere Kekening 

Verkregen als vol^t: 
Batig Saldo oj) Ultimo Junij ƒ 



ƒ 


15093.89 


// 


565.25 


// 


358.96 


// 


3.33 


// 


565.91 


// 


4.18 


// 


3544.93 


// 


59.24 


// 


2218,97 



ƒ 22414.66 
// 134985.93 

ƒ 112571.27 
// 100000.— 



// 



12571.27 



Genoten Rente 

Vergoeding voor Kantoorhuur . . . 

Gedisix)neerde Gelden , ƒ 

Totaal der Winsten . ƒ12176.97 
Idem der Verliezen . // 4186.05 . 



// 
// 



3900.- 



// 



6186.94 
2093.41 
200.— 



7990.92 



ƒ 16471.27 
// 3900.— 



lii 






'^ \' ?1 



// 12571.2I_ 




\. 



J- 1 

" 4 . 



II 



222 



J^U^<*ge léctter C. 



ST-A^T der BEZITTINGEN op Ultimo Junij 1869. 



Saldo in Kas : ƒ ^^^^ ^^ 

Diverse Effecten „ ii0582.*50 

Zuiver Kapitaal , ƒ 115000.~ 

Handels-Kapitaal ,, 100000.— 

Batig Saldo der Particuliere Rekening op de Kapitaal-Rekening " ' 

overgebragt ƒ 15000.- 

' Verkregen als volgt: 

Batig Saldo op Ultimo December 1868 .... ƒ 12571.27 

Genoten Rente „ 2229.37 

Vergoeding voor Kantoorhuur „ 100.— 

Gedisponeerde Gelden ƒ 3600. 

Totaal der Winsten . / 5119.77 

Idem // Verliezen. // 1420.41 „ 3699.36 

/ 18600.— 
— // 3600.— 

// 16000.— 



223 

Bijlage Etetter D. 

RECAPITULATIE der drie halve jaren te zamen. 

Genoten R^nte, Eerste Halfjaar ƒ 1979.33 

Tweede dito v 2093.41 

Derde dito // 2229.37 



Vergoedingen voor Kantoorhuui* 

Gemaakte Winsten : 

Eerste Halfjaar ƒ 9079.39 

Tweede dito // 12176.97 

Derde dito // 5119.77 



/ 



6302.11 
500.— 



ƒ 26376.13 



Geledene Verliezen : 

Eerste Halfjaar ...... // 2571.78 

Tweede dito // 4186.05 

Derde dito // 1420.41 

■ // 8178.24 



Zuivere Winst // 18197.89 



Alzoo vooruitgegaan / 25000.- 

Waarvan gedisponeerd 

Eerste Halfjaar ........ / 2500.— 

Tweede dito '/ 3900.-- 

Derde dito // 3600.— 

// 10000.- 



Blijft ter dispositie ƒ 15000.— 

Oorspronkelijk Kapitaal '/ 100000. — 

Zuiver Kapitaal op Ultimo Junij 1869 ƒ 11500o!^ 



I i 



ij 



■Hl 



•i 



•Hf 



ff I 



n 9 



■ i 1 

# *■ i 
: I 1 



r 






ir 






! . ( 



%, 



I '! 



h 




i'M . 



i2i 
^W^ge Wjetter E. 

CALCULATIE der op 1 Januarij 1868 aanwezige GOEDEREN. 

::kM) Balen Java Koffij per Ontvaiiu-CeduUen. 
Bruto 18522 K°. 
Tarra 3 % 556 » 

Netto i796() K°. a ^Vj^. . . . f 13474.50 

Regl: 1 % )) 134.75 

"713600.25 
Cont. IVa % ■ » 202.12 

• / 1:^07.13 

Af 3/m. Huur SVjr . . . » 31 ..50 / 13375.63 

06/4 Kisten China Thee per Ontvang-Ced uilen. " 

Bruto 4812 K^ 
Tarra 11 K^. ia56 » 

Netto 3756 K°. a 120r / «H)14.iO 

Af 1 »/o » 00.14 

Af Be gten. ƒ 8924.26 

Bruto 4908 K^. 
Tan-a 25 o/^ 1227 » 

Netto 3681 K^. / 20. - / 736.20 

Synd. 13 «o • • » 05.71 

» Kil .01 

j 8002.35 
Cont. 1 7o „ SO.02 

ƒ 8(H1.43 
Af Huur 8 maanden. . . » 48.- / 7063.43 

10 Vaten Meekraj». ' ^^^ ^^^^^^ 

Bruto r)221 K°. 
g.gwt.2o/„ 124 

Tarra. 461 585 » Netto 5636 K^ .•\/28.- . . ./ 315(vl(i 

Af 2 % » 63. 12 

/ :iO03.(»4 
Cont. 1 o/„ » 30.03 

ƒ 30<i2.lT 
Vaten » 30.— / .3002.11 

400 Balen .lava Rijst. =^ r 

Bruto 40216 K°. 
g.gwt.2% «64 

Tarra 3 K °. 1200 2004 >. Netto 38212 K'^. ."« / 8V4 . . . . / 6:h04.0S 

Af 2 %. . . . . . . . )> 12().10 

ƒ 6178.88 
Contant 2 % » 123..58 / (iO.5.5.30 



li ' 



HF.r'Tio'"''"''"^''^' ■■■"'■"" 



Bifiage ÏÏjetter f. 



Amsterdam. 



Bremen. 



Hamburg. 



TAFEL der WISSELHEBLEIliiNGEN 'in de vorenstaande MEMORIALEN voorkomende, 



HOUDT BOEK [M : 
Guldens en Centen, Een Gulden verdeeld in 100 Centen 



WISSELT MET 

Bremen. 

Hamburg. 

Londen. 

Marseille. 

New- York. 

Parijs. 



Louis d'Or Thalers en Grooten (Lrs.), l Lrs. he4ft72 Grooten Hamburg. 
1 Groot heeft 5 Schwaren. 



Banco Marken en Banco Schellingen, eene ingebeelde munt, 
verdeeld als volgt: 1 B". M. heeft 16 Schellingen, 1 Schelling 
heeft 12 Penningen. In het dagelijksch verkeer, en den klein- 
handel wordt gebruikt eene andere munt, Courant Mark, ver- 
deeld in 16 Schellingen. 

125 Courant Mark is gelijk aan 100 Banco Mark. 



Londen. 



125 Louis d'Or Thaler meer of min voor ƒ250. 
ƒ35.60 meer of min voor 40 Banco Mark. 
ƒ11.80 meer of min voor 1 Pound Sterling. 
ƒ57.— meer of min voor 120 Francs. 
42/100 DoUar meer of min voor 1 Gulden. 
ƒ 57._ meer of min voor 120 Francs. 



133 Louis d'Or Thaler meer of min voor 300 Banco Mark. 



13 Mark 4 Sch. Banco meer of min voor 1 Pound Sterling. 



Londen. 



Marseille. 



ew-York. 



Pounds (£) Shiüings (sh.) en Pence (d.) Sterling, 1 £ heeft Parijs. 
20 Sh., l Sh. heeft 12 d.. 1 Penny heeft 4 Farthings of 
q\iarters. 



Francs 25.50 meer of min voor 1 Pound Sterling. 



Francs en Centimes, 1 Fr. heeft 100 Centimes 



Dollars ($) en Cents, 1 D'. heeft 100 Cents. 



Parijs. 



Londen. 



a '/a "/„ Verliee meer of min. 

1 Dollar =. 47, Sh. St. bepaalde waarde, en dan tut den ver- 
anderlijken koers van 8 Dollars meer of min boven elke 
100 Dollars, (87„ Agio, uitgedrukt door 1087„.) 

NB. De Wissels in £ worden alzoo in $ herleid als volgt : 
4'/3 Sh. St. = 1 D'. en 100 Dollars geven 108. 

De Wissels in $ worden tot £ herleid: 
108 D". geven 100 Dr. 1 Dr. =^ 4V2 Sh. St. 



'* 



LUST 

I. Inkoop-Boek. 
II. Inkoop-Boek voor 
ni. Consignatie-Boek. 

IV. Compagnie-Boek. 

V. Verkoop-Boek. 

VI. Factuur-Boek. 

VII. Commissie-Boek. 

Vm. Reederij-Boek. 

IX. Memoriaal. 



der HULPBOEKEN, waaruit de vorenstaande MEMORIALe'n zijn s^amengesteld, met bijvoeging van het 

Volg-Nommer der Posten, die in elk daarvan moeten voorkomen. "^^oeging van net 



(jreheel. 
Goederen van Buitenslands, (ieheel. 



N*. 3, II, 23. 31, 37, 48, Ti?, 83, 89, 94, 99, 124, 166, 174, 186, 195, 209, 258. 
N«. 9, 19, 35, 59, 64, 74, 84, 93, 104, 120, 239, 253. 



X. Kas-Boek. 



XI. Kassiers-Boek. 



XII. Onkosten-Boek. 
Xm. Calculatie-Boek. 



Geheel. NJ. 12. 24, 32, 51, 56, 69. 100, 102. 131, 259, 278, 337. 

Pro Memoria. >i". 70, 141, 298, 388. 

I 

I 

Geheel. N°. 164, 187, 196, 210, 211, 223, 236, 238 244 248 256 26« 97-^ '^^o 

Pro Memoria. N^ 224. 240. 260, 268, 291 298. 301, 319 328, 388 ' 



Geheel. 



"■ 5i.%^. ',VU%.*:: Si'hCiS:Si. 'S, S. S. S '"• '"• '"• '"■ ■•'■ 



Geheel. N«. 28, 38, 49, 110, 176, 204, 247, 265. 

Geheel. N» 75, 121, 208. ' 

Pro Memuria. N». 47, 53, 63, 71. 76, 115, 170. 192. 

Pro Memoria. N^ 46, 60, 68, 86, 132. 351, 353, 354, 356, 364, 366. 369. 



Gedeeltelijk. 
Geheel. 



~ Jïllliiisiiiilii 

X». ^^*, 190. 201, 219, 233, 283, 287, 369 
"" 67 '72'' 78'' 7V' 8,^- «V 't 'f; 't ^^' '*• '^'- *^' *«• **■ *'• *«• 52, 55, 60. 62, 65 66 

S ^ JS; !S: Si IA'; JS S S S: IS; S IS: l| S JS B. '£' 

P~"SL. r.. T '''' '''' '"'• 4 '''' '''' ^"- ^««. ^«'- ^*«. 369. ■ 

M;moria. V»' fj \^ 1« \"i l«i Ll'l \i«- !*«• 1^5. 180, 207, 213, 232, 305. 

-^ • 13, 17. 36, 45, 72, 77», 108. 116, 117, 118, 169, 181, 194, 2! 2, 216, 235, 241, 380. 

Pro Memoria. NV 21, 43, 66, 91, 112, A Ui, 205, 225, 251, 270, 293, 329, 339, 350, 360. 371, 383. 



Greheel. 



" no: LI: 3li lil: lil: lil: lil: llt lil: lil: '''' '''' '''' '''' '''' '''' '''- ^«« 



MODEL 



VAX EEX 



JOURNAAL 



VOLGENS EENE BOEKING IN ORDE DES TIJDS. 



15 




I 



II' »ir 




229 



3 



6 
1 



6 



3 



AMSTERDAM, 1 JANUARIJ 1868. 



DIVERSEN AAN KAPITAALREKENING. 
Voor mijne zuivere bezitting op heden : 

KASSA-REKENING : 

Voor kontanten in Diversen 



GOEDEREN-REKENING, als volgt: 

3(X) Balen Java Koffij ƒ 13375.63 

96/4 Kisten China Thee » 7963.43 

10 Vaten Meekrap « 3092.11 

400 Balen Java Rijst » 6055.30 



ƒ 14277 



EFFEGTEN-REKENING, als volgt: 
ƒ20000.— Obl. Rusl. Hope & G°. 5% ƒ 20200.- 
» 12000.- N. W S. 2V2% )) 7545.— 



Sr.HEEPSPARTEN-REKENING , als volgt: 

Vs Fregat Foorwaartx ƒ 5681. — 

Vs Rrik Leontine » 3000. — 

DIVERSE DEBITEUREN , als volgt : 

A. TAN DOKKUM ƒ 6524.81 

B. VAN BoLswARi) » 8670.25 

G. VAX DK I.FMMKR » 3615.22 



3 



KASSA AAN DIVERSE DEBITEUREN. 
Voor van A. van Dokkum ontvangen 



6 



GOEDEREN AAN DIVERSE CREDITEUREN. 

Voor 60 Vaten Maryland Tabak van M. 
Portugal gekocht 



9 



DIVERSE DEBITEUREN A.AN GOEDEREN. 

Voor 100 Balen Java Koffij aan D. Franeker 
verkocht 



Transporteren f. 2 



25 



» 30486 



27745 



8681 



» 18810 



47 



28 



ƒ 100000 



6524 



81 



<^05 



45 



4546 



ƒ 120176 



15* 



19 



45 



'■ ' ll 



IM 



i' tl ^ 



II 



I I 



n 




AMSTEHDAM. 10 JANlJAKU 1868. 



7 



8 



Transport van f. 1 
DIVERSE CHEDIÏEUREN AAN KASSA. 

Vooi- inau M. PoRTi'GAL betaald 



12 



6 



'A 



10 
"ll" 



12 



O 



ASSOCIATIK-CASSA AAN DIVERSE DEBITEUREN. 
Voor aan haar ter inkassering gegeven mijne 
Assignatiën op: 

B. VAN hOLKWAKI) 

(1. VAN DE LkMMKK 

D. Kravkkkr 



d°. 



SCHEEPSPARTEN AAN KASSA. 

Voor aan P. BKAzruAAx betaald mijn '/j, in de 
Uitrusting van de Brik LeonHne .' 



U- 



DIVERSE DEBITEUREN AAN DIVERSEN. 

Voor 200 Balen Java Koffij aan E. J. vav 
ZiJTPHKN verkocht, 

AAN GOEDEREN. 

200 Balen Java Kollij 



/ 



AAN ONKOSTEN. 

Voor een Proiriesso-Ze^ol 



GOEDEREN VAN HUITENSEANDS AAN JAMES, 
HENDERSON. TAYT^OR & (?. TE EONDEN 
M/R. 

Voor Factnui over .^OO Halen Bruine Pejiei , 
ten hedmjif van Jt r>4.'{. 12. 7 



17 



RBMISE-REKENlNi; AAN DIV. DEBITEUREN. 
Voor van E. J. van Zfrri'HKN ontvangen /ijne 
Promesse per 18 April a. s 



Ti-;tnsporteren f. 'A . 



8670 
3615 
4546 



/ 120170 



45 



25 
22 
19 



/ 928i 
>. 6 



y> 9105 45 



» 168;i1 66 



628 



96 



;>5 



15 



9291 



51 



6:^74 



9291 



on 



/ 171698 



51 



78 



2:ji 

AMSTERDAM, 18 JANUARIJ 1868. 



y 



13 



3 



9 



8 
2 

6 

3 
9 



11 
lT 



Transpoit van f°. 2. . 

GOEDEREN aan DIVERSE CREDITEUREN. 

Voor ;300 Kranjangs Java Suiker van R. van 
Waardenrijk gekocht 



d°. 



GOEDEREN VAN AMSTERDAM NAAR HAM- 
BURG ONDER J. NEUHAUS & SOHN AAN 
DIVERSEN. 

Voor 200 Kranjangs Java Suiker naar Ham- 
burtf ter verkoop gebonden. 



AAN GOEDEREN. 

200 Kranjangs Java Suiker 



AAN ONKOSTEN. 
Voor Diversen 



20 



DIVERSE CREDITEUREN aan DIVERSEN. 
Voor aan R. van Waardenrijk betaald. 



AAN ASSOCIATIE-CASSA. 

Voor mijne Kwitantie. 
AAN KASSA. 

Voor in Bankbilletten . 



21 



DIVERSE DEBITEUREN aan DIVERSEN. 

Voor 400 Balen Java Rijst aan N. G. van 
Sleeswijk verkocht. 

AAN GOEDEREN. 

400 Balen Java Rijst 



AAN ONKOSTEN. 

Voor Afleveren a 5c per baal 



25 



JAMES, HENDERSON, TAYLOR & C*». TE LON 
DEN MR. AAN TRAITE-REKENING. 

Voor geaccepteerd hunne Traite £ 540. — . — 
*/. Baring Bkothirs per 18 April .... 



Transpoileren ï°. 4 



/• 10448 



» 231 



ƒ 10663 
» 5000 



/ 6605 



» 20 



7,171698 



» 1 5663 



41 



65 



10 



79 



» 10680 



78 



10 



06 



» 15663 '10 



» 6:331 



ƒ 226(i62 



79 



50 



33 









i 




f ! 



232 
AMSTERDAM, 24 JANÜARIJ ISüR 






o 
"8" 



Transport van i'°. 'A . 
ASSO(;-CASSA AAN DIVERSE DEBITEUREN. 

Voor aan haar ter inkassering gegeven mijne 
Kwitantie op N. G. van Slekswijk. 






SCHEEPSPARTEN aan ASSOCIATIE-CASSA. 

Voor van L. van Beweren gekocht en aan 
hem betaald per mijne Kwitantie op de 
Associatie-Gassa 3/,„ Aandeel in het Bark- 
schip Koningrijk Holland 



15 



26 



KASSA AAN J. NEUHAUS & SOHN TE HAM- 
BURG M/R. 

Voor mijne Traite op hen B*. M. 6000.- 
"/. Caiil Hiksch, van wien daarvan ont- 
vangen 



28 



3 

10 
O 



6 



GOEDEREN AAN DIVERSEN. 

Voor .500 Balen Bruine Peper van Landen 
ontvangen. 

AAN GOEDEREN VAN BUITENSLANDS. 

Voor ,500 Balen Bruine Peper 

AAN ONKOSTEN. 

Voor Diversen .... 



30 



9 

T 
tl 

2" 



DIVERSE DEBITEUREN AAN GOEDEREN 

Voor 24/4 Kisten China Thee aan J. 'j. van 
Dl YYENDKECHT verkocht 



31 



ONKOSTEN AAN KASSA. 

Voor in deze Maand betaalde Onkosten 



d°. 



PARTICULIERE REKENING AAN KASSA. 
Voor gedisponeerde Gelden 



Accordeert met de Telling van het Grootboek . 




MODEL 



VAN EEN 



BEVATTE 



a R O O T-B O E K, 



JNDE HET IN DB 4 VOORGAANDE PAOINa's GEJOURNAUSEEKDE. 



:^a 



t ■ 



m 



; i;. 




t i 



[» ^ 



1. 



Debet. 



2:J4 



KAPIT AA L-REKENING. 




1868. 
Januari). 



1 

3 

26 



Aan Kapitaal. 
» Diverse Debiteuien. 
» T. Neuh Aus & SoHN M/r 



Voor Contanten in Kas . . 
» V. A. V. DoKKUM ontvangen 
" mijne Tr. op H.V-C.Hirsch. 



fo.1 

» » 
» 4 



/ 14277 
y> • 6524 
» 5287 



25 1 
81 
50 i 



3. 



Debet. 



CK)EDEREN-REKENINa. 



1868. 




Januarij. 


i 


» 


)) 


yt 


» 


» 


» 


» 


6 


» 


18 


» 


28 






Ur 


i Kapitaal. 


» 


idem. 


» 


idem. 


» 


idem. 


» 


Diverse Crediteuren. 


» 


idem. 


» 


Diversen, 



:W0 Balen Java Koffij . . 
96/4 Kiston China Thee 
10 Vaten Meekrap . . . 

400 Balen Java Rijst . . 
60 Vaten Maryland Tabak 

300 Kranjangs Java Suiker 

500 Balen Bruine Peper . 





p.1. 




» » 




» » 




» » 




» » 




» 3 




.) 4 , 







f 13375 63 

)> 7963 43 

)) 30ï)2 !ll 

» 6a55 '30 

» 9105 [45 

» 1566:^ 'lO 

.) t)631 l98 



2:t5 



Credit. 



1WW. 
Januarij. 



Per Divei-sen. 



Voor mijne zuivere bezitting. 



P. \ 



f 1()()()(X) _ 



1868. 
Januarij. 



1868. 



■lanuarij. 



2. 



Credit. 



10 
12 
20 
31 



Per Diverse Crediteuren. 

» Scheepspailen. 

» Diverse Crediteuren. 

M Onkosten. 

» Particuliere Bekeuing, 



Vooi' aan M. Portugal betaald, f. 2 
" » P. Braziliaan » » 2 
» >> R.v.Waarde.nrijk » >> 3 
» Diverse betaalde Onkosten.) •> 4 
-' gedisponeerde gelden . . » 

J 



/ 



0105 
628 

.5(XK) 
592 



45 
15 

46 



Credit. 



9 

14 
18 
21 
30 



Per Diverse Debiteuren. 
» idem. 

» (loederen te Hambnrg, 
" Diverse Debiteuren. 
« idem. 



100 Balen Java Koffij . . . 
200 d°. d°. d°. 
200 Kranjangs Java Suiker. 
400 Balen Java Rijst. . . . 
2i/i Kisten China Thee . . 



F. 


1 


» 


2 


1) 


a 


)t 


» 


» 


4I 



ƒ 



i546 
9284 
10448 
(><)05 
2309 



19 
96 
41 
79 
37 



; » 



m * 



't* -| 



il 



Debet, 



1868. 
Januarij. 



1 



EFPECTEN-REKENING. 



Aan Kapitaal. 
» idem. 



/20000.— Ob. RI.H0PIC& C°. 5% f». 1 
/12(KK).— N. W. S. 2»/, % . » » 



/ 20200 
» 7545 



1868. 



Credit. 



■ 't j 



w. 



■■■11 



•f i 



2:36 



237 









«I 






Debet. 



1868. 



V 

6. 



Debet. 



18()8. 




Januarij. 


1 


» 


1) 


)i 


» 


)> 


9 


» 


14 


it 


21 


)i 


30 



SCHEEPSPARTBN-REKENING. 



Januaiij. 


IJ 


)^ 


» i 


1) 


12 


» 


25 



Aan Kapitaal. 
» idem. 
« Kassa. 
» Associatie-Gassa. 



Vs Fregat Voorwaarts . . . . 

Vg Brik Leontine 

Uitrusting Vs Brik Leontine . 
" Koningrijk holland. 



»/i6 Bark 



r. 1 

» » 
» 2 
» 4 



DIVERSE DEBITEXTREN. 



Aan Kapitaal. 
)) idem. 
)) idem. 

» Goederen. 

y> Divei-sen. 

)> Diversen. 

)> Goederen. 



. A. VAN DOKKUM. . 
. B. VAN BOLSWARD . 
. C. VAN DE l.EMMEK 

. D. Franeker . . . 
, L. J. VAN ZlITPHEN. 

. N. G. VAN Sleeswuk. 

.1. J. VAN l»UyVENDRECHT 



ƒ 

» 
» 



f°. 1 

» » 

» )) 

» » 

» 2 

» 3 

» 4 



ƒ 

» 

» 

» 
» 



.5681 

3000 

628 

9000 



6524 
8670 
3615 
4546 
9291 
6625 
230'J 



15 



81 
25 
22 
19 
51 
79 
37 



1868. 




Januarij. 

» 


3 
12 


» 


» 


» 


» 
17 
24 



Per Cassa. 
» Associatie-Cassa. 
» idem. 
» idem. 
» Bemise-Rekening. 
» Associatie-Cassa. 



A. VAN DoKKUM . . 

B. VAN BoLSWARD 

C. VAN DB Lemmer . 

D. Franeker. . . . 

L. J. VAN ZUTPHEN . 

N. G. VAN Slees WIJK 



Credit, 




fo.1 

» 2 
» » 
» )) 
)) » 
» 4 



/ 



6524 
8670 
3615 
4546 
9291 
6625 



81 
25 
22 
19 
51 
79 



Ê' 
I-i 



• i 






\y t 

h t 



7. 



Debet. 



DIVERSE CREDITEUREN 



1868. 



Januaiij. 10 1 Aan Cassa. 

.1 i 20 i « Diversen. 

i 1 



M. Portugal .... 
R. VAN' Waarden BUK 



r». 2, 

»'3 



ƒ 9105 
» 1.5663 



45 
10 



1868. 

Januarij. 

» 



6 

18 



Per Goederen. 
» idem. 



M. Portugal . . . 
H. van Waardenruk 



7. 



Credit. 



fo.1 
» 3 



ƒ 9105 
» 15663 



45 
10 



8. 



Debet. 



ASSOCIATIE-CASSA. 



8. 



Credit. 



i \ 



-I 



18f>8. 
Januaiij 



12 Aan Diveree Debiteuren. 
24 ' y> idem. 



Voor mijne Assigu. op Diversen, f*. 2^ 
» )» » N. G.v.Sleeswijk; y 4 



ƒ 16831 
» 6625 



66 

79 



1868. 
Januarij. 



20 
25 



Per Diverse Crediteuieu. 
» Scheepsparten. 



Voor mijne Kwitantie 



fo.3 
» 4 



ƒ 1066:^ 
» 9000 



10 



i 



'>^:mmom,.>^ 



I m 



U- I 
f 1 



ft 



!f 



nï 



I', 



il 



^i 



o. 



Debet. 



2'W 



ONKOSTEN-REKENING. 



1868. 
Jaauarij. 



31 



Aan Kassa. 



iVoor Diverse betaalde Onkosten 



10. 



Debet. 



GK)EDEIl£N VAN 



1868. 
Jannarij. 



14 




Aan J. H. Taylor & G^ M/R. 



500 Balen Bruine Peper. . 



f». 2 



ƒ 6:J74 ^ 



on 



I 



u. 



Debet. 



JAMES, HENDERSON, TAYLOR &; C. 



1868. 
Januarij. 



25 



^Aan Traite-Rekening. 



H. Traite "/. Ba- 
ring Bb. 



f«.3| 



4:540 



/ <>3:^1 



50 



12. 



Debet. 



REMISE-REKENINQ. 



1868. 
Januarij. 



17 Aan Diverse Debiteuren. 



Promesse van L. J. vanZut- 
PHEN per 18 April .... 



f«.2 



ƒ 9291 



51 



1868. 
I Jannarij. 



239 



9. 



Credit. 



1868. 




Taniiaiij. 


14 
18 


)> 


21 


>i 


28 



1868. 



Per Dl ver-se Debiteuren. 
)> Goederen te Hamburg. 

y Diverse Debiteuren. 

>• Goederen. 



Voor een Promesse-Zegel . . f°. 2! 
•' Diversen op 200 Kranj. 

Java Suiker » 3: 

» Afleveren van 400 Balen 

Java Rijst I » » 

» Diversen op .500 Balen 

Peper I » 4 



/ 

» 



6 
231 
20 
257 i 



f" 



6- 



93 



10. 



BUITENSIiANDS. 



Credit. 




28 



Per Goederen. 



500 Balen Bruine Peper 



r. 4 



/ 6:i74 



05 



U. 



te LONDEN MR. 



Credit. 



14^ 



Per Goederen van buitens- 
lands. 



Factuur van 500 
Balen Peper. f°. 2 



ét 543 



12 



f 6374 



05 



12. 



Credit. 



ij 

I 

< . 

I 



^ '4 

! il 



"■■"! • 



^ ; 



il 



tel 



asB^ 



if lp 



j* - 



r 



'ï 



ri 









;r: 



■ ï - 



i! 



'240 



13. 



Debet. GOEDEREN VAN AMSTERDAM NAAR HAMBURG. 



Ui 



onder J. NEÜHAUS & SOHN. 



13. 



Credit. 



1868. 
Jamiarij. 



18 



Aan Diversen, 



200 Kranjangs Java Suiker. 



(°. 3 



ƒ 10680 



1868. 



06 



14. 



14. 



Debet. 



TRAITE-REKENING. 



Credit. 



1868. 



1868. 


. 


Januarij. 


23 







Per J. H. Tatlob & C°. M/R. 



Traite van J. H. T. £ 540. V- 
B. B. Per 18 April. . . . R 3 

I 



ƒ (mi 150 



15. 



15. 



Debet. 


J. NEUHAUS & SOHN. 










1868. 






• 













te HAMBURG M/R. 



Credit. 



1868. 
Januarij. 



26 



Per Kassa. 



Voor M. Traite R4 

C. HiRSCH . 



16. 



Debet. 



PARTICULIERE REKENING. 




1868. 
Januarij. 



31 



Aan Kassa. 



Voor door mij gedisponeerd. 



P. 4 



ƒ 400 



1868. 



* tl 



:*r 



.0 



imÊÊm 




2i2 



f! 







! 






^ Qicc <i) t: 




taalre 
a-Rek 
eren- 
ten:R 




• 


•s «fi 1? y oj 

rt CO O C3 i; 






us uj o wyj 


• 
O 


-r^ c^ rt «* it 


^ 





fifi-i;00 



o l^ X Oi o «r^ T* co 



>* tncD 



Ci 



<u 






« 



<>« 






Ui 



00 



<XI 



'M 



v^:^ 



rN 






O) 



O c 

C 4) 



O) 



<N 



5 O) 



^ p 



r^ 5 



c c 

=■ ^ o è 






-^ tl! 



c o 



^ ^ "ê^s 



Sl£. -2 



O. c 



« «c « — 

•o c/: (73 



?^K ^ 



c s - 
o > d 

5 <!' s 



0^ 



c c 

i S' C C r'ï Q — 'c 



O; a 



'" - c "^ 2 
-c :::* N j^ (/5 co o 5; 



(U 



« «^ - c-= =:^ 



!- C/ 



J< ^ 



W "C *J •*- o, l* 



'*^ Q K N c :::: 



rt rt 









." C ^ fc. -a O; ^ 
fl' •— 5; ai Oi t_ ~ 






O) oi C .t: ^ 



-.■^•SP^ 



-r=-c 2 



0^ .i 



i^ o P — —» - 



5^< 



TH l' •- ■"" — .2 l' ^ - 

CD >»^, ■ "^ ^ ^ ^^ _ 






i5i£ S C 



2 _0 



<Xi ^ 



jL - O) j: .z .r 1, 



Oi ^ 



Q .- ^'^ ï?; p = 



M0DELLE2T 



VAN 



HULPBOEKEN. 



16 



;r' 



I" 



245 



lairi 



I f 



tVi 






I ï 



Ml 



r 



i \ 



In de volgende bladzijden vindt men de Modellen der meest voorkomende 
Hidpboeken als: 

!•. Inkoopboek, 2 Pagina's 

2", Inkoopboek voor Goederen van buitenslands, 3 Pagina's, 

3*. Consignatie-boek, 6 Pagina's. 

Verkoopboek, 3 Pagina's. 

Pactuurboek, 2 Pagina's. 

Memoriaal, 3 Pagina's. 

Kas-boek, 2 Pagina's. 

Kassiers-boek, 2 Pagina's. 

Onkost-boek, I Pagina. 

Boven aan iedere Pagina staat de naam van het boek waartoe het Model be- 
hoort. Wij hebben dit gedaan om niet telkens witte vellen te moeten tusschen- 

schuiven. 

De inhoud dier Modellen is getrokken uit de drie eerste maanden van het 
Memoriaal Letter A, doch aangezien het Commissie-boek eerst in het tweede 
Kwartaal van dit Memoriaal voorkomt, en het Compagnie-boek eerst in het 
Memoriaal Letter B, zoo hebben wij meer achteraan, en dus niet in de op bladz. 
37 aangegeven orde, ook een Model van deze beide boeken gegeven. 

Wij raden bijzonder aan om tot oefening deze verschillende boeken te verge- 
lijken met de posten, waaruit zij getrokken zijn. 



4». 

6«. 
7^ 
8*. 

r. 



Inkoopboek. 



AMSTERDAM, 6 JANUARIJ 4868. 



Journ. 
f. 1. 



Journ. 
P. i. 



M. PORTUGAL. 

60 Vaten Marylaiid Tabak. 
Netto 20216 K°. 
Ratf. 392 

2 % 404 796 ,) 



Gkedit. 



19420 K°. ~ 
« % 1554 )) 

Netto 17866 K° . a 26c p. Vg K°. 

Af 1 0/^ . . 



ƒ 9290.32 
» 92.90 



Gont. 1 o 



Journ. 
r. 1. 



/O' 



ƒ 9197.42 
« 91.97 



R. VAN WAARDENRIJK. 

300 Kranjangs Java Suiker. 
Bruto 76432 K°. 
Af 1 O/ o 764 » 

Bruto 75668 K~ 
Tarra 12 "/o 9080 » 



Gkedit. 



Neito 66588 K°. a" 24.— p. 100 K° ƒ 15981.12 

-^f 1 7o » 159.81 



/ 15821.31 
Gont. 1 o/o )) 158.21 



ƒ 9105145 



2 FEBRÜARIJ. 



A. VAN APPINGADAM. 

40 Vaten Meekrap. 

Bruto 24120 K°. 
g.gt. 2 % 482 
Tarra 1820 2302 » 



Gkedit. 



Netto J1818 K^ a / 29V4 p. 50 K° 
^^~"' Af 2 o/o 



. . ƒ 12763.53 

. . » 255.27 

/ 12508.26 
Gont. 1 % » 125.08 

ƒ 12383.18 
Vaten » 120.- 



18 



■ tv 



'il 



t^^ 



4i 



1' ■■ ^ 



»>•>.. , 






^w 







I 



i 



il 



*. 






I I 
r '.* 



l 



2. 

Inkoopboek. 



Joiirn. 
r». 1. 



Jouni. 
P. 1. 



Jüuru. 
r. 1. 



24<i 



AMSTERDAM, 11 FEBRUARIJ IHliH. 



L. VAN BORCULO. Crkdit. 

50 Vaten Surinaamsclu»' Suiker, 
Bruto 35226 K°. 
Af 1 o/o 352 » 

3i874 K^. 
2 "/o 607 » 

34177 K^ 
'J'arra 20 % r)8^35 » 

NeÏÏo 27342 K". a ƒ 24.— p. 100 K^ . . . ƒ ()562.0S 

Af 2 % » '^^^•'^^ 



ƒ (V4i^.84 
Coiit. 1 % >> 04.31 



20 



C. VAN ARNHEM. 



Crkdit. 



30/4 Kisten Java .loosjes Thee (i. K. al<5 : 
24/4 Bruto 1216 K°. 

Tarra 10. 240 » Netto 076 K°. a lOR:. p. Va K°. . . ƒ lOyl.52 



12/4 Bruto 628 K°. 
Tarra 11. 182 « 



1% )) ^> 1)50. 
Af 1 «^0 . . 



)» » 



942.40 



Af Regten, 

Bnito 1880 K°. 
Tarra 25% 470 » 



ƒ 2<H3.02 
» 20.14 

ƒ 2884.78 



Netto 1410 K°. a ƒ 20.- ƒ282.- 

Synd. 13 % ...» 36.66 )^ 318.6<) 



/ 2566.12 
Af 13 Maanden Huur a 25c. » 58.50 



Per 20 Mei. 



5 MAART. 

B. VAN EDAM. 

200 Pakken inhoudende 1200 gezouten Kalfsvellen. 

Netto 8612 K°. a ƒ 20.— per .50 K° 

Per 5 Junij. 



CRKmr. 



f («66 



Txi 



f 2507 



62 



ƒ 4004 



9^^ 



247 

Inkoopboek voor Goederen van Buitenslands. 

AMSTERDAM, 14 JANÜARIJ 1868. 



1. 



.lourn. 
f". 2 



.lan. 14 
» 18 



>. 20 
» 28 



CKEDrr 



JAMES, HENDERSON, TAYLOR & C°. te LONDEN. 

Per Diana. 

500 Balen Bruine Peper. 
Bruto Cwt. 882. 3. 12 
ggt. 1. Cwt. 4. 1. 24. 
Tarra 4. » 17. 3. 12 . » 22. 1. 8 

Cwt. 360. 2. 4 a 3Vi6 P- £ Tri 5. 5. 4 

Onkosten. 

Courtage Va % é^ 2. 11. 6 

Declaratie ,> 1. 10. 8 

Repareren en Merken » 3. 5. 2 

Verschepen, enz » 8. 14. 6 

* Kleine Onkosten » 1. 12. 3 » 17. 4. 1 



Onkosten Alhiei- 



£ 532. 19. 5 
Commissie 2 %. » 10. 13. 2 

Per 18 April. # 543. 12. 7 



Premie van Assurantie en Polis / 33.,50 

Vracht 13/. per Ton is 

M 12. 10. — a / 11.75 . ƒ 146.88 
Bij 15 % » 22.03 

)) 168.9-1 

Inklaren, etc » 8.20 

Lossen en Opslaan » 37.12 

Briefport , enz » 10.20 



a/ 11.725 / 0374 05 



CALCULATIE. 

.500 Balen Bruine Peper. 
Bruto 18890 K°. 
ggt. IVj. 750 
Tarra 2V2. 1250 2000 » 



257 



Netto 16890 K°. a 2OV4 c. p, Vs K°. . . / 6840.45 

Af 2 % . )) 136.81 

/ 6703.64 
Cont. 10/0 » 67.04 



ƒ 6(531 




I 



/i 

t f-l 



! i 



i! 



Al 




f. 



u 



h 



♦, * 

;!'l 



J ^ 
1 i> 



' 3 ' 



f 



I" 
ii 



248 
2. 

Inkoopboek voor Goederen van Buitenslands. 

AMSTERDAM, 16 FEBRÜARIJ 4868. 



249 

Inkoopboek voor Goederen van Buitenslands. 

AI.ISTERDAM, 21 MAART 1868. 



8. 



Journ. 
fo. 2. 



Feb. 16 
Mrt. 29 



30 

» 
» 



F. DE LA GIRONDE te MJRSEILLK. Credit. 

per Genoveva. 
200 Ceroenen Zoete Barbarijsche Amandelen. 
Bruto 23908 K°. 

Tarra ö'/j. 1100 » 

Netto 22808 K°. a fr. 56.- p. 50 K°. 

franco a. b. fr. 25544.96 
Commissie 2«/o » 510.90 
Per Contant . fr. 26055.86 
a / 56.25 

Onkosten Alhier. 

Premie van Assurantie en Polis / 141. — 

Vracht / 48.-- per Last f 573.80 

Bij 10 O/o r> 57.38 

), 631.18 

Inklaren » 12. — 

Lossen en Opslaan » 40.80 

Briefport, enz )> 8.20 



CALCULATIE. 

200 Ceroenen Zoete Barbarijsche Amandelen. 
Bnito 23762 K°. 
uitslag 2V2. 500 » 





23262 K°. 


g.gt. 3. 600 




Tarra 7. 1400 


2000 » 



Nettto 21262 K°. a ƒ 31.62V2C. p. 50 K' 

Af 2 %. 



f 13448.21 

» 268.96 



ƒ13179.25 
Cont. 1 0/0 . » 131.79 



ƒ 12213 



)> 833 



/ 13046 



/ 13047 



68 



CAMBRIDGE & C°. te LONDEN. 

per Diana. 
40 Vaten Palm-Olie. 
Bruto Cwt. 374. 2. 8 
g.gt. 4 « 1. 1. 20 

tar 16 « p. Cwt. 53. 2. 1 54. 3. 21 



Credit. 



18 
86 



Mrt. 21 



46 



Netto Cwt. 



319. 2. 15 -x 38/6 .... il 615. 5. 11 
Disconto 2V2 ^k » 15. 7. 8 



i 599. 18. 3 
Onkosten. 

Courtage V2 % ^Ê 3. 1. 6 

Declaratie, Certilicaat » 1. 2. 3 

Verschepen, enz » 3. 16. 5 

Briefpoiten, Onkosten, etc. ...» 1. 18. 7 » 9. 18. 9 



é 609. 17. — 
Commissie 2 %. » 12. 3. 11 

Per Contant . 



^ 622. 0. 11 



a/ 11.80 



Onkosten Alhier. 
Premie van Assurantie en Polis /41.— 



ƒ 7340 



14 



II 



1 1 






' i. 

Ij 



m 



t 

*,)! 



'2:a) 




4 


f 

i 


|i 




> « 




i s 




tl 




f% 


, 


1 




|, . n 


. 





I, ■■ 



js 



t' 






E^: 



*v 



l 



1. 



'251 



Consignatie-boek. 

'200 KllAJANGS JAVA SUIKER van AMSTERDAM naak HAMBURG 



1868. 
Jan. 18 



Journ. 
f°. '2. 



Jimij 30 



AAN' J. NEUllAUS & SOHN per ^^BRAUNSCHIFEIG'' Kapt. C. vos VINGKE. 



'200 Kianjaiiys Java Suiker. 

Binto 50986 K°. 
Af 1 O/o ,M0 .. 

.50476 K°. 
Tarr.i 1'2 "/o 6057 ,. 

NettoUi19 K°. a ƒ '24.— per 100 K°. . / 10660.56 

Af 1 % ... . )) 106.61 

/ 10553.95 
Cont. 1 % ... . )) 105.54 

y 10448.41 
Onkosten. 

Ontvang en Weeyloon / 5'2.20 

Schuitvracht, enz » 48.— 

Declaratie » 5.15 

Courtage Vj % » 53.30 

Premie van Assurantie over ƒ 12000, 

a Vs \ en Polis » 61.— 

Kleine Onkosten » 12.- » '231 .a5 

Rente P. M / 68.83 



1868. 
Mrt. 16 



Journ. 
f°. 4. 



/ 10680 0(> 



J. NEUHAUS & SOHN te HAMBURG. Debet. 

Voor het Netto Provenu van 
200 Kranjangs Java Suikei'. 
Rruto 104972 %* 
^.gt. 1 'Vo 1050 
Tarra 12 % '12597 \mVt ^ 

Netto 91.325 © a .53/8 gr. p. Hg . B°.';M. 15339.12 

Rabat 82/3 % . » 13'29.06 

B°. M. 14^0.06 

Cont. 1 0/0. • . » 140.02 

B°. M. 13870.04 

Af Onkosten. 

Vmcht *..... Cm. 465.10 

Stadertol » 52.08 

Vervoeren en Arbeidsloon. . . » 192.00 

Inkomende Tollen » 80.00 

Brand-Assurantie en Pakhuis- 
huur )) 40.00 

Courtage ^/g «/o » 116.12 

Brief porten, enz » 39.05 

Rente over Cm. 790.02 van '21 
, Jan.— 12 Maart a 5 %. . . » 5.10 

Cm. 991.13 

a 125 B°. M. 793.07 
Commissie 2 o/^ » '277.06 » 1070.13 

B°. M. 12799.07 
a / 3.5.60 



M 



/ 11391 



60 






r 

11 



i 



MSÊmSÊaÊÊÊÊÊÊÊÊimmmÊÊ^ÊiÊ 



9' i 



252 



253 



Consignatie-boek. 



2. 



1868. 
Febr. 3 



Journ. 

r. 2. 



Junij 30 



50 VATEN MEEKRAP van AMSTERDAM naar NEW-YORK aav ■(.„ SEWARD & SON, per y> TH£ AMERICAIT' KAPT. Th. YANKEE. 



50 Vaten Meekrap. 
Rruto 30341 K°. 
g.gt. 2 O/o 607 
Tarra 2281 2888 » 

Netto 27453 K°. a / 29V4 p. 50 K°. / 16060.- 

Af 20/0.. )) 321.20 

ƒ 15738.80 

Cont. 1 0/0 . » 157.39 

y 15581.41 

Vaten ...» 150. — 

"7 15731.41 

Onkosten. 

Schuitvracht, enz / 21.10 

Ontvangloon n 10.— 

Declaratie » 5.20 

Courtage Va % » 80.30 

Premie van Zee-Assurantie over 

/ 18000.- a IV4 % en Pohs . . » 226.— 

Kleine Onkosten » 12.15 » 354.75 

Rente P. M / 189.46 



1868. 



/ 16086 



16 



i 



il 
1 .' Il 



I 



2r)i 



8. 

Consignatie-boek. 



1868. 
Feb. 11 



Journ. 
[0. 2 



Jiiiiij 30 



50 VATEN SÜKINAAMSCHE SUIKER van AMSTERDAM naar LONDEN 



ti-M 



3. 



AAN CAMBRIDGE & C°. per .QVEUN OF OCEAN"' Kapt. J. LINCOLN. 



50 Vaten Surinaamsche Suiker. 
Bruto 35226 K°. 

Af 1 7o 352 )> 

34874 K°. 
2 O/o 697 )) 
34177 K°. 
Tana 20 " /q 68^5 » 
Netto . . . 27342 K°. a ƒ 24.— p.-lOO K°. / 6562.08 

"^'^^"''^''''^ Af 2 o/o . . » 131.24 

ƒ 6430.84 
Cont. 1 % . )) 64.31 

/ 6366.53 

Onkosten. 

Ontvangen en Wegen / 48.50 

Verschepen » 31. — 

Declaratie » . 7.20 

Courtage '/j 7o » '^"^-^^ 

Premie van Assurantie over / 7000, — 

a Vj % en Polis » 36.- 

Kleine Onkosten » 8.15 » 163.66 

« 

Rente P. M • . / 21.04 



/ 6530 



18()8. 
Mrt. 10 



19 



Journ. 
1°. 4. 



CAMBRIDGE & O", te LONDEN. Debet. 

Voor het Netto Provenu van 
50 Vat€n Surinaamsche Suiker. 
Bruto Cwt. 691. -. - 

Tarra 13 % » 89. 3. 9 

Netto Cwt. <i01. 0. 19 a 22/. . ^ 661, 5. 9 

Cont. 2 o/o . » 13. 4. 6 

i- 648. 1. 3 

Af Onkosten. 

Vracht 10/. per Ton en 10 «/o M 19. 16. 9 

Dok-Onkosten ). 22. 5, 

Briefport, enz y> 2. 1. 

Commissie 2 o/^, ,,43 4 ^ ^, 57 7 3 

é^ 590. 14. — 
a/ 11.80 



ƒ 6970126 



;:|ïl 






;l 



/ 



«MiTitViH I HÉ 



t 



M 



Verkoopboek. 



256 



AMSTERDAM, 9 JANUARIJ 1868. 



Journ. 

1°. 3. 



D. FRANEKER. 

400 Balen Java Koffij. 
Bruto 6176 K°. 

Tarra 3 % 185 » 

Netto 



Debet. 



5991 K° . a 38V4C. p. Va K°. 
Reg. 1 ö/o • . 

Cont IV2 Vo • 



ƒ 4583.11 

» 45.83 

ƒ 4628.94 

» 68.75 



ƒ 4560.19 
Af 4 M. Huur a SVaC » 14.- 



14 



Journ. 
1°. 3. 



L. J. VAN ZÜTPHEN. 

Op Promesse na 3 dezer. 
200 Balen Java Koffij. 
Bruto 12345 K° 

Tarra 3 % 370 » 

Netto 



Debet. 




11975 K°. a 38V2C. p. Vs K.°. . . / 9220.75 
Reg. 10/0...» 92.21 



ƒ 9312.96 
Af 4/M. Huur a S^^. . » 28.- 



Per 18 April. 



Journ. 
f°. 3. 



Promesse-Zegel . . 
21 



ƒ 9284.96 
)) 6.55 



N. G. VAN SLEESWIJK. 

400 Balen Java Rijst. 
Bruto 40216 K°. 
g.gt. 2 % 804 
Tarra 3 K°. 1200 2004 » 



Debet. 



Netto 38212 K°. a / 9.— per 50 K°. . 

Af 2 0/0 ... . 



ƒ 6878.16 
» 157.56 



ƒ 6740.60 

Cont. 2 % )) 134.81 

/ 6605.79 

Afleveren a 5c. per Baal. . » 20.— 



ƒ 929151 



/ 6625 



79 



Verkoopboek. 



257 



AMSTERDAM, 30 JANUARIJ 1868. 



Journ. 
1«. 3 



Journ. 
f». 3. 



Journ. 
1^. 3. 



J. J. VAN DUYVENDRECHT. 

24/4 Kisten China Thee. 
Bruto 1206 K°. 

Tarra 11 264 » 

Netto ~ 



942 K°. a 135c. per 1/2 K°. . 

Af 1 0/0 



Debet. 



ƒ 2543.40 
» 25.43 



Af Regten. 
Bruto 1230 K° 

Tarra 25 % 307 » 

Netto ~ 



ƒ 2517.97 



Per 30 April. 



923 K°. a / 20.— ƒ 184.60 
Synd. 13 %. » 24.- 



» 208.60 



7 FEBRUARIJ. 



R. VAN BLOKZIEL. 

500 Balen Bruine Peper. 
Bruto 18890 K°. 
ggt. IV2 K°. 750 
TaiTa 2V2 » 1250 2000 » 



Debet. 



Per 7 Mei. 



Netto 16890 K°. a 23V2C. per % K°. . . . / 7938.30 

Af 2 04. » 158.76 



10 



G. VAN DOETIGHEM. 

40/4 Kisten China Thee. 
Bruto 2004 K° 

Tarra 11 K°. 440 » 

Netto 



Debet. 



1564 K°. a 134c. per % K°. , 

Af 1% 



/ 4191.52 
» 41.92 



ƒ 4149.60 



Af Regten. 
Bruto 2044 K°. 

Tarra 25 o /q. .511 » 

Netto 



Per 10 Mei. 



1533 K°. a / 20.— / 206.60 
Synd. 13 %. » 26.86 

Af 10 M. Huur a 50c. 



)) 233.46 

ƒ 3916.14^ 
» 25.- 



ƒ 2309 



37 



/ 7779 



54 



ƒ 3891 



14 






/ 



I 



aasKièri 



■M 



ii 



I- 



!ll 



\ïï:'^ 



3. 



Verkoopboek. 



^258 



AMSTEHDAM, 25 FEBRUAHIJ 18(>8. 





D. VAN GRAMSBERGEN. 


Uebeï, 








Jourii. 


30 Vaten Maivhmd Tabak. 










r. 3. 


Notto 1(H22 K^ 

Ra ir. ior> 

2 «/„. 202 3V>8 ,, 












072i K'^. 






8 o/„. 778 » 


' 










Netto 80i(i K ^ a 'Mk;. per Vs K^ 

Af 1 "/„ . : 

(^out. 1 "/„_ 


f 5307.(K) 
» 53.08 


/ 


5260 






/ 5313.02 
» 5:3.14 


78 




1 






12 MAART. 












C. VAN WA VERVEEN. 


Rr.Htrr. 








Jourii. 
r. 3. 


20 Jialen Moclia Kolllj. 
Bruto 2i24 K^ 
Tarra 'U) %. 242 >. 












Nette. 2182 K-. a 5ic. |»er Vs K^ . . . 


ƒ 23.'".(>.50 
)^ 23.57 


ƒ 


2332 






Cont. 1 "/o- • 


00 




iii Commissie van Gefkkhson' iK: C^. te Londen. 












P. VAN HAARLEM. 


Debet. 








Journ. 
P. 3. 


20 Vaten Marvland Tal)ak. 
Netto 07 i8 K°. 
Rair. 131 
2 % 135 20tl .. 

0482 K°. 

. 8 «/,,. 510 >. 












Nett(\ 50r»:i K^ A 2\)V'>c. j.er '/s K.^ 

All "A.-^ 
Cont. 1 «/o. . 


ƒ ;r.l8.17 
). ;35.18 


/ 


;3448 






/ :U82.W 
*>. 34.83 


10 




wV) 1 


^ 




P. VAN DOESHORGH. 


Dkbkt. 








Journ. 
F 3 


15 Balen Mocha Kollij. 
Rrnto 1818 K^ 






t 
1 




Tana 10 •>/„. 182 m 












Netto mM\ K°. a .5.5c. per V-. K^ . . 

Cont. 1 "'„ 


ƒ 1700.('>0 
18.— 


ƒ 


1781 


(>() 




In Couiniissie van GisFFKKSos & C°. te iMndfu. 























Paetuurboek. 



250 



AMSTERDAM, 8 FERRUARI.T 1808. 



GEFFERSON & C^. te LONDEN. 

per Diana. 
KK) Kianjariprs .la\a Suiker. 
Rrnto 25440 K^ 

Af 1 % ^ 254 >. 

2.5192 K^ 
Tarra 12 «/o 3023 » 

Netto 



Debet. 



22100 \{\ a / 24% p. 100 K-. . / 5486.82 



Journ. 
i\ 4. 



Af 1 «/„ . . ), 



Journ. 
f°. 4. 



Onko.sten. 

Ontvanj;- en Weefloon en Repareren . ƒ 31 - 

Scheepbrengen ,, 22.10 

J )eclaratie ... v 8 20 

Courtape V, %. . .' .* .* .' .' .' .' .' .' .' .' « 27.43 

Menie Onkosten >, j;^25 >. 



54.87 



/ 5431.05 



06.08 



Per 8 Mei. 



/ 5528.03 
Provisie a 2 %. . » 110..58 



20 



J. NEUHAl'S & SOHN te HAMBVBG. 
per WUlfim lU. 
36/4 Kisten Java Joosjes Thee G. K. als: 
24/4. Rrnto 1216 K"^. 

Taira 10. 240 y> Netto 976 K°. a 101c. 
12/4. Bruto 628 K°. 

Tarra 11. 1.32 )^ >, 496 » >, 0.^>c. 



Dr.BET. 

/ 1071.52 

)' 942.40 

/ 2913.92 
» 29.14 



/ 5639 51 



/ 2884.78 



Af 1 «/o. 
Af Rej{len. 
Bruto 1880 K°. 

Tarra 25 « /p 470 » Netto 1410 K^ a / 20. / 282.- 

Synd. 13 % . . » 36.(>(> >, 318.66 



Onkosten. 

Scheepbrensen, Merken, Voorzien. . . . / 05 

P^clai^^'f' » 5.20 

Courtage 1 <>/„ ^ 28.a5 

Rriefport, enz „ 5 25 » 



/ 2566.12 



45.a5 



Per 20 Mei. 



T. • . « « ^ 2611.47 

Provisie 2 %. . . » 52.23 



/ 2663 



70 









■■ i\ 

m 



:■! \ 



i 



'■m 



1, 

n 



|f 



Pactuurboek. 



Joiirn. 

r. 4. 



\MSTERDAM, 7 MAART 1868. 



GEFFERSON & C°. te LONDEN. 

f 

per Diana, 
150 Pakken inhoudende 900 gezouten Kalfsvellen. 



Debet. 



Netto 6452 K°. a ƒ 29.- p. 50 K^ 



/ 3742.16 



Onkosten. 



Pakloon ƒ 45. 

Courtage 1 X '' 37.42 

Verschepen, enz » 20.15 

Declaratie " ^"^^ 

Briefport, Wisselcourtage, enz ^> 12.10 » 122.17 



Per 7 Junij. 



ƒ 3864.33 
Provisie a 2 % • • » ^7.29 



261 



Memoriaal. 



1. 



Journ. 
f. 1. 



Journ. 
f°. 5. 



Journ. 
f°. 5. 



AMSTERDAM, 1 JANUUARIJ 1868. 



DE VOLGENDEN. j),,,,. 

Voor het Kapitaal waarmede ik voornemens 
ben op heden mijnen Handel te beginnen 
onder de firma van 

KASSA-REKENING. 

Voor Kontanten in Diversen 
I GOEDEREN-REKENING, als volgt: 
300 Balen Java Koffij 
96/4 Kisten China Thee 
10 Vaten Meekrap f . 
400 Balen Java Rijst . 
EFFECTEN.REKENING, als v 
/ 20000.- Obl. Rusl. Hope & C°.^% / 20200 - 
» 12000.- N. W. S. 2V2 % » 7545.'- 

SCHEEPSPARTEN-REKENING, als: 

Vs in het Fregat Voorwaarts , 

Kapitein R, Regtdoorzee. . . / 5681. 

Vs in het Brikschip Z^ö^^m^ , Ka- 
pitein Ch. Paguin )) 3000.— 

A. VAN DOKKUM DD. . . "> fi^QA'sf 

B. VAN BOLSWARD DD . . ' ' ' ^ 8670 25 

C. VAN DE LEMMER DD . . . . .' >> ml'È 



f 13375.63 
» 7963.43 
» 3092.11 
» 6055.30 



/ 14277 



olgt : 



30486 



27745 



17 — 



L. J. VAN ZUTPHEN DD. 

Voor zijne Promesse per 18 April 

23 



Ceedit. 



8681 
18810 



JAMES, HENDERSON. TAYLOR & C°. te LON- 
DEN, M/R. Debet. 

Voor hunne Traite £ 540.—. — <»/. Baring 
Brothers per 18 April, heden geaccep- 
teerd a ƒ 11.72V3 . . 



1 1 

■11 



25 



47 



28 



/ 100000 



/ 9291 



51 



11 



ƒ 6331 



ir 



50 



H 



l< 



U 



M 



n 



i 



i. 



! 

'I 
ff- 

il 






i 









'2&1 



2. 

Memoriaal. 



Joiini. 
f=. 5. 



Jouiii. 
f. 5. 



Jourii. 
f°. 5. 



Journ. 
f°. 5. 



Journ. 
1^ (5. 



AMSTERDAM, 8 FEBRUAIUJ 1868. 



GEFFERSON & C°. te LONDEN H/R. Ckedit. 

Voor mijne Traite in dato heden »/. Eigen 

per 8 Mei £ 477. 11. 41. a / 11.80 . . . 

£ 477. 11. 11 a ƒ 11.70 



t>i 



F. DE LA GIRONÜE TE MARSEILLE. M. R. Debet. 

Voor Remise aan hem door Ferrère Laffitte 

te Parijs, als het Netto Provenu van C)n- 

derstaanden WisseL 

Wissel op P. f.YONNAis per 21 Febriiarij . . 

Af. 
Verlies tusschen Parijs en MarseiUe tr. IM.IO 
Wissel-Courtage van fr. 24879.52 . . » 24.88 

Rriefport >* 2.— 

Provisie Va % "^^r '"''• '^^^^ • • ■ » ^^"^-^ 



Frs. 2.'')(MM).— op Parijs hebbeu gekost a/50. 

27 



ƒ 5.587 



.T. NEUHAUS & SOHN te Hamburg H/R. Crkdit. 

Voor hunne Remise op E. vax Nijkerk per 

21 Mei 



' 7 



MAART.I 

GEFFERSON & C*. te LONDEN H/R. Credit. 

Voor mijne Traite in dato heden »/. Eigen 

per 7 .Innij i H2,5. -. - a/ 11.80. . . 

M a25. -. - a ƒ 11.70 

14 



CAMBRIDGE & C°. te LONDEN M/R. Credit. 
Voor mijne Traite voor mijne rekening 
j^ <X). —. - per Zigt, op heden aan Gep- 
FESSOiV & C°. te Londen voor hunne reke- 
ning geremitteerd a ƒ 11.80 



Ir. 2.">000 



X 


120 


fr. 


2487<> 


• 


• • • 



/ :i802 



87 



48 



52 



.5.0 



ƒ .5r>;^5 



63 . 



ƒ 11(^)(i I 67 



ƒ 2(i<X) 



ƒ :i8.S5 1 — 



f 1062 ' - 



26:^ 



Memoriaal. 



3. 



Journ. 

r. 6. 



Journ. 
f°. 6. 



AMSTERDAM, 16 MAART 1868. 



J. NEUHAUS & SOHN te Hamburg W^. Credit. 

Voor hunne Remise voor mijne Rekening 
aan Cambridge & C°. te Londen: 

i^ 600. — . — a B°. M. 13. ^Vs 

Wissel-Courtage 1 %. . . . 



B°. M. 7931 

» 7 



31 



HENDRIK VAN BEVERWIJK. Credit. 

Voor Premie van Assurantie en Polissen vol- 
gens Nota. 

Op Diverse Goederen 

» het Casco van het Barkschip Koningrijk 
Holland, voor eene Reis naar Batavia en 
terug / 60000.- 3 % en 3 % en Polis. 



B°. M. 7939 



Van het Hulpboek «Memoriaal" bestaan twee 
verschillende vormen. 

De thans meest gebruikelijke is die, zoo als wij 
hem hier gegeven hebben. 

Men zou dezen vorm een Half Journaal kun- 
nen noemen, omdat eenei-zijds óf de Debiteur óf 
de Crediteur venneld wordt met zoodanige om- 
schrijving, dat de keerzijde gemakkelijk is te 
vinden. 

De andere vorm is eene eenvoudige vermelding 
van de plaats gehad hebbende zaken, op de wijze ! 
zoo als in de Memorialen A, B en C is vermeld. { 



04 
15 



03 



a/ 35 



60 



ƒ 7065 



88 



/ 538 



» 3601 



.50 



ƒ 4139 



50 



■Ij 

. V ! 



i > 

iJ 

f:' 



'i 



»■. i 



Ui 



■ülBiilaÉiÉiHa 



\ï 



264 



265 



1. 

Kasboek. 

Debet. 



KASSA. 



1868. 

Jan. i 
)) 3 
» 18 
» 25 
)) 26 



Febr. 4 

» 43 

» 17 
» 28 



Mrt. 1 
» 10 

» 31 



Aan Contanten in Kas 

)> Debiteuren. A. van Dokkum 

» Associatie-Cassa, Kwitantie N°. 1 

>' Idem. d°. )) 2 

» J. Neuhaus & Sohn te Uamburg M/R 

Voor mijne Traite B''. M. 6000.- ^'. Carl Hirsch 
a /• 35.25 

Aan Bemise Rekening. Voor bij de Ned. Bank verdisconteerd 
de Promesse van L. J. van Zutphen per 18 April 

» Beleening-Bekening. O/G. Voor van L. den Helder op Pro- 
longatie 

» Associatie-Cassa. Kwitantie N°. 3 

» D. van Gramsbergen DD 



Aan Associatie-Cassa. Kwitantie N°. 4 

» Cambridge & C°. te Londen M/R. Voor mijne Traite 

£ 500. — . — <»/. P. van Alkmaar a/ 11.80 

» P. van Haarlem D. D 

» P. van Doesborgh D. D 



Journ. f®. 6 en 7. 



I 



/ 14277 
)» 6524 
» 10663 
» 9000 



» 5287 



25 

81 
10 



50 



/ 45752 

» 9291 

)) 10000 
» 2666 
» 5260 



/ 72971 



» 560 

» 5900 

» 3448 

)) 1781 



/ 84661 



66 
51 



67 
78 



62 



16 
60 



38 



11 


^68. 


Jan. 


10 


» 


12 


» 


18 


» 


25 


» 


31 


)) 


» 



Feb. 4 



» 


6 


» 


13 


» 


14 


» 


17 


» 


28 


» 


)) 



Mi1. 1 



» 


3 


» 


14 


» 


23 


» 


27 


» 


31 


» 


» 


» 


)) 



KASSA. 



Credit. 



Per Crediteuren, M. Portugai 

» Scheepsparten. Voor aan P. Braziliaan voor mijn Vs ^^ 

de Uitrusting van de Biik Leontine 

)> Crediteuren, R. van Waarde.nruk 

» Scheepsparten. Voor van L. van Beweren gekocht Vie Aan- 
deel in het Barkschip Koningrijk Holland 

» Onkosten. Zie Onkostboek P. 1 

)' Particuliere Bekening 

Per Interest Bekening. Voor aan de Nederl. Bank, Disconto 
van/ 9291.51, 75/d. a 4 «>/o : 

» A. van Appingadam D. C 

)' Interest Bekening. Voor aan L. de.n Helder Provisie van 
Prolongatie/ 10000.— a 1 O/oo 

» L. van Borculo D. C 

)^ Wissel Bekening. Voor van P. van Mijdrecht gekocht 
fr. 25000.- op P. Lyonnais te Parijs per 21 Februarij . . . 

» Onkosten. Zie Onkostboek f°. 1 

» Particuliere Bekening 



Per F. de la Gironde te Marseille M/R. Voor zijne Traite 
fr. 1200.— °/. Ph. Rousseai; per Zigt, aan L. Edam 

» Bederij Koningrijk Holland. Voor Diverse Keparatiën . 

» Interest Bekening. Voor aan L. den Helder Rente en 
Provisie van Prol. / 10/m 

V Bederij Koningrijk Holland. Voor Diverse Handgelden . 

» J. NeuJiaus & Sohn te Hamburg M/R. Voor hnnne Traite 
B°. M. 1100.- o/. F. Kaiser per Zigt aan A. Apel | 

» Onkosten. Zie Onkostboek f. 1 

» Particuliere Bekening 

» Saldo 



Journ. f°. 7 en 8. 



/ 9105 

» 628 
» 15663 

» 9000 
» 592 
» 400 



/ 35389 



» 77 
» 12503 

» 10 
» 6366 

» 11666 
)) 339 
» 400 



/ 66752 52 



45 

15 
10 



46 



16 



43 

18 



53 



67 
55 



560 
1216 

35 
420 

978 

1385 

400 

12913 



60 




31 

84 

11 






w 



•'" •■■'■-— 



'*: 



I V- 



1 l 






1 *^- 

I 

il 



f 



ï 



J 



1. 

Kassiersboek. 

Debet. 



2(i(i 



ASSOCiATlE-CASSA. 



1808. 
Jan. 12 



» 
» 

Mit. 



» 

» 

24 
1!) 



April I 



2t)7 



ASSOCIATIE-CASSA. 



Aan B. van Bolsward D. D. . 
>' C. van de Lemmer D. D. 
» D. Praneker D. D. ... 
» N. G. van Sleeswijk D. D. 
» C. van Waverveen D. D. . 



/ 



Joiirn. f^. 7. 



Hoewel het Kasssiersboek , even als het Ka.sboek van Maand tot 
Maand wordt opgeteld, zoo hebben wij evenwel om der wille van 
den kleinen omvang';;alhier de Drie Maanden maar dooigeteld. 



8«7ü 
3615 
4546 
0625 
2332 



/ 25790 



25 
22 

49 
79 
99 

44 



1868. 
Jan. 20 


Per 

» 


Kwitantie N°. i . 


)) 25 


dito 1» 2. 


Febr.17 


dito » 3. 


Mit. 1 


dito )) 4 . 







April 1 




1. 

CiuEDrp. 




^1 






■! 



^.. J^];^-ny"8^ilJ^iwwife- 



Ml 






i s 



« ' 



'h' 



1 



1. 

Onkostenboek. 



2 
18 
21 
31 

» 



O 
29 
» 
» 



5 
10 

» 

29 
31 

» 

» 



208 



AMSTERDAM, JANUARU 1868. 



Aan de Kleine Kas 

y> Vracht van 500 Halen Btuine Peper van Londen ontvangen. . 

)) de Kleine Kas 

•p 't Blaauwlioeden Veem . . . 

)) Onkosten op 60 Vaten Tabak 

» den Schuitenvoerder 

)) Pakhuishuur, 2 Zolders Fortuin 

Geboekt Kasboek T. 1 . 



/ 


100 


— 


» 


168 


91 


ï> 


100 


— 


» 


98 


20 


1» 


21 


20 


» 


56 


15 


» 


48 
592 


40 



FEBRUARIJ. 

Aan de Kleine Kas 

» 't Blaauwlioeden Veem 

)> Huur van 36/4 Kisten Thee 

» den Schuitenvoerder 

» Pakhuishuur, 2 Zoldere Fortuin 

Geboekt Kasboek f°. 1 



MAART. 

Aan Vracht van 50 Balen Mocha Koffij van Londen 

)^ de Kleine Kas 

)) Pakloon van 900 Kalfsvellen 

» Afleveren van 20 Vaten Maryland Tabak 

» Vracht van 200 Ceroenen Amandelen van Marseille. . . . 

» 't Blaauwhoeden Veem 

)) den Schuitenvoerder 

)) Pakhuishuur, 2 Zolders Fortuin 

» Diverse Salarissen 

Geboekt Kasboek T. 1 



/ 

7 



/ 

» 

» 
» 



100 — 

92 60 

58 50 
40 45 
48 — 



339 5: 



58 



10 



100 — 

I 

45;— 

1215 

631 jl8 

110.20 

3ljl5 

48- 

350- 



/ 1385 84 



MODEL 



VAX EEN 



ï 

■ l 
I 



JOURNAAL. 



VOLGENS DE MAANDELIJKSCHE METHODE. 



a»»^v^... -...., 



, ) 



ii 



p I « 






ff,''* 



I :V 



ir< 



i! 



i :l 



'i; 



In de volgende 8 bladzijden is vervat de tot Jounuuil uitgewerkte inhoud 
der voorgaande Hulpboeken, onmiddelijk uit cüc boeken zelve getrokken. 

Wij hebben de drie maanden, in die boeken vervat, beschouwd als slenhts 
ééne maand te zijn. 

Eene enkele maand van het Memoriaal A op zich zelve zou te klein zijn, 
om eeu diüdelijk denkbeeld van het combinerend beginsel der maandelij ksche' 
Methode te geven ; daarom hebben wij gemeend niet -30 maar 90 dagen te 
combineren, wat in beginsel toch hetzelfde lütmtiakt. 



271 



AMSTERDAM. 1 JANUAKIJ 1868. 



DIVERSEN AAN KAPITAAL-REKENING. 

Voor mijne zuivere bezitting op heden vol- 
gens Memoriaal 1"*^. 1. 

KASSA-REKENING. 

Voor Kontanten in Diversen 

GOEDEREN-REKENING, als vol^: 

3(X» Ralen Java Koffijj . . . / 1337r..6a 

mV4 Kisten China Thee . . . . » 7963.43 

10 Vaten Meekiap » 3092.11 

4(M) Ralen Java Rijst » 6055.30 

EFFEGTEN-REKENlNCi , als volgt: 
/ 20000.— Obl. Rl. Hope & <:^ 5 "/o. / 20200.- 
„ 12000.- N. W. S. 272 % >• 7545.- 



SGHEEPSPARTEN-REKENING , als : 

Vs Fregat Voorwaarts / 5681.- 

Vr in het Rrikscliii. Leonthie . . » I^X) - 



DIVERSE DERITEIJREN, als volgt: 

A. VAN DoKKUM / 6524.81 

R. VAX BoLswARD » 8670.25 

G. VAN DE Eemmer » 3615.22 



31 MAART. 

GOEDEREN AAN DIVERSE CREDITEUREN. 

Voor Diverse Inkoopen volgens Inkoophoek 
r. 1 & 2. 

Vaten Maryland Tabak, van M. Portugal. 
Kranj. .lava Suiker, van R. vanWaardenrijk. 
Vaten Meekrap, van A. van Appingadam. 
Vaten Snrin. Suiker, van L. van Rorculo. 
36/4 Kn. .1. Joosjes Thee, van C. van Arnhem. 
1200 Gezouten Kalfsvellen, van R. van Edam . . 



60 

300 

40 

50 



Transporteren P. 2. 




I 



ü' 



/ 



V 



272 



273 



1! 



I '; 






¥■ 



^ m ?■ 



II 



li 



AMSTERDAM, 31 MAART 1868. 



Transport van f°. 1 . 
GOEDEREN AAN DIVERSEN. 

Voor de Navolgende Goederen van Duitens- 
lands ontvangen volgens Inkoop-Boek voor 
Goederen van Buitenslands f°. 1 & 2. 

500 Balen Bruine Peper van Londen 

200 Cer. Zoete Barb. Amandelen vanMarseille. 



AAN 'JAMES, HENDERSON, TAYLOR & C°. te 
LONDEN M/R. 

Voor de factuur van 500 Balen Bruine 
Peper £ 543. 12. 7 

AAN F. DE LA GIRONDE te Marseille M/R. 

Voor de factuur van 200 Ceroenen Aman- 
delen fr. 26055.86 

AAN ONKOSTEN, als volgt: 

Op 500 Balen Peper / 257.93 

» 200 Ceroenen Amandelen . . » 833.18 



DIVERSEN AAN DIVERSEN. 

Voor de navolgende Goederen aan de On- 
derstaanden ter verkoop gezonden volgens 
Consignatie-Boek f°. 1 a 3. 

GOEDEREN van AMSTERDAM na ae HAMB URG , 
ONDER J. NEUHAUS & SOHN. 

200 Kranjangs Java Suiker 

GOEDEREN van AMSTERDAM tükkh NEW- YORK, 
ONDER CH. SEWxVRD & SON. 

50 Vaten Meekrap 

GOEDEREN van AMSTERDAM naar LONDEN, 
ONDER CAMBRIDGE & C°. 

50 Vaten Surinramsche Suiker 

AAN GOEDEREN, als volgt: 

200 Kranjangs Java Suiker 

50 Vaten Meekrap 

50 Vaten Surinaamsche Suiker . . . 

Transporteren f°. 3 . 






ƒ 



" 6631 
13046 



ƒ 19678 



6374 
12213 

1091 



f 10680 



16086 



» 


6530 


19 


/ 


33296 


41 




10448 

15731 

6366 


41 
41 
53 



/ 32546 



98 
86 

84" 



05 

68 

11 



06 



16 



35 



ƒ 151140 



» 19678 



ƒ 170819 



84 



3. 



84 



68 



AMSTERDAM, 31 MAART 1868. 



Transport van f°. 2. . 
AAN ONKOSTEN, als volgt: 

Op 200 Kranjangs Java Suiker . / 231.65 

» 50 Vaten Meekrap » 354.75 

» 50 Vaten Surin. Suiker . . >> 103.66 



DIVERSE DEBITEUREN AAN DIVERSEN. 



D. 

L. 

N. 

J. 

R. 

G. 

D. 

C. 

P. 



Voor de navolgende Verkoopen. Zie Ver- 
koopboek f°. 1 a 3. 

Franekkr 100 Balen Java Koffij. 



J. VAN ZUTPHEN. 

G. TAN Slekswltk. 

J. V. DUYVENDRECHT. 
VAN RlOKZIEL . . . 
VAN DOETICHEM. . . 

VAN Geamsbergen . 

VAN AVa VERVEEN. . 

VAN Haarlem . . . 

VAN DOESBORGH . . 



200 d°. d°. d°. 
. 400 d° Java Rijst. 

24/4 Kisten CliinaThee. 
500 Balen Bruine Peper. 
40/4 Kisten China Thee. 
30 Vn. Maryland Tabak. 
20 Balen Mocha Koffij. 
20 Vn. Maryland Tabak. 
15 Balen Mocha Koffij. 



AAN GOEDEREN, als volgt: 

100 Balen Java Koffij . . 

200 d°. d°. d°. ' . . 

400 Balen Java Rijst. . . 

24/4 Kisten China Thee . 

500 Balen Bruine Peper . 
40/4 Kisten China Thee. 
30 Vaten Maryland Tabak 
20 d°. d°. d°. 



/ 

» 

» 
» 
» 



ƒ 



4546.19 

9284.96 
6605.79 
2309.37 
7779.54 
3891.14 
5260.78 
3448.16 



AAN GOEDEREN IN COMMISSIE, als: 
Van Gefferson & C°. 

20 Balen Mocha Koffij f 2332 99 

^5 d°. d°. d° ), iTSllèÖ 



AAN ONKOSTEN, als volgt: 

Promesse-Zegel ƒ 6.55 

Afleveren van 400 Balen Rijst. . » 2o!- 



/ 32546^35 



Transporteren f°. 4. 



750 



06 



4546 19 
9291 51 
6625 79 



2309 
7779 
3891 
5260 
2332 
3448 
1781 



ƒ 47267 



37 

54 
14 
78 
99 
16 
60^ 

07 



ƒ 43125 



4114 



26 



93 



59 



55 



ƒ 170819 



33296 



68 



I 



41 



47267 



/ 251383 



07 



16 






n 
1 



V • 

r 









) m t 






i: 



II 



i; 



"I 



; 



' 



j 



274 



AMSTKHDAM, 34 MAART 18(>8. 



Transport van f°. '^. . 

DIVERSFN AAN DIVERSEN. 

Voor de navolgende facturen, volgens Fac- 
tuur-boek f°. i en 2. 

GEFEERSON & CA te LONDEN H/H. 
400 Kranjangs Java Suiker. . . ƒ 



900 (iezouten Kalfsvellen. 



5639.54 
3944 .02 



J. NEUHAUS & SOHN te HAMBURG H/R. 
30/4 Kisten .lava .loosjes Thee 



AAN GOEDEREN, als volgt: 

400 Kranjangs Java Suiker. . 
30/4 Kisten .lava .loosjes Thee 
VKK) Gezouten Kalfsvellen. . . . 

AAN ONKOSTEN, als volgt: 

Op 400 Kranjangs Java Suiker . 
» 3()/4 Kisten .1. Joosjes Thee. 
» 900 Gezotiten Kalfsvellen . . 



/ 

» 

» 



5434.95 
2566.42 
3742.46 



ƒ 

» 



%.98 

45.35 

422.47 



AAN PROVISIE-REKENING, als volgt: 

2% over 4 00 Kranjangs Java Suiker, ƒ 44 0.58 

20/o " '^v4 Kisten Thee ...» 52.23 

. 000 Kalfsvellen » 77.29 



2«/., 



J NEUHAUS & SOHN te HJMBURGWn. AAN 
'goederen van AMSTERDAM NAAR HAM- 
BURG, ONDER J. NEUHAUS & SOHN. 

Voor R°. M. 42799.07, zijnde het Netto Pro- 
venu van 2(X> Kranjangs Java Suiker, vol- 
gens Consignatie-Boek f^. 4 



CAMRRIDGE & C^ te I02V/)^iV^ M/R. AAN GOE- 
DEREN VAN AMSTERDAM NAAR LONDEN 
ONDER CAMRRIDGE & C°. 

Voor jt 590. 44. - zijnde het Netto Pro venii 
van 50 Vaten Surinaamsche Suiker, volgens 
Consignatie-Roek f°. 3 



Tiansjjorteren f. 5. 



ƒ 



SS 



9584 
26(>3 



ƒ 42244 



/ 44740 



264 



240 



43 

83" 



23 



50 



40 



ƒ 254383 



42244 



46 



83 



44394 60 



6970 



26 



ƒ 284989 85 




^^.,, , Transport van f°. 4. 

RÉMISE-REKENING AAN DIVERSEN. 

Voor de Onderstaande Remisen volgens Memo- 
riaal f°. 4 en 2. 

Promesse van L. J. v. Zutphen p. 4 8 April. 
AVissel op E. van Nijkerk p. 24 Mei. 

AAN DIVERSE DEBITEUREN. 

L. J. VAN Zutphen, voor zijne Promesse. . 
AAN J. NEUHAUS & SOHN te HAMBURG U/R. 

Hunne Remise op E. van Nijkerk 



/ 



JAMES, HENDERSON, TAYLOR & C°. te LON- 
DEN M/R. AAN TRAITE-REKENING. 
Voor hunne Traite £ 540. -. — o/ Barijjg 
Brothers per 48 April volgens Memo- 
riaal f°. 4 



ƒ 



DIVERSEN AAN GEFFERSON & C°. te LON- 
DEN H/R. 

Voor mijne Traites op hen, volgens Memo- 
riaal r. 2 . 

WISSEL-REKENING. 
£ All. 44. 44 op Londen p. 8 Mei. / 5587.87 
» 32.5. -. — » d°. » 7 Junij. » 3802.50 

INTEREST-REKENING. 

Koereverechil £ All. 44. 44 a40c. 
d°. » 325. ~._))40c. » 



47.76 
32.50 



F. DE LA GIRONDE te MARSEHLLE M/R. AAN 
WISSEL-REKENING. 

Voor fr. 24879.52 aan hem geremitteerd door 
FjiRRiiRE Laffitte te Parijs als het Netto 
Provenu van fr. 25000.- op P. Ltonnais 
te Parijs per 24 Febr., volgens Memoriaal 
f°. 2 



Transporteren f°. 6. 



9204 j54 
2600 — 



f 44894 '54 



/ 284989 



9294 154 

I 
2600 — 



/ 9390 37 



80 26 



» 14894 54 



» 6334 50 



)' 9470'63 



» 44666 



/ 321350 



48 



67 



46 



/ 



1 

i 

l 



w 






H 



\ 



1 



ifi 






6. 



276 



AMSTERDAM, 31 MAART 1868. 



Transport van f°. 5. . 
GEFFERSON & C°. te LONDEN H/R. AAN CAM- 
BRIDGE & G°. te LONDEN M/R. 

Voor £ 90. — . — door mij voor mijne re- 
kening op de Laatsten getrokken, en aan 
de Eersten voor hunne rekening geremit- 
teerd volgens Memoriaal P. 2 



CAMBRIDGE & C°. te LONDEN M/R. AAN J. 
NEUHAUS & SOHN te HAMBURQ M/R. 

Voor B°. M. 7939.03 door de Laatsten voor 
mijne rekening aan de Eersten geremit- 
teerd in £ 600. — . — volgens Memoriaal 
r. 3 



DIVERSEN AAN HENDRIK VAN BEVERWIJK. 

Voor Diverse Assurantiepremiën en Polissen 
volgens Memoriaal f°. 3. 

ONKOSTEN. 

Voor Premie van Assurantie op Diverse Goe- 
deren 

REEDERIJ KONINGRIJK HOLLAND. 

Voor Assurantie op het Casco van dit Schip. 



KASSA AAN DIVERSEN. 

Voor Diverse Ontvangsten volgens Kasboek 
f. 1. 
AAN J. NEUHAUS & SOHN te HAMBURG MIE. 

Voor mijne Traite B°. M. 6000.- »/. C. 
HiRSCH 

AAN CAMBRIDGE & C°. te LONDEN M/R. 

Voor mijne Traite £ 500. -. — <>/. p. van 



Alkmaar. 



ƒ 



538 
3601 



5287 



5900 



ƒ 11187 



50 



50 



50 



ƒ 32135016 



» 1062 



» 7065 



» 4139 



88 



50 



ƒ 333617,54 



277 



AMSTERDAM, 31 MAART 1868. 



7. 



i 



Transport van f°. 6 
AAN RÉMISE-REKENING. 

Voor bij de Nederl. Bank verdisconteerd de 
Promesse van L. J. van Zutphen per 18 
April 

AAN BELEENING-REKENING. O/G. 

Voor van L. den Helder op Prolongatie ge- 
nomen 

AAN DIVERSE DEBITEUREN , als volgt ; 

A. van Dokkum ƒ 6524.81 

D. van Gramsbergen » 5260.78 

P. van Haarlem » 3448.16 

P. VAN DOESBORGH » 478| QQ 

AAN ASSOCIATIE-CASSA, als volgt 

Kwitantie N°. 1 

dito » 2 

dito )) 3 

dito » 4 . . 




1118750 



9291 



» 10000 



/ 10663.10 
» 9000.- 
» 2666.67 
» 560.- 



ASSOCIATIE-CASSA AAN DIV. DEBITEUREN. 
Voor aan haar ter inkassering gegeven mijne 
Assignatiên op de Onderstaanden , volgens 
Kassiersboek f°. 1. 

B. VAN BOLSWARD 

C. VAN DE Lemmer 

D. Franeker 

N. G. VAN Sleeswijk 

C. VAN Waverveen . . 



/ 



DIVERSEN AAN KASSA. 

Voor Diverse betalingen volgens Kasboek P. 1. 
F. DE LA GIRONDE te MARSEILLE M/R. 

Voor zijne Traite fr. 1200.— O/. Ph. Rous- 

SEAU 

Transporteren f °. 8 . . 



/ 



/ 



51 



17015 



35 



22889 77 



8670 
3615 
4546 
6625 79 
2332 99 



25 
22 
19 



560 
560 



/ 333617 54 



X 



7038413 



25790 



44 



^ 



f 429792 



18* 



11 



278 



tl ^ 

f !■ 

V 



i 

i 



ii 



!l 






8. 



AMSTERDAM, 31 MAART 1868. 



Transport van f. 7 . . 
J. NEUHAUS & SOHN te HAMBVRG M/R. 

Voor hunne Traite B°. M. 1100.- »/. F. 
Kaisee 

DIVERSE CREDITEUREN, als volgt: 

M. Portugal ƒ 9105.45 

R. VAN Waardknrijk » 15663.10 

A. VAN ApPiNGADAM )^ 12503.18 

L. VAN IjORculo » 6366.53 



WISSEL-REKENING. 

Voor fr. 25000.— op P. Lyonnais te Parijs 
per 21 Februari} van P. van Mijduecht 
gekocht 

SCHEEPSPARTEN , als volgt: 

Aan P. Rraziijaax voor Vs uitrusting Leon- 
tine / 628.15 

Aan L. van Reijeren voor Aan- 
koop jvan 3/,g Bark Koningrijk 
Holland » 9000.— 



REEDERIJ KONINGRIJK HOLLAND. 

Diverse Reparatiên ƒ 1216.60 

Diverse Handgelden » 420.— 



INTEREST-REKENING, als volgt: 

Disconto van / 9291.51. 75/d. 4 %. ƒ 77.43 
Provisie van Prol. / 10000.- \^U. » 10.— 
Rente en Provisie van Prolongatie 
/ 10000.— » 35.- 



ONKOSTEN-REKENING. 
Voor Diverse Onkosten 



PARTIGULIERE-REKENING. 

Voor gedisponeerde Gelden 



/ 



560 



978 31 



43638 



26 



11666 



9628 



67 



15 



1636 60 



122 



2317 



43 



85 



1200 — 



/ 42979211 



COMMISSIE-BOEK, 



•' t < 



BEVATTENDE DE POSTEN 



47, 53, 63, 71, 75, MEMORIAAL Letter A. Folio 1. 
76, 115, 121, MEMORIAAL Letter A. Folio 2. 

BENEVENS DE DAARUIT VOORKOMENDE JOURNALISERING. 



7174827 



ƒ 501540 38 



i ' 



il 



t . 






1 

Mi 



! 



^ 



280 



50 BALEN MOCHA KOFFIJ IN COMMISSIE VAN GEFFERSON & C°. 



1868. 
Maart 5 

» » 

» » 

April 10 

» » 

» » 



Vracht ƒ 58.16 

Inklaren, enz » 3_ 

Lossen en Opslaan. » 10.20 

Afleveren en Wegen » 6.20 

Pakhuishuur » 4._ 

Brand-Assurantie/6000.- a '/40 % » 4.50 

Courtage Va % over/ 5990.- » 29.95 

Wissel-Courtage, enz » 8.20 

Provisie 2 % over ƒ 5930.80 

Netto Provenu waarvoor Gefferson & C. te Londen per 31 Maart te 
crediteren. 



/ 124 

» 118 
» 5687 



ƒ 5930 



21 

62 

97_ 
8Ö" 



2. 



200 CEROENEN CUBA TABAK IN COMMISSIE VAN CARL TOPSDORFF 



1868. 
April 14 



Junij 13 

» » 

» » 



Vracht /15.~ per Last en 10 % ƒ 66.— 

Inklaren » 10.20 

Lossen en Opslaan » 19.60 

Wegen en Afleveren » 21.20 

Pakhuishuur » 7.50 

Brand-Assurantie / 5000.— a V40 "/o » 3.75 

Courtage 1 % over / 4661.85 » 46.61 

Briefport, enz » 8.50 

Provisie 2 0/0 over / 4615.23 

Netto Provenu waarvoor Cari- Topsdorff te Bremen per 4 September 
te crediteren. 




281 



TE LONDEN, per DE VALK, Kapitein P. VAN HOOEN. 



1868. 
Maart 12 

» 29 
April 2 



20 Balen, aan C. van Waverveex, zie Verkoop-Boek f°. 3 

15 d°. , )) P. VAN DOESBORGH, )) » » 3 



15 d°. 



L. VAN BORCULO. 



)) 
» 






TE BREUEN. per DIB JUNGFRAU MARIA, Kapiteia H. BERLIN. 



Junij 4 
»J 4 



100 Ceroenen aan L. Vogelenzang, zie Verkoop-Boek T 

100 d°. » B. HiLLEGOM, 



ƒ 2332 

» 1781 
» 1816 



ƒ 5930 



99 
60 
21 



80 




y 2351 
» 2263 



50 
73 




t 



\ II 



If 



I i 



'Il 



I:- 






II 

li 



m 


1 • 


' 'l 


J 


! 




1* 






fl 



282 



AMSTERDAM, 



GOEDEREN IN COMMISSIE AAN DIVERSEN. 

Voor Afrekening van de Navolgende Partijen 
voor de Ondei-staanden in Commissie ver- 
kocht, volgens Commissie-Boek f°. 1 en 2. 

50 Balen Mocha Koflij van Gefferson & C°, 
te Londen 

200 Ceroenen Cuba Tabdk van Carl Topsdorpp 
te Bremen 

AAN GEFFERSON & C°. te LONDEN H/R. 

Voor hel Netto Provenu van 50 Balen Mocha 
Koffij 

AAN CARL TOPSDORFF te BREMEN ZjE, 
Voor het Netto Provenu van 200 Ceroenen 
Cuba Tabak 



AAN ONKOSTEN, als volgt: 

Op 50 Balen Mocha Koffij . . 
» 200 Ceroenen Cuba Tabak 



/ 124.21 
,) 183.36 



AAN PROVISIE, als volgt: 

2 % over 50 Balen Mocha Koffij . ƒ 118.62 
2 % )) 200 Ceroenen Cuba Tabak » 92.30 



/ 



5930 
4615 



/ 10546 



80 

23 

03 



5687 



4339 



307 



210 



97 



57 



57 



92 



ƒ 10546 03 



COMPAGNIE-BOEK, 



BEVATTENDE DE POSTEN 



164, 260, MEMORIAAL Letter B. Folio L 
224, 240, i'44, MEMORIAAL Letter B. Folio 1 
187, 248, MEMORIAAL Letter B. Folio 2. 

BENEVENS DE DAARUIT VOORKOMENDE JOURNAALPOSTEN. 



I 

II 



284 



285 



1. 












1868. 
Julij 9 



1868. 

Julij 18 

» » 

Oct. 23 



» 



» 



» » 

» » 






2000 BALEN BRAZIL KOFFIJ vax RIO DE JANEIRO via C0A\ES naar 



CAMBRIDGE & C°. te LONDEN. Credit. 

Voor mijn Vg in het Inkoopsbedrag van 
2000 Balen Brazil Koflij a 5 Arrobes a S'/s P- Cwt. 

Cwt. 2857. 0. 16 a 50 Sh £ 7142. 17. 2 

Disc. 272 % )) 178. 11. 5 

£ 6964. 5. 9 

Courtage Vs % £ 35. 14. 3 

Wissel-Courtage, Telegraaf. . . . . » 16. 4. - » 51. 18. 3 

£ 7016. 4. - 
Commissie 2 «/o . . » 140. 6. O 



£ 7156. 10. 6 
Af Vracht 143 Ton a ^g 2. 10/. . . jf 357. 10. — 

Bij 5 %. . . » 17. 17. 6 )) 375. 7. 6 



Is voor mijn Va- 



£ 6781. 3. - 
£ 2260. 7. 8 



a ƒ 11.80 



Vracht en Gratificatie ƒ 4473.19 

Volgbrief Entrepót-Dok » 19.50 

Vooralen van 2000 Balen a 4c » 80.— 

32 Linnen Zakken » 12 80 

Op Geel brengen 150600 K°. a 20c. p. 100 K°. . . » 301.20 

Zegelgeld van 40 Ceelen » 8.40 

1 Maand Huur a 3c. p, 100 K° „ 45!l8 

Brand-Assurantie ƒ 100000.— a 3/^0 % . . . r . . » 75 — 

Conrtage/ 94606.- a Vs % » 473.03 

Rente a 5 % over 

ƒ 4500.- van 18 Julij -23 October, 95/d. . . . / 59.37 

/ 80017.- » 6 Oct.-23 » 17/d. ...» 188.93 

/ 94242.- )) 23 d°.— 2 Decemb. 39/d. . . . .> 510.48 

Provisie over / 94242.18 a 1 % 

Netto Provenu / 87052.68, waarvan 

Cambridqe & C°. te Londen, hun Vs / 29017.56 

J. Neuhaus & SoHN te Hamburg, hun Vs » 29017.56 

Mijn Vs )) 29017.56 



/ 26672 52 



/ 548830 



» 



758 
942 



78 
42 



87052 68 



J 94242 18 



AMSTERDAM { l^^^^A ^^if^^^g "^et CAMBRIDGE 3b C°. te LONDEN en J NEUHATIS Sir 
1 SOHN te HAMBURG per SNELHEID, Kapt. A. DE BOER. ^^^^^^ ^ 



1868. 
Nov. 12 



1868. 
iSept. 28 



Oct. 16 

» » 



Door CAMBRIDGE & C°. te Londen gerestitueerd 
1 % te veel berekende Provisie over 
£ 7016. 4 is voor mijn Vs 



iÊ 23. 7. 9 
a / 11.80 



512 Balen aan F. van Delden per 29 December, zie Verkoop- 
Boek f° 

G. VAN GooR per 29 December, zie Verkoop- 
Boek f° 

H. VAN Hasselt per 6 October, zié Verkoop- 
Boek f °. ^ 

R. VAN Veere, per 20 Octobet, zie Verkoop- 
Boek f° 

C. Helmond, per 19 Januarij 1869, zie Verkoop- 
Boek f° 



476 


» 


» 


452 


)) 


» 


325 


» 


» 


235 


» 


» 



2000 Balen, dooréén per 2 December. 






ƒ 94242 18 



mmmm 



286 



287 



RA ^ 



i 



1868. 
Aug. 2 



500 KRANJANGS JAVA SUIKER van AMSTERDAM naar HAMBURG 



500 Kranjangs Java Suiker. 

Bruto 427256 K°. 

Af 4 % 4273 )) 

125983 K°. 
Tarra 4 2 % 45448 » 

Netto 440865 K°. a ƒ 32.- per 400 K°. . . / 35476.80 

Af 4 0/^.. . )) 354.77 

/ 35422.03 
Rpg. 4 % • . » 354.22 

/ 35473.25 

Onkosten. 

Ontvang- en Weegloon / 400.20 

Schuitvracht » 406.40 

Declaratie » 0.05 

Premie van Assurantie ƒ 37000.— a Va ^lo 

en Polis » 486. — 

Telegraaf en Briefport, enz . y> 25.- » 426.35 

/ 35890.60 
Provisie 4 ^/o . » 359.— 

/ 36258.60 

J. Neuhaus & SoHN te Hamburg^ hun Vs / 42086.20 

Cambridgb & C°. te Londen, hun V3 » 42086.20 

Mijn V3 » 42086.20 



/ 36258 



ll*ro'^\^^n?A?>T^ SOHN, voor V3 rekening met hen, en CAMBRÏDGE 
\& C . te LONDEN per WILHELM, Kapt. J. TODLEBEN. 



2. 



4868. 
Oct. 29 



60 



J. NEUHAUS & SOHN te HAMBURG. 

Voor mijn 1/3 in hei Netto Provenu van 
500 Kranjangs Java Suiker. 
Bruto 262535 'S 

g.gt. 4 04 2625 

Tan-a 42% 34504 34429 » 



Debet. 



Netto 228406 « a 6% gr B°. M. 48479.06 

Rabb. 8V3 °/ü » 4475.09 



B°.M 44003.13 
Cont. 40/^ ,^ 440 01 



Af Onkosten. 

Vracht 

Stadei-tol 

Ver^'oeren en Arbeidsloon 
Inkomende Tollen. . . . , 
Pakhuishuur, Brand-Assur. 

Courtage % % 

Briefport, Kleine Onkosten 



B°. M. 43563.42 



Cm. 4464.40 

» 130.42 

» 480.00 

» 200.00 

»> 75.00 

» 366.11 

» 55.07 

Cm. 2469.08 



a 125. B°. M. 1975.10 
Provisie a 4 %. . 435.40 



2444.04 



B°. M. 44452.08 



is voor mijn V3 B°. M. 43747.08 a / 35.60 



ƒ 42208 



57 



I 

i 



ï* ) 



il 



II 









288 



AMSTERDAM, 



BRAZIL KOFFIJ VAN RIO NAAR AMSTERDAM 
VOOR Vs REKENING MET C en N AAN CAM- 
BRIDGE & G°. te LONDEN M/R. 

Voor £ 2260. 7. 8, zijnde mijn V/g in het 
Inkoopsbedrag van 2000 Balen BrazilKoffij 
voor gemeenschappelijke rekening met Cam- 
BRIDGE & C°. te Londen en J. Neuhaus & 
SoHN te Hamburg^ volgens Compagnie-Boek 
P. 1 



DIVERSEN AAN DIVERSEN. 

Voor 500 Kranjangs Java Suiker van Amster- 
dam naar Hamburg ter verkoop gezonden 
voor gemeenschappelijke rekening met de 
Onderstaanden , volgens Compagnie-Boek 
r. 2. 
J. NEUHAUS & SOHN te HAMBURG H/R. 

Voor hun Vs 

CAMBRIDGE & C°. te LONDEN H/R. 

Voor hun */3 

JAVA SUIKER VAN AMSTERDAM NAAR HAM- 
BURG voor Va REKENING met N en C. 

Voor mijn Va 

AAN GOEDEREN. 

500 Kranjangs Java Suiker 

AAN ONKOSTEN. 

Voor Diversen 

AAN PROVISIE. 

Voor 1 **/o van den Inkoop 



J. NEUHAUS & SOHN te HAMBURG ^jY^. AAN 
JAVA SUIKER VAN AMSTERDAJf^kAR HAM- 
BURG voor Va REKENING met N en C. 

Voor B°. M. '13717.08, zijnde mijn Vs »" ^^et 
Netto Provenu van 500 Kranjangs Java 
Suiker, volgens Compagnie-Boek P. 2. 



/ 



» 

7' 



12086 
12086 

12086 
36258 



ƒ 35473 

» 426 

)) 359 



20 
20 

20^ 

60_ 

25 
35 



ƒ 26672 



» 36258 



12208 



52 



60 



57 



289 



AMSTERDAM, 



GOEDEREN in COMPAGNIE aan DIVERSEN. 

Voor Verkoop-Rekening over 2000 Balen 
Brazil Koffij voor gemeenschappelijke reke- 
ning met de Onderstaanden verkocht, vol- 
gens Compagnie-Boek f°. 1. 

AAN CAMBRIDGE & C°. te LONDEN H/R. 

Voor hun V3 in het Netto Provenu 

AAN J. NEUHAUS & SOHN te HAMBURG B!ï{. 
Voor hun Va in idem 

AAN BRAZIL KOFFIJ \AN RIO ^ AAR ANSTER- 
DA3f, voor Va REKENING MET C en N. 
Voor mijn Va in idem 

AAN ONKOSTEN. 

Voor Diversen 

AAN INTEREST. 

Voor Diverse Renten 

AAN PROVISIE. 

Voor 1 0/0 van den Verkoop 




d ■; 



il 



!ii 



il 



!1 



u 



[ï i 



290 

In de hierna volgende bladen zijn vervat de vier verschillende vormen van 
Rekening-Courant, watirover wij op pag. 42 gesproken hebben. 

Yooraf dienen wij echter tot regt begrip derzelven ons eenigzins op het reken- 
kundig gebied te begeven, bepaaldelijk tot toelichting van de wijze der Eentebereke- 
ning, 'zoo als die bij de Rekeniugen-Couraut wordt toegepast. 

Die rente-berekening geschiedt in het algemeen doormiddel van het zoogenaamde 
//Nombre fix" of anders den //standvastigen deeler." 

Ten einde nu dengeen die met deze manier van Rente-berekening minder of in 
het geheel niet bekend is (en wij gelooven, dat dezulken zich ook wel onder onze 
lezers zullen bevinden) daarin eenigzins voor te lichten en te gemoet te komen, wen- 
schen wij in deze voorafgaande regelen met een enkel woord de grondslagen aan te 
toonen, waarop het //Nombre fix" berust. 

Tot meerdere verdnidelijking zullen wij maar weder met een voorbeeld beginnen. 

Stel dat men berekenen moet de rente van een Kapitaal van ƒ 25480. — gedu- 
rende 85 dagen a 5"/^, dan geschiedt dit vaak op de volgende wijze : 

Men berekent eerst de Rente van het Kapitaal gedurende een geheel jajir, en 
verkrijgt door dit Kapitaal met 5 te vermenigvuldigen en door 100 te deelen daarvoor 
ƒ 1274°— ; vermenigvuldigt dan dit aantal Guldens met 85 en deelt dit product door 
360, ais het vaste cijfer waarvoor het aantal dagen van een koopmansjaar wordt aan- 
genomen. . 

Volgens de andere manier wordt het Kapitaal met het mintal dagen vermsnigvul- 

digd en door 7200 gedeeld. 

Maar vinwafir komt nu die deeler? 

Bij elke rente-berekening over een zeker aantal dagen komen voor twee stand- 
vastige cijfers, namelijk: xr i jn 

100, als het Kapitaal in evenredigheid, waarvan de rente (door ... ten Honderd) 

wordt aangegeven. ^ 

360, als het voor een koopmansjaar aangenomen getal dagen. 

Gelijk uit bovenstaand voorbeeld blijkt, moet door beide deze cijfers worden ge- 
deeld, eerst door 100, dan door 360, alzoo door 100 X 360 =^ 36000. Daarentegen 
moet door vijf, het cijfer van het Percent worden vermenigvuldigd. 

Door 36000 te deelen en door 5 te vermenigvuldigen is volkomen hetzelfde, als 
alléén door 7200 te deelen. 7200 is alzoo de standvastige deeler van 5 Vo- Die deeler 
nu is natuurlijk voor elk Percent afzonderlijk, en rijst of daalt al naar gelang, dat de 
koers der rente hooger of lager is, met dien verstande, dat, hoe hooger het Percent 
is, de deeler naar evenredigheid kleiner, en hoe lager het Percent is de deeler naar 
evenredigheid grooter moet zijn, omdat een kleiner deeler (hoog Percent) een grooter 
quotiënt oplevert dan een grooter deeler (laag Percent) 

Om nu die standvastige deeler van ieder Percent te leeren kennen, heelt men 
slechts Kapiiaal (100) en dagen (360) met elkander te vermenigvuldigen, en door het 
Percent te deelen. Als men nu een Percent heeit, dat noch in 100, noch in 360 
deelbaar is, dan spreekt het van zelve, djit dit Percent geen standvastigen d^ler 
heeft, en er derhalve bij die Percenten met geen //Nombre fix" gewerkt kan worden. 

Wij hebben in de bovenstaande regelen slechts den eenvoudigen weg aangewezen, 
om tot de kennis van den voor elk Percent vereischten //standvastigen deelen te 
geraken. 



291 

De eigenlijke grondslag, waarop die deeler benist, verklaren wij echter liever 
volgen derwij ze : 

Wanneer men een zeker Kapitaal tot Vijf Percent rente per jaar uitzet, dan pro- 
duceert dat Kapitaal in één jaar % „ deel van zich zelve als rente ; en aangezien het 
koopmans-jaar op 360 dagen aangenomen wordt, zoo is natuurlijk de rente van één 
^^ V360 ^^^1 ^'^^ % r> ^^®^1 ^'^^ ^^^ Kapitaal, alzoo '/7200 ^^^^- "^^^ Kapitaal tot 5 7n 
uitgezet, levert dus in één dag '/jso© ^^^^ ^^^ ^i^^^^ ^^1^^ ^Is rente op. Even zoo veel 
malen als zich dus in een aangegeven Kapitaal 7200 bevindt, even zooveel Guldens, 
of gedeelten jan dien, beloopt de rente van één dag. Die rente nu van één dag X 
zooveel dagen als men rente berekenen moet, geeft de gevraagde Som ; doch aangezien 
men nu bij de berekening van ééndaagsche rente noodwendig in fractiën van centen 
moet vervallen, als namelijk het Kapitaal niet juist door 7200 deelbaar is, en het ge- 
bruik medebrengt om alle deelen van Centen beneden het half te laten wegvallen, en 
alle deelen van Centen boven het half voor een geheel aan te nemen, zoo zou het 
gevolg hiervan zijn, dat, wanneer men eerst door 7200 deelde, en dan door de dagen 
vermenigvuldigde, eenige onjuistheid zich voordeed, doordien men op die wijze een 
deel eenige malen, en daardoor vele geheelen vernietigde, of omgekeerd een deel eenige 
malen, en daardoor veïe geheelen toevoegde Daarom moet men eerst met de dagen 
vermenigvuldigen en dan door het //Nombre fix" deelen. 

Wat nu betreft het voordeel aan deze bewerking verbonden, dit openbaart zich 
niet zoozeer bij elke enkelvoudige Interest-post als wel wanneer men de rente van 
vele Kapitalen te zamen moet berekenen. Want immers, aangezien men elk Kapitaal 
met het daaraan verbonden getal dagen moet vermenigvuldigen, en door denzelfden 
deeler deelen, zoo geschiedt die deeling niet in elk Product afzonderlijk, en dus vele 
malen, maar slechts eens, en wel dan als men alle kapitalen met hunne eigene dagen 
vermenigvuldigd, en de daaruit verkregene Producten tot één geheel vereenigd heeft. 

Wij komen nog even terug op de hierboven berekende deeler van 5 "/g, en moe- 
ten in betrekking tot die percenten, die niet in Honderd deelbaar zijn, nog eenige 
nadere toelichting geven. Bij voorbeeld 4 % °/„ heeft een standvastigen deeler, omdat 
dit cijfer in 360 deelbaar is, maar van 4 % 7o ^^^ ^li^t gezegd worden welk deel van 
het Kapitaal het als rente in één jaar produceert, in een breuk waarvan de teller 1 
is ; daarom wenschen wij hier als voorbeeld van alle andere Percenten, die wel in 360 
maar niet in 100 deelbaar zijn, tot te slichting de uitwerking van dit Percent te laten 
volgen. Een Kapitaal tot 4 J^ 7o ^ente uitgezet produceert in één jaar 4 %/,^j, of 
^/„^^ deelen van zich zelve. Deze ^/^^^ moeten door 360 worden gedeeld, of anders met 
V360 worden vermenigvuldigd, alzoo '/,^„ X '/360 = '/: 000 — 'Aneo. of ook wanneer 
men voor de vermenigvuldiging gaat verkleinen 9 tegen 360. ^ „j X V40 = Vsooo- 

Voor het overige verwijzen wij omtrent dit onderwerp naar de hierna volgende 

MODELLEïf YAJS EEOra&-C0ïïMI[T. 



19 



292 



Model N°. 1 
Debet. 



REKENING-COURANT MET DE HEEREN 



1868. 
Jan. 
» 
Febr. 
Maart 
April 
Mei 
Junij 
Julq 
Aiig. 
Sept. 
Oct. 
Nov. 
Deo. 



1 

10 
25 
18 
12 
18 
10 
12 
30 
30 
16 
18 
31 



Aan Saldo vorige rekening 

» l(H) Balen Koflij 

•> 80/J Kisten Thee 

» Traite 'V. P. Cantkrbuicy .... 

» 900 Kalfsvellen 

» "/. Rem. naar ffamó. B°. M. 13000, 

rt Nota van Expeditie 

» Traite •>/. York & Colllvs . . . . 
» d'^. 7' FfiAXcis Stkwakt . . . . 

•> Y Remise in i^ 50 a ƒ 11.80 . . . 

.. 200/i Kisten Thee 

.) 200 Balen Koffij 

» Nota van Visa en Brlefport . . . . 

» Interest 771210 / 8(m) 



Jan. 

April 

Mei 

Maart 

April 

Mei 

Junij 

Oct. 

Nov. 

Sept. 

Oct. 

Nov. 

Dec. 



i 

10 

25i 
241 
12i 
18( 
lOJ 
8 
8 
30 
16 
18 
31 




432!J<J 

1410.500 

1335705 

2484000 

1440«»60 

2554110 

240<K) 

084000 

312000 

53100 

1114440 

454272 



300 

2(iO 

215 

27() 

258 

222 

200 

82 

52 

00 

74 

42 



12210377 



/ 120J10 

» 5425!'>o 

•> <;213!2| 

» 0(KM»'~ 

» 5(i20!l(l 

» 11505J— 

») 12012 

»• 12000 — 

>) mki ~ 

.) 590:— 
» 15O<)0|2() 
» 1081()I15 



293 



32 



.50 
40 



ƒ 82500 04 



Gelijk uit vorenstaande bladzijden blijkt, is alléén door middel van den //Stand- 
vastigen deeler" de Interest van vele Kapitalen te zamen op gemakkelijke wijze te 
berekenen. In bovenstaande Kekening- Courant vindt men dan ook deze manier en 
dit wel in haren ecnvoiidigsten vorm toegepast. Zoo als men ziet is deze Bekeiin<^ 
in 9 kolommen verdeeld, als : Kolom 1 en 2 voor de dagteekening der handeling 
kolom 3 voor de omschrijving, kolom 4 en 5 voor den vervaldag, kolom 6 voor het 
cijfer waaruit de Rente berekend wordt, verkregen door eene vermenigvuldio-incr van 
den inhoud van kolom 7 (lentedagen) met kolom 8 en 9 (Sommen), of eigenlijk kolom 
8 alleen (Guldens), omdat men in den regel de Cents gehe(;l buiten de rekening laat 

Uanneer men nu deze Rekening-Courant goed wil begrijpen, dient er in de eerste 
plaats onderzoek te worden gedaan naar de herkomst der Rentedagen (kolom 7) Deze 
Rentedagen verkrijgt men door van elke post de dagen te berekenen, dievan'afden 
vervaldag tot jian den Sluitingsdag der Rekening- Courant nog verloopen moeten. 
Maar w.'wirum worden mi alle postim tot ajin dien sluitingsdag ])erekend. Omdat men 
hem Jianneemt als den dag wajirop eigeiitlijk alle zaken worchm afgerekend en verefleiui 



IJAMILTON & C°. TE LONDEN. Rkntk a 4'A »/ 



Credit. 



1868. 

Jan. 15 

» 

» 

Maart ,12| 

» il5' 

April ;i2j 

Mei il 8 

Aug. 20 

Oct. 21 



Per Remise op P. van Alkmaar, 



» 
» 



» 

» 
Nov. 

» 
Dec. 

1» 



» 

26 

» 

31 



dito » C. VAN Dblden 

dito « A. VAN DOKKLTM 

dito » D. Fraxekee 

dito » G. VAN Goor 

Netto Prov. van 60 Vaten Tabak. . 
»'. Traite £ 450.- a ƒ 11.70. . . . 
Netto Prov. v. fr. 25000 op Parijs. 
dito v. Va in 1 000 Bn. Koffij. 



» 

» 



Remise op E. van Olst. 

H. VAN Hasselt 
P. Gouda . . . 

L. DiEPENHEIM . 
B. ilARDiINBEHO. 

J. Enschedé. . 
Saldo Rente-cijfers .... 
Saldo op nieuwe rekening. 



dito 
dito 
dito 
dito 
dito 



» 
» 



Maart 

April 

» 
Junij 
Maart 
April 
Mei 
Nov. 
Oct. 



» 
Nov. 
Dec. 



20 
25 

2 
fl3 
10 
21 
'12 
18 

8 
24 
27 
30 
31 
30 
14 



588000 

275000 

321600 

308400 

1200000 

2657106 

1358:370 

2577864 

962728 

330000 

189000 

240000 

180000 

180000 

80000 

771219 



280 

275 

268 

257 

200 

279 

258 

222 

52 

66 

63 

60 

60 

30 

16 



/ 



! 12219377 



18 



2100 

1000 

1200 

1200 

6000 

9524 

52^5 
1161215 
18514J20 

5000 — 

3000 

4000 

3000 

6000 

5000 



» 18351 



ƒ 82599,04 



; i 

AMSTERDAM, 31 Decembee 1868. 
S E. & O. 



Wat vloeit hier nu lüt voort. Dat, bij voorbeeld, met Hamilton & C. te Londen 
op 31 December verrekend wordende iets wat zij op IJ anuarij, 10 April, enz. schul- 
dig waren, die verrekening met hen dus plaats vindt 360 260 dagen, enz. te laat 
voor w^elk te laat zij dus de verschuldigde rente betalen moeten, waarom dan ook deze 
cijfers in het Debet komen Aan de andere zijde wordt met hen op 31 December ver- 
rekend, iets wat zij aireede 20 Maart, -^5 Maart enz , dus 280, 275 dagen, enz. te 
vroeg betaahl hebben, voor welk te vroeg hun rentevergoeding toekomt, waarom dan 
ook de cijfers daarvan in het Credit komen. Zijn nu alle cijfers aau beide zijden in- 
gevuld, alsdan wordt iedere zijde afzonderlijk geteld, de producten cüer telüngen van 
e kander afgetrokken, het verschil in kolom 7 aan de kleinste zijde toegevoegd, echter 
alleen om de tellingen der zevende kolom gelijk te maken ; dan de rente (uit dit cijfer- 
verschil door den // Stand vastigen dexiler" berekend) in rekening gebragt (Debet) of 
vergoed (Credit) ; en eindelijk het iSaldo der Rekening opgemaakt, aan de kleinste 
iiijde toegevoegd, om de Sommen gelijk te maken, en de Rekening zelve tinaal afee- 
sloten. ° 



/ 



19- 



j l 



n 



Ttf. 









294 



Model N°. 2. 
Debet. 



BEKENING-COUKANT MET DE HEEREJ 







1868. 




Jan. 


i 


» 


IC 


Febr. 


2" 


Maart 


IF 


April 


b. 


Mei 


18 


.lunij 


10 


JulÜ 


12 


Aug. 


3G 


Sept. 


:3C 


Oct. 


16 


Nov. 


18 


Det".. 


31 


» 


» 







AanJSaldo vorige rekening 

D 'lOO Balen Kollij , 

rt HO/4 Kisten Thee 

)) Traite ®/. P. Canterbury 

» 1900 Kalfsvellen 

)> !<>/. Rem. naai Jlatnè. B°. M. 130U0. 

» iNota van Expeditie 

» ITraite •>/. Yokk & Collins 

)) dito "/. Francis Stewart .... 
yi'%^/. Remise in £ ,50.- a ƒ 11.80. . 

)) 200/4 Kisten Thee 

» 200 Balen Koffij . 

» Nota van Visa en briefport .... 

)) Interest 251379 / 7200 



Jan. 

April 

Mei 

Maan 

April 

Mei» 

Junij 

Oct. 

Nov. 

Sept. 

1869. 

Jan. 

Febr. 

1868. 

Dec. 



1 

10 
2n 
24 
12 
18 
10 
8 
8 
30 

16 
18 

31 



43200 
1410500 
1,335795 
2484000 
144991)0 
2554110 

24(X)0 
984000 
312000 

53100 

240960 
519168 



360 

2t>0 

215 

276 

258 

222 

200 

82 

52 

90 

16 
48 



10650665 



» 
» 

» 



12010 

,5425 

6213 

9000 

5620 

11.505 

120 

12000 

6000 

590 



» 15060 
)> 10816 



32 
34 



20 
21 

16 

12 



20 
15 

50 
91 



ƒ 82537 55 



Bovenstaand Model van Rekening- Courant is van een eenigzins meer ingewikkeld 
karakter dan de voorgaande Terwijl toch in het Model N". 1 alle vervaldagen voor 
den sluitingsdag der Rekening plaats vinden, zoo zijn in deze eenige posten vervat, 
waarvan de vei-valdagen over den sluitingsdag heenloopen. De Rentedagen en Rente- 
cijters dier posten vindt men alhier met een zwaarder cijfer gedrukt, terwijl zij in de 
geschrevene Rekeningen- Courant met roode inkt venneld worden, waarom zij dan ook 
Roode cijfers genoemd zijn. Waartoe nu die Roode cijfers gebezigd Avorden, zal men 
spoedig leeren begrijpen, wanneer met het oog op bovenstaande rekening gewezen 
wordt op de omstandigheid, dat Hamilton & C^ op 31 December 1868 (dag van at- 
rekening) gedebiteerd worden voor iets, wat zij werkelijk eerst 16 Januarij en 18 
Februarij 1869 schuldig zijn, en alzoo hun deze posten 16 en 48 dagen te vroeg wor- 
den in rekening gcbragt. Zij zijn daarom over de beloopcn dezer posten geene Rente 
verschuldigd, juist het tegenovei^estelde, zij hebben rentevergoeding te eischen. Daar- 
entegen zijn in het Credit van bovenstaande rekening hun op 31 December, als aireede 
door hen betaald, toegerekend Sommen, die eerst 10, 15 Januarij; 15, 20 Februarij 
en dus 10, 15, 45 en 50 dagen te laat biimenkomen Daarover hebbeu zij dus geene 



295 



HAMILTON & C^. TE LONDEN. Rente a 5 V 



Credit. 



1868. 
Jan. 

» 

» 

» 
Maart 



1,5 
» I 

»l 

12! 
15' 



April 12 

Mei 18, 

Aug. 20 

Oct. 21 



» 
Nov. 

» 
Dec. 

» 



» 

» 
26 

» 
31 

» 



Per Remise op P. van Alkmaar 
» dito )) G. van Delden 
» dito )) A. VAN Dokkum 
» dito » P. Franeker . 
» dito » G. VAN Goor . 

)> Netto Prov. van 60 Vaten Tabak 

» V. Traite £ 450.- a ƒ 11.70 . . 

» Netto Prov. van fr. 25000 'op Parijs. 
» d ito van V3 in 1 000 Bn . Koffij . 

» Remise op E. van Olst 

» dito » H. VAN Hasselt . . 



dito » P. Gouda , . . 

dito » L. D1EPENHEIM . 

dito )) B. Hardenberg 

dito )> .1. Enschedé . . 
Transport Roode oijfers . . 
Saldo Rente-cijfers .... 
Saldo op nieuwe Rekening. 



Maart 

^» 
April 

» 
Junij 
Maart 
April 
Mei 
Nov. 
Dec. 

» 
1869. 
Jan. 

» 
Febr. 



i20 
25 

21 
13| 
10; 
21! 
12, 
18i 

8 
31 



588000 

275000 

321600 

308400 

1200000 

2657196 

1358370 

2577864 

962728 



10, 
ISj 
15; 
20, 



30000 

60000 

270000 

250000 

150128 
251379 

10650665" 



280 
275 
268 
257 
200 
279 
258 
222 
52 



10 
15 
45 
50 



ƒ 2100 — 
» 1000 ~ 
» 1200— 
» 1200 — 
» 6000 — 
» 9.52418 
f> 5265 — 
)) 1161215 
» 1851420 
» 5000— 
„ 3000— 



» 3000 — 

)) 4000 — 

)) 6000 — 

» 5000,— 

» 12202 



/ 82.537 55 



AMSTERDAM, 31 December 1868. 
S. E. & O. 

rente te goed, integendeel zij' zijn er rente over verschuldigd. De Roode cijfers in het 
l^ebet zijn dus [eigenlijk zwarte cijfers van het Credit, en de roode cijfers van het 
Credit zijn evenzoo zwarte cijfers van het Debet, De rentecijfers kunnen dus niet 
worden geteld, om het Saldo op te maken, alvorens van de roode cijfers eene weder- 
zijdsche overdragt heeft plaats gevonden, te weten : de roode van het Debet met zwart 
naar het Credit, en de roode van het Credit met zwart naar het Debet. Deze over- 
dragt nu kan plaats vinden op twee manieren; eerstens, zoo als hier boven is aano-e- 
geven over en weder- tweedens, zoo als in deze rekening heeft pla^is gevonden alleen 
(loor middel van een Saldo roode cijfers. Het is volmaakt onverschilHg hoe men hierin 
te werk ga; want beide manieren hebben ten gevolge wat zij ten gevolo-e hebben 
moeten, dat namentlijk alle cijfers komen waar zij behooren, ° 

Heeft nu de overdragt plaats gevonden, dan spreekt het van zelve, dat men zich 
verder met de roode cijfers in het geheel niettmeer bemoeije; die toch zijn daardoor 
geheel geneutrahseerd. 

-Vervolgens telt men alle zwarte cijfers op, en handelt verder zoo als in de voriffe 
■KeKening- Courant is aangegeven. 



li>: 



296 



297 



I t 



i 



% 



♦ f 



IL 



Model N°. 3. 
Debet. 



REKENING-COXJIIANT MET DE MEEREN 



4868. 




Jan. 


4 


» 


40 


Febr. 


25 


Maart 


48 


April 
Mei 


42 
48 


Jiinij 
Julijl 
A«g. 
Sept. 


40 
42 
30 
30 


Oct. 


46 


Nov. 


48 


Deo. 


34 


» 


» 


» 


» 



Aan Saldo van vorige rekening . . . 

)) 400 Balen Koffij 

» 80/4 Kisten Thee 

» Traite V. P. Canterbuhy .... 

» 900 Kalfsvellen 

» O/. Rem. naar ffami. B°. M. 43000 

» Nota van Expeditie 

» Traite "/. York & Collins . . . 

» d° •»/. Feancis Stewart . . . 

» % Remise in £ 50.— a ƒ 44.80. 

» 200/4 Kisten Thee 

» 200 Balen Koffij 

» Nota van Visa en briefport . . . 

» Saldo Rentecijfers 

» Interest 254739 / 7200 



Jan. 


i 






f 


42040 


April 


40 


542500 


400 


» 


542520 


Mei 


25 


900885 


445 


» 


024321 


Maart 


24 


7,56000 


84 


» 


9000 


,, , 


April 


42 


573240 


402 


» 


562046 


Mei 


48 


4587690 


438 


)) 


44505 




Junij 


40 


49200 


460 


y> 


42042 


Oct. 


8 


3336000 


278 


)) 


42000 


^^ 


Nov. 


8 


4848000 


308 


» 


6000 




Sept. 


30 


459300 


270 


)> 


590 





1869. 












Jan. 


46 


5662560 


376 


» 


4506020 


Febr. 


48 


4442928 


408 


» 


4084645 


4868. 














Dec. 


34 


44520 


360 


M 


3250 


— 


— 


254739 


.» 




._ 


■ 


— 




— 




» 


34 


96 




20064562 


/ 82537 


60 



De inhoud van deze Rekening-CJourant is volmaakt dezelfde als die van de vorige. 
Alleen is in deze eene andere manier van Rente-berekening gevolgd, die evenwel, ge- 
lijk men zien kan, tot hetzelfde resultaat leidt. Het onderscheid tusschen deze bereke- 
ning en de vorige bestaat bepaaldelijk daarin, dat alhier als uitgangspunt niet is aan- 
genomen de Sluitingsdag, maar de Openingsdag der Rekening, zoodat alle rentedagen 
berekend worden van af den eersten dag tot de vervaldagen in plaats van, gelijk in 
de vorige, van de vervaldagen tot aan den Sluitingsdag. Het spreekt dus van zelve, 
dat de rentecijfers in juist omgekeerde reden moeten worden aangenomen, en dat; 
hoewel in deze rekening geene roode cijfers venneld zijn, dit alleen plaats vindt omdat 
eigenlijk alle cijfers roode cijfers zijn, dat wil zeggen, dat de Debet-cijfers in het Credit 
en de Credit-cijfers in het Debet behooren. Wij zullen trachten het bewijs daarvoor 
te leveren Zoo als gezegd, worden alle vervaldagen tot den eersten dag der Rekening 



HAMILTON & C°' TE LONDEN. Rente a 5 %. 



Credit. 



4868. 
Jan. 

» 

» 
Maart 

)) 
April 
Mei 
Aug. 
Oct. 



Nov. 

» 
Dec. 



15 

» 

» 

» 

12 

45 

42 

48 

20 

24 

» 

» 
26 

34 

» 



Per Remise op P. van Alkmaar. . . . 

» dito » C. VAN Delden 

» dito » A. VAN DOKKUM 

» dito » D. Franerer 

» dito i* G. VAN Goor 

» Netto Prov. van {\0 Vaten Tabak. . 

» O/. Traite £ 450.- a ƒ 41.70. . . . 

» Netto Prov. v. fr. 25000 op Parijs. 

» dito V. Vs in 4000 Bn. Koffij. 

» Remise op E. van Olst 

» dito » H. VAN Hasselt . . . . 

» dito » P. Gouda 

» dito » L. Diepenheim 

» dito » B. Hakdenberg 

» dito » J. Enschedé 

» Bruto Saldo ƒ 87.44 

» Saldo op nieuwe rekening 



Maart 


20 


» 


25 


April 
» 


2 
43 


Jnnij 
Maart 


40 
24 


April 
Mei 


42 
48 


Nov. 


8 


Dec. 


34 


A 


» 


4869. 




Jan. 


40 


» 


45 


Febr. 


45 


» 


20 


Dec. 


34 




- 







468000 

85000 

440400 

423600 

960000 

774444 

537030 

4602456 

5702342 

4800000 

4080000 

4440000 
4500000 
24:H0000 
2050000 
34320 



20064562 



80 

85 

92 

403 

460 

84 

402 

438 

308 

360 

300 

370 
375 
405 
440 
360 



/ 2400-- 

)) 1000-- 
» 1200:— 
» 4200;— 
6000 — 



» 

» 9524 
» 5265 

» 4464245 

» 48544 
» 5000 
» 3000 — 



48 



20 



» 

» 
» 



3000 — 
4000 -« 
()000|— 
5000 — 

42207 



ƒ 82537 



60 



AMSTERDAM, 34 December 4868. 
S. E. & O. 



terug geleid, en alzoo is die dag (1 Januarij) eigenlijk de dag waarop alles wordt 
afgerekend en vereffend. Hieruit vloeit natuurlijk voort, dat met Hamilton & C^ 
op 1 Januarij vereffend wordende iets wat zij op 1 Januarij schuldig waren, geene 
rentevereffening daarover te pas komt : verder dat op 1 Januarij verefl'end wordende 
iets wat zij werkelijk eerst op 10 April, 25 Mei enz. daaraanvolgende schiddig waren, 
die vereffening dus geschiedt 100, 145 dagen, enz. te vroeg, voor welk te vroeg hun, 
niettegenstaande dat de cijfers in het Debet staan, rente moet worden vergoed. Aan 
de andere zijde wordt hun op 1 Januarij als door hen betaald toegerekend iets, wat 
zij werkelijk eerst 20, 25 Maart, enz. daaraanvolgende en alzoo 80, 85 dagen, enz. te 
laat voldoen, voor welk ie laat zij natuurlijk, hoewel de cijfers in het Credit staan, 
rente betalen moeten. Zoo als dan gezegd, zijn de Debet-cijfers eigenlijk Credit-cijfers 
en de Credit-cijfers eigenlijk Debet-cijfers. Het Saldo dezer beide tellingen moet dus 



r -iiM-gra i ig;- Ty i i j mff^ 



r 



■■* :' 



'II' 



1^ 



298 

gebragt worden daar wa^r het behoort, ma^r dit kan niet geschieden voordat het rente- 
cijfer berekend over het Saldo der Sommen (Bruto Saldo) is bijgevoegd, en dit wel om 
reden dat het opmaken van een Saldo eigenlijk moet worden opgevat, als ware het 
eenc betaling of ontvangst plaats vindende op het laatste oogenbük der sluiting eener 
atgeloopene rekening, en onmiddelijk gevolgd door eene terug ontvangst of terug -ift 
op het eerste oogenblik der opening eener nieuwe rekening. "" 

Wij zouden de toc^lichting op deze Kekening-CourantTiier kunnen eindigen, ware 
het met dat wij nog attent moesten maken op een klein verschü in de rente tusschen 
( eze rekening en de vorige. Dit verschil spruit voort mt het niet in aanmerking nemen 
der Cents bij de berekening der rente-cijfcrs. Wanneer men namentlijk de Sommen 
telt zoo als zij zijn, dan verkrijgt men een Bmto Saldo van ƒ 87,11 van welk Saldo 
l alleen de guldens met de dagen vermenigvuldigd worden (87 X 360). Telt men nu 
aUeen de guldens in beide zijden op, dan verkrijgt men een verschil van ƒ86.— , ma- 
kende alzoo eene afwijking in de rente cijfers van (1 X 360) zijnde het juiste verschü 
tusschen 251379 en 251739, hetgeen het duidelijkste bewijs levert dat men met beide 
manieren tot volmaakt hetzelfde resultaat komt, als men namentlijk de Sommen in 
hun geheel neemt. 

En hoewel nu de eerste manier het meest algemeen wordt toegepast, zoo achten 
wij evenwel, dat de tweede den voorrang heeft, omdat men dan niet behoeft te wach- 
ten met het berekenen der rente tot dat de Sliütingsdag bekend is, ma^r als uitgaande 
Tan den Openingsdag de rente dan ook van post tot post kan bijvuUen. 



299 
Model N^ 4. 

REKENING-COURANT MET DE HEEREN HAMILTON & C°. TE LONDEN. 

Rente 5 % & 4 %. 



Datum. 




Sommen 


• 




Dagen. 


Rente- 


Cijfers. 
Credit. 


Debet. 


1868. 
.laiiuarij 1 
Maart 20 


Debet 
Credit 

Credit 
Credit) 

Credit 
Debet 

Credit 
Credit 

Credit 
Credit 

Credit 
Debet 

Debet 
Debet 

Debet 
Credit 

Debet 
Credit 

Credit 
Credit 

Credit 
Debet 

Credit 
Debet 

Debet 
Credit 

Credit 
Debet 

Debet 
Del)et 

Debet 
Debet 

Debet 
Debet 

Debet 


/ 


120 
2100 


10 

'm 

18 
08 

08 

08 

08 
20 

12 
16 

28 

28 

~72" 
15 

87 

87 
21 

34 

66 
12 

46 

46 

46 
20 

66 


t 

Saldo vorige rekening. . . 
Per Remise, enz. 


1 

i 

80 
1 
3 
1 
7 
8 
2 

1 

35 

7 
15 

110 

8 
8 


9600 

• • • 

1442 
1076 

89730 

11220 

5536 

10^1536 

•220140 


1979 
34512 
2504 ■ 1 

24528 

^ 

1 
37632 1 

4305 
1610 

f 

107070^ 




ƒ 


1979 
9524 


Maart 21 


» Netto prov. 60 Vn. Tabak. 




ƒ 

» 


11504 
9000 


Maart 24 


Aan Uwe Traite, enz. 




ƒ 


2504 
1000 


Maart 25 


Per Remise, enz. 




f 

)) 


3504 
1200 


April 2 


» dito 




ƒ 

» 


4704 
5425 


April 10 


Aan 100 Balen Koffii. 




f 


721 
5620 


April 12 


)> 900 Kalfsvellen. 




ƒ 

» 


6341 
5265 


April 12 


Per */. Traite, enz. 




/ 

» 

7" 


1076 
1200 


April 13 


» Remise, enz. 




123 
116f2 


Mei 18 


» Netto prov. fr. 25000. 




/ 


11735 
11505 


Mei 18 


Aan '*/. Remise naar Hamburg 




)) 

/ 


230 
6213 

5982 
6LK)0 


Mei 25 


)) 80/4 Kisten Thee. 


Junij 10 


Per Remise, enz. 

■ 

Aan Nota van Expeditie. 
I) "'. Remise, enz. 


Juiiij 10 


ƒ 


17 
120 


Sepl. 30 


ƒ 

j •> 


102 

590 




» 

ƒ 

» 


692 
12000 

12692 
15060 


October 8 


» Uwe Traite, enz. 


OctoberlO 


)> 200/4 Kisten Thee. 
Transport 


Transport 


ƒ 


27752 


286 



BH» 



in 



.■ 



ÜATUM. 



Dec. 
Dec. 



14 
3i 



1868. 
Transpoit 
October24 

()ctober27 

October30 

October31 

Novemb. 8 

Nov. 8 

Nov. 18 

Nov. 30 



Sommen. 



D*!bet 
(aeiUt 

Debet 
Credit 

Debet 
Cie«lit 

Debet 
Credit 

Debet 
Credit 

Credit 
Debet 

Debet 
Debet 

Debet 
Credit 

Debet 
Credit 

Debet 
Debet 

Debet 
Debet 

Del)et 



ƒ '27752 
)) 5000 



m 



>> 3000 



/ 10752 

» 4000 



/ 15752 
)) 3000 



/ 127.52 

» ia5i4 



00 

"ïïö 



f 5701 
» 0000 



/ 238 
» 10810 



/ 11054 
» 6000 



()0 
20 



54 



46 
15 



61 



ƒ 5054 

» 5000 



/ 

)) 


54 
82 


/ 


87 
110 


/ 


107 



61 
50 



11 

09 



20 



300 



> 
c 
n 



Rente-Cijfeks. 



Dkbet. 



Transport . 
Per Remise, enz. 



>» dito 

» dito 

» dito 

)^ Nto prov. i inl oix)Bn.Kofhj 
Aan Uwe Traite, enz. 

» 200 Balen Koffij. " 
Per Remise, enz. 
» dito 

Aan Nota van Visa, enz. 

» Saldo Rente 



286 

8 



3 



3 



220140 
222ai6 

68256 

59256 



Credit. 



107070 



102016 







10 


2380 


12 


132648 


14 


70756 


16 


864 


360 


878332 




7200 



! ƒ 121 .99 



107070 



9000 



ƒ11.90 



De Kekening-Courant, die men hier voor zich ziet is van gansch anderen vorm, dan 
fle drie voorgaanden. Deze afwijking in den vorm ontleent bepaaldelijk haren oor- 
sprong daarfuin, dat ei- zich in den handel gevallen kunnen voordoen waarbij tusschen 
twee Corresix)ndenten is üepaxild geworden, dat degeen die de Kekening ontvangen 
moet, M anneer hij Debet is eenen anderen Interest zal betalen, dan welken hij geniet 
wanneer hij Credit is. In bovenstaand Model hebben wij de Rekening-Courant onder 
Model ^ .1 dienovereenkomstig gewijzigd, en zijn daarbij uitgegaan van het stand- 
punt, dat Hamilton 5 7„ Eente betaalt, wanneer hij Debet is, en 4 7„ Rente geniet 
wanneer hij Credit is. 'o o 

Nu spreekt het van zelve, dat bij zulk een verschil in de berekening en vergoe- 
ding van Rente, die Rente van tijdperk tot tijdperk moet worden uitgerekend; dat 
wil zeggen, men moet van elke verandering in den stand der rekening naauwkeurig 



301 

aanteekening houden ; om van elke positie de Rente te kunnen uitrekenen tot op den 
dag dat die positie verandert. Deze bewerking nu vindt men in bovenstaand Model 
aanschouwelijk voorgesteld. 

Kolom 1 van dit Model, bevat de datum, waarop er eenige verandering in den 
stand der rekening plaats vindt 

Kolom 2, welke positie door die verandering verkregen wordt : namentlijk (uit- 
gaande van het standpunt, dat het begin der rekening een Debet aan- 
wijst. (Januarij 1). 

!•. Een meerder Debet (April 10 en 12). 
2*. Een minder Debet (April 12 en 12). 
3*. Credit in plaats van Debet (April 12 en 13). 
4". Een meerder Credit (April 13 en Mei 18). 
5". Een minder Credit (Mei 18 en 18). 
6". Debet in plaats van Credit (Mei 18 en 25). 

Kolom 3. De verschillende Sommeif. 

4. De omschrijving; 

5. De Rentedagen. 

6. De Debet Rentecijfers. 

7. De Credit Rentecijfers. 

Als men nu alle posten in volgorde der vervaldagen in de Rekening-Courant 
heeft opgenomen, dan wijst die rekening natuurlijk ten slotte aan het Saldo buiten 
den Interest. Om die Interest nu te berekenen telt men de Kolom der Debetcijfers 
op en deelt dit product door den standvastigen deeler van den Debet-Percent ; han- 
delt evenzoo met de kolom der Creditcijfers, en voegt dit verschil van Rente aan 
de eigenlijke rekening toe. 

Doch hier stuiten wij op een bezwaar, dat zich bij de Rekeningen-Courant in 
dezen vorm ligtelijk kan voordoen; namentlijk in betrekking tot die posten wier 
vervaldagen over den Sluitingsdag der Rekening-Courant henenloopen. 

Het is zoo, deze posten kunnen hoew^el zij nog niet veiTallen zijn toch in deze 
rekening worden opgenomen, en dan moeten de verder dan den Sluitingsdag loopende 
vervaldagen tot den Slu'tingsdag zei ven worden herleid, en de rente in tegenoverge- 
stelden reden worden verefiend ; dat wil zeggen de Rentecijfers der Debet-sommen^in 
het Credit, en die der Credit-sommen in het Debet, aanvangende met den laatsten 
vervaldag tot den vóorlaatsten, en zoo voort tot den Sluitingsdag ; maar dit vereischt 

de 



// 
// 
// 
// 



geven. 



aan 



zulk eene ingewikkelde bewerking, dat wij voor ons de voorkeur ^ , _^ ..^ 

manier om in de Rekening- Courant alléén de vervallen posten op te nemen, en de 
nog onvervallen onder aan de rekening //Pro Memorie" te noteren. 

Alsdan begint natuuriijk de volgende rekening met het Saldo waannexle de vo- 
rige gesloten was, en vindt natuurlijk de rentevereffening plaats in de rekening, 
binnen welker kring de posten vervallen. 

Alleen in het geval dat men met iemand volkomen liquideerde, en het werkelijk 
Saldo op een gegeven tijdstip moest worden opgegeven, zou bovengenoemde herlei- 
ding moeten plaats vinden. 

Wij kunnen dus gerustelijk aanratlen om tot oefening het Model N". 3 eens 
dienovereenkomstig uit te werken. 

Verder moeten wij nog attent maken, dat deze manier van Rentevereffening op 
geene andere wijze te bewerken is. Bij eene oppervlakkige beschouwing zou men toch 



mm 



'd 



m 

% 

i 



w i 



I 



302 

alligt wanen, dat het te verkrijgen resultaat van rente veel gemakkelijker verkregen 
werd, door bij voorbeeld van Model N°. 1 de Debet-cijfers door 7200 en de Credit- 
cijfers door 9000 te deelen. 

Dat dit tot eene geheel valsche uitkomst zou leiden is door een eenvoudig 
voorbeeld aan te toonen. 

Neem aan dat A te Londen op 1 Junij Debet wordt ƒ12000. — , waarvan hij 
1 Julij betaalde ƒ9000.— en 1 Augustus ƒ 3000. - dan vloeit hieruit voort, dat hij 
over ƒ 12000.— 30 dagen rente moet betalen a 5 \ dat is ƒ 50.— en over 
ƒ3000.— 30 dagen a 5 „/, ƒ12.50, te zamen ƒ62.50. 

Die zelfde rente wordt verkregen door de bewerking volgens Model N*. 1, als 
namentlijk het Debet- en Credit-Percent gelijk zijn, want dan komen 
■ in het Debet ƒ12000 X 210 dagen =r 2520000 Rente-cijfers, 

in het Credit // 9000 X 180 ^/ = 16200001 „rt7nnnn 

3000 X 150 // z= 4500001 -*"'"""" " 



II 



7200 / 450000 Rente-cijfers, 



ƒ62.50 
' Geheel anders is echter de uitkomst bij een verschillend Percent als men de ver- 
schillende cijfers door ieders standvastigen deeler deelt, want dan verkrijgt men 

2520000 
= ƒ 350.— Rente-Debet 



7200 
en 2070000 
9000~' 



// 



230.- 



// 



Credit, 



Saldo ƒ 120.— Rente-Debet, 
hetgeen een verschil met de vorige berekening oplevert van ƒ 57.50 in het nadeel van 
A te Londen. 

Dit nadeel spruit daaruit voort, dat men over een aireede op 1 Julij vernietigd 

bedrag van ƒ 9000. — van af dien datum tot 31 December 5 7^ rente in rekening 

brengt, en 4 7o i'^^i^^e vergoed, en ditzelfde doet van af 1 Augustus tot 31 December 

over een op eerstgenoemden datum vernietigd bedrag van ƒ 3000. — , zoodat over 

ƒ 9000. — die niet meer bestaan 180 dagen 1^. ^ v i o/ i i i i 

en // 3000.— /^ // // n 150 // pente a 1 7„ berekend worden, 

hetgeeen volgens onderstafinde berekcming hetzelfde verschil uitmaakt 
ƒ 9000 X 180 1= 1620000 1 207 0000 _ f .rj ko 
II 3000 X 150 — 450000 I 36000 ~~ "^ 

Nu zal men zeggen, dat, volgens deze redenering in de Rekeningen-Courant met 
rente-berekening, die Rente over niet meer bestaande Sommen berekend wordt, en, 
men heeft daarin volkomen regt; maar aangezien die berekening 1". tot hetzelfde 
eindpunt wordt doorgezet, 2". in Debet en Credit beide plaats vinden, en 3". tot 
hetzelfde Percent geschieden, zoo neutraliseert hier het een volkomen het ander. 

Ten slotte voegen wij hier nog bij, dat bij alle berekeningen van Rente door mid- 
del van Producten en Standvastigen deeler de gewoonte bestaat, om alleen de Guldens 
met de dagen te vermenigvuldigen, van dit Product al dadelijk twee cijfers af te 
schrappen, met dien verstande, dat alles wat beneden 50 is geheel te laten wegvallen, 
en alles wat 50 of daarboven is voor cén geheel aan te nemen, en ten slotte dan ook 
te deelen door den standvastigen deeler, waarvan men de beide nullen heeft afgeschrapt. 



I 



1 • 

1 1 



/ 






1'-' 



11 



COLUMBIA UNIVERSITY 





0032053762 



fh')HOllS'^ 



I 





^AiixSii 



I 



APR 



061994. 



UO J 



i0t928 



END OF 
TITLE